# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2013 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2013/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ### Vraag 34 – Opgave 34 ### Vraag 35 – Opgave 35 ### Vraag 36 – Opgave 36 ### Vraag 37 – Opgave 37 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2013 tijd vak 1 woensdag 22 mei 13.30 - 15.00 uur aardrijkskunde CSE BB Naam kandidaat Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 43 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. BB-0131-a-13-1-o ### Pagina 2 Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. [FIGUUR: Voorbeeld van multiple choice vragen met antwoordopties A, B, C, D. In vraag 1 is B omcirkeld. In vraag 2 zijn A en C omcirkeld. In vraag 3 zijn B en D omcirkeld.] De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen bron 1 De Waddeneilanden [FIGUUR: Kaart van het Waddengebied met de Noordzee, de Waddenzee, Harlingen en Friesland. Twee veerbootroutes zijn aangegeven met nummers 1 en 2. De legenda geeft aan dat het symbool een veerboot voorstelt.] 1p 1 Op bron 1 is te zien dat er vanuit Harlingen twee veerdiensten gaan naar twee verschillende Waddeneilanden. Welke twee Waddeneilanden zijn dat? | | 1 | 2 | |-------|------------|-----------------| | A | Ameland | Schiermonnikoog | | B | Ameland | Terschelling | | C | Vlieland | Schiermonnikoog | | D | Vlieland | Terschelling | BB-0131-a-13-1-o 2 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 3 bron 2 Deel van Nederland [FIGUUR: Een kaart van een deel van Nederland met de Waddeneilanden, waarbij Texel centraal staat. Plaatsen op Texel zoals De Koog, Texel, Den Burg, Den Hoorn en Den Helder zijn aangegeven.] 0 10 20 km 2p 2 Hieronder staan drie gezinnen die het eiland Texel bezoeken. 1 Hans woont met Ellie en hun twee dochters in Den Helder. In de zomer gaan ze regelmatig eens een dagje gezellig naar het strand op Texel. 2 Jan en Lucie en hun dochter Bianca wonen in Amsterdam. Ze gaan eind augustus op vrijdagmiddag met de veerboot vanuit Den Helder naar Texel. Ze logeren in een hotel in Den Hoorn. Op zondagavond nemen ze de veerboot terug naar Den Helder. 3 Arno en Sandra wonen in Arnhem. In augustus gaan ze met hun zoon Jaro twee weken naar een vakantiehuisje bij De Koog. → Geef in onderstaand schema aan welke omschrijving het beste bij elk gezin past. | | korte vakantie | lange vakantie | dagrecreatie | |-----|-----------------|----------------|--------------| | 1 | | | | | 2 | | | | | 3 | | | | BB-0131-a-13-1-o 3 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 4 bron 3 Een deel van Noord-Holland [FIGUUR: Kaart met verschillende locaties en legenda. De kaart toont het Noordzeestrand, duinen, bebouwde gebieden en wateren. Locaties zoals Bergen, Bergen aan Zee en Schoorl zijn aangegeven. De legenda geeft symbolen voor bebouwing, wegen, fietspaden, bos en duinen.] Legenda: C = camping D = disco H = hotel 1p 3 Rond de Schoorlse duinen liggen drie plaatsen. Dat zijn Bergen, Bergen aan Zee en Schoorl (zie bron 3). In dit gebied zoeken jongeren van 18 tot 25 jaar een ideale vakantieplek. Welke plek zullen deze jongeren kiezen? A Bergen B Bergen aan Zee C Schoorl BB-0131-a-13-1-o 4/27 lees verder ► ► ► ### Pagina 5 bron 4 Wat is uw ideale kerstvakantie? De uitslag 1 Kerst thuis in Nederland 40% 2 Kerst vieren in de zon 22% 3 Kerst vieren in de sneeuw 15% 4 Een romantische stedentrip 11% 1p 4 Aan krantenlezers werd de vraag gesteld: ‘Wat is uw ideale kerstvakantie?’ Als eerste kwam uit de bus: kerst thuis in Nederland. Als tweede: kerst vieren in de zon: 22%. Wat is de dichtstbijzijnde bestemming van deze 22% (zie bron 4)? A de Canarische Eilanden B de Nederlandse Antillen C Thailand bron 5 Europa [FIGUUR: Kaart van Europa met nummers 1, 2, 3, 4 en 4 aangeduid.] Legenda: 1 Noorwegen 2 Tsjechië 3 Alpenlanden 4 Pyreneeën 1p 5 Kerst vieren in de sneeuw kwam als derde uit de bus. Waar gaan de meeste Nederlanders op wintersport (zie bron 5)? A in de skigebieden in de Alpenlanden B in de skigebieden in de Pyreneeën C in de skigebieden in Noorwegen D in de skigebieden in Tsjechië BB-0131-a-13-1-o 5 / 27 lees verder ► ► ► ### Pagina 6 bron 6 In Amerika op wintersport [FIGUUR: Een skiër skiet naar beneden op een besneeuwde helling met bergtoppen op de achtergrond.] 2p 6 Er zijn Nederlanders die met het vliegtuig naar Canada of de VS reizen om op wintersport te gaan (zie bron 6). -> Geef van onderstaande begrippen aan of deze wel of niet van toepassing zijn op de vakantie van deze Nederlanders. | | wel | niet | |---|---|---| | verre bestemmingen | | | | duurzaam toerisme | | | | elitetoerisme | | | BB-0131-a-13-1-o 6 / 27 lees verder ► ► ► ### Pagina 7 bron 7 Oudere vakantiegangers [FIGUUR: Tabel met de leeftijdsgroepen 55 t/m 64 jaar, 65 t/m 74 jaar en 75+, met kolommen voor het jaar (2002 en 2006), aantal ouderen x 1000 en aantal deelnemers lange vakanties x 1000.] 2p 7 Op bron 7 staat aangegeven hoeveel ouderen in 2002 en 2006 op vakantie gingen. De ouderen zijn ingedeeld in drie leeftijdsgroepen. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van bron 7: 1 In alle drie de leeftijdsgroepen is de vakantieparticipatie van lange vakanties toegenomen. 2 De meeste deelnemers aan lange vakanties komen in 2002 uit de leeftijdsgroep van 65 tot en met 74 jaar. → Geef van deze uitspraken aan of ze juist zijn of onjuist. juist onjuist uitspraak 1 uitspraak 2 BB-0131-a-13-1-0 7 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 8 bron 8 Even uitblazen tijdens een fietstocht! [FIGUUR: Een zwart-witfoto van twee oudere mensen met fietshelmen, zittend op een bankje, met een berglandschap en een wegwijzer met "TOUTES DIRECTIONS" op de achtergrond.] 1p 8 Op bron 8 zie je twee ouderen op vakantie. Zij zijn duidelijk op een 1 actieve vakantie. 2 passieve vakantie. 3 vakantie in België 4 vakantie in Frankrijk Welke twee uitspraken zijn juist? A 1 en 3 B 1 en 4 C 2 en 3 D 2 en 4 bron 9 De kaasmarkt in Alkmaar [FIGUUR: Een zwart-witfoto van een kaasschieter op een kaasmarkt, met veel kazen opgestapeld en mensen op de achtergrond.] 1p 9 In de zomer worden in veel steden allerlei markten en andere evenementen georganiseerd om toeristen te trekken. Op bron 9 staat een voorbeeld van zo'n markt in Alkmaar. Voor welke toeristen worden dergelijke evenementen georganiseerd? A alleen voor binnenlandse toeristen B alleen voor buitenlandse toeristen C zowel voor binnenlandse als buitenlandse toeristen BB-0131-a-13-1-o 8 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 9 bron 10 Aantal toeristische slaapplaatsen in de provincie Zeeland [FIGUUR: Kaart van Zeeland met verschillende plaatsen, aangeduid met verticale balken die het aantal toeristische slaapplaatsen weergeven. De kaart bevat ook een legenda met symbolen voor dam, brug, fietspont, tunnel, provinciegrens, grens verdronken land van Saeftinge, en de schaal in kilometers.] Legenda: dam brug provinciegrens grens verdronken land van Saeftinge fietspont tunnel 10.000 toeristische slaapplaatsen 0 7,5 15 km 1p 10 Op bron 10 staat het aantal toeristische slaapplaatsen in de provincie Zeeland. In het westen van Zeeland zijn veel meer slaapplaatsen dan in het oosten van Zeeland. Wat is daarvan de belangrijkste reden? A Hier hebben veel mensen een tweede woning. B Hier liggen de grootste stranden van Zeeland. C Hier liggen de twee grootste steden van Zeeland. D Hier zijn veel mooie natuurgebieden. 