# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-BB 2004 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-bb/aardrijkskunde/2004/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 1 woensdag 26 mei 13.30 - 15.00 uur AARDRIJKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten maximaal behaald kunnen worden. 400009-1-637o ### Pagina 2 - Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3. (1) A B C D (2) A B C D (3) A B C D OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water [FIGUUR: Diagram dat de waterkringloop toont met de zon, wolken, regen en de zee. Er zijn pijlen die verschillende stadia van het proces aangeven. Cijfer 1 is geplaatst bij de verdamping uit de zee en ijle golven die omhoog gaan. Cijfer 2 is geplaatst bij regenval uit een wolk.] ZEE 2p O 1 In figuur 1 is de kringloop van het water getekend. In deze figuur staan de cijfers 1 en 2. De cijfers 1 en 2 staan hieronder. Schrijf erachter wat er bij deze cijfers gebeurt. Kies hierbij uit condensatie, neerslag en verdamping. 1................................................................. ................................................................. 2................................................................. ................................................................. 400009-1-637o 2 ga naar de volgende pagina ### Pagina 3 figuur 2 Waterverbruik in Nederland per dag in het jaar 2000 [FIGUUR: Een kraan met daaronder een gestapelde staafgrafiek die het waterverbruik weergeeft, onderverdeeld in 'persoonlijke hygiëne', 'WC', 'afwas', 'was', 'voedselbereiding' en 'overig'.] 1p O 2 Net als in andere rijke landen wordt er ook in Nederland steeds meer water verbruikt. → Geef daarvoor een reden. ................................................................................ ................................................................................ 1p ● 3 Waarvoor gebruikt een gemiddelde Nederlander per dag het meeste water (zie figuur 2)? A voor de afwas B voor de persoonlijke hygiëne C voor de wc D voor overig 400009-1-637o 3 ga naar de volgende pagina ### Pagina 4 foto 1 Voorbeelden van watergebruik [FIGUUR: Een zwart-wit foto van een rivieroever met mensen die aan het vissen zijn, en in de verte worden vier koeltorens van een energiecentrale getoond, waar rook uitkomt. Rechtsonder is een jongen die uit een drinkfontein drinkt.] 1p O 4 Water kun je voor van alles gebruiken. Op foto 1 staat een aantal voorbeelden waarvoor water wordt gebruikt. → Schrijf hieronder een voorbeeld op dat je kunt zien op foto 1. 1p O 5 Tijdens de aardrijkskundeles onderzoeken de leerlingen waarom we zuinig moeten zijn met water. Volgens Femke hoeven we helemaal niet zuinig te zijn met water. Ze zegt: "Kijk maar naar de wereldkaart in de atlas, dan zie je dat het grootste deel van de aarde uit water bestaat." Femke heeft gelijk dat het grootste deel van de aarde uit water bestaat. Toch kunnen we het grootste deel van dat water niet gebruiken. → Wat is daarvan de belangrijkste reden? 400009-1-637o ga naar de volgende pagina ### Pagina 5 Dit is een examenpagina die waarschijnlijk is ontworpen voor het begrijpen van teksten en visuele informatie, gericht op sociale problematiek. De pagina bevat twee teksten, genummerd 'tekst 1' en 'foto 2', die beide handelen over waterproblemen in Asendabo. Tekst 1 beschrijft de algemene situatie rondom schoon drinkwater in het dorp en specificeert dat de inwoners water uit een riviertje halen dat niet erg schoon is, wat leidt tot ziekte. Er wordt een vraag gesteld (vraag 6) die de student moet beantwoorden op basis van deze tekst, met drie multiple-choice opties die focussen op de aard van het probleem. Foto 2, getiteld 'Een ton voor water', toont een zwart-wit afbeelding van een vrouw die water haalt, waarschijnlijk uit een kraan. Hieronder volgt een tweede tekst die ingaat op een Nederlandse actie ('een ton voor water') die de situatie in Asendabo heeft verbeterd door de aanleg van waterleidingen, waardoor mensen minder ziek worden. Er wordt opnieuw een vraag gesteld (vraag 7), eveneens met multiple-choice opties, die vraagt om de specifieke hulp die in Asendabo is verleend te identificeren. ### Pagina 6 kaart 1 Hoog water bedreigt 10 miljoen Chinezen [FIGUUR: Kaart van China met de provincie Hunan en het Dongtingmeer gemarkeerd. Ook de rivieren Yangtze en Xiang zijn te zien.] 1p O 8 In de provincie Hunan in China (zie kaart 1) werd in de zomer van 2002 de noodtoestand uitgeroepen. Het Dongtingmeer was door overvloedige regenval zo vol geraakt dat dit meer dreigde te overstromen. De gevolgen van een eventuele overstroming zijn rampzalig. Het herstel van de schade kost altijd veel geld en kan lang duren. Schrijf een voorbeeld op van een schade die een overstroming kan veroorzaken. 