# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2014 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2014/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-BB
2014
tijd vak 1
dinsdag 20 mei
13.30 - 15.00 uur
aardrijkskunde CSE BB
Naam kandidaat Kandidaatnummer
Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.
Dit examen bestaat uit 37 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
BB-0131-a-14-1-0

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
[FIGUUR: (1) met opties A, B, C, D waarbij B is omcirkeld. (2) met opties A, B, C, D waarbij C is omcirkeld. (3) met opties A, B, C, D waarbij A is omcirkeld.]
De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

bron 1
Vakanties van Nederlanders (x 1 miljoen)

| | 2007 | 2008 | 2009 |
|---|---|---|---|
| In Nederland | | | |
| vakanties 2 tot en met 4 dagen | 9,1 | 8,9 | 9,3 |
| vakanties 5 tot en met 8 dagen | 5,8 | 5,9 | 6,0 |
| vakanties 9 dagen en langer | 2,7 | 2,6 | 2,7 |
| Totaal binnenland | 17,6 | 17,4 | 18,0 |
| In het buitenland | | | |
| vakanties 2 tot en met 4 dagen | 3,7 | 3,4 | 3,8 |
| vakanties 5 tot en met 8 dagen | 5,1 | 5,6 | 5,6 |
| vakanties 9 dagen en langer | 8,8 | 9,5 | 9,0 |
| Totaal buitenland | 17,6 | 18,5 | 18,4 |
| Totaal binnen- en buitenland | 35,2 | 35,9 | 36,4 |

1p 1 Welke vakanties uit bron 1 rekenen we tot de lange vakanties?
A alleen de 5- tot en met 8-daagse vakanties
B alleen de vakanties van 9 dagen en langer
C de 5- tot en met 8-daagse vakanties en de vakanties van 9 dagen en langer
D alle vakanties

BB-0131-a-14-1-o 2 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

bron 2
Buitenlandse vakanties van Nederlanders naar vervoermiddel
[FIGUUR: cirkeldiagram met legenda: P (lichtgrijs), Q (gestreept grijs), R (donkergrijs), overig vervoer (grijs met stippen)]

1p 2 In bron 2 zijn drie vervoermiddelen waarmee Nederlanders naar het
buitenland op vakantie gaan vervangen door de letters P, Q en R.
Het betreft hier de volgende vervoermiddelen:
– auto
– trein en touringcar
– vliegtuig
→ Kruis aan welk vervoermiddel bij welke letter hoort.

|       | P | Q | R |
|-------|---|---|---|
| auto  |   |   |   |
| trein en touringcar |   |   |   |
| vliegtuig |   |   |   |

BB-0131-a-14-1-o 3 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

bron 3
Vakantiespreiding
[FIGUUR: Kaart van Nederland verdeeld in de regio's noord, midden en zuid.]
2p 3 In Nederland kennen we het systeem van vakantiespreiding (zie bron 3).
Nederland is verdeeld in drie regio's: noord, midden en zuid.
Over deze vakantiespreiding wordt een aantal beweringen gedaan.
→ Geef bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

| | juist | onjuist |
| :------------------------------------------- | :----- | :------ |
| Vakantiespreiding zorgt voor minder drukte bij populaire vakantiebestemmingen. | | |
| Door vakantiespreiding neemt de lengte van het hoogseizoen af. | | |
| Een nadeel van vakantiespreiding is dat families uit verschillende regio's niet altijd samen op vakantie kunnen als ze dat willen. | | |

2p 4 Geef van de volgende vakantiebestemmingen aan of deze wel of niet tot een verre bestemming worden gerekend.

| | wel | niet |
| :---------------------------------------------------- | :---- | :---- |
| 1 culturele stedentrip naar Marrakech in Marokko | | |
| 2 weekend naar Disneyland bij Parijs | | |
| 3 survivalweekend in Tirol | | |
| 4 safari in Zuid-Afrika | | |
| 5 een week naar de zonnestemming Isla Margarita | | |

BB-0131-a-14-1-o 4 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

2p 5 Elke zomer gaan veel Nederlanders naar het Middellandse Zeegebied. Dit massatoerisme levert inkomsten op voor de inwoners van het Middellandse Zeegebied, maar het heeft ook nadelen.
→ Noem twee nadelen van massatoerisme voor het Middellandse Zeegebied.
nadeel 1: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

