# Eindexamen Economie VMBO-BB 2006 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/economie/2006/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 1 ### Vraag 3 – Opgave 1 ### Vraag 4 – Opgave 1 ### Vraag 5 – Opgave 1 ### Vraag 6 – Opgave 1 ### Vraag 7 – Opgave 1 ### Vraag 8 – Opgave 1 ### Vraag 9 – Opgave 1 ### Vraag 10 – Opgave 1 ### Vraag 11 – Opgave 1 ### Vraag 12 – Opgave 1 ### Vraag 13 – Opgave 1 ### Vraag 14 – Opgave 1 ### Vraag 15 – Opgave 1 ### Vraag 16 – Opgave 1 ### Vraag 17 – Opgave 1 ### Vraag 18 – Opgave 1 ### Vraag 19 – Opgave 1 ### Vraag 20 – Opgave 1 ### Vraag 21 – Opgave 1 ### Vraag 22 – Opgave 1 ### Vraag 23 – Opgave 1 ### Vraag 24 – Opgave 1 ### Vraag 25 – Opgave 1 ### Vraag 26 – Opgave 1 ### Vraag 27 – Opgave 1 ### Vraag 28 – Opgave 1 ### Vraag 29 – Opgave 1 ### Vraag 30 – Opgave 1 ### Vraag 31 – Opgave 1 ### Vraag 32 – Opgave 1 ### Vraag 33 – Opgave 1 ### Vraag 34 – Opgave 1 ### Vraag 35 – Opgave 1 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 11.30 – 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat _______________________________ Kandid aatnummer _______________________________ Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden. 600051-2-652o ### Pagina 2 • Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3. [FIGUUR: Drie voorbeeldvragen met antwoordopties A, B, C, D. Vraag 1 toont een omcirkelde B. Vraag 2 toont een omcirkelde A en C. Vraag 3 toont een omcirkelde A en D.] (1) (2) (3) A A A B C D C D GRATIS AUTOBANDEN INLEVEREN Uit de krant: Sinds 1 april 2004 kan iedere autobezitter bij aanschaf van nieuwe banden de oude banden kosteloos inleveren. De verkopers van autobanden moeten voor het afvoeren van de ingeleverde banden zorgen. Van de ingeleverde banden wordt weer rubber gemaakt. Dat is beter voor het milieu. 1p • 1 Jaarlijks worden er in Nederland 6 miljoen autobanden versleten. 1,5 miljoen banden worden vervangen door nog goede tweedehands banden. 4,5 miljoen banden worden vervangen door geheel nieuwe. Welk deel van het totaal aantal versleten autobanden wordt vervangen door geheel nieuwe autobanden? A eenderde deel B eenvierde deel C tweederde deel D drievierde deel 2p O 2 Bijna elk jaar worden er meer banden verkocht. Maar dat geldt niet alleen voor banden. De afgelopen tientallen jaren is de totale consumptie van alle goederen en diensten in Nederland alleen maar toegenomen. → Noem twee oorzaken van de groei van de consumptie. 1 .............................................................................................................................................................. 2 .............................................................................................................................................................. 1p O 3 De staatssecretaris van milieu zegt naar aanleiding van het krantenbericht boven vraag 1: "De toename van de productie van autobanden heeft nadelige gevolgen voor het milieu”. Hieronder staan twee voorbeelden. → Zijn dit juiste voorbeelden van nadelige gevolgen van productie voor het milieu? Zet bij elk voorbeeld een kruisje op de juiste plaats. voorbeeld juist voorbeeld onjuist voorbeeld Meer verbruik van grondstoffen Meer vervuiling 600051-2-6520o 2 ga naar de volgende pagina -> ### Pagina 3 1p 4 Van de ingeleverde autobanden wordt opnieuw rubber gemaakt. Wat zal voor de bandenfabrikanten de belangrijkste reden zijn om nieuwe