1p 11 In de legenda van bron 10 staan verschillende voorbeelden van de infrastructuur in Zeeland aangegeven. Welk antwoord is juist? A Dat zijn bijvoorbeeld bruggen en tunnels. B Dat zijn bijvoorbeeld slaapplaatsen en grenzen. C Dat zijn bijvoorbeeld tunnels en slaapplaatsen. BB-0131-a-13-1-o 9 / 27 le es verder ### Pagina 10 bron 11 Spitsbergen [FIGUUR: Een kaart van het noordpoolgebied met Spitsbergen, Groenland, IJsland, Scandinavië en de Noordzee.] 1p 12 Spitsbergen ligt boven de noordpoolcirkel (zie bron 11). Op Spitsbergen is vooral sprake van elitetoerisme. Mogelijke redenen hiervoor zijn: 1 Spitsbergen is alleen per boot of vliegtuig te bereiken. 2 Het is een dure vakantiebestemming. Wat is juist? A Alleen 1 is juist. B Alleen 2 is juist. C 1 en 2 zijn juist. D 1 en 2 zijn onjuist. BB-0131-a-13-1-o 10/27 lees verder ### Pagina 11 bron 12 bron 13 bron 14 bron 15 Turkije [FIGUUR: Kaart van Turkije met Bulgarije, Griekenland, Georgië, Armenië, Iran, Syrië, Irak en de Middellandse Zee. Drie genummerde locaties (1, 2, 3) zijn aangegeven op de kaart.] 1p 13 De bronnen 12, 13 en 14 laten drie plaatsen in Turkije zien die Nederlandse vakantiegangers vaak bezoeken. Op welke plaatsen zijn de foto's van de bronnen 12, 13 en 14 gemaakt? plaats 1 plaats 2 plaats 3 A bron 12 bron 13 bron 14 B bron 13 bron 14 bron 12 C bron 14 bron 13 bron 12 BB-0131-a-13-1-o 11 / 27 lees verder ### Pagina 12 bron 16 De wereld [FIGUUR: Een wereldkaart met de volgende gebieden gemarkeerd met cijfers: 1 in het Caribisch gebied (Nederlandse Antillen), 2 op de kust van West-Afrika (Canarische Eilanden), 3 in Zuidoost-Azië (Thailand/Maleisië).] 1p 14 Thailand en Maleisië zijn erg in trek als vakantiebestemming. Ook de Nederlandse Antillen en de Canarische eilanden worden door veel toeristen bezocht. Met welke cijfers worden deze gebieden op bron 16 aangegeven? | | de Canarische Eilanden | de Nederlandse Antillen | Thailand / Maleisië | |---|---|---|---| | A | 1 | 3 | 2 | | B | 2 | 1 | 3 | | C | 3 | 2 | 1 | BB-0131-a-13-1-o 12 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 13 Foto's van Europese steden bron 17 [FIGUUR: Foto van de Tower Bridge in Londen.] bron 18 bron 19 [FIGUUR: Foto van de Sagrada Familia in Barcelona.] [FIGUUR: Foto van de Eiffeltoren in Parijs.] 1p 15 Onder de Nederlandse vakantiegangers zijn stedentrips heel populair. De foto's van de bronnen 17, 18 en 19 zijn tijdens zo'n stedentrip gemaakt. In welke steden zijn deze foto's gemaakt? bron 17 | bron 18 | bron 19 ---|---|--- A | Parijs | Londen | Barcelona B | Barcelona | Parijs | Londen C | Londen | Barcelona | Parijs BB-0131-a-13-1-0 13 / 27 lees verder ► ► ► ### Pagina 14 bron 20 Zomervakantie in de Alpen [FIGUUR: Een landschap met bomen en een skiliftconstructie op een heuvel.] 1p 16 In de zomermaanden worden de skiliften ook gebruikt voor toeristen. Men spreekt daarom ook wel van een ... 1 ... Een deel van het gras groeit niet meer op de skihellingen. Er treedt dan ... 2 ... op. Wat moet er bij 1 en 2 worden ingevuld? 1 2 A seizoensverlenging horizonvervuiling B dubbelseizoen bodemerosie C seizoensverlenging bodemerosie D dubbelseizoen horizonvervuiling BB-0131-a-13-1-0 14 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 15 bron 21 Toerisme naar Antarctica per cruiseschip, activiteit ijswandelen [FIGUUR: Grafiek met op de y-as het aantal toeristen (van 0 tot 25000) en op de x-as de jaren (van '80 tot '05). De grafiek toont een stijgende lijn, beginnend rond de 5000 toeristen in '80 en eindigend rond de 20000 toeristen in '05. Ernaast staat een afbeelding van een ijsberg met een schip en twee figuren.] 