# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2010 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2010/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-BB
2010
tijdvak 1
woensdag 26 mei
13.30 - 15.00 uur
aardrijkskunde CSE BB

Naam kandidaat
Kandidaatnummer

Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 45 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

BB-0131-a-10-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
(1) A B C D
(2) A B C D
(3) A B C D

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen
bron 1
Pinkpopfestival in Landgraaf

[FIGUUR: Een menigte mensen zit en ligt op gras voor een podium met tenten en bomen op de achtergrond.]

1p 1 Veronique en Tim reizen na hun eindexamen in 2010 met hun tentje af naar
Landgraaf in Limburg. Ze willen daar gedurende het weekend het
Pinkpopfestival bijwonen (zie bron 1).
Tot welke vorm van recreatie of toerisme rekenen we dit weekendje van
Veronique en Tim?
A dagrecreatie
B korte vakantie
C lange vakantie

BB-0131-a-10-1-0 2 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

1p 2 De ouders van Veronique en Tim gingen omstreeks dezelfde tijd met vakantie
naar een camping in Italië. Zij hadden op de camping in Italië een compleet
ingerichte, luxe caravan gehuurd.
Het huren van dit soort caravans komt de laatste jaren steeds meer voor.
Welke verklaring past het beste bij deze ontwikkeling?
A De mobiliteit is toegenomen.
B De welvaart is toegenomen.
C De vrije tijd is toegenomen.
bron 2
Het waddengebied
[FIGUUR: Kaart van het Waddengebied met de eilanden 1 t/m 5 en Friesland. Ook is Pieterburen aangegeven met een stip. Een schaalbalk van 0 tot 40 km is zichtbaar.]
bron 3
55+vakanties Ameland
[FIGUUR: Logo met '55+ Vakanties Ameland' en de tekst 'In het mooie voor- en naseizoen. Met vele extra's en aantrekkelijk programma.']
1p 3 In bron 3 wordt reclame gemaakt voor Ameland.
Met welk cijfer op de kaart van bron 2 wordt Ameland aangegeven?
A met cijfer 1
B met cijfer 2
C met cijfer 3
D met cijfer 4
E met cijfer 5
1p 4 Bron 3 probeert vooral mensen die ouder zijn dan vijfenveertig jaar over te halen
om naar Ameland te komen.
Deze 55+-ers zouden dan vooral in het voor- en naseizoen moeten komen.
-> Noem een reden waarom men in het voor- en naseizoen probeert juist
55+-ers over te halen om naar Ameland te komen.
BB-0131-a-10-1-o 3 lees verder

### Pagina 4

1p 5 Niet alleen voor het waddengebied wordt veel reclame gemaakt. Ook in de rest
van Nederland liggen populaire vakantiebestemmingen.
Welk gebied is het populairst?
A Veluwe en Veluwrand
B West- en Midden-Brabant
C Zuid-Limburg

bron 4
Vrije tijd en verkeer
[FIGUUR: Cirkeldiagram met de volgende secties en percentages: A 80%, B 9%, C 6%, D 2%, en overig 3%. De letters A, B, C en D corresponderen met verschillende vervoersmiddelen.]

1p 6 In bron 4 wordt aangegeven hoeveel procent we van alle kilometers in onze vrije
tijd afleggen met de fiets, het openbaar vervoer, te voet of met de auto.
Deze vervoersmiddelen zijn in bron 4 in willekeurige volgorde aangegeven met
de letters A, B, C en D.
Met welke letter wordt het vervoer met de auto weergegeven?
A A
B B
C C
D D
BB-0131-a-10-1-0 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

bron 5
Fietsroute Katwijk-Zandvoort

[FIGUUR: Kaart van een kustgebied met fietspad, wegen en spoorlijn. Plaatsen: Noordzee, Zandvoort, Bentvelt, Amsterdamse waterleidingduinen, De Zilk, Noordwijk, Noordwijkerhout, Lisse, Voorhout, Katwijk, Sassenheim. Een schaalbalk toont 0, 2, 4 km. Een legende geeft nummers aan bezienswaardigheden: 1 Katwijks museum, 2 vuurtoren, 3 VVV/ANWB winkel Katwijk, 4 Atlantikwallmuseum, 5 museum Noordwijk, 6 VVV/ANWB winkel Noordwijk, 7 Langeveldslaag, 8 Zandvoorts museum, 9 VVV Zandvoort. Er zijn symbolen voor fietspad, weg en spoorlijn.]

