# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2005 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2005/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VMBO-BB 2005 tijdvak 1 dinsdag 31 mei 13.30 - 15.00 uur AARDRYKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden. 500010-1-637o ### Pagina 2 - Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3. [FIGUUR: (1) een cirkel met de letter B erin, omringd door de letters A, C, D. (2) een cirkel met de letter C erin, omringd door de letters A, B, D. (3) een cirkel met de letter B erin, omringd door de letters A, C, D.] MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING Bij dit onderwerp worden tot de etnische groepen (allochtonen) personen gerekend die niet in Nederland geboren zijn of personen waarvan één van beide ouders in het buitenland is geboren. Gebruik voor diagram 1 de bijlage. 1p • 1 In Nederland wonen verschillende etnische groepen (allochtonen). Deze verschillende groepen kun je terugvinden in diagram 1. Welke groep is het grootst? A de groep mensen uit Duitsland B de groep mensen uit overig Europa C de groep mensen uit Marokko D de groep mensen uit Turkije 1p • 2 De etnische groepen (allochtonen) zijn een onderdeel van de totale bevolking in Nederland. Het aandeel van de etnische groepen zal de komende tien tot vijftien jaar waarschijnlijk A dalen. B gelijk blijven. C stijgen. 500010-1-6370 2 ga naar de volgende pagina ### Pagina 3 foto 1 Marokkaanse gastarbeiders krijgen van een Zeeuwse vrouw in haar pension een maaltijd [FIGUUR: Foto van een groep mensen, waarschijnlijk Marokkaanse gastarbeiders en een Zeeuwse vrouw, die aan tafel zitten.] 1p O 3 Op deze foto zie je een groep Marokkaanse 'gastarbeiders' in een pension in Zeeland. Deze foto werd in 1970 genomen. We spraken in Nederland in die tijd over 'gastarbeiders'. Dit woord wordt nu niet meer gebruikt. -> Waarom werd er in de jaren 70 gesproken over 'gastarbeiders'? 500010-1-637o 3 ga naar de volgende pagina ### Pagina 4 grafiek 1 De immigratie in de Verenigde Staten van 1995 - 2000 in miljoenen mensen [FIGUUR: Staafdiagram met jaren op de x-as (1995-2000) en immigratie in miljoenen op de y-as (0-1.8). De staven stijgen globaal vanaf 1997.] 2p O 4 In grafiek 1 zie je de immigratie in de Verenigde Staten van 1995 tot en met 2000 in miljoenen mensen. Hieronder staan twee uitspraken over grafiek 1. 1 In 1996 kwamen er minder immigranten dan in 2000. 2 Van 1995 tot en met 2000 kwamen er elk jaar meer dan één miljoen immigranten. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist 2p O 5 De gezinsmigratie is de laatste tien tot vijftien jaar een belangrijke reden voor migratie naar Nederland. Hieronder staan twee uitspraken over deze migratie naar Nederland. 1 De gezinssamenvoeging van Turkse vrouwen en kinderen die uit Turkije overkomen, is de laatste tien tot vijftien jaar flink afgenomen. 2 Veel Turkse mannen trouwen met een vrouw uit Turkije en vormen zo in ons land een gezin. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist 500010-1-637o 4 ga naar de volgende pagina ### Pagina 5 Gebruik voor kaart 1 de bijlage. 