# Eindexamen Economie VMBO-BB 2005 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/economie/2005/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-BB
2005
tijdvak 2
dinsdag 21 juni
11.30 – 13.00 uur
ECONOMIE CSE BB
Naam kandidaat
Kandidaat-
nummer
Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.
Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 45 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden.
500040-2-6400

### Pagina 2

- Merkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.

[FIGUUR: Drie voorbeeldvragen met antwoordopties. Vraag 1 heeft B omcirkeld. Vraag 2 heeft A en D doorgestreept en C omcirkeld. Vraag 3 heeft A doorgestreept en B omcirkeld.]

ARNO ZOEK EEN BAAN

2p 1 Arno van Hoogdalen heeft net zijn MBO-opleiding 'Verkoopmedewerker' met succes afgerond. Nu zoekt hij een baan.
→ Noem twee arbeidsmotieven voor Arno.

arbeidsmotief 1 ..................................................................................................
.................................................................................................................................

arbeidsmotief 2 ..................................................................................................
.................................................................................................................................

1p 2 Arno leest de personeelsadvertentie van Uitgeverij Van Groeningen.

[FIGUUR: Een advertentie met de titel "Uitgeverij Van Groeningen BV". De tekst luidt: "Wegens toenemend succes van onze bladen zoeken wij ter ondersteuning van onze verkoopafdeling een enthousiaste fulltime VERTEGENWOORDIGER m/v
Taken: het telefonisch verkopen van autobladen
Opleiding: MBO-niveau
Beloning: volgens de CAO
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
de heer J.G.A. v.d. Berg, tel: 02618-35213"]

Wat voor soort functie heeft Arno als hij wordt aangenomen?
A een leidinggevende functie
B een staffunctie
C een uitvoerende functie

500040-2-640o 2 ga naar de volgende pagina →


### Pagina 3

2p O 3 In bijna elke bedrijfstak gelden afspraken uit de CAO.
→ Waarover worden afspraken gemaakt in een CAO?
Zet een kruisje in het juiste vakje / de juiste vakjes.
[FIGUUR: Tabel met de kolommen "werknemers" en "werkgevers", en de rijen "rechten" en "plichten" onder beide kolommen. De rijen zijn gelabeld met "Afspraken CAO".]
1p ● 4 Mogen uitgeverij Van Groeningen en Arno afspraken maken die afwijken van de CAO?
A Ja, als de afspraken een verbetering zijn voor Arno.
B Ja, als de afspraken een verbetering zijn voor de uitgeverij.
C Nee, de afspraken mogen nooit afwijken van de CAO.
Arno reageert op de personeelsadvertentie.
Tijdens het sollicitatiegesprek bespreken de personeelsfunctionaris van de uitgeverij
en Arno onder andere de volgende onderwerpen:
□ ziekteverzuim
□ werktijden
□ opzegtermijn
□ de personeelsvereniging
□ de loonheffing
2p O 5 Twee van de bovenstaande onderwerpen zijn voorbeelden van arbeidsvoorwaarden.
→ Welke twee zijn dat?
Zet een kruisje in de juiste vakjes.
1p ● 6 Arno wordt aangenomen. Hij neemt de baan over van Gerard die met pensioen gaat.
Wat is hiervan het gevolg?
A De werkgelegenheid blijft gelijk.
B De werkgelegenheid neemt af.
C De werkgelegenheid neemt toe.
500040-2-640o 3 ga naar de volgende pagina

### Pagina 4

JORIS IN DE METAALFABRIEK

Joris, Mark en Jafar werken in metaalfabriek Rusco.
Mark en Jafar verdienen het wettelijk minimumloon. Joris is 25 jaar en verdient
meer dan het minimumloon. (Zie onderstaande tabel)

Wettelijke bruto minimum(jeugd)lonen

| Leeftijd      | € per maand | € per week | € per dag |
|---------------|-------------|------------|-----------|
| Vanaf 23 jaar  | 1264,80     | 291,90     | 58,38     |
| 22 jaar       | 1075,10     | 248,10     | 49,62     |
| 21 jaar       | 917,00      | 211,60     | 42,32     |
| 20 jaar       | 777,85      | 179,50     | 35,90     |
| 19 jaar       | 664,00      | 153,25     | 30,65     |
| 18 jaar       | 575,50      | 132,80     | 26,56     |
| 17 jaar       | 499,60      | 115,30     | 23,06     |
| 16 jaar       | 436,35      | 100,70     | 20,14     |
| 15 jaar       | 379,45      | 87,55      | 17,51     |

1p O 7 Joris verdient meer dan het bruto minimumloon.
→ Geef daarvoor een oorzaak.