banden te maken van rubber van oude banden? A het beschermen van het milieu B hogere kosten C lagere kosten 1p 5 Bij de aanschaf van nieuwe banden betaal je een 'afvalbeheersbijdrage'. Je mag dan de oude banden gratis inleveren. Bekijk onderstaande rekening. [FIGUUR: Logo van Kwik-Fit met de tekst "Op alle onderdelen beter"] F A K T U U R K O N T A N T E V E R K O O P ------------------------------------------ KWALITEITSKONTROLE: GEMONTEERD DOOR: ARDALAN GEKONTROLEERD DOOR: TESTERINK ------------------------------------------ ART. NR OMSCHRIJVING AANTAL PRIJS ------------------------------------------ MICHELIN 195/60 H 15 E3A 2 € 178,00 340 AFVAL BEHEERS BIJDR. 2 € 6,00 6000004 2P UITLIJNEN + BALANC 1 € 53,00 110 VENTIELEN 2 € 5,00 RC REMMENCHECK 1 € 0,00 ------------------------------------------ F A K T U U R T O T A A L € 242,00 ------------------------------------------ ART. GELEVERD & GEMONTEERD Hoeveel bedraagt de afvalbeheersbijdrage per band? A € 3,00 B € 6,00 C € 12,00 600051-2-6520o 3 ga naar de volgende pagina -> ### Pagina 4 Henk van Garagebedrijf Mulder zegt: "Vroeger betaalde de autobezitter een bedrag per ingeleverde band. Dit is nu gratis, maar nu betaal je per gekochte band. Dat noemen ze de afvalbeheersbijdrage. Nou, volgens mij maakt het niets uit!" 2p O 6 Hieronder staan twee uitspraken. → Zet bij elke uitspraak een kruisje op de juiste plaats. [FIGUUR: Tabel met uitspraken en kolommen 'juist' en 'onjuist'] De afvalbeheersbijdrage verhoogt de aanschafkosten van een nieuwe band. Het illegaal dumpen van autobanden levert voortaan financieel voordeel op voor de eigenaar van die banden. WATERZUIVERING In Appelburg willen bedrijven milieuvriendelijk produceren. Daarom gebruiken sommige bedrijven waterzuiveringsinstallaties. Berends B.V. wil ook een waterzuiveringsinstallatie kopen. Hieronder staat een aantal gegevens van waterzuiveringsinstallaties. | type installatie | capaciteit per maand | Aankoopprijs | | --- | --- | --- | | Aqua 1 | 800 liter | € 14.000 | | Aqua 2 | 3.200 liter | € 25.000 | | Aqua 3 | 4.000 liter | € 30.000 | | Aqua 4 | 9.600 liter | € 40.000 | | Hydro 600 | 6.000 liter | € 30.000 | | Hydro 1200 | 12.000 liter | € 50.000 | 1p ● 7 Wat is, in aankoopprijs, de goedkoopste Aqua-installatie waarmee Berends B.V. 800 liter water per week kan zuiveren? A Aqua 1 B Aqua 2 C Aqua 3 D Aqua 4 1p ● 8 De overheid geeft subsidies voor waterzuiveringsinstallaties. Waarom geeft de overheid zulke subsidies? A om bedrijven meer winst te laten maken B om het water duurder te maken, zodat het zuiniger wordt gebruikt C om milieubewust gedrag te belonen 600051-2-652o 4 ga naar de volgende pagina ### Pagina 5 1p 9 Berends B.V. ontvangt 40% subsidie op de aankoopprijs van de waterzuiveringsinstallatie. → Hoeveel euro subsidie ontvangt Berends B.V. voor een Aqua 4-waterzuiveringsinstallatie? Geef de berekening. 1p 10 Met het oog op de toekomst koopt Berends B.V. uiteindelijk de waterzuiveringsinstallatie Hydro 1200. Na aftrek van de subsidie betaalt Berends B.V. voor de Hydro 1200 € 30.000. De installatie gaat 5 jaar mee. Berends B.V. maakt per jaar 1.200 producten. Hoeveel bedragen de extra uitgaven aan de waterzuiveringsinstallatie per product? A € 5,00 B € 25,00 C € 6.000,00 2p 11 Berends doet twee uitspraken over de waterzuiveringsinstallatie. → Zijn de uitspraken juist? Zet bij elke uitspraak een kruisje op de juiste