1p • 6 Kaart 1 laat de woonwijken van Den Haag zien. Op kaart 1 staat de spreiding van de Marokkanen over de woonwijken van Den Haag. Wat is juist? A De meeste Marokkanen wonen in de wijken die vlak aan zee liggen. B De meeste Marokkanen wonen in de wijken die grenzen aan het centrum. C In elke wijk wonen in verhouding ongeveer evenveel Marokkanen. grafiek 2 Migratiesaldo* van Nederland van 1960 tot en met 2002 [FIGUUR: Een staafdiagram met op de horizontale as de jaren van 1960 tot en met 2000, met tussenpozen van 5 jaar. Op de verticale as staat "immigratie- overschot x1.000" en loopt van -20 tot 80. De staven geven het migratiesaldo weer per jaar. Sommige jaren zijn de staven boven de nul (positief saldo), andere jaren onder de nul (negatief saldo).] *Migratiesaldo is het verschil tussen het aantal mensen dat in Nederland komt wonen (immigratie) en het aantal mensen dat uit Nederland vertrekt (emigratie). 1p • 7 In grafiek 2 is het migratiesaldo van Nederland te zien van 1960 tot en met 2002. In 1975 kwam er een groot aantal immigranten naar Nederland: 72.000. De reden van deze grote hoeveelheid immigranten in 1975 was het onafhankelijk worden van A de Nederlandse Antillen. B Indonesië. C Suriname. D Zuid-Afrika. 1p • 8 In grafiek 2 is het migratiesaldo van Nederland te zien van 1960 tot en met 2002. In welke twee jaren was er een emigratie-overschot? A 1960 en 1967 B 1970 en 1971 C 1982 en 1983 D 1995 en 1996 500010-1-637o 5 ga naar de volgende pagina ### Pagina 6 foto 2 Meneer Koopal [FIGUUR: Portretfoto van een oudere man met witte haren en snor.] tekst 1 Meneer Koopal Breda, Het leven begint bij honderd, moet meneer Koopal uit Breda hebben gedacht, toen hij besloot naar Zuid- Afrika te ...(1)... Daar woont ook zijn zoon Gerard met vrouw, kinderen en kleinkinderen. En dan kan een overgrootvader er nog wel bij. Dit is een ...(2)... reden. 2p O 9 In tekst 1 zijn op twee plaatsen woorden weggelaten. → Wat moet er op de plaatsen 1 en 2 worden ingevuld? Kies hierbij uit: bij 1: immigreren of emigreren bij 2: politieke (reden) of sociale (reden) 1 ................................................ 2 ................................................ tekst 2 In Nederland wordt de bevolking niet alleen grijzer, maar ook kleurrijker. 2p O 10 Dit is de kop van een krantenartikel. → Maak duidelijk wat er met deze kop uit de krant wordt bedoeld. Grijzer: ............................................................................. ..................................................................................... Kleurrijker: .......................................................................... ..................................................................................... 500010-1-637o 6 ga naar de volgende pagina ### Pagina 7 1p 11 Tijdens de aardrijkskundeles verschillen Anja, Karima en Marc van mening over de zwarte scholen in Nederland. Anja zegt: "De meeste zwarte scholen zijn in de grotere steden." Karima zegt: "Veel kleine dorpen hebben ook zwarte scholen." Marc zegt: "In de kleine dorpen zijn evenveel zwarte scholen als in de grotere steden." Welke leerling heeft gelijk? A Anja B Karima C Marc foto 3 Een winkel [FIGUUR: Een zwart-wit foto van een winkel met een luifel. Op de luifel staat de tekst "Speciaal in Lams- & Geitenvlees.". Voor de winkel staan veel kratten met groenten en fruit. Ook staan er mensen en fietsen.] 2p O 12 Steeds meer allochtonen beginnen een eigen winkel. Zo is er de islamitische slager, de Turkse groenteman, de Marokkaanse bakker, het Surinaamse reisbureau, enzovoort. Ook Nederlanders doen boodschappen in deze winkels. Hieronder staan twee uitspraken over deze winkels. 1 Deze winkels zijn goed voor de integratie want de buitenlanders komen zo gemakkelijker in contact met de Nederlanders. 