# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

### Vraag 42 – Opgave 1

### Vraag 43 – Opgave 1

### Vraag 44 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-BB
2017
tijdvak 1
dinsdag 23 mei
9.00 - 10.30 uur
aardrijkskunde CSE BB
Naam kandidaat Kandidatu mmer
Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.
Dit examen bestaat uit 44 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
BB-0131-a-17-1-0

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
(1)
A
B
C
D
(2)
A
B
C
D
(3)
A
B
C
D
Weer en klimaat
bron 1
Vier meetapparaten
[FIGUUR: Een regenmeter, een barometer, een thermometer en een windmeter.]
1
2
3
4
BB-0131-a-17-1-o
2 / 32
lees verder

### Pagina 3

1p 1 In bron 1 zie je vier apparaten om weerelementen te meten.
Waar staan de cijfers van de meetapparaten juist bij de vier
weerelementen?

[FIGUUR: Tabel met de kolommen "luchtdruk", "neerslag", "temperatuur", "wind" en de rijen A t/m F met bijbehorende cijfers.]

A 2 1 3 4
B 2 1 4 3
C 2 3 4 1
D 4 1 2 3
E 4 1 3 2
F 4 3 1 2

BB-0131-a-17-1-o 3 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 4

bron 2
Drie weerkaarten van Buienradar
22 maart 2016 10:55 uur
[FIGUUR: Weerkaart van Nederland en omgeving met neerslagindicatie om 10:55 uur op 22 maart 2016.]
22 maart 2016 11:45 uur
[FIGUUR: Weerkaart van Nederland en omgeving met neerslagindicatie om 11:45 uur op 22 maart 2016.]
22 maart 2016 12:50 uur
[FIGUUR: Weerkaart van Nederland en omgeving met neerslagindicatie om 12:50 uur op 22 maart 2016.]

1p 2 Bekijk bron 2.
Bron 2 laat drie weerkaarten zien. Ze zijn van 22 maart 2016 van de
volgende tijdstippen: 10:55 uur, 11:45 uur en 12:50 uur.
Vergelijk de drie weerkaarten.
Wat is de windrichting op 22 maart 2016 in Nederland?
A noordoost
B noordwest
C zuidoost
D zuidwest

1p 3 Bekijk bron 2.
Op de weerkaarten van bron 2 zie je bewolking. Hier valt neerslag uit.
Welk soort neerslag is dat?
A frontale neerslag
B stuwingsneerslag
C stijgingsneerslag

BB-0131-a-17-1-o
4 / 32
lees verder ► ► ►

### Pagina 5

bron 3
Bewolking
[FIGUUR: Een luchtfoto van stapelwolken, gezien vanaf grote hoogte.]

2p 4 Bekijk bron 3.
Over bewolking worden drie uitspraken gedaan.
-> Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

| | juist | onjuist |
|---|---|---|
| Bewolking ontstaat alleen boven wateroppervlaktes. |  |  |
| Bewolking ontstaat als vochtige lucht opstijgt. |  |  |
| Een gebied met 1030 millibar luchtdruk zal meer bewolking hebben dan een gebied met 985 millibar luchtdruk. |  |  |

BB-0131-a-17-1-o 5 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 6

bron 4
Vier klimaatgrafieken

klimaatgrafiek 1 klimaatgrafiek 2
[FIGUUR: Klimatogrammen met op de y-as temperatuur in graden Celsius (C) en millimeters (mm) neerslag. Op de x-as staan de maanden van het jaar.]
[FIGUUR: Klimatogrammen met op de y-as temperatuur in graden Celsius (C) en millimeters (mm) neerslag. Op de x-as staan de maanden van het jaar.]

klimaatgrafiek 3 klimaatgrafiek 4
[FIGUUR: Klimatogrammen met op de y-as temperatuur in graden Celsius (C) en millimeters (mm) neerslag. Op de x-as staan de maanden van het jaar.]
[FIGUUR: Klimatogrammen met op de y-as temperatuur in graden Celsius (C) en millimeters (mm) neerslag. Op de x-as staan de maanden van het jaar.]