1p 9 De dijken van het Dongtingmeer hebben het gehouden. Er is geen overstroming gekomen. Om het gevaar van nieuwe overstromingen te voorkomen, kunnen de volgende maatregelen worden genomen: 1 het verhogen van de dijken langs het Dongtingmeer 2 het herbossen van het gebied waar de rivier de Xiang doorstroomt 3 het uitbaggeren van de rivier de Xiang. Welke maatregel is voor de toekomst het beste? A maatregel 1 B maatregel 2 C maatregel 3 400009-1-637o 6 ga naar de volgende pagina ### Pagina 7 2p O 10 In China wordt de grootste stuwdam ter wereld gebouwd: de Drie-Klovendam (zie kaart 1). In klas 4 VMBO ontstaat een discussie in de aardrijkskundeles over het wel of niet bouwen van deze enorme stuwdam. Jan zegt: "Deze grote stuwdam heeft enorme voordelen voor dit deel van China." Karin zegt: "Deze grote stuwdam heeft ook nadelen voor dit deel van China." → Noem eerst een voordeel dat Jan genoemd kan hebben en daarna een nadeel dat Karin genoemd kan hebben. Jan: .................................................................................................................................. Karin: ................................................................................................................................. 400009-1-637o 7 ga naar de volgende pagina ### Pagina 8 kaart 2 Waterhuishouding in Nederland [FIGUUR: Kaart van Nederland met verschillende gebieden die de herkomst van drinkwater aanduiden, met aanduidingen voor rivieren/kanalen, spaarbekkens, winningen en transportleidingen. Plaatsen als Terschelling, Leiden, Nieuwegein, Rotterdam en Biesbosch zijn aangegeven.] Legenda: herkomst van het drinkwater grondwater oppervlaktewater grondwater met geinfiltreerd oppervlaktewater grond- en oppervlaktewater oppervlaktewater en grondwater met geinfiltreerd oppervlaktewater rivier/kanaal spaarkbekken winning van ongezuiverd oppervlaktewater transportleiding voor ongezuiverd oppervlaktewater 0 15 30 km 2p 11 Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van kaart 2. 1 Rotterdam is voor zijn drinkwater vooral afhankelijk van oppervlaktewater. 2 De inwoners van Terschelling halen hun water vooral uit de Waddenzee. → Welke uitspraak is juist? Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist 400009-1-637o 8 ga naar de volgende pagina eiden.nl. ### Pagina 9 1p 12 Op kaart 2 staan ook de winplaatsen van ongezuiverd oppervlaktewater aangegeven. Waar komt dit ongezuiverde oppervlaktewater vooral vandaan? A uit de kanalen B uit de rivieren C uit de zee 1p 13 De lengte van de transportleiding van ongezuiverd oppervlaktewater van Nieuwegein naar Leiduin is ongeveer: A 20 km B 60 km C 100 km D 140 km 1p O 14 -> Waarom wordt dit ongezuiverde oppervlaktewater naar de duinen (bijvoorbeeld Leiduin) gebracht? ........................................................................................ ........................................................................................ 1p 15 Op kaart 2 staan in de Biesbos spaarbekkens aangegeven. Spaarbekkens zijn tijdelijke opslagplaatsen van A grondwater. B irrigatiewater. C rivierwater. 400009-1-637o 9 ga naar de volgende pagina ### Pagina 10 foto 3 Een boer laat zijn akker onder water lopen voordat hij de akker inzaait met tarwe [FIGUUR: Een akker die onder water staat met duidelijke sporen van sproei-irrigatie.] foto 4 Slangen voeren het water aan en geven dit druppel voor druppel af [FIGUUR: Een akker met een druppelirrigatiesysteem, waarbij slangen langs de gewassen liggen.] 2p O 16 Op de foto's 3 en 4 zie je twee vormen van irrigatie. → Op welke foto zie je de zuinigste vorm van irrigatie en waarom is dat de zuinigste vorm? Omcirkel foto 3 of foto 4. foto 3 / foto 4 Reden: ........................................................................................................................................................................................ ..................................................................................................................................................................................................... 