2 Deze winkels vind je vooral in de nieuwe wijken aan de rand van de stad. → Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist 500010-1-6370 7 ga naar de volgende pagina ### Pagina 8 foto 4 Een woonwijk in een Nederlandse plaats [FIGUUR: Foto van een straat met huizen in een Nederlandse wijk] 1p • 13 Op foto 4 zie je een woonwijk in een Nederlandse plaats. Mariska zegt: “De bewoners van huizen zoals op foto 4 zijn meestal autochtonen.” Fatima zegt: “De bewoners van huizen zoals op foto 4 zijn meestal allochtonen.” Femke zegt: “Allochtonen en autochtonen wonen gelijkmatig verspreid over alle wijken.” Welk meisje heeft gelijk? A Mariska B Fatima C Femke 500010-1-6370 8 ga naar de volgende pagina ### Pagina 9 diagram 2 Besteedbaar inkomen van etnische groepen (allochtonen) en autochtonen [FIGUUR: Een staafdiagram met op de x-as de steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Op de y-as staat x1000€, met waarden van 0 tot 20. Er zijn per stad twee staven: een donkergrijze staaf voor etnische groepen (allochtonen) en een lichtgrijze staaf voor autochtonen.] Legenda: etnische groepen (allochtonen) autochtonen 1p ● 14 Welke groep heeft in Den Haag het hoogst besteedbare inkomen (zie diagram 2)? A de etnische groepen (allochtonen) B de autochtonen 1p ● 15 De hoogte van het besteedbare inkomen in een stad is een aanwijzing voor de hoogte van de werkloosheid van bepaalde groepen. In welke stad zal de werkloosheid onder de etnische groepen (allochtonen) het hoogst zijn (zie diagram 2)? A Amsterdam B Rotterdam C Den Haag D Utrecht 500010-1-637o 9 ga naar de volgende pagina ### Pagina 10 TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR 16 Op dit moment is de overheid bezig met de aanleg van twee belangrijke, nieuwe spoorlijnen. Eén van deze nieuwe spoorlijnen is bedoeld voor personenvervoer, de andere spoorlijn is bedoeld voor het goederenvervoer. Wat is de naam van de spoorlijn die voor personenvervoer bedoeld is? A Betuwer-spoorlijn B Hogesnelheidslijn (HSL) C IJzeren Rijn Gebruik voor kaart 2 de bijlage. 17 Op kaart 2 staat met kleuren het aantal files weergegeven in 2001. In de legenda staan zes groepen files. Bij welke letter komen de meeste files voor? A K B L C M foto 5 tekst 3 Amsterdamse eerste motortaxi Amsterdamse eerste motortaxi [FIGUUR: Twee personen op een motortaxi, de bestuurder in een helm en de passagier met een muts, de motortaxi rijdt op een straat met gebouwen op de achtergrond.] Deze motortaxi ziet er avontuurlijk uit. En je moet avontuurlijk aangelegd zijn, wil je de overstap van een gewone autotaxi naar een motortaxi maken, erkent Ruud Kalenbach, bestuurder van Amsterdamse eerste motortaxi. In de door verkeersopstoppingen en parkeerproblemen verplaatste stad moet de motortaxi uitkomst bieden. “De grote voordelen van een motortaxi zijn ...X... en prijs,” zegt Kallenbach. 18 In de tekst is bij de letter X een woord weggelaten. Welk woord moet er bij de letter X worden ingevuld? A comfort B snelheid C veiligheid 500010-1-637o 10 ga naar de volgende pagina ### Pagina 11 Gebruik voor grafiek 3 de bijlage. 2p O 19 Grafiek 3 gaat over de samenstelling van het motorvoertuigenverkeer op werkdagen. Hieronder staan twee uitspraken over grafiek 3. 1 In verhouding maakt het aantal personenauto's nog steeds het grootste deel uit van het motorvoertuigenverkeer. 2 In verhouding is het aantal vrachtauto's tussen 1980 en 2001 ongeveer gelijk gebleven. -> Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist Gebruik voor kaart 3 de bijlage. 