1p 5 Bekijk bron 4.
Eén van de vier klimaatgrafieken is van een plaats in Nederland.
Welke grafiek is dat?
A klimaatgrafiek 1
B klimaatgrafiek 2
C klimaatgrafiek 3
D klimaatgrafiek 4

BB-0131-a-17-1-0 6 / 32 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

bron 5
Klimaatfactor

[FIGUUR: Drie panelen die de instraling van zonlicht laten zien. Links: verticale stralen die op palmbomen schijnen, met een hoek van 90 graden. Midden: schuine stralen die op een boerderij met silo schijnen, met een hoek van 45 graden. Rechts: schuine stralen die op een iglo schijnen, met een hoek van 30 graden.]

1p 6 Bekijk bron 5.
Over welke klimaatfactor gaat bron 5?
A de aanvoer van warmte en kou van elders
B de afstand tot zee
C de breedteligging
D de hoogteligging

bron 6
Invloed van verharding op de waterbalans

In steden is steeds meer bebouwing.
Door toenemende bebouwing is er ... 1 ... (meer / minder) verdamping
door beplanting.
In sterk bebouwde gebieden wordt ... 2 ... (veel / weinig) water
opgenomen in de bodem.
Het gevolg is dat er een ... 3 ... (vertraagde / versnelde) afstroming
plaatsvindt van water via het oppervlak of het riool.

2p 7 Lees bron 6.
In de tekst in bron 6 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een
keuzemogelijkheid.
-> Streep achter de cijfers 1, 2 en 3 in bron 6 het foute
zodat er juiste uitspraken overblijven.

BB-0131-a-17-1-o 7 / 32 lees verder ► ► ►


### Pagina 8

bron 7
Isobarenkaart van de Verenigde Staten

[FIGUUR: Isobarenkaart van de Verenigde Staten met de isobaren aangeduid met drukwaarden en een aangegeven lagedrukgebied (X) en hogedrukgebied (Y).]

1p 8 Bekijk bron 7.
In bron 7 staan isobaren aangegeven.
→ Wat geven isobaren aan?

bron 8
Tekst

In het midden van de Verenigde Staten bevindt zich een
... 1 ... (lagedrukgebied / hogedrukgebied).
De wind is bij ... 2 ... (X / Y) het krachtigst.

1p 9 Bekijk bron 7 en lees bron 8.
In de tekst in bron 8 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
→ Streef achter de cijfers 1 en 2 in bron 8 het foute antwoord door zodat
er juiste uitspraken overblijven.

BB-0131-a-17-1-o 8/32 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

bron 9
Valentijnsdag (14 februari) in de Verenigde Staten

[FIGUUR: Twee personen liggen op het strand, de ene in een bruidsjurk, de andere in zwemkleding, met hun hoofden naar elkaar toe.]

[FIGUUR: Een persoon schept met een schep sneeuw op een grote bol sneeuw die de vorm heeft van een hart.]

1p 10 Bron 9 laat twee foto's zien die op 14 februari 2014
genomen zijn in de
Verenigde Staten. De foto's laten duidelijk zien dat er binnen de
Verenigde Staten een groot verschil is tussen weeromstandigheden op
dezelfde dag.
Welke weer- en klimaatfactor verklaart het meest het verschil tussen
beide foto's?
A de aanvoer van warmte en kou van elders
B de afstand tot zee
C de breedteligging
D de hoogteligging

BB-0131-a-17-1-0 9 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 10

bron 10
Vegetatie op een berg
[FIGUUR: Diagram van vegetatiezones op een berghelling, met hoogte (m) op de y-as en noord/zuid op de x-as. Verschillende vegetatietypes (loofbomen, naaldbomen, struiken, toendra, zuid) worden weergegeven op verschillende hoogtes.]