400009-1-637o 10 ga naar de volgende pagina → ### Pagina 11 TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR kaart 3 Nieuw bedrijventerrein bij Apeldoorn [FIGUUR: Kaart van Apeldoorn en omgeving met de A1 en A50 snelwegen, spoorlijnen en aangegeven locaties zoals Deventer, Twello en Apeldoorn. Er is een ingekaderd gebied dat het nieuwe bedrijventerrein aangeeft. Rechtsboven een legenda met "spoorlijn" en "weg", en een kaartfragment van Nederland waarop het getoonde gebied is gemarkeerd.] 2p O 17 Aan de oostkant van Apeldoorn is een groot nieuw bedrijventerrein van 65 hectare aangelegd (zie kaart 3). Volgens de gemeente Apeldoorn is dit dé ideale plaats voor zo'n bedrijventerrein. → Geef met behulp van kaart 3 twee redenen waarom dit dé ideale plaats is voor een nieuw bedrijventerrein. 1 2 tekst 2 Nedlloyd wil meer vervoer per trein ROTTTERDAM, 2 FEBRUARI 2002 Rederij P&O Nedlloyd gaat het eigen vervoer van containers over het spoor uitbreiden. Het bedrijf streeft naar een toename van 25 procent per jaar. Containervervoer over de weg loopt de meeste vertraging op door ... X... vindt Nedlloyd. 1p O 18 In tekst 2 is / zijn bij de letter X één woord / meerdere woorden weggelaten. Wat moet er bij X worden ingevuld? A files B slechte wegen C slecht weer D stakingen 400009-1-637o 11 ga naar de volgende pagina ### Pagina 12 kaart 4 Twee treinroutes voor gevaarlijke stoffen [FIGUUR: Een kaart van Nederland met spoorlijnen. Verschillende steden zoals Rotterdam, Amsterdam, Utrecht, Amersfoort, Eindhoven, Venlo, Groningen en Delfzijl zijn aangegeven. Een schaalbalk toont 0, 30, 60 km.] Legenda: — spoorlijn Op 20 augustus 2002 lekte een spoorwagon op het station van Amersfoort. De spoorwagon was geladen met een gevaarlijke, giftige stof. De trein was op weg van Rotterdam, via Amersfoort, naar Delfzijl (zie kaart 4). 1p O 19 Vanaf het station in Amersfoort naar Delfzijl rijdt de trein naar A het noordoosten. B het noordwesten. C het zuidoosten. D het zuidwesten. 1p O 20 Er rijden ook veel treinen met gevaarlijke stoffen op de route van Rotterdam-Venlo (zie kaart 4). → Geef een reden waarom juist over deze route veel treinen met gevaarlijke stoffen rijden. .................................................................................................... .................................................................................................... 1p O 21 De bewoners die langs de route Rotterdam-Venlo wonen, zijn niet blij met al die transporten van gevaarlijke stoffen. Toch heeft het vervoer van deze stoffen per trein voordelen, als je het vergelijkt met het vervoer per vrachtauto. → Waarom kun je gevaarlijke stoffen beter per trein vervoeren dan met een vrachtauto? .................................................................................................... .................................................................................................... 400009-1-637o 12 ga naar de volgende pagina ### Pagina 13 1p O 22 Ruwe aardolie wordt in Nederland vaak via pijpleidingen onder de grond vervoerd. -> Geef een voordeel van het gebruik van pijpleidingen voor het vervoer van ruwe aardolie. ................................................................................ ................................................................................ 1p ● 23 Een andere grondstof die per pijpleiding vervoerd wordt, is A aardgas. B graan. C grind. D ijzererts. 1p O 24 Tijdens de ochtendspits en de avondspits rijden er te veel auto's op de weg. Het gevolg is dan files. Eén van de manieren om het aantal auto's in de spits te verminderen is het openbaar vervoer te verbeteren. -> Noem een andere manier om het aantal auto's tijdens de spits te verminderen. ................................................................................ ................................................................................ 