### Pagina 6

bron 4
Uitstoot van koolstofdioxide (CO₂) per reiziger bij een retour
Amsterdam - Málaga
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: Vervoermiddel en uitstoot kilogram koolstofdioxide (CO₂) per reiziger. Rijen zijn touringcar (100), trein (200), auto (250) en vliegtuig (655).]
1p 7 Zie bron 4.
De familie De Vries (vader, moeder en twee kinderen) uit Amsterdam wil
in de herfstvakantie een week naar Málaga.
Met welk vervoermiddel is de luchtverontreiniging door de uitstoot van
koolstofdioxide (CO₂) per reiziger het laagst?
A met de auto
B met de touringcar
C met de trein
D met het vliegtuig
1p 8 De familie De Vries gaat met de auto naar Málaga.
Behalve luchtverontreiniging zitten er meer nadelen aan de keuze van de
auto voor een week naar Málaga.
→ Noem het belangrijkste nadeel.
1p 9 In welk deel van Spanje ligt Málaga?
A aan de Costa Brava
B aan de Costa del Sol
C op de Canarische Eilanden
BB-0131-a-14-1-o 6/26 lees verder ►►►

### Pagina 7

bron 5
Aantal lange binnenlandse vakanties van Nederlanders
[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as verschillende regio's in Nederland en op de x-as het aantal lange binnenlandse vakanties in duizendtallen, met staven voor de jaren 2002 en 2010.]
Zuid-Limburg
Waddeneilanden
West- en Midden-
Brabant
Twente, Salland en
Vechtstreek
O-Brabant, N-M Limb.,
Rijk v. Nijmegen
Veluwe en
Veluwerand
Groningse, Friese en
Drentse zandgronden
Watersportgebieden*
Noordzeebadplaatsen
Overig Nederland
0 500 1000 1500
→ x 1000
Legenda:
2002
2010
*Watersportgebieden: 'meren in Groningen, Friesland, NW-Overijssel',
'IJsselmeerkust', 'Hollandse-Utrechtse meren' en 'Deltagebied'.

1p 10 Noem een vakantiegebied in Nederland waarin volgens bron 5 het aantal
lange binnenlandse vakanties tussen 2002 en 2010 is toegenomen.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

### Pagina 8

bron 6
Attractiepunten
[FIGUUR: Kaart van Nederland met verschillende symbolen en cirkels die attractiepunten aanduiden, met een legenda en een schaalbalk.]
Legenda:
Dierenparken
Musea of historische bouwwerken
Attractieparken, pretparken
Recreatiegebied/zwembad
Overige attractiepunten
(o.a. bezoekerscentra, casino's,
rondvaarten, tuinen)
aantal bezoekers per jaar, 2000
1 miljoen of meer
500 000 - 1 miljoen
200 000 - 500 000

1p 12 Zie bron 6.
Attractieparken, zoals de Efteling of Walibi Holland, worden veel bezocht.
Welk begrip past het best bij deze attractieparken?
A cultuurtoerisme
B dagrecreatie
C korte vakantie
D natuurtoerisme

1p 13 Overijssel hoort met de attractieparken Hellendoorn en Slagharen tot de
top drie van Nederland wat betreft aantal bezoekers. Welke twee andere
provincies horen bij "Attractieparken, pretparken" (zie bron 6) ook tot deze
top drie?
A Drenthe en Gelderland
B Noord-Brabant en Gelderland
C Noord-Brabant en Zuid-Holland
D Zeeland en Noord-Holland

BB-0131-a-14-1-0
8 / 26
lees verder

### Pagina 9

bron 7
Buitenlandse vakanties Nederlanders 2010
[FIGUUR: Een kaart van Europa met cirkels die de hoeveelheid vakanties van Nederlanders in verschillende landen weergeven. De cirkels zijn opgedeeld in donkergrijs (zomervakanties) en lichtgrijs (wintervakanties), en de grootte van de cirkel geeft de totale hoeveelheid vakanties aan, volgens de legenda.]
Legenda:
Aantal vakanties van
Nederlanders in het
buitenland, 2010
$2$ miljoen
$1$ miljoen
$500 000$
$250 000$
$100 000$
Zomervakanties
Wintervakanties
Frankrijk
Oostenrijk
Turkije
2p 14 Zie bron 7.
$\rightarrow$ Geef bij de volgende beweringen over buitenlandse vakanties van
Nederlanders aan of deze juist of onjuist zijn.
Oostenrijk is het enige land in Europa waar meer
Nederlanders in de winter naartoe gaan dan in de
zomer.
In de zomer gaan er meer Nederlanders naar Turkije
dan naar Duitsland.
In 2010 gingen ongeveer 1 miljoen Nederlanders naar
Frankrijk op vakantie.
juist onjuist
BB-0131-a-14-1-o
9 / 26
lees verder