1p 11 Over bron 10 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: als het op zeeniveau $20^\circ C$ is, dan is de temperatuur op
3000 meter hoogte $2^\circ C$.
Uitspraak 2: de vegetatiegordels op bergen lopen schuin, omdat de
gemiddelde temperatuur aan de zonkant hoger is dan aan de
schaduwkant.
Wat is juist?
A Alleen uitspraak 1 is juist.
B Alleen uitspraak 2 is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

BB-0131-a-17-1-o 10 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 11

bron 11
Landschap in de Verenigde Staten
[FIGUUR: Een zwart-witfoto van een rancher die vee hoedt in een uitgestrekt, glooiend landschap.]

bron 12
Noord-Amerika
[FIGUUR: Een kaart van Noord-Amerika met vier genummerde locaties (1, 2, 3, 4).]

1p 12 Bekijk bron 11 en bron 12.
De foto van bron 11 laat veeteelt zien in een bepaald landschap.
Waar is de foto genomen?
A bij 1
B bij 2
C bij 3
D bij 4

BB-0131-a-17-1-o 11 / 32 lees verder 

### Pagina 12

bron 13
Een beschrijving van het klimaat in Vermont

[FIGUUR: Een kader met tekst die het klimaat in Vermont beschrijft.]
De zomers in Vermont zijn relatief warm: de gemiddelde maximumtemperatuur ligt tussen de 25 en 28 °C in de zomermaanden. Vanaf de tweede helft van september gaan de temperaturen snel naar beneden. Waar september nog een gemiddelde maximumtemperatuur haalt van 20 tot 22 °C, moet november het doen met gemiddeld slechts 2 °C. Dat betekent dus een temperatuurdaling van maar liefst twintig graden in twee maanden tijd. Na november komt de thermometer 's nachts nog maar zelden boven het vriespunt. Gemiddeld vriest het in december, januari en februari ongeveer tien tot twintig graden. Pas vanaf april ligt de gemiddelde nachttemperatuur weer rond het vriespunt.

1p 13 Lees bron 13.
Bron 13 is een beschrijving van het klimaat in Vermont. Welk klimaat past bij deze beschrijving?
A droog klimaat
B gematigd zeeklimaat
C landklimaat
D tropisch regen klimaat
E sneeuw- en ijsklimaat

BB-0131-a-17-1-o 12 / 32 lees verder ▶▶▶

### Pagina 13

bron 14
Deel van de Verenigde Staten

[FIGUUR: Een kaart van een deel van de Verenigde Staten met hoogteliggingen, steden en grenzen. De kaart toont onder andere San Francisco, Los Angeles, Las Vegas, de Sierra Nevada, de Grote Oceaan, Nevada en Arizona. De legenda bevat hoogteliggingen in meters (beneden zeeniveau, 0-200, 200-500, 500-2000, hoger dan 2000) en geeft landsgrenzen en staatsgrenzen aan.]

bron 15
Tekst

De neerslag in San Francisco ontstaat door een ... 1 ... (landwind / zeewind).
Omdat San Francisco aan de ... 2 ... (loefzijde / lijzijde) van het
Kustgebergte en de Sierra Nevada ligt, heeft San Francisco
... 3 ... (stijgingsneerslag / stuwingsneerslag).

2p 14 Bekijk bron 14 en lees bron 15.
In de tekst in bron 15 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een
keuzemogelijkheid.
→ Streep achter de cijfers 1, 2 en 3 in bron 15 het foute antwoord door
zodat er juiste uitspraken overblijven.

BB-0131-a-17-1-o
13 / 32
lees verder

### Pagina 14

Water
bron 16
Stroomgebied grote rivieren
[FIGUUR: Kaart van Nederland en omstreken met stroomgebieden van de Rijn, Maas en Schelde, en de Ems, met landsgrenzen. Diverse rivieren zijn aangegeven met letters P, Q en R op specifieke locaties. Een schaalbalk is zichtbaar.]
Legenda:
stroomgebied Rijn
stroomgebied Maas
stroomgebied Schelde
stroomgebied Ems
landsgrenzen
1p 15 Waar staan de letters uit bron 16 juist bij de onderdelen van de Rijn?