400009-1-637o 13 ga naar de volgende pagina ### Pagina 14 tekst 3 'Aanleg Tweede Maasvlakte begint in 2005' Rotterdam mag haven uitbreiden ROTTERDAM - De Rotterdam- se havenwethouder verwacht dat in 2005 kan wor- den begonnen met de aanleg van de Tweede Maasvlakte. kaart 5 Tweede Maasvlakte [FIGUUR: Kaart van het gebied van de Tweede Maasvlakte met de Noordzee, een vaargeul, de Nieuwe Waterweg, Eerste en Tweede Maasvlakte, en Voorne-Putten. Er is ook een legenda met "duinen" en een schaal van 0, 2 en 4 km.] Legenda: duinen 1p O 25 Deze Tweede Maasvlakte (zie tekst 3 en kaart 5) zal ongeveer 1000 tot 1200 hectare groot worden. → Geef een reden waarom men deze Tweede Maasvlakte wil aanleggen. 400009-1-6370 14 ga naar de volgende pagina ### Pagina 15 1p 26 In plaats van vrachtauto's gebruikt men steeds vaker binnenvaartschepen om containers te vervoeren. Wat is een voordeel van het vervoer van containers met een binnenvaartschip als je dat vergelijkt met een vrachtauto? tekst 4 Bijna half miljard euro voor 150 kilometer spitsstroken. De minister van Verkeer en Waterstaat gaat de komende 4 jaar 150 km spitsstroken aanleggen en bestaande wegen verbreden. Spitsstroken zijn extra rijstroken, die kunnen worden opengesteld als het erg druk is, bijvoorbeeld in de spits. De minister heeft hier tot 2006 € 460 miljoen voor beschikbaar. foto 5 Een spitsstrook [FIGUUR: Een snelweg met veel auto's en een paar vrachtwagens. Er zijn grote matrixborden boven de weg die pijlen en een kruis tonen.] 1p 27 Uit tekst 4 blijkt dat de minister 150 km extra asfalt wil aanleggen. Niet iedereen is het hier mee eens. Er zijn ook mensen die vinden dat het openbaar vervoer verbeterd moet worden. Kies jij voor: nummer 1: extra asfalt nummer 2: verbetering van het openbaar vervoer Omcirkel hierboven het nummer van je keuze en geef de reden van jouw keuze. Reden: .............................................................................................................................................. 400009-1-637o 15 ga naar de volgende pagina ### Pagina 16 grafiek 1 Verplaatsingen [FIGUUR: Een tabel met de titel "Gemiddelde lengte van een ritje per auto". De tabel bevat de volgende rijen: 0-5 km, 5-10 km, 10-15 km, 15-30 km, 30-50 km, > 50 km. De bijbehorende percentages zijn: %, 38, 20, 11, 18, 7, 6. Rechts van de tabel staan enkele afbeeldingen van auto's, een motor en een helikopter.] 2p O 28 Grafiek 1 laat zien dat 38 % van het autogebruik is voor ritjes van 0-5 km. Hieronder staan twee uitspraken over deze ritjes van 0-5 km. 1 Deze worden vooral gemaakt voor het boodschappen doen. 2 Deze ritjes worden vooral gemaakt om naar de vakantiebestemming te reizen. → Welke uitspraak is juist? Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist. 1 juist / onjuist 2 juist / onjuist 1p O 29 Welk transportmiddel zou het gebruik van de auto bij deze ritjes van 0-5 km sterk kunnen verminderen? A fiets B taxi C trein 400009-1-637o 16 ga naar de volgende pagina ### Pagina 17 foto's 6, 7, 8 en 9 Vier mogelijkheden van containervervoer foto 6 Een mogelijkheid van containervervoer [FIGUUR: Een containerschip met de naam P&O Nedlloyd beladen met containers op zee.] foto 7 Een mogelijkheid van containervervoer [FIGUUR: Een vliegtuig van KLM met de achterklep open, waar containers uit getild worden.] foto 8 Een mogelijkheid van containervervoer [FIGUUR: Een trein, getrokken door een elektrische locomotief, met containers op de wagons, rijdend door een bergachtig landschap.] foto 9 Een mogelijkheid van containervervoer [FIGUUR: Een vrachtwagen met een aanhanger, beladen met een container van P&O Nedlloyd, staand voor een gebouw met de tekst "Andira Indonesia".] 1p ● 30 De foto's 6, 7, 8 en 9 laten vier verschillende mogelijkheden zien om containers te vervoeren. Welke foto laat de duurste manier zien om containers te vervoeren? A foto 6 B foto 7 C foto 8 D foto 9 1p ● 31 Welke foto laat de goedkoopste manier zien om containers te vervoeren? A foto 6 B foto 7 C foto 8 D foto 9 400009-1-637o ga naar de volgende pagina ### Pagina 18 kaart 6 Netwerk van hogesnelheidslijnen in Europa [FIGUUR: Kaart van Europa met steden als Dublin, Londen, Brussel, Parijs, Luxemburg, Amsterdam, Kopenhagen, Berlijn, Praag, Wenen, Bratislava, Zagreb, Rome en Madrid, verbonden door hogesnelheidslijnen.] Legenda: — doorgaande hogesnelheidslijn • Wenen (voorbeeld van een hoofdstad) 1p 32 Sander en Debbie willen vanuit Brussel naar een andere Europese hoofdstad voor een korte vakantie. Zij willen in één keer met de hogesnelheidslijn