### Pagina 10

2p 15 Nederlanders gaan ook op vakantie naar bestemmingen buiten Europa.
Sommige gebieden zijn vooral een natuur besteming, andere gebieden
zijn vooral een cultuurbestemming. Er zijn ook gebieden die vooral een
zonbestemming zijn.
-> Geef bij de volgende bestemmingen van Nederlanders aan wat voor
soort bestemming dit vooral is.

|             | natuur-
bestemming | cultuur-
bestemming | zon-
bestemming |
| :---------- | :---------------------- | :---------------------- | :---------------------- |
| Marokko (stedenreis) |                         |                         |                         |
| Canarische Eilanden |                         |                         |                         |
| Antarctica |                         |                         |                         |
| Zuid-Afrika |                         |                         |                         |

bron 8
Wintersport in de Verenigde Staten

[FIGUUR: Een gebouw met een besneeuwd dak en bergen op de achtergrond]

Snake River Lodge & Spa

Deze schitterende accommodatie ligt aan
de voet van het skigebied Jackson Hole
Mountain Resort, aan een verwarmd pad
naar de skiliften!
Dit ski-in-hotel heeft al veel belangrijke
hotelprijzen gewonnen. Het behoort tot de
meest luxe en beroemdste hotels ter
wereld.

vanaf €1520 p.p.

2p 16 Er zijn Nederlanders die met het vliegtuig naar de Verenigde Staten gaan
om daar een weekje te gaan skiën en in het hotel uit bron 8 verblijven.
-> Geef van de volgende begrippen aan of ze wel of niet van toepassing
zijn op de vakanties van deze Nederlanders.

| | wel | niet |
| :-------------------------- | :--- | :---- |
| duurzaam toerisme |      |       |
| elitetoerisme |      |       |
| verre bestemming |      |       |

BB-0131-a-14-1-o
10 / 26
lees verder

### Pagina 11

bron 9
Nederlandse kust blijft populair bij toeristen
[FIGUUR: Een panoramische foto van de Nederlandse kust, met op de voorgrond duinen en strandhuisjes, en op de achtergrond de zee en een gebouw aan het strand.]
13 november 2012
Rotterdam – De Nederlandse kust blijft populair bij toeristen uit binnen- en
buitenland. Vorig jaar vierden ongeveer 1,75 miljoen buitenlandse
toeristen en 3 miljoen Nederlandse vakantiegangers hun vakantie langs
de kust. Samen besteedden zij ruim 1 miljard euro.

1p 17 De Nederlandse kustgebieden willen hun inkomsten vergroten door
seizoensverruiming. Ze willen een reclamecampagne starten.
Op welke groep kunnen ze de reclamecampagne het best richten?
A op de zestigplussers
B op de tachtigplussers
C op gezinnen met schoolgaande kinderen

BB-0131-a-14-1-o
11 / 26
lees verder ►

### Pagina 12

Omgaan met natuurlijke hulpbronnen
bron 10
Kringloop van het water

Hoe gaat de kringloop van het water? Hoe warmer de lucht boven zee,
hoe meer water er ...P... De waterdamp stijgt op en terwijl die stijgt, koelt
hij weer af. Door die afkoeling verandert de damp in kleine druppeltjes.
We noemen deze verandering ...Q... Die druppeltjes vormen samen een
wolk. De wind blaast de wolken het land in. De wolken gaan langs de
helling omhoog en koelen af totdat er zoveel druppels in de wolk zitten dat
ze eruit vallen: het regent. Of het sneeuwt natuurlijk, als het erg koud is.
Een deel van de regen en de sneeuw zakt in de grond of blijft liggen,
maar het meeste komt uiteindelijk terecht in de ...R... en die brengen het
water weer naar zee. En bij zee zijn we weer terug bij het begin.

2p 18 In de tekst van bron 10 zijn drie begrippen vervangen door de letters P, Q
en R.
→ Wat moet bij P, Q en R worden ingevuld?

P: ..............................................................................................................

Q: ..............................................................................................................

R: ..............................................................................................................