benedenloop bovenloop middenloop
A P Q R
B P R Q
C R Q P
D R Q P
BB-0131-a-17-1-o 14 / 32 lees verder

### Pagina 15

1p 16 Over bron 16 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de rivier de Rijn heeft het grootste stroomgebied.
Uitspraak 2: erosie vindt vooral plaats in het deel van de Rijn dat door Zwitserland stroomt.
Wat is juist?
A Alleen uitspraak 1 is juist.
B Alleen uitspraak 2 is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

bron 17
Nederland, drinkwaterproductie en waterverbruik per inwoner,
1950 - 2005
[FIGUUR: Gestapeld staafdiagram met een lijn eroverheen. De y-as aan de linkerkant toont waterproductie in miljoenen m³ per jaar, van 0 tot 1100. De y-as aan de rechterkant toont waterverbruik in m³ per inwoner, van 0 tot 110. De x-as toont jaren van 1950 tot 2005 met intervallen van 10 jaar. De gestapelde staven vertegenwoordigen grondwater (lichtblauw), oppervlaktewater (donkergrijs) en geïnfiltreerd duinwater (lichtgrijs). De zwarte lijn vertegenwoordigt het waterverbruik per inwoner.]

Legenda:
waterproductie
geïnfiltreerd duinwater
oppervlaktewater
grondwater
waterverbruik per inwoner

1p 17 Over bron 17 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het waterverbruik per Nederlander is tussen 2000 en 2005
ongeveer gelijk gebleven.
Uitspraak 2: de productie van drinkwater uit grondwater was in 1995
hoger dan in 1985.
Wat is juist?
A Alleen uitspraak 1 is juist.
B Alleen uitspraak 2 is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

BB-0131-a-17-1-0 15 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 16

bron 18
Verkeersintensiteit waterwegen

[FIGUUR: Kaart van Nederland met waterwegen, steden en legenda. De legenda geeft aan dat de dikte van de waterwegen de tonnen vervoerde goederen per jaar in 2007 aangeeft. Er zijn vijf categorieën: minder dan 5, 5-10, 10-25, 25-50 en 50 of meer.]

2p 18 Bekijk bron 18.
Drie leerlingen doen een uitspraak over bron 18.
→ Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

| | juist | onjuist |
|---|---|---|
| Over de Waal werd in 2007 meer dan 50 miljoen ton goederen vervoerd. | | |
| Vanuit Rotterdam worden er meer goederen over de Waal naar Duitsland vervoerd dan over de Maas richting Frankrijk. | | |
| De haven van Amsterdam krijgt meer goederen per schip aangevoerd dan de haven van Rotterdam. | | |

BB-0131-a-17-1-o 16 / 32 lees verder ► ► ►

### Pagina 17

bron 19
Verdamping, afstroming en infiltratie

landelijk gebied stedelijk gebied
[FIGUUR: Vergelijking van verdamping, afstroming en infiltratie in een landelijk en een stedelijk gebied.]
werkelijke
verdamping 40%
afstroming
10%
werkelijke
verdamping 30%
ondiepe infiltratie 25%
Landelik gebied,
onverhard
diepe infiltratie 25%
ondiepe infiltratie 10%
Stedelijk gebied,
75%-100% verhard
diepe infiltratie 5%

1p 19 Bekijk bron 19.
Naar aanleiding van bron 19 doen twee leerlingen tijdens de
aardrijkskundeles een uitspraak.
Anouk zegt: "De wateroverlast in stedelijke gebieden wordt mede
veroorzaakt door de verstening."
Fahrid zegt: "In een stedelijk gebied verdampt gemiddeld evenveel
water als in een landelijk gebied."
Geef eerst aan wie van de twee een juiste uitspraak doet. Kies Anouk
of Fahrld. Geef daarna een argument voor je keuze.

### Pagina 18

bron 20
Rivierverruimende maatregelen

[FIGUUR: Dwarsdoorsnede van een rivier met verschillende maatregelen: 1 markeert een dijk, 2 markeert een krib, 3 markeert een uiterwaard, 4 markeert een afgraving. Er zijn pijlen die stroming en afvoer aangeven.]