plaats. juist onjuist Door de aanschaf van de waterzuiveringsinstallatie neemt de schade aan het milieu af. Door de aanschaf van de waterzuiveringsinstallatie nemen mijn bedrijfs uitgaven toe. 2p 12 Berends zegt: [FIGUUR: Tekening van een man met een spraakwolkje boven zijn hoofd. De spraakwolk bevat tekst.] "I k produceer milieuvriendelijk en daar door verdien ik juist meer." → Vul hieronder de juiste woorden in om te laten zien of Berends gelijk heeft. Kies uit de volgende woorden: belangrijk / evenveel / meer / minder / onbelangrijk Ik produceer milieuvriendelijk. Daardoor komt er..........................................vraag naar mijn producten, want mijn klanten vinden dat.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 600051-2-6520o 5 ga naar de volgende pagina ### Pagina 6 ALBERT GAAT WERKEN Albert is 16 jaar en wil na zijn eindexamen VMBO vakantiewerk gaan doen. Hij wil graag geld verdienen voor een vakantie. Na zijn vakantie gaat hij in september naar het ROC. 1p 13 Albert is niet de enige die in de zomer een baantje zoekt. Het aanbod van arbeid is dan groter dan normaal. Is er door het grote aanbod van arbeid in de zomer sprake van seizoenswerkloosheid? A Ja, want er is in de zomer veel vraag naar arbeid. De werkloosheid is dan juist hoog. B Ja, want er is in de zomer weinig vraag naar arbeid. De werkloosheid is dan juist hoog. C Nee, want er is in de zomer veel vraag naar arbeid. De werkloosheid is dan juist laag. D Nee, want er is in de zomer weinig vraag naar arbeid. De werkloosheid is dan juist laag. 1p 14 Albert heeft verschillende vacatures gevonden. Welke van de onderstaande soorten werk mag je volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) niet zonder bedrijfskleding doen? A asbest verwijderen B bezorgen van folders C magazijnwerk D plukken bij een champignonkwekerij 1p 15 Voor welke van de onderstaande functies moet Albert geschoold zijn? A benzinemedeewerker B beveiligingsmedewerker C krantenbezorger D vakkenvuller in de supermarkt 1p 16 Albert heeft berekend dat hij met schoonmaken in totaal € 297 kan verdienen. Hiervoor werkt hij 6 weken lang elke week 15 uur. Bloembollen pellen levert € 2,80 per uur op. → Met welk baantje verdient Albert per uur het meest: met schoonmaken of met bloembollen pellen? Geef de berekening. 6 ga naar de volgende pagina 600051-2-652o ### Pagina 7 1p O 17 De vakantie is weer voorbij. Albert begint met zijn vervolgopleiding en is op zoek naar een baantje dat met zijn studie is te combineren. Daarom wil hij flexibele werktijden. -> Welk baantje kan Albert het beste kiezen als hij flexibele werktijden belangrijk vindt: folders rondbrengen of vakken vullen? Leg je antwoord uit. VERS OF UIT DE AUTOMAAT Elza werkt bij de gemeente Breda als hoofd van de huishoudelijke dienst. Tot de taken van de huishoudelijke dienst hoort ook de koffievoorziening. Nu zorgt Jannie voor de koffie. Elza vraagt zich af of er niet beter een koffieautomaat kan komen. 1p • 18 Jannie zet gemiddeld 200 kopjes koffie per dag. Ze werkt 240 dagen per jaar. Haar loonkosten bedragen € 16.500 per jaar. Hoeveel bedragen haar loonkosten per kopje koffie? A € 0,22 B € 0,23 C € 0,34 D € 0,35 1p • 19 Elza heeft een offerte gekregen van KOFFIEZET B.V. De aanschafprijs van een koffieautomaat bedraagt € 50.000. Na elk jaar wordt de koffieautomaat wat minder waard. Deze waardevermindering van de koffieautomaat behoort tot de bedrijfskosten. Welke van de volgende kosten behoort of behoren ook tot de bedrijfskosten? 