2p 17 In de periode 2006/2007 bezochten in totaal 1750 Nederlandse toeristen Antarctica. Daarmee stond Nederland op de 7e plaats van de landen die Antarctica bezochten. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 21. 1 Het aantal ijswandelaars is van 1995 tot 2002 vertweevoudigd. 2 Het aantal ijswandelaars was in 2000 hoger dan in 1999. 3 Dit is een voorbeeld van elitetoerisme. → Geef van elke uitspraak aan of deze juist is of onjuist. | | juist | onjuist | |-------|-------|---------| | uitspraak 1 | | | | uitspraak 2 | | | | uitspraak 3 | | | BB-0131-a-13-1-o 15 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 16 Omgaan met natuurlijke hulpbronnen 1p 18 Kira houdt in de klas een spreekbeurt over de kringloop van het water. Aan het eind van haar spreekbeurt vraagt zij aan haar klasgenoten waar zich het meeste zoete water bevindt. Akke zegt: “In sneeuwkappen en gletsjers.” Femke zegt: “In de oceanen.” Wie heeft er gelijk? A Alleen Akke heeft gelijk. B Alleen Femke heeft gelijk. C Akke en Femke hebben beiden gelijk. D Akke en Femke hebben beiden ongeljk. bron 22 Een deel van de kringloop [FIGUUR: Een tekening van de kringloop van regenwater met de zon, wolken, regen en verdamping.] wolken verdamping neerslag rivier, meer, grondwater, oceaan 1p 19 De kringloop - die getekend is in bron 22 - zou die van Nederland kunnen zijn. Het gebied rechts in de bron is dan de kuststrook. In welke vorm komt die neerslag in de kuststrook naar beneden? A alleen als regen B meestal als regen en soms als sneeuw C meestal als sneeuw en soms als regen D alleen als sneeuw BB-0131-a-13-1-o 16 / 27 lees verder ► ► ► ### Pagina 17 bron 23 Een goede waterkwaliteit vinden we belangrijk in Nederland. Omdat water zich weinig aantrekt van landsgrenzen, zijn internationale afspraken nodig. Je kijkt dan bijvoorbeeld naar de rivier in zijn geheel. Zo probeert men te voorkomen dat een regering van een X gelegen land beslissingen neemt die slecht uitpakken voor Y gelegen gebieden. 1p 20 In de tekst van bron 23 moet op de plaatsen X en Y nog een woord worden ingevuld. Wat moet er bij de letter X worden ingevuld en wat bij de letter Y? Kies hierbij uit: X Y A bovenstrooms (bovenloop) hoger B benedenstrooms (benedenloop) lager C bovenstrooms (bovenloop) lager D benedenstrooms (benedenloop) hoger BB-0131-a-13-1-o 17 / 27 lees verder ### Pagina 18 bron 24 Irrigatie in het gebied van de Nijl [FIGUUR: Een kaart van een gebied langs de Nijl. Op de kaart zijn verschillende elementen te zien, zoals een rivier, irrigatiekanalen, irrigatiegeulen, wegen, palmbomen, een kerkhof, een rivierdijk en een pomp. Er zijn ook twee gebieden aangegeven met de letters A en B.] Legenda: — irrigatiekanaal — irrigatiegeul = weg O pomp +++++++ rivierdijk kerkhof akksergrens ⚫ palmbomen 2p 21 In het gebied van de Nijl wordt irrigatie toegepast. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 24. 1 De boeren gebruiken pompen om te irrigeren. 2 Al het water komt ten goede aan de plantengroei. 3 Door irrigatie is het water langer onderweg in de kringloop. → Geef van elke uitspraak aan of deze juist is of onjuist. uitspraak 1 | juist | onjuist uitspraak 2 | | uitspraak 3 | | BB-0131-a-13-1-o 18 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 19 bron 25 Winning van drinkwater in Nederland, 1990 - 2005 [FIGUUR: Lijnengrafiek met op de y-as "miljoen m³" van 0 tot 900 en op de x-as de jaren van '90 tot '05. Er zijn drie lijnen: lijn 1 (zwart met ruitjes) die het hoogst loopt rond 800, lijn 2 (grijs met driehoekjes) die rond 450-500 loopt, en lijn 3 (donkergrijs met vierkantjes) die vanaf '98 duidelijk daalt van 500 naar 250.] Legenda: - 1 - 2 - 3 1p 22 Bron 