1p 20 Bekijk bron 20.
Waar staan de cijfers uit bron 20 juist bij elke maatregel?

|       | dijkverlegging | kribverlaging | obstakel- verwijdering | uiterwaard- afgraving |
|-------|----------------|---------------|------------------------|-----------------------|
| A     | 1              | 3             | 2                      | 4                     |
| B     | 1              | 3             | 4                      | 2                     |
| C     | 4              | 1             | 2                      | 3                     |
| D     | 4              | 1             | 3                      | 2                     |

1p 21 Kribverlaging is één van de maatregelen die genomen wordt om de kans op overstromingen te verlagen.
-> Waardoor leidt kribverlaging tot minder kans op overstromingen?

2p 22 Een waterschap heeft verschillende taken.
Waterschappen moeten letten op de waterkwaliteit en de waterkwantiteit.
-> Geef bij elke taak aan of deze hoort bij waterkwaliteit of bij waterkwantiteit.

|                                | waterkwaliteit | waterkwantiteit |
|--------------------------------|----------------|-----------------|
| sloten controleren op vervuiling |                |                 |
| het waterpeil regelen en bewaken |                |                 |
| waterwegen uitbaggeren         |                |                 |
| afvalwater zuiveren            |                |                 |

BB-0131-a-17-1-o 18 / 32 lees verder

### Pagina 19

bron 21
Bron van herkomst en watergebruik in Israël en Jordanië

[FIGUUR: Twee cirkeldiagrammen. Het linker diagram toont de bronnen van waterherkomst: hergebruikt afvalwater 9%, oppervlaktewater 35%, grondwaterbronnen 55%. Het rechter diagram toont het watergebruik: industrie 4%, huishoudens 30%, landbouw 66%.]

1p 23 Over bron 21 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in Israël en Jordanië wordt het meeste water gebruikt in de
landbouw.
Uitspraak 2: in Israël en Jordanië wordt vooral water uit rivieren gebruikt.
Wat is juist?
A Alleen uitspraak 1 is juist.
B Alleen uitspraak 2 is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

1p 24 Bekijk bron 21.
Door de klimaatverandering zal in Israël en Jordanië droger worden.
Wat kan men doen om in de toekomst in Israël en Jordanië duurzamer
met de aanwezige waterbronnen om te gaan?
A een stuwdam bouwen om een stuwmeer te creëren
B vervuild water hergebruiken
C water oppompen uit ondergrondse bronnen

BB-0131-a-17-1-o 19 / 32 lees verder ► ► ►

### Pagina 20

bron 22
Waterbalans van Egypte
bronnen van water
(miljard m³ per jaar)
watergebruik
(miljard m³ per jaar)
55,5
7,8
6,3
1,3
60,9
9,5
2,2
1,2
Nijl
hergebruik grondwater neerslag
landbouw drinkwater verdamping industrie
en gezondheid
totaal bronnen 70,9
totaal verbruik 73,8
1p 25 Bekijk bron 22.
Een waterbalans geeft aan waar het water in een land vandaan komt en
waar het voor wordt gebruikt.
Welke uitspraak over bron 22 is juist?
A Egypte gebruikt meer oppervlaktewater dan grondwater.
B In Egypte is de verdamping kleiner dan de neerslag.
C Uit bron 22 blijkt dat Egypte een wateroverschot heeft.
bron 23
Drie vormen van irrigatie
foto 1
foto 2
foto 3
1p 26 Bekijk bron 23.
Op welke foto staat de vorm van irrigatie waarbij het minste water
verdampt?
A op foto 1
B op foto 2
C op foto 3
BB-0131-a-17-1-o
20 / 32
lees verder

### Pagina 21

2p 27 Landbouw in droge gebieden in het Midden-Oosten is lastig. Boeren nemen maatregelen om landbouw toch mogelijk te maken. Sommige maatregelen zijn bedoeld om het watergebruik te verminderen. Andere maatregelen zijn bedoeld om de hoeveelheid zoet water te vergroten.
→ Geef bij elke maatregel aan of deze is bedoeld om het watergebruik te verminderen of om de hoeveelheid zoet water te vergroten.