1p 7 Bron 5 laat een fietsroute zien langs de kust tussen Katwijk en Zandvoort.
Hieronder staan drie uitspraken over bron 5.
Welke uitspraak is juist?
A Veel fietsers zullen deze route volgen, omdat ze zo enkele musea kunnen bezoeken.
B Veel fietsers zullen deze route volgen, omdat ze zo door veel steden komen.
C Veel fietsers zullen deze route volgen, omdat ze zo veel vuurtorens kunnen bezoeken.

1p 8 Hoeveel kilometer is de fietsroute van Katwijk naar Zandvoort ongeveer?
A ongeveer 4 km
B ongeveer 10 km
C ongeveer 16 km
D ongeveer 22 km

BB-0131-a-10-1-o 5 lees verder ►►►


### Pagina 6

bron 6
Vliegtuig van Ryanair

[FIGUUR: Een Ryanair vliegtuig in de lucht, net boven de landingsbaan.]

1p 9 Het vakantiegedrag van de Nederlanders verandert. Er worden steeds meer
stedentrips gemaakt.
Voor steeds meer mensen is namelijk een tripje naar één van de grote Europese
steden mogelijk geworden door vliegmaatschappijen zoals afgebeeld op bron 6.
→ Op welke manier hebben deze vliegmaatschappijen zoals op bron 6 ervoor
gezorgd dat steeds meer mensen een Europese stedentrip kunnen maken?

BB-0131-a-10-1-o 6 lees verder ► ►►

### Pagina 7

bron 7

Top tien vakantielanden 2007
aantal vakanties x1.000

1 Duitsland 2.940
2 ? 2.650
3 ? 2.100
4 ? 1.620
5 Oostenrijk 1.120
6 Italië 940
7 Griekenland 740
8 Groot-Brittannië 680
9 Turkije 650
10 Zwitserland 390

[FIGUUR: Horizontale staafdiagram met de top tien vakantielanden van Nederlanders in 2007. De landen zijn gerangschikt van 1 tot en met 10. Duitsland staat op 1 met 2.940, gevolgd door ?, ?, ?, Oostenrijk (1.120), Italië (940), Griekenland (740), Groot-Brittannië (680), Turkije (650) en Zwitserland (390). Sommige plaatsen hebben een vraagteken. Elk land heeft een staaf met een boogje erop.]

1p 10 In 2007 is 81% van de Nederlanders één of meer keren op vakantie geweest.
Duitsland is de meest populaire vakantiebestemming (zie bron 7). Duitsland
haalde daarmee een ander land in dat tot dan toe altijd nummer 1 was.
Dat land staat nu op plaats 2, maar de naam van dat land is in de figuur
weggelaten.
→ Welk land moet hier worden ingevuld?

2p 11 Spanje staat ook in de top tien (zie bron 7).
→ Noem twee redenen waarom Spanje in de top tien staat.
1..................................................
....................................................
2..................................................
....................................................

BB-0131-a-10-1-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

bron 8
Saalbach-Hinterglemm

Saalbach-Hinterglemm is een dorp in Tirol. Het heeft 3100 inwoners en 15.000
hotelbedden. Het dorp is vooral groot geworden dankzij de wintersport. De
laatste jaren trekt het dorp ook in de zomermaanden meer gasten. Er is rust,
ruimte en een prachtige natuur.
Maar de moderne gast wil meer. En daar wordt voor gezorgd.
- 450 kilometer wandelroutes
- 180 kilometer mountainbikepaden
- 4 bergliften in bedrijf
- 30 gezellige almhütten waar men terecht kan voor een hapje en een drankje
- een nieuw openlucht zwembad met drie glijbanen en een nieuwe
kinderattractie: Duivelswater
- een beek met hindernissen
- een waterrad etc. waarin kinderen dammen kunnen bouwen en kunnen
spelen

bron 9
Saalbach-Hinterglemm

[FIGUUR: Een kaart van Oostenrijk met een ingekleurd gebied dat Saalbach-Hinterglemm aanduidt, met een schaalverdeling van 0 tot 120 km.]

1p 12 Saalbach-Hinterglemm is als vakantiegebied geschikt voor zowel het
winterseizoen als het zomerseizoen.
→ Hoe noemen we deze combinatie van vakantieseizoenen?
..................................................................................................................................................................