1p ● 20 Op kaart 3 staat de verkeersdrukte op een groot aantal wegen in Nederland aangegeven. Hillegonda moet van Groningen naar Utrecht. Zij vertrekt om 6 uur 's morgens. Bij welke plaats is de kans op een file het kleinst? A bij Assen B bij Zwolle C bij Amersfoort D bij Utrecht 1p O 21 -> Waarom wordt de reistijd korter als Hillegonda een uur eerder vertrekt? Gebruik voor grafiek 4 de bijlage. 1p ● 22 Grafiek 4 geeft per maand een overzicht van het aantal filemeldingen naar oorzaak. Wat is de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van files? A wegwerkzaamheden overdag B kijkfiles C het woon-werkverkeer 1p ● 23 Uit grafiek 4 blijkt dat er in de maanden juli en augustus veel minder files zijn. Wat is daarvan de oorzaak? A Dan zijn er veel minder wegwerkzaamheden overdag. B Dan zijn er veel minder ongelukken. C Dan hebben veel mensen vakantie. 500010-1-637o 11 ga naar de volgende pagina ### Pagina 12 kaart 4 Het Rijnmondgebied [FIGUUR: Kaart van het Rijnmondgebied met de Noordzee en een diep vaarwater. Er is een schaalbalk van 0 tot 5 km. Er is een punt P gemarkeerd.] 1p 24 Wout maakt met zijn klas een busexcursie door het Rotterdamse havengebied. Op school moeten ze een verslag maken van deze excursie. In zijn verslag heeft hij kaart 4 geplakt. Helaas heeft hij vergeten in de legenda op te schrijven welke goederen daar worden aangevoerd. Wat wordt er bij P aangevoerd? A aardolie B fruit C hout 500010-1-637o 12 ga naar de volgende pagina ### Pagina 13 grafiek 5 Aantal binnengekomen schepen en aangevoerde goederen in Rotterdam van 1998 tot en met 2001 [FIGUUR: Een staafdiagram met op de x-as de jaren 1998, 1999, 2000 en 2001. Op de linker y-as staan de aangevoerde goederen in miljoenen (0, 150, 200, 250, 300, 350). Op de rechter y-as staat het aantal binnengekomen schepen x1000 (25, 27, 29, 31, 33). Er zijn twee staven per jaar: een lichte staaf die aangevoerde goederen weergeeft en een donkere staaf die het aantal binnengekomen schepen weergeeft.] Legenda: aangevoerde goederen x miljoen aantal binnengekomen schepen x1000 1p ● 25 Een meisje uit 4VMBO-verzorging bekijkt grafiek 5. Ze zegt: "Als je 1999 met 2000 vergelijkt, valt op dat er in 2000 meer goederen zijn aangevoerd dan in 1999, terwijl het aantal schepen gelijk is gebleven." Wat is daarvan de oorzaak? A Steeds meer goederen worden nu in containers aangevoerd. B Er komen steeds grotere schepen. C Steeds meer aardolie wordt per pijpleiding aangevoerd. 500010-1-637o 13 ga naar de volgende pagina ### Pagina 14 figuur 1 Opening Beneluxlijn [FIGUUR: Een kaartje van een metroverbinding met stationsnamen zoals Marconiplein, Schiedam Centrum, Hoogvliet, Poortugaal, CS, en een legenda die de Beneluxlijn aangeeft.] 1p 26 In Rotterdam is in november 2002 een nieuwe metroverbinding in gebruik genomen: de zogenaamde Beneluxlijn. Deze Beneluxlijn is 11,8 kilometer lang. Deze metrolijn is aangelegd voor het vervoer van A containers. B stukgoederen. C massagoederen. D passagiers. foto 6 Metroviaduct in aanleg in een buitenwijk [FIGUUR: Een foto van een metroviaduct in aanleg, met betonconstructies, steigers en bouwmateriaal.] 1p 27 Een groot deel van deze nieuwe metrolijn bestaat uit viaducten. Op foto 6 is een viaduct te zien dat aangelegd wordt. → Noem een reden waarom een groot deel van deze metrolijn uit viaducten bestaat. 500010-1-637o 14 ga naar de volgende pagina ### Pagina 15 tekst 4 Onderhoudswerkzaamheden Weekendafsluiting Ringweg A10 West: S103 Coentunnel Van vrijdagavond 20 juni tot zaterdagavond 21 juni: neem een andere route! 