[FIGUUR: Een tabel met twee kolommen: "watergebruik verminderen" en "hoeveelheid zoet water vergroten". De tabel bevat vier rijen met de volgende teksten: "water aanvoeren uit andere gebieden via pijpleidingen", "planten gaan verbouwen die beter tegen droogte kunnen", "zeewater ontzilten" en "regenwater opvangen in ondergrondse opslagplaatsen".]

BB-0131-a-17-1-o 21 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 22

bron 24
Waterprojecten in het Midden-Oosten

[FIGUUR: Kaart van het Midden-Oosten en omliggende gebieden met verschillende symbolen die waterprojecten aanduiden. Er is ook een legenda met symbolen voor stuwdams, ontziltingsinstallaties, waterwinning uit ondergrondswater en watertransport.]

Legenda:
▲: stuwdamm
△: stuwdamm (gepland)
⚪: ontziltingsinstallatie(s) zeewater
■: winning ondergronds water
—: watertransport (gepland)
█: ondergronds water

1p 28 Over bron 24 worden twee uitspraken gedaan.
Uitsspraak 1: in het hele Midden-Oosten kan ondergronds fossiel water
opgepompt worden.
Uitsspraak 2: ontziltingsinstallaties staan vooral langs de kust.
Wat is juist?
A Alleen uitsspraak 1 is juist.
B Alleen uitsspraak 2 is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

BB-0131-a-17-1-o
22 / 32
lees verder

### Pagina 23

Bevolking en ruimte

bron 25
Leeftijdsopbouw van de bevolking, 1950 - 2060

[FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as "percentage van de bevolking" (schaal 0-70) en op de x-as de jaren van 1950 tot 2060. Drie lijnen zijn getekend, aangeduid met de nummers 1, 2 en 3.]

1p 29 Bekijk bron 25.
In bron 25 zijn drie lijnen te zien die een bepaalde leeftijdsgroep
weergeven. Het gaat om de leeftijdsgroepen 0 tot en met 19 jaar,
20 tot en met 64 jaar en 65 jaar en ouder.
Welke lijn geeft de leeftijdsgroep 65 jaar en ouder weer?
A lijn 1
B lijn 2
C lijn 3

1p 30 In 2016 bestond de totale bevolking in Nederland uit 17.000.000 mensen.
In 2016 was het geboortecijfer 11 en het sterftecijfer 9.
Wat was de natuurlijke groei in 2016?
A 3.400
B 34.000
C 18.700
D 187.000

BB-0131-a-17-1-o 23 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 24

bron 26
Nederland, emigratie en immigratie, 1950 - 2005

[FIGUUR: Lijn grafiek met op de y-as "x 1000" en waarden van 0 tot 40. Op de x-as de jaren van 1950 tot 2005. Twee lijnen zijn getekend: een volle lijn voor immigratie en een stippellijn voor emigratie. De immigratielijn toont een piek rond 1975, met waarden rond de 35. De emigratielijn blijft op een lager niveau, tussen 0 en 10.]

Legenda:
—— immigratie
-- -- emigratie

1p 31 Bekijk bron 26.
Bron 26 laat de migratie tussen een bepaald land en Nederland zien.
In 1975 kwamen er veel meer migran ten uit dat land naar Nederland dan
in andere jaren.
Uit welk land was dat?
A uit Indonesië
B uit Marokko
C uit Suriname
D uit Turkije

BB-0131-a-17-1-o 24 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 25

bron 27
Transitiemodel bevolking

[FIGUUR: Grafiek met op de x-as de fases 1 tot en met 5 en op de y-as een weergegeven lijn. De lijn start op een hoog niveau, zakt daarna en stijgt dan weer langzaam. Er zijn twee lijnen zichtbaar, een doorgetrokken en een gestippelde, met de letters P, Q en R op verschillende punten in de grafiek.]