BB-0131-a-10-1-o 8 lees verder ►►►

### Pagina 9

2p 13 In bron 8 staat dat Saalbach-Hinterglemm rekening houdt met wat de moderne
gast wil. Zo wordt er gezorgd voor allerlei voorzieningen.
→ Kruis in het schema aan of de genoemde voorzieningen wel of niet tot de
verblijfsaccommodatie worden gerekend.

voorziening wel niet
450 kilometer wandelroutes
4 bergliften
30 almhutten
15.000 hotelbedden

1p 14 Sommige voorzieningen kunnen zowel in de zomer als in de winter gebruikt
worden door echte bergwandelaars.
Welke twee voorzieningen uit bron 8 worden hier bedoeld?
A de wandelroutes en de almhutten
B de mountainbikepaden en het nieuwe zwembad
C de almhutten en het nieuwe zwembad

BB-0131-a-10-1-o 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

bron 10
Spanje
[FIGUUR: Kaart van Spanje met omliggende landen en enkele steden aangegeven. Een schaalbalk is aanwezig.]
1p 15 De Costa del Sol in Spanje is een geliefd toeristengebied voor Nederlanders.
Het gebied is prima te bereiken.
Op welke wijze zullen de meeste Nederlandse toeristen hier naar toe reizen?
A met de auto
B met de trein
C met het vliegtuig

1p 16 Een aantal andere gebieden in Spanje, die veel door Nederlanders worden
bezocht, staat niet op bron 10 weergegeven of genoemd.
→ Noem twee van die gebieden.
1 ..............................................................................
...............................................................................
2 ..............................................................................
...............................................................................

1p 17 Een groot deel van de kust van de Costa del Sol is volgebouwd met eentonige
rijen hotels en appartementencomplexen.
→ Hoe wordt zo'n kust ook wel genoemd?
...............................................................................
...............................................................................

BB-0131-a-10-1-o 10 lees verder 

### Pagina 11

bron 11
Java en Bali
[FIGUUR: Kaart van Indonesië met Java en Bali gemarkeerd.]

bron 12
Het strand van Kuta, Bali
[FIGUUR: Foto van surfboards op een strand met palmbomen en een kraampje met drankjes.]

2p 18 Het toerisme heeft voordelen voor de bevolking van Java en Bali.
Toeristen leveren namelijk geld op.
Op bron 12 kun je twee manieren zien waarop de plaatselijke bevolking geld kan
verdienen aan toeristen.
→ Noem deze twee manieren.

1 ................................................................................................................................................

2 ................................................................................................................................................

BB-0131-a-10-1-0
11
lees verder ►►►

### Pagina 12

Omgaan met natuurlijke hulpbronnen
bron 13
Kringloop van het water

[FIGUUR: Schema van de waterkringloop met de labels wolken, A regen, verdamping, B sneeuw en ijs, C rivieren, D grondwater.]

1p 19 In bron 13 staat de kringloop van het water aangegeven. Er is een korte kringloop en een lange kringloop. Welke kringloop laat bron 13 zien?
A alleen de korte kringloop
B alleen de lange kringloop
C de korte en de lange kringloop

1p 20 Het duurt gemiddeld 3850 jaar voordat een druppel water door de hele kringloop is gegaan. Maar de ene druppel water is sneller weer terug dan de andere druppel water. Waar in bron 13 is een druppel water het langste onderweg in de kringloop?
A bij A
B bij B
C bij C
D bij D

1p 21 In bron 13 worden voorbeelden genoemd van verschillende soorten zoet water. Welke soort bevat het meeste zoet water?
A de regen
B ijs en sneeuw
C de rivieren
D het grondwater

BB-0131-a-10-1-o 12 lees verder

### Pagina 13

bron 14
Ontwikkelingen in het waterverbruik in de wereld tussen 1900 en 2025

[FIGUUR: Lijn grafiek met op de y-as het aantal mensen in miljard (links) en het waterverbruik in km$^3$ p/j (rechts), en op de x-as de jaren van 1900 tot 2025. Er zijn vier lijnen die verschillende soorten waterverbruik weergeven.]