25 laat de winning van drinkwater zien in Nederland in de periode 1990-2005. De drie lijnen in de bron hebben in willekeurige volgorde betrekking op: grondwater, duinwater en oppervlaktewater. Welke van de lijnen in de bron hoort bij duinwater? A lijn 1 B lijn 2 C lijn 3 1p 23 Hoeveel miljoen m³ drinkwater werd er in 2005 in totaal gewonnen (zie bron 25)? A ongeveer 750 miljoen m³ B ongeveer 1000 miljoen m³ C ongeveer 1250 miljoen m³ D ongeveer 1500 miljoen m³ BB-0131-a-13-1-o 19 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 20 bron 26 Europa, neerslag [FIGUUR: Kaart van Europa met neerslaghoeveelheden in mm en zeestromen.] 1p 24 Zowel in gebied X als in gebied Y op de kaart van bron 26 ligt de jaarlijkse neerslag tussen 200 en 400 mm. In de zomermaanden heeft gebied X regelmatig een tekort aan water, terwijl gebied Y dat niet heeft. Een aantal mogelijke redenen daarvoor zijn: 1 In gebied X is de verdamping veel groter dan in gebied Y. 2 In gebied X wordt veel meer water gebruikt voor irrigatie dan in gebied Y. Welke reden zorgt of welke redenen zorgen voor het tekort aan water in gebied X? A alleen reden 1 B alleen reden 2 C zowel reden 1 als 2 D geen van beide redenen 1p 25 In welk deel van Europa is de jaarlijkse neerslag in mm over het algemeen het grootst (zie bron 26)? A in de vlakke gebieden B in de gebieden met veel reliëf C in de gebieden die liggen aan de Middellandse Zee BB-0131-a-13-1-o 20 / 27 lees verder ### Pagina 21 bron 27 Het gemiddelde waterverbruik in Nederland per persoon per dag in drie verschillende jaren cijfers in liters per persoon 1992 1998 2004 bad 8,0 6,7 2,8 douche 39,5 39,7 43,7 wastafel 3,7 5,1 5,1 toilet 42,7 36,2 35,8 kleren wassen, met de hand 2,5 2,1 1,5 kleren wassen, met de machine 23,2 23,2 18,0 afwassen, met de hand 8,8 3,8 3,9 afwassen, met de machine 0,7 1,9 3,0 eten koken 2,6 1,7 1,8 koffie, thee, water drinken 1,5 1,5 1,6 overig 3,3 6,1 6,4 totaal 136,5 128 123,6 1p 26 Bron 27 geeft een overzicht van het gemiddelde waterverbruik in Nederland per persoon per dag in verschillende jaren. Waarvoor werd door een gemiddelde Nederlander het meeste water verbruikt in 2004? A voor het toilet B voor de persoonlijke hygiëne C voor de was 1p 27 De leerlingen bespreken de tabel in de klas. Het valt de leerlingen op dat er voor het wassen van kleren steeds minder water wordt verbruikt. De leerlingen vragen zich af wat daarvan de oorzaak is. Eline zegt: "Dat komt doordat de kleren steeds minder vaak gewassen worden." Thalita zegt: "Dat komt doordat de techniek van wasmachines verbeterd is." Suzanne zegt: "Dat komt doordat er steeds meer met de hand gewassen wordt." Wie heeft er gelijk? A Eline B Thalita C Suzanne BB-0131-a-13-1-o 21 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 22 1p 28 Opvallend is de toename van het waterverbruik door afwasmachines. Mogelijke redenen zijn: 1 de bevolkingsgroei 2 de toegenomen welvaart → Geef van deze twee redenen aan of ze juist zijn of onjuist. | | juist | onjuist | | ------ | ----- | ------- | | reden 1 | | | | reden 2 | | | 1p 29 Karel, Iris en Arzu denken dat het begrip duurzaam waterverbruik van toepassing is op bron 27. Ze geven alle drie een argument: Karel zegt: "Het waterverbruik per persoon is afgenomen." Iris zegt: "Het waterverbruik voor het toilet is afgenomen." Arzu zegt: "Het waterverbruik voor het kleren wassen is afgenomen". Welke leerling noemt of welke leerlingen noemen een juist argument? A alleen Karel en Arzu B alleen Karel en Iris C alleen Iris en Arzu D alle drie BB-0131-a-13-1-o 22 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 23 bron 28 Stroomgebied van de Rijn [FIGUUR: Een kaart van het stroomgebied van de Rijn, met de rivier de Rijn die door Duitsland, Nederland, België, Luxemburg en Zwitserland stroomt. De kaart bevat ook een legenda met grenzen en rivieren, en een schaalbalk.] legenda: --- grens ~~~~ rivier 1p 30 De landen die behoren tot het stroomgebied van de Rijn overleggen met elkaar over de vervuiling van de Rijn. Nederland wil dat de vervuiler betaalt. $\rightarrow$ Welk land zou dan het meest moeten betalen? 