1 de huisvestingskosten 2 de verkoopkosten 3 de loonkosten A alleen 1 en 2 B alleen 1 en 3 C alleen 2 en 3 D 1, 2 en 3 600051-2-652o 7 ga naar de volgende pagina ### Pagina 8 1p O 20 Elza heeft de kosten van Jannies koffie vergeleken met de kosten van een koffieautomaat. In tabel 1 zie je de gegevens. tabel 1 [FIGUUR: Tabel met kosten per jaar voor 'Jannies koffie' en 'koffieautomaat'. Kolommen zijn 'kosten per jaar', 'Jannies koffie', 'koffieautomaat'. Rijen zijn 'loonkosten', 'koffiekosten', 'waterkosten', 'energiekosten', 'onderhoudskosten', 'overige kosten'.] → Geef een reden waarom er ook bij vervanging van Jannie door een koffieautomaat nog loonkosten voor de koffievoorziening kunnen zijn. Bekijk tabel 1. 1p 21 Elza verwacht dat met een koffieautomaat per jaar 60.000 kopjes koffie worden gedronken. Wat kost een kopje koffie uit de automaat? A € 0,28 B € 0,29 C € 0,41 D € 0,42 1p O 22 Henk, een collega van Elza, zegt dat hij graag Max-Havelaarkoffie of koffie met het EKO- keurmerk op de afdeling wil hebben. Elza zegt: “Dat doen we niet want die is duurder.” Henk zegt dat ze behalve de smaak van de koffie nog een andere reden is om toch die Max-Havelaarkoffie of koffie met het EKO-keurmerk te kopen. → Welke reden kan Henk hiervoor geven? 600051-2-6520 ga naar de volgende pagina ### Pagina 9 1p O 23 Elza vindt dat de koffievoorziening goedkoper moet worden. “Het kost de gemeente nu teveel”, zegt zij. → Noem een manier waarop de kosten van de koffievoorziening voor de gemeente Breda kunnen dalen, ook als Jannie blijft werken. 600051-2-652o 9 ga naar de volgende pagina ### Pagina 10 FIETSEN MET MY BIKE Nicole Armstrong is stagiaire bij fietsenzaak MY BIKE. Ze heeft een gesprek met de boekhouder. [FIGUUR: Een tekening van een lachend meisje dat zegt: "Ik ben Nicole Armstrong en ik ben stagiaire. Ik wil graag weten hoe het met de zaak staat."] "Ik heb twee grafieken gemaakt", zegt de boekhouder. Die staan hieronder. afbeelding 2 [FIGUUR: Twee staafdiagrammen naast elkaar. Links: "Afzet van fietsen van 2003 tot en met 2005" met op de y-as "afzet" en waarden van 0, 200, 400, 600, 800, 1.000, 1.200. De staven voor 2003, 2004 en 2005 zijn ongeveer 600, 1.000 en 1.100. Rechts: "Omzet van fietsen van 2003 tot en met 2005" met op de y-as "omzet (x € 1.000)" en waarden van 0, 100, 200, 300, 400, 500, 600. De staven voor 2003, 2004 en 2005 zijn ongeveer 450, 500 en 550.] 1p 24 Bekijk afbeelding 2. Nicole kijkt naar de grafieken. "Zijn onze fietsen niet te duur?", vraagt ze. Hoeveel was in 2005 de gemiddelde verkoopprijs per fiets? A € 400 B € 500 C € 1.000 1p O 25 Bekijk afbeelding 2. Zijn er in 2004 meer of minder fietsen verkocht dan in 2003? Verklaar je antwoord. .................................................................................................. .................................................................................................. .................................................................................................. 600051-2-652o 10 ga naar de volgende pagina ### Pagina 11 "Maar hoe zit het dan met het personeel?", vraagt Nicole verder. "Daar heb ik een tabel van", zegt de boekhouder. "Daar kan je van alles uit aflezen of mee berekenen. Kijk maar." tabel 2 | jaar | 2003 | 2004 | 2005 | |---|---|---|---| | Aantal werknemers | 7 | 6 | 8 | | Aantal arbeidsplaatsen in fulltime banen | 4 | 4 | 7 | 1p O 26 Bekijk tabel 2. → Met hoeveel procent is het aantal werknemers in 2005 gestegen ten opzichte van 2004? Geef de berekening. 