Legenda:
--- totale hoeveelheid
water
- voor landbouw
gebruik
--- voor huishoudelijk
gebruik
--- voor industrieel
gebruik

1p 22 Bron 14 laat de ontwikkelingen zien in het waterverbruik in de wereld tussen
1900 en 2025.
Het totale waterverbruik kun je verdelen in drie groepen:
- waterverbruik door de landbouw
- waterverbruik door de industrie
- waterverbruik door de huishoudens
Hieronder staan twee uitspraken over bron 14.
1 Het totale verbruik van water was in 2000 ongeveer 5000 km$^3$.
2 Tussen 1900 en 2010 heeft de landbouw steeds het meeste water verbruikt.
→ Kruis in het schema aan of deze uitspraken juist of onjuist zijn.

| | juist | onjuist |
| | | |
| uitspraak 1 | | |
| uitspraak 2 | | |

2p 23 De voorspelling is dat er tot 2025 steeds meer water zal worden gebruikt.
Mogelijke redenen hiervoor zijn:
1 de bevolkingsgroei
2 de groei van de welvaart
3 de bouw van steeds grotere stuwdammen
→ Kruis in het schema aan of deze redenen juist zijn of onjuist.

| | juist | onjuist |
| | | |
| reden 1 | | |
| reden 2 | | |
| reden 3 | | |

BB-0131-a-10-1-o
13
lees verder ►►►


### Pagina 14

bron 15
Functies van grote rivieren in Nederland

figuur 1
[FIGUUR: Een fabriekscomplex met schoorstenen en wolkenlucht.]

figuur 2
[FIGUUR: Kassencomplex met palen en een hek ervoor.]

figuur 3
[FIGUUR: Een rivier met een boot, gebouwen en bomen op de achtergrond.]

figuur 4
[FIGUUR: Een rivier met zeilboten en op de achtergrond een stad met gebouwen.]

1p 24 De figuren 1, 2, 3 en 4 van bron 15 geven ieder een functie weer die grote
rivieren in Nederland hebben.
Welke figuur geeft de recreatiefunctie weer?
A figuur 1
B figuur 2
C figuur 3
D figuur 4

1p 25 In welke figuur dient het water van de rivier als koelwater?
A figuur 1
B figuur 2
C figuur 3
D figuur 4

BB-0131-a-10-1-o 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 15

bron 16
Het Tjaadmeer in 1950 en 2007
1950 2007
[FIGUUR: Kaart van het Tsjaadmeer in 1950, met de landen Niger, Tsjaad en Nigeria en de stad Hadeija.] [FIGUUR: Kaart van het Tsjaadmeer in 2007, met de landen Niger, Tsjaad en Nigeria en de stad Hadeija.]
Legenda:
water rivier -- grens
ligging kaartfragment
0 1200 2400 km
2p 26 In 1950 lag het Tsjaadmeer in Niger, Kameroen, Nigeria en Tsjaad. Doordat het
meer verdroogt, ligt het nu alleen nog in Nigeria en Tsjaad. Dit komt zowel door
de mens als door de natuur.
-> Noem eerste een oorzaak van menselijke aard en daarna een oorzaak van
natuurlijke aard.
Menselijke aard:
Natuurlijke aard:
1p 27 Bij het kleiner worden van het Tsjaadmeer gaat het
A om de kwaliteit van het water.
B om de kwantiteit van het water.
C zowel om de kwaliteit als de kwantiteit van het water.
BB-0131-a-10-1-0
15
lees verder

### Pagina 16

bron 17
Een waterput in de Sahara

[FIGUUR: Mensen bij een waterput in Afrika.]

2p 28 Hieronder staan vier mogelijke kenmerken van waterputten in Afrika, zoals op
bron 17.
P Ze zijn eenvoudig aan te leggen.
Q Er is veel technische kennis nodig om ze aan te leggen.
R Ze zijn grootschalig.
S Ze zijn kleinschalig.
→ Welke twee van deze kenmerken horen bij het aanleggen van waterputten
zoals in Afrika gebeurt (zie bron 17)?

1
2

BB-0131-a-10-1-o 16 lees verder ►►►

### Pagina 17

bron 18
Een stuwdam

[FIGUUR: Een grote stuwdam met een reservoir en een damwand. Er is ook een waterkrachtcentrale zichtbaar aan de voet van de dam. De omgeving is heuvelachtig en begroeid.]

1p 29 Bron 18 laat een stuwdam zien.
Stuwdammen zoals te zien op bron 18 hebben voordelen en nadelen voor het
gebied.
→ Geef een voordeel van zo'n stuwdam.

1p 30 → Geef een nadeel van zo'n stuwdam.

1p 31 In Nederland wordt geen gebruik gemaakt van stuwdammen zoals afgebeeld op
de foto van bron 18.
→ Wat is daarvoor de belangrijkste oorzaak?