1p O 28 Volgens tekst 4 wordt er onderhoud uitgevoerd uit aan de ringweg A10 West. -> Waarom wordt dit onderhoud in het weekeinde uitgevoerd? ........................................................................................................................................................... kaart 5 Bouwplannen Noordelijke Randstad aantal te bouwen woningen na 2010 [FIGUUR: Kaart van de Noordelijke Randstad met de steden Amsterdam, Zaandam, Purmerend, Almere, Haarlem, Haarlemmermeer, Legmeerpolder, Bloemenpolder (Weesp) en Amstelveen. Er zijn cirkels die de omvang van de bouwplannen aangeven met bijbehorende aantallen woningen. Een schaalbalk geeft de afstand in kilometers aan.] tekst 5 Bouwplannen Noordelijke Randstad De regering wil dat er in het gebied (zie kaart 5) 150.000 nieuwe woningen worden gebouwd. Volgens een wethouder uit Almere is dat alleen mogelijk als ook de infrastructuur in het gebied wordt uitgebreid. Als de bouw van woningen en de aanleg van nieuwe infrastructuur niet goed op elkaar worden afgestemd, zal ...X... afnemen. 1p 29 In tekst 5 zijn bij de letter X enkele woorden weggelaten. Wat moet er bij de letter X worden ingevuld? A de bereikbaarheid B de reisduur C het aantal files 1p 30 Veel bedrijven willen zich graag in het gebied op kaart 5 vestigen. Dat komt vooral door de aanwezigheid van A de Betuweroute. B de luchthaven Schiphol. C de Rotterdamse haven. 500010-1-637o 15 ga naar de volgende pagina ### Pagina 16 kaart 6 Luchthavens in een deel van West-Europa [FIGUUR: Een kaart van een deel van West-Europa met op verschillende locaties cirkels die de luchthavens voorstellen. De cirkels zijn opgedeeld in twee sectoren, die passagiers en vracht voorstellen. De grootte van de cirkels is proportioneel aan het totale aantal vervoerde passagiers en vracht. Onder de kaart staat een legenda met uitleg over de cirkels en een schaal. De legenda geeft aan dat passagiers en vracht zijn omgezet naar vervoerseenheden: 1 passagier = 1 vervoerseenheid en 100 kg vracht = 1 vervoerseenheid. De cirkels geven het aantal vervoerseenheden in miljoenen aan in 2001.] Legenda: aantal vervoerseenheden (x miljoen) in 2001 1 passagier = 1 vervoerseenheid 100 kg vracht = 1 vervoerseenheid vracht passagiers 1p • 31 Op kaart 6 kun je zien hoeveel passagiers en vracht via de verschillende luchthavens in Europa worden vervoerd. Als je met deze gegevens een top 4 van grootste luchthavens moet samenstellen, op welke plaats staat Amsterdam (Schiphol) dan? A op plaats 1 B op plaats 2 C op plaats 3 D op plaats 4 500010-1-637o 16 ga naar de volgende pagina —> ### Pagina 17 2p O 32 Voor het vervoer van bloemen naar Amerika wordt vooral gemaakt van ...1... Voor het vervoer van tomaten naar Duitsland wordt vooral gebruik gemaakt van ...2... Op de plaatsen 1 en 2 zijn de vervoermiddelen niet ingevuld. → Welk vervoermiddel moet op de plaatsen 1 en 2 worden ingevuld? 1 ........................................................................................................ .......................................................................................................... 2 ........................................................................................................ .......................................................................................................... 1p 33 Schiphol vervoerde in 2003 ongeveer 40 miljoen passagiers. Wie worden bedoeld met deze passagiers? A alleen toeristen B alleen zakenlieden C zowel toeristen als zakenlieden 500010-1-637* 17 einde ■