1p O 8 Mark en Jafar verdienen het bruto minimumloon.
Mark: "Ik verdien € 17,51 per dag."
"Dan verdien ik € 13,14 meer per dag dan jij," zegt Jafar.
→ Hoe oud is Jafar?

1p O 9 Mark zegt: "Ik vind het niet eerlijk dat Jafar meer verdient. Ik ga 10% loonsverhoging
vragen."
→ Wat wordt het brutoloon van Mark per week als hij 10% loonsverhoging krijgt?
Geef de berekening en rond af op centen.

500040-2-6400
4
ga naar de volgende pagina


### Pagina 5

1p 10 Sinds enige tijd gaat het niet zo goed met metaalfabriek Rusco. Joris leest in het
jaarverslag het volgende:

Positie metaalfabriek Rusco
In het afgelopen jaar zijn de loonkosten per eenheid product
meer gestegen dan in andere metaalfabieken.

Wat is er gebeurd met de concurrentiepositie van metaalfabriek Rusco?
A De concurrentiepositie is niet veranderd.
B De concurrentiepositie is verbeterd.
C De concurrentiepositie is verslechterd.

Joris leest een kop uit de krant.

[FIGUUR: Koptitel Lonen twee jaar bevroren]
Lonen twee jaar bevroren

De directeur zegt tegen Joris:

"Gelukkig stijgen de lonen de komende twee jaar niet meer. Als de lonen
wel verder zouden stijgen, dan zou de kostprijs van staalproducten te hoog
worden. Dan zou ik de deuren wel kunnen sluiten en moet ik werknemers
ontslaan."

1p 11 Waardoor zou metaalfabriek Rusco werknemers moeten ontslaan?
A door meer aanbod als gevolg van de hoge prijzen
B door meer vraag als gevolg van de hoge prijzen
C door minder aanbod als gevolg van de hoge prijzen
D door minder vraag als gevolg van de hoge prijzen

1p 12 De directeur van metaalfabriek Rusco hoeft de lonen van de werknemers dus niet te
verhogen. Toch moet hij Joris volgend jaar wel meer loon uitbetalen.
Wat kan een reden zijn voor de stijging van het loon van Joris?
A Joris gaat minder werken.
B Joris gaat trouwen.
C Joris heeft hogere kosten.
D Joris krijgt een nieuwe functie.

500040-2-640o 5 ga naar de volgende pagina


### Pagina 6

TOYOTA

In de krant staat het volgende bericht.

Toyota boekt meer omzet en winst

TOKYO - Ondanks de afzetdaling van 5% in 2004 heeft Toyota kans gezien om de omzet met 8% op te voeren. De winst is in 2004 13% hoger uitgekomen dan in 2003.

Afzet van Toyota

[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as "%" en de waarden 0, 25, 50, 75, 100, 125. De x-as heeft de labels 2003, 2004 A, 2004 B, 2004 C, 2004 D. De staven tonen de volgende percentages: 2003: 100%, 2004 A: 87%, 2004 B: 95%, 2004 C: 108%, 2004 D: 113%.]

1p 13 Welke staaf geeft de juiste afzet voor 2004 weer?
A staaf A
B staaf B
C staaf C
D staaf D

1p O 14 In de eerste negen maanden van 2004 verkocht Toyota 4.845.000 auto's.
→ Hoeveel auto's zal Toyota in totaal in 2004 verkopen als er elke maand evenveel auto's verkocht worden? Geef de berekening.

500040-2-640o 6 ga naar de volgende pagina


### Pagina 7

1p O 15 Garage Janssen is een Toyota dealer en verkoopt het model Yaris van Toyota.
In 2003 was de omzet van de Yaris bij Garage Janssen € 200.000. In 2004 kost een Yaris
€ 14.850 en heeft Garage Janssen 15 exemplaren van deze auto verkocht.
→ Is de omzet van Garage Janssen in 2004 ten opzichte van 2003 gestegen? Geef de
berekening.

Van de afdeling Bedrijfsauto's van Toyota zijn de volgende gegevens bekend.
[FIGUUR: Tabel met de volgende gegevens: Kolom 1: "productie", "aantal arbeidsplaatsen omgerekend naar volledige banen". Kolom 2: "2003", "500.000", "25.000". Kolom 3: "2004", "600.000", "30.000".]