BB-0131-a-10-1-o 17 lees verder ►►►

### Pagina 18

bron 19
De Afsluitdijk

[FIGUUR: Kaart van de Afsluitdijk met land en water, provinciegrenzen, spuisluizen, wegen en plaatsen.]

Legenda:
- provinciegrens
- monument
spuisluizen
wegen
plaats

bron 20
Een deel van de Afsluitdijk

[FIGUUR: Luchtbeeld van de Afsluitdijk met sluizen en wegen.]

BB-0131-a-10-1-0
18
lees verder ► ► ►

### Pagina 19

Op bron 19 staat een deel van de Afsluitdijk afgebeeld. Op bron 20 staat een deel van de Afsluitdijk afgebeeld. De Afsluitdijk is ongeveer 32 km lang en vormt een verbinding tussen de provincies Noord-Holland en Friesland.

1p 32 Op bron 19 staan drie plaatsen aangegeven met de letters X, Y en Z. Bij welke plaats is de foto van bron 20 genomen?
A bij plaats X
B bij plaats Y
C bij plaats Z

2p 33 De Afsluitdijk moet worden versterkt en verhoogd. Mogelijke redenen hiervoor zijn:
1 De spoorlijn over de Afsluitdijk moet worden verbreed.
2 De zeespiegel stijgt steeds meer.
3 De grote rivieren voeren steeds meer water aan doordat het steeds meer regent.
$\rightarrow$ Kruis in het schema aan of deze redenen juist zijn of onjuist.

| | juist | onjuist |
|---|---|---|
| reden 1 |  |  |
| reden 2 |  |  |
| reden 3 |  |  |

BB-0131-a-10-1-o 19 lees verder ►►►

### Pagina 20

bron 21
irrigatie door middel van beregening
[FIGUUR: Een landbouwveld met een beregeningsinstallatie, bestaande uit hoge bogen met sproeiers. De installatie beweegt waarschijnlijk over het veld.]

bron 22
irrigatie door middel van slangen
[FIGUUR: Een boomgaard met jonge bomen, waarbij elke boom is aangesloten op een druppelslang. De slang loopt langs de rij bomen en is zichtbaar als een dunne leiding op de grond. Er zijn ook betonnen bakken geplaatst, mogelijk voor wateropvang of distributie.]

BB-0131-a-10-1-o
20
lees verder ► ► ►

### Pagina 21

2p 34 In de les bekijken Maaike en Jorien de foto's van bron 21 en 22. Het zijn twee
voorbeelden van irrigatie.
Maaiike zegt: "In droge gebieden lijkt mij de irrigatiemethode van bron 22 beter
dan die van bron 21."
Maaiike noemt daarvoor de volgende argumenten:
1 minder watergebruik
2 minder verdamping
3 minder kosten
→ Kruis in het schema aan of de argumenten van Maaike juist zijn of onjuist.

|           | juist | onjuist |
| --------- | ----- | ------- |
| argument 1 |       |         |
| argument 2 |       |         |
| argument 3 |       |         |

1p 35 Zoals je op de foto's van de bronnen 21 en 22 kunt zien worden er in de
landbouw verschillende irrigatiemethoden gebruikt.
Welke methode wordt of welke methoden worden ook in Nederland gebruikt?
A alleen die van bron 21
B alleen die van bron 22
C zowel die van bron 21 als bron 22

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
BB-0131-a-10-1-o 21 lees verder ► ► ►

### Pagina 22

bron 23
Overstroming in Bangladesh
[FIGUUR: Een foto van een dorp met rieten hutten dat deels onder water staat.]

bron 24
Bangladesh
[FIGUUR: Een kaart van Bangladesh met omringende landen en wateren zoals de Arabische Zee en de Golf van Bengalen. De schaal is aangegeven in kilometers.]

2p 36 Bangladesh komt regelmatig in het nieuws door overstromingen (zie bron 23).
Bangladesh is een vlak land en ligt bovendien aan zee (zie bron 24). Daarnaast
hebben Bangladesh en Nederland zo af en toe te maken met flinke stormen.
In Bangladesh echter leidt een flinke storm regelmatig tot overstromingen terwijl
dat in Nederland maar zelden het geval is.
→ Verklaar dit voor Bangladesh.
.......................................................................................................
.......................................................................................................

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
BB-0131-a-10-1-0* 22 einde ■