1p ● 27 Bekijk tabel 2 en afbeelding 2. Is de afzet per arbeidsplaats in fulltime banen in 2005 vergeleken met die van 2004 gedaald, gelijk gebleven of gestegen? A gedaald B gelijk gebleven C gestegen 1p ● 28 De boekhouder zegt: “De nettowinst van My Bike zal in 2006 waarschijnlijk hoger zijn dan in 2005, maar de totale brutowinst zal in 2006 lager zijn dan in 2005.” Hoe kan de lagere totale brutowinst verklaard worden? A De inkoopwaarde zal dalen. B De inkoopwaarde zal stijgen. C De overige kosten zullen dalen. D De overige kosten zullen stijgen. 2p O 29 "Hoe kan de productie per werknemer stijgen?", wil Nicole ten slotte weten. → Zet in elke regel een kruisje in het vak juist of in het vak onjuist. | De productie per werknemer kan stijgen door: | juist | onjuist | |---|---|---| | scholing | | | | automatisering | | | | herverdelen van taken | | | 600051-2-652o 11 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 12 MEGA DEAL afbeelding 1 [FIGUUR: Advertentie van Procter & Gamble die de overname van Gillette aankondigt met productfoto's van Gillette, Oral-B, Pringles, Ariel en Pampers. Er worden cijfers gegeven over het aantal landen, werknemers, omzet en nettowinst.] Bekijk afbeelding 1. 30 Tot welke economische sector behoort Gillette? (1p) A administratieve dienstverlening B horeca C industrie D niet-commerciële dienstverlening Bekijk afbeelding 1. 31 Hoeveel bedraagt bij Gillette de nettowinst in dollars per werknemer afgerond op hele dollars? (1p) A $ 5.476 B $ 76.667 C $ 343.333 Bekijk afbeelding 1. 32 Procter & Gamble heeft Gillette gekocht voor 57 miljard dollar. Ga uit van de huidige nettowinst van Gillette. In hoeveel jaar heeft Procter & Gamble de aankoop dan terugverdiend? (1p) A minder dan 10 jaar B tussen 10 jaar en 20 jaar C meer dan 20 jaar 600051-2-652o 12 ga naar de volgende pagina ### Pagina 13 1p O 33 Als gevolg van deze ‘megadeal’ zullen ongeveer 6.000 arbeidsplaatsen verdwijnen. Eén arbeidsplaats is één fulltime baan. → Waarom zullen er door deze overname waarschijnlijk meer dan 6.000 mensen hun baan verliezen? ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... 1p O 34 Vooral veel afdelingschefs en werknemers bij ondersteunende diensten (bijvoorbeeld de postkamer) zullen ontslagen worden. → Geef hiervoor een verklaring. ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................... 1p O 35 Waarom zou Procter & Gamble Gillette overnemen? Dat kun je uitleggen met de tekst hieronder. → Vul in deze tekst twee van de regels in. - niet veranderen - verbeteren - verslechteren - lagere kosten per product te hebben - hogere kosten per product te hebben Procter & Gamble neemt Gillette over. Procter & Gamble verwacht hierdoor op termijn ........................................................................................................................................................................................................... Hierdoor zal op termijn de winst ........................................................................................................................................................................................................... 600051-2-6520o* 13 einde ■