BB-0131-a-14-1-o 12 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 13

bron 11
Waterverbruik per werelddeel per sector, 2010 (in km³)

| | huishoudens | industrie | landbouw | totaal |
|---|---|---|---|---|
| Afrika | 21 | 9 | 184 | 214 |
| Azië | 217 | 227 | 2012 | 2456 |
| Europa | 61 | 201 | 109 | 374 |
| Latijns-Amerika | 38 | 23 | 127 | 188 |
| Noord-Amerika | 88 | 256 | 258 | 602 |
| Oceanië | 5 | 3 | 19 | 27 |
| wereld | 430 | 722 | 2709 | 3861 |

1p 19 Bekijk bron 11.
→ In welk werelddeel en in welke sector was het waterverbruik in 2010
het hoogst?
werelddeel: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

### Pagina 14

bron 12
Waterverbruik in de landbouw, industrie en huishoudens
tussen 1900 en 2000

[FIGUUR: L-staafdiagram met op de y-as "m³ pp per jaar" van 0 tot 4000, en op de x-as de jaren 1900, 1940, 1950, 1960, 1970, 1980, 1990, 2000. Er zijn drie typen staven: landbouw (gestippeld), industrie (donkergrijs) en huishoudens (lichtgrijs). De hoogte van de staven toont de waterverbruik per sector per jaar voor elk van deze jaren. Een legenda geeft aan welk type staaf bij welke sector hoort. Een pijl geeft aan dat de x-as doorloopt na 2000.]

Legenda:
landbouw
industrie
huishoudens

1p 21 Waarvoor werd volgens bron 12 in 2000 het meeste water verbruikt?
A voor drinkwater
B voor irrigatie
C voor koelwater

BB-0131-a-14-1-o 14 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 15

bron 13
Drinkwaterproject

[FIGUUR: Een zwart-witfoto toont een waterpomp in een landelijke omgeving. Verschillende personen, waaronder vrouwen, zijn aanwezig en lijken water te halen of te transporteren.]

1p 22 In veel landen zijn projecten uitgevoerd om de bevolking van drinkwater te
voorzien. Er zijn grootschalige projecten en kleinschalige projecten.
Welk van de volgende kenmerken hoort bij een kleinschalig project zoals
op de foto te zien is?
A De bewoners kunnen de plannen grotendeels zelf uitvoeren.
B Er is veel geld voor nodig.
C Er is veel technische kennis voor nodig.
D Het project omvat een groot gebied.

BB-0131-a-14-1-o 15 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 16

bron 14
Twee krantenartikelen

[FIGUUR: Een kader met twee secties. De eerste sectie heet "Droogte in Australië" en de tweede "Droogte in Tsjaad".]

Droogte in Australië
Het Australische Bureau voor Landbouweconomie voorspelt lagere
graanoogsten. De voortdurende droogte heeft geleid tot sterk
tegenvallende oogsten. Vooral in het westen en het zuidoosten van
Australië, de belangrijkste graangebieden, was het erg droog.

Droogte in Tsjaad
In de Sahelregio in Tsjaad zijn de weilanden vanwege een tekort aan
regen erg droog. De graanproductie is tussen 2010 en 2011 behoorlijk
afgenomen. Meer dan 1 miljoen mensen lijden honger en 1,5 miljoen
mensen dreigen ondervoed te raken.

1p 23 Australië en Tsjaad zijn allebei zeer droge gebieden.
-> Noem een reden waarom de gevolgen van misoogsten door droogte
voor de mensen in Australië minder groot zijn dan in Tsjaad.

1p 24 Welke uitspraak over de krantenartikelen in bron 14 is juist?
A De krantenartikelen gaan over de waterkwaliteit.
B De krantenartikelen gaan over de waterkwantiteit.
C De krantenartikelen gaan zowel over de waterkwaliteit als over de
waterkwantiteit.

BB-0131-a-14-1-o 16 / 26 lees verder ► ► ►


### Pagina 17

bron 15
Verdeling van al het water op aarde

[FIGUUR: Een cirkeldiagram dat de verdeling van water op aarde weergeeft. Een groter deel is gelabeld met P en 97%. Een kleiner deel is gelabeld met Q en 3%. Een vergroot detail van het deel Q toont twee sectoren: S met 30,8% en R met 68,9%. Een nog kleiner deel, T, is 0,3%.]