1p 32 Bekijk bron 27.
In bron 27 staan de letters P, Q en R.
Waar staan de omschrijvingen juist bij de letters P, Q en R uit bron 27?

|   | P | Q | R |
|---|---|---|---|
| A | geboortecijfer | sterftecijfer | geboorteoverschot |
| B | geboortecijfer | sterftecijfer | sterfteoverschot |
| C | sterftecijfer | geboortecijfer | geboorteoverschot |
| D | sterftecijfer | geboortecijfer | sterfteoverschot |

1p 33 Welke voorziening heeft in Nederland gemiddeld het grootste
verzorgingsgebied?
A een basisschool
B een peuterspeelzaal
C een school voor voortgezet onderwijs
D een universiteit

BB-0131-a-17-1-o 25 / 32 lees verder

### Pagina 26

bron 28
Drie kaarten van Alkmaar

kaart 1
[FIGUUR: Kaart van een stad met wegen, gebouwen en groen. Een schaalbalk toont 0, 160, 320 m.]

kaart 2
[FIGUUR: Kaart van een stad met wegen, gebouwen en spoorwegen. Een schaalbalk toont 0, 160, 320 m.]

kaart 3
[FIGUUR: Kaart van een stad met wegen, gebouwen, water en spoorwegen. Een schaalbalk toont 0, 160, 320 m.]

Legenda:
woongebied
winkelgebied
werkgebied
bijzonder gebouw
park, plantsoen
grasland
water
spoorweg

1p 34 Bekijk bron 28.
Welke kaart is van de historische binnenstad?
A kaart 1
B kaart 2
C kaart 3

BB-0131-a-17-1-o 26 / 32 lees verder ► ► ►

### Pagina 27

1p 35 In de jaren 70 en 80 trokken veel mensen weg uit de grote steden. Ze gingen wonen in dorpen om die steden heen. Veel kleine dorpen groeiden toen ineens heel snel. Waar staat het begrip bij deze migratiestroom met een juist gevolg van deze migratie?
[FIGUUR: Tabel met 2 kolommen: 'begrip' en 'gevolg van de migratie'. Rijen A, B, C, D met combinaties van begrippen (urbanisatie, suburbanisatie) en gevolgen (meer forensisme, minder forensisme).]
1p 36 In stadsdeel Oud-West in Nijmegen zijn verschillende oude bedrijfslocaties vrijgekomen. Op de plek van de bedrijven wil de gemeente woningen bouwen. → Welk gemeentelijk plan moet daarvoor gewijzigd worden?
................................................................................
................................................................................
bron 29 Winkelleegstand in 2020
Steeds meer binnensteden in Nederland hebben te maken met een toenemende leegstand van winkelruimten. Op dit moment staat al meer dan 1,9 miljoen m² winkeloppervlak leeg, waarvan een groot deel in de binnensteden.
1p 37 Lees bron 29. → Noem een economische oorzaak van deze leegstand van winkelruimtes in de binnensteden.
................................................................................
BB-0131-a-17-1-o 27 / 32 lees verder

### Pagina 28

bron 30
Drie bevolkingsdiagrammen van China

bevolkingsdiagram 1
mannen vrouwen
85+
80-84
75-79
70-74
65-69
60-64
55-59
50-54
45-49
40-44
35-39
30-34
25-29
20-24
15-19
10-14
5-9
0-4
0 10 20 30 40 50 60 70
bevolking (x 1 miljoen)

bevolkingsdiagram 2
mannen vrouwen
85+
80-84
75-79
70-74
65-69
60-64
55-59
50-54
45-49
40-44
35-39
30-34
25-29
20-24
15-19
10-14
5-9
0-4
70 60 50 40 30 20 10 0
bevolking (x 1 miljoen)

bevolkingsdiagram 3
mannen vrouwen
85+
80-84
75-79
70-74
65-69
60-64
55-59
50-54
45-49
40-44
35-39
30-34
25-29
20-24
15-19
10-14
5-9
0-4
0 10 20 30 40 50 60 70
bevolking (x 1 miljoen)

1p 38 Bekijk bron 30.
In bron 30 staan de bevolkingsdiagrammen van China van 2000, 2025 en
2050 in willekeurige volgorde.
Waar staan de cijfers van de bevolkingsdiagrammen juist bij de drie
jaartallen?