1p 31 Welke van de twee onderstaande groepen is de grootste vervuiler van de rivieren in het stroomgebied van de Rijn? A de toeristen B de landbouwers BB-0131-a-13-1-o 23 / 27 lees verder ### Pagina 24 bron 29 Wc's in Bangladesh [FIGUUR: Foto van verschillende soorten toiletten, waarschijnlijk wc's, opgestapeld of naast elkaar geplaatst.] 1p 32 Novib geeft Bangladesh hulp. Door het bouwen van wc's hoopt de Novib dat de kwaliteit van het oppervlaktewater wordt verbeterd. Veel mensen in Bangladesh gebruiken dit water als ... 1 ... Het bouwen van wc's zal onder andere een gunstig effect hebben op ... 2 ... van Bangladesh. Geef aan wat er op de plaatsen 1 en 2 moet worden ingevuld. | | 1 | 2 | |---|---------------|----------------| | A | drinkwater | geboortecijfer | | B | drinkwater | sterftecijfer | | C | irrigatiewater | geboortecijfer | | D | irrigatiewater | sterftecijfer | BB-0131-a-13-1-o 24 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 25 bron 30 Water is schaars in Kenia Meer dan de helft van de mensen in Kenia heeft geen toegang tot schoon drinkwater. Op sommige plekken is er soms maar 5 liter per persoon per dag beschikbaar. Mensen moeten vaak kilometers lopen naar de dichtstbijzijnde waterbron (zie de foto van bron 31). Ze zijn uren per dag bezig om genoeg water te halen om te drinken en mee te koken. bron 31 Een waterbron [FIGUUR: Een foto van een waterpomp, met een aantal mensen die water halen.] 1p 33 Uit bron 30 blijkt dat Kenia problemen heeft met de watervoorziening. Deze problemen hebben te maken met A alleen de waterkwaliteit. B alleen de waterkwantiteit. C zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit. 2p 34 De waterbron (zie bron 31) waarover in de tekst van bron 30 wordt gesproken is een voorbeeld van een kleinschalig project. → Noem twee redenen waarom hier kan worden gesproken van een kleinschalig project. 1 2 BB-0131-a-13-1-o 25 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 26 bron 32 Een stuwdam [FIGUUR: Een luchtfoto van een grote stuwdam in een bergachtig landschap, met een groot reservoir achter de dam en gebouwen aan de voet van de dam.] 1p 35 Bron 32 laat een stuwdam zien. Stuwdammen hebben voordelen en nadelen voor het gebied. → Geef een voordeel van zo'n stuwdam voor het gebied. ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ 1p 36 → Geef een nadeel van zo'n stuwdam voor het gebied. ................................................................................ ................................................................................ ................................................................................ BB-0131-a-33-1-o 26 / 27 lees verder ►►► ### Pagina 27 bron 33 Deel van Europa [FIGUUR: Een kaart van Noordwest-Europa met reliëfschakeringen en aanduidingen van vier plaatsen met cijfers. Een legenda toont de hoogtebereiken die de grijstinten vertegenwoordigen.] Legenda: 0 - 200 200 - 500 500 - 1500 1500 en > 1p 37 In bron 33 zijn vier plaatsen aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4. Op welke plaats zal men stuwdammen kunnen aantreffen zoals weergegeven in bron 32? A plaats 1 B plaats 2 C plaats 3 D plaats 4 Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. BB-0131-a-11-1-o* 27 / 27 einde