1p ● 16 De productie per volledige baan van de afdeling Bedrijfsauto's is in 2004:
A gedaald
B gelijk gebleven
C gestegen

1p O 17 Er werken 38.000 werknemers op de afdeling Bedrijfsauto's, terwijl er op deze afdeling
30.000 volledige banen zijn.
→ Wat is daarvan de oorzaak?

1p ● 18 Toyota wil ondanks de mooie resultaten gaan reorganiseren. De onderneming gaat dan
nog meer winst maken. Toyota wil de productie per uur opvoeren, zonder extra
werknemers. De werknemers krijgen geen loonsverhoging.
Wat zal hiervan het gevolg zijn voor de loonkosten per auto?
De loonkosten per auto zullen
A dalen.
B gelijk blijven.
C stijgen.

500040-2-640o 7 ga naar de volgende pagina

### Pagina 8

WELKOM VOOR POLEN!

Op 1 mei 2004 zijn tien landen lid geworden van de Europese Unie. Polen is één
van die landen. Daarvoor waren al vijftien andere landen lid van de Europese
Unie. Bekijk het onderstaande kaartje.

[FIGUUR: Een kaart van Europa met de Europese Unie gemarkeerd. Enkele landen zijn genummerd: 1, 2, 3, 4 en Polen is benoemd. ]

1p 19 Welk land is wel lid van de EU maar gebruikt niet de euro als betaalmiddel?
A België (1)
B Denemarken (2)
C Frankrijk (3)
D Spanje (4)

2p O 20 De toetreding van Polen heeft verschillende gevolgen. Hieronder staan drie beweringen.
→ Geef met een kruisje aan of de bewering juist of onjuist is.

juist | onjuist
------- | --------
In Nederland en Polen geldt na toetreding hetzelfde BTW-tarief. |
De import en de export tussen Nederland en Polen nemen af. |
In Nederland en Polen gelden nu dezelfde arbeidsvoorwaarden. |

500040-2-640o 8 ga naar de volgende pagina


### Pagina 9

2p O 21 Economen verwachten dat de inkomensverschillen per inwoner tussen de deelnemende landen kleiner zullen worden. Hieronder staat een tabel met een aantal recente gegevens van een aantal landen.
[FIGUUR: Tabel met gegevens over Nederland, Luxemburg, Griekenland, Polen en Finland. Kolommen: Totaal inkomen van het land (x € 1 miljard), Aantal inwoners (x 1.000.000), Aantal werklozen (in % van de beroepsbevolking), Energieverbruik per inwoner in KWh per jaar.]

→ Een inwoner van Nederland verdient gemiddeld € 36.364 per jaar. Hoeveel verdient een inwoner van Polen meer of minder dan een inwoner van Nederland?
Geef de berekening.
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................

1p O 22 In Polen bestaat de beroepsbevolking uit 19,5 miljoen personen.
→ Hoeveel personen in Polen zijn werkeloos? Geef de berekening.
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................................

2p O 23 Inwoners van Polen kunnen in andere landen meer verdienen dan in Polen zelf.
→ Geef daarvoor twee redenen.
redenen 1 ........................................................................................................................................................................................
redenen 2 ........................................................................................................................................................................................
500040-2-640o 9 ga naar de volgende pagina ---->

### Pagina 10

1p O 24 Inwoners van Nederland verbruiken gemiddeld meer energie dan de inwoners van Polen.
Geef daarvoor één oorzaak.

ONTWIKKELINGSHULP VOOR GHANA
Ghana is een ontwikkelingsland in West-Afrika.

1p ● 25 Wat is een kenmerk van een ontwikkelingsland?
A langzame bevolkingsgroei
B uitgebreid wegennet
C veel analfabetisme
D weinig werkloosheid

2p O 26 Om ontwikkelingslanden zoals Ghana te helpen, is er een aantal mogelijkheden.
Geef van de volgende beweringen aan of deze juist of onjuist zijn.

| | juist | onjuist |
|---|---|---|
| Je helpt de economie van Ghana door daar op vakantie te gaan. |  |  |
| Europa helpt Ghana door invoerrechten te heffen op grondstoffen uit Ghana. |  |  |
| Je helpt Ghana door goederen uit dat land te kopen. |  |  |
| Philips helpt Ghana door een fabriek te bouwen in Ghana. |  |  |

1p O 27 Het inkomen van Ghana wordt voor 90% bepaald door de uitvoer van cacao.
Hoe wordt het genoemd als een land afhankelijk is van de export van één of enkele producten of grondstoffen?