2p 25 In bron 15 is de verdeling van al het water op aarde aangegeven.
In de legenda zijn de volgende omschrijvingen vervangen door de
letters P, Q, R, S en T.
→ Geef in het onderstaande schema aan welke letter bij welke
omschrijving hoort.

| | P | Q | R | S | T |
|---|---|---|---|---|---|
| grondwater | | | | | |
| water in landijs | | | | | |
| water in meren en rivieren | | | | | |
| zoet water | | | | | |
| zout water | | | | | |

BB-0131-a-14-1-o 17 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 18

bron 16
Groot alarm in Limburg om hoogwater
[FIGUUR: Een foto van een ondergelopen terrein met gebouwen op een lichte verhoging.]
De hoeveelheid water die in Zuid-Limburg door de Maas stroomt, is groter dan verwacht. Een team onder leiding van de burgemeester van Sittard-Geleen gaat daarom kijken welke extra maatregelen nodig zijn om overstromingen te voorkomen.
Uit voorzorg is het vee uit de weilanden naast de Maas geëvacueerd. Het hoogste waterpeil wordt uiterlijk zaterdagochtend verwacht.

1p 26 Zie bron 16.
Op 7 januari 2011 was er sprake van wateroverlast in Zuid-Limburg. Waardoor werd deze wateroverlast vooral veroorzaakt?
A door de grote hoeveelheid regenwater in Nederland
B door de grote hoeveelheid regenwater uit België en Frankrijk
C door de grote hoeveelheid smelt- en regenwater uit de Alpenlanden

1p 27 De landbouw in Nederland gebruikt veel water. De boeren gebruiken vooral grondwater.
Wat is in de zomer een groot nadeel van het gebruik van grondwater door boeren?
A De waterstand in de rivieren daalt sneller.
B Grondwater is duurder dan leidingwater.
C Natuurgebieden kunnen te weinig water krijgen.

BB-0131-a-14-1-o
lees verder ► ► ►

### Pagina 19

bron 17
Herkomst van oppervlaktewater in Nederland
[FIGUUR: Cirkeldiagram met legenda.]
Legenda:
1
2 neerslag
3
4 overige rivieren

1p 28 In het cirkeldiagram in bron 17 is te zien dat het Nederlandse
oppervlaktewater voor 25% afkomstig is uit neerslag. De rest van het
oppervlaktewater wordt geleverd door rivieren.
Welke twee rivieren worden in het cirkeldiagram bedoeld met 1 en 3?

|   | 1         | 3        |
|---|-----------|----------|
| A | de Eems   | de Maas  |
| B | de Rijn   | de Maas  |
| C | de Rijn   | de Schelde |
| D | de Schelde | de Eems  |

BB-0131-a-14-1-o 19 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 20

bron 18
Twee klimaattrappen
Utrecht, Nederland
grafiek 1
Dhaka, Bangladesh
grafiek 2
mm
°C
mm
°C
450
+40
450
+40
400
+30
400
+30
350
+20
350
+20
300
+10
300
+10
250
0
250
0
200
-10
200
-10
150
-20
150
-20
100
-30
100
-30
50
-40
50
-40
JFMAMJJASOND
JFMAMJJASOND

2p 29 Bekijk de twee klimaattrappen in bron 18.
-> Vul in de volgende tekst de juiste woorden in. Kies steeds uit de twee
mogelijkheden die tussen haakjes staan.
In het klimaatdiagram van Dhaka, Bangladesh in bron 18 is te zien dat de
kans op overstromingen van rivieren in Bangladesh het grootst is in de
periode (juni – augustus / november – januari)

In deze vochtige periode heeft Bangladesh te maken met een
overheersende wind uit het zuidwesten.
Deze wind stijgt op tegen de Himalaya en zorgt voor veel neerslag.
De rivieren in Bangladesh voeren in deze vochtige periode niet alleen veel
regenwater af maar ook veel (irrigatiewater / smeltwater)

In het bergachtige deel van het stroomgebied van de rivier de
Brahmaputra zal dan veel zand en klei (wegspoelen / neergelegd worden)

In de monding van de Ganges en de Brahmaputra zal na overstromingen
veel slib achterblijven. Dit slib maakt de bodem voor de landbouwers
(onvruchtbaar / vruchtbaar)

BB-0131-a-14-1-o
20/26
lees verder

### Pagina 21

1p 30 In Bangladesh is het veel moeilijker dan in Nederland om de bevolking te
beschermen tegen overstromingen. Dit heeft onder andere te maken met
het verschil in welvaart.
→ Noem nog een reden.