2000 2025 2050
A 1 2 3
B 1 3 2
C 2 1 3
D 3 1 2

BB-0131-a-17-1-0 28 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 29

bron 31
Ontwikkeling van het inkomen in China in stad en platteland,
tussen 1990 en 2010 (inkomen in Chinese renminbi)

[FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as 'inkomen Rmb (x 1000)' van 0 tot 25, en op de x-as de jaren 1990 tot 2010. Er zijn twee lijnen: een stippellijn voor 'platteland' en een doorgetrokken lijn voor 'stad'. De lijn voor 'stad' loopt van ongeveer 5 in 1990 naar ongeveer 22 in 2010. De lijn voor 'platteland' loopt van ongeveer 1 in 1990 naar ongeveer 7 in 2010.]

1p 39 Bekijk bron 31.
Welke uitspraak over de grafiek in bron 31 is juist?
A De integratie wordt groter.
B De sociale ongelijkheid wordt groter.
C De urbanisatie wordt groter.

BB-0131-a-17-1-o 29 / 32 lees verder

### Pagina 30

bron 32
Beijing zonder en met luchtvervuiling

foto 1 foto 2
[FIGUUR: Een foto met links de skyline van Beijing bij helder weer en rechts de skyline van Beijing gehuld in smog.]

1p 40 Bekijk bron 32.
De twee foto's van een straatbeeld in Beijing sluiten precies op elkaar
aan. Foto 1 is genomen op een zonnige dag. Op foto 2 hangt er veel
luchtvervuiling boven de stad. In de winter is de luchtvervuiling in Beijing
meestal erger dan in de zomer. In de winter leveren huishoudens een
grotere bijdrage aan de luchtvervuiling in de stad dan in de zomer.
→ Geef de oorzaak van dit verschil.

................................................................................

1p 41 Sinds 1980 zijn er in China duidelijk meer jongens dan meisjes geboren.
Daardoor zijn er nu meer jonge mannen dan jonge vrouwen.
→ Noem een maatschappelijk gevolg van het ongelijke aantal jonge
mannen en vrouwen.

................................................................................

BB-0131-a-17-1-o 30 / 32 lees verder ▶▶▶

### Pagina 31

bron 33
E-bikes
In 2009 werden in China 22 miljoen e-bikes verkocht.
Ter vergelijking: één op de vijf verkochte fietsen is daar nu elektrisch,
tegen één op de acht in Nederland.

[FIGUUR: Mensen rijden op elektrische fietsen in een drukke straat in China.]

2p 42 Lees bron 33.
→ Geef twee voordelen van de e-bike in plaats van de auto voor de
leefbaarheid van Chinese steden.

voordeel 1
..................................................
voordeel 2
..................................................

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

BB-0131-a-17-1-o 31 / 32 lees verder ►►►

### Pagina 32

bron 34
Nieuwe arbeiderswijk in China
[FIGUUR: Een rij hoge woonblokken.]
1p 43 Bekijk bron 34.
Waar staan de kenmerken juist bij de bebouwingsdichtheid en de
bevolkingsdichtheid in deze arbeiderswijk?
| | bebouwingsdichtheid | bevolkingsdichtheid |
|---|---|---|
| A | laag | hoog |
| B | laag | laag |
| C | hoog | hoog |
| D | hoog | laag |
bron 35
Oude woonwijk in Chinese binnenstad
[FIGUUR: Een drukke straat in een oude Chinese stad met lage gebouwen en veel elektrische draden.]
1p 44 Bekijk bron 34 en bron 35.
In bron 35 zie je een oude wijk in China. Veel van deze wijken worden
gesloopt.
→ Geef een reden waarom veel van deze wijken worden gesloopt en
vervangen zijn door wijken zoals in bron 34.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
BB-0131-a-17-1-o
32 / 32
einde