1p O 28 Een journalist beweert: "In Ghana wonen 2,3 miljoen mensen die voedselgebrek hebben. Per persoon kost het € 1,50 per week om deze mensen te helpen."
Hoeveel geld is er nodig om de Ghanezen die voedselgebrek hebben aan voldoende voedsel te helpen voor één week? Geef de berekening.

500040-2-640o 10 ga naar de volgende pagina

### Pagina 11

1p O 29 Voor een land als Ghana is naast voedselhulp ook goed onderwijs belangrijk. Leg uit waarom goed onderwijs belangrijk is voor de economie van Ghana.

2p O 30 Om Ghana te steunen hebben Nederlandse vissers besloten een vissersboot te schenken aan vissers in Ghana. Een visser maakt gebruik van productiefactoren.
-> Vul hieronder in welke productiefactor bij de volgende onderwerpen hoort.
het besturen van de vissersboot:
de vissen in het water:
de visnetten:

KAMPEREN BIJ KEES

Kees is de eigenaar van een recreatiepark op de Veluwe. Kees krijgt voornamelijk gasten uit Nederland. Hij wil proberen om ook meer buitenlandse gasten te krijgen. Hij koopt een stuk grond erbij en laat daarop bungalows met een sauna bouwen. Verder plaatst hij grote advertenties in Noorse en Duitse reisgidsen.

Kees laat de bungalows bouwen door een aannemer. De aannemer heeft daarom extra werknemers nodig.
1p ● 31 Wat gebeurt er nu op de arbeidsmarkt?
A De vraag naar arbeid daalt.
B De vraag naar arbeid stijgt.
C Het aanbod van arbeid daalt.
D Het aanbod van arbeid stijgt.

1p ● 32 De aannemer koopt zijn materialen voor een deel in Oostenrijk.
Op welke manier veranderen de ontvangsten of de uitgaven van Nederland?
A De ontvangsten van Nederland dalen door een kleinere invoer.
B De ontvangsten van Nederland stijgen door een grotere invoer.
C De uitgaven van Nederland dalen door een kleinere invoer.
D De uitgaven van Nederland stijgen door een grotere invoer.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

500040-2-640o 11 ga naar de volgende pagina


### Pagina 12

1p 33 Kees heeft gelijk. Er komen meer buitenlandse gasten naar zijn recreatiepark. Uit de administratie van Kees blijkt dat de buitenlanders hebben uitgegeven aan:
overnachtingen € 75.000
toegangskaarten zwembad € 400
souvenirs € 5.800
Welke bewering is juist?
A De export van diensten bedroeg € 75.400.
B De export van diensten bedroeg € 81.200.
C De import van diensten bedroeg € 75.400.
D De import van diensten bedroeg € 81.200.
In het recreatiepark van Kees worden de volgende prijzen gehanteerd:
PRIJSLIJST 1 MAART 2005 - 1 OKTOBER 2005, BUNGALOWS in euro's
| | per week | per weekend | per midweek |
|---|---|---|---|
| 1 maart tot 26 april | 415 | 250 | 270 |
| 26 april tot 10 mei | 520 | 300 | 340 |
| 10 mei tot 2 juli | 450 | 280 | 300 |
| 2 juli tot 6 sept. | ...... | 420 | 440 |
| 6 sept. tot 1 okt. | 350 | 170 | 190 |
1p 34 In het hoogseizoen (tijdens de zomervakantie) wordt een hogere huurprijs gerekend dan in het laagseizoen of het voorseizoen.
Dat zie je aan de manier waarop de tabel is opgebouwd.
In de prijslijst is een getal bij de stippellijn weggevallen. Welk getal is dat?
A € 350
B € 415
C € 520
D € 600
2p 35 In de periode van 26 april 2005 tot 10 mei 2005 heeft Kees 10 bungalows voor een hele week, 12 bungalows voor een weekend en 8 bungalows voor een midweek verhuurd.
→ Hoeveel bedraagt de totale huuropbrengst van deze bungalows in deze periode?
Geef de berekening.
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
1p 36 Aan lonen betaalde Kees € 800.000. Zijn bedrijfskosten bedroegen € 250.000.
Hij behaalde een nettowinst van € 150.000. Alle bedragen zijn exclusief BTW.
→ Hoeveel bedroeg de omzet van Kees? Geef de berekening.
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
500040-2-6400* 12 einde