bron 19
Watervervuiling in de wereld
[FIGUUR: Een wereldkaart met verschillende tinten grijs die de mate van uitstoot van organische stoffen in water weergeven. Bepaalde landen zoals Spanje, Egypte, India, Indonesië en delen van Afrika en Zuid-Amerika zijn gemarkeerd of toegelicht.]
Legenda:
Uitstoot van organische stoffen in water,
in gram per dag en per arbeider, 2007
minder dan 150 200 - 250 300 of meer
150-200 250-300 geen gegevens

1p 31 Zie bron 19.
Hoe meer organische stoffen het water bevat, hoe moeilijker het is om er
schoon drinkwater van te maken.
In welk land zal de winning van schoon drinkwater uit oppervlaktewater
het moeilijkst zijn?
A in Egypte
B in India
C in Indonesië
D in Spanje

BB-0131-a-14-1-o 21 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 22

bron 20
Toegang tot goede waterbronnen
[FIGUUR: Een wereldkaart met landen ingekleurd op basis van de percentage van de bevolking dat toegang heeft tot goede waterbronnen in 2008.]
Legenda:
Percentage van de bevolking dat toegang
heeft tot goede waterbronnen, 2008
minder dan 40
40 - 55
55 - 70
70 - 85
85 of meer
geen gegevens

bron 21
Bruto Nationaal Product per inwoner
[FIGUUR: Een wereldkaart met landen ingekleurd op basis van het Bruto Nationaal Product (BNP) per inwoner, gecorrigeerd naar koopkracht, in euro's in 2010.]
Legenda:
Bruto Nationaal Product gecorrigeerd naar
koopkracht per inwoner, in euro's, 2010
minder dan 1000
1000 - 5000
5000 - 10000
10000 - 20000
20000 of meer
geen gegevens

BB-0131-a-14-1-o
22 / 26
lees verder ► ► ►

### Pagina 23

32 Vergelijk de kaarten in bron 20 en 21 en kijk naar de landen Algerije en
Mexico.
→ Vul hieronder de juiste woorden of zinsdelen in.
In Algerije heeft een (groter / kleiner)

deel van de bevolking toegang tot schoon drinkwater dan in Mexico.
Dit komt onder andere omdat de welvaart in Algerije (groter / kleiner)

is dan in Mexico.
In Mexico valt meer neerslag dan in Algerije, want Mexico ligt in een
(tropisch gebied rond de evenaar / gebied waar vochtige zeelucht wordt
aangevoerd).

BB-0131-a-14-1-o 23 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 24

bron 22
Landbouw
[FIGUUR: Zwart-witfoto van een boer die met een schep de grond bewerkt, met op de achtergrond een wateropslag en velden.]

bron 23
De wereld
[FIGUUR: Wereldkaart met de evenaar aangegeven. Vier regio's zijn genummerd: 1 in Australië, 2 in West-Afrika, 3 in Centraal-Afrika, en 4 in India.]

1p 33 In welk gebied op de kaart van bron 23 is de foto uit bron 22 genomen?
A aan de rand van Sydney in Australië (1)
B in het midden van Mali (Sahel) (2)
C in de Democratische Republiek Congo (Afrika) op de evenaar (3)
D in de stad Dhaka in het midden van Bangladesh (4)

1p 34 Noem de reden waarom de boer op de foto in bron 22 beter in de nacht
kan irrigeren.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

### Pagina 25

bron 24
Een stuwdam
[FIGUUR: Luchtfoto van een grote stuwdam in een bergachtig landschap.]
bron 25
Reliëfkaart van Europa
[FIGUUR: Kaart van Europa met reliëf. Verschillende gebieden zijn gemarkeerd met cijfers 1, 2, 3 en 4. Een legenda toont hoogtes in meters en landsgrenzen.]
Legenda:
0-200 m
200-500 m
500-2000 m
>2000 m
landsgrenzen
0
800 km
1p 35 In welk gebied ligt de stuwdam (zie bron 24) op de kaart in bron 25?
A in gebied 1
B in gebied 2
C in gebied 3
D in gebied 4
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
BB-0131-a-14-1-o
25 / 26
lees verder

### Pagina 26

1p 36 De meeste stuwdammen liggen in de bovenloop van rivieren. Vaak wordt hier ook elektriciteit opgewekt.
→ Noem de reden waarom stuwdammen en stuwmeren meestal in de bovenloop van rivieren liggen.

1p 37 → Geef een nadeel van een groot stuwmeer voor inwoners van gebieden die stroomafwaarts (in de middenloop en de benedenloop van de rivier) wonen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
BB-0131-a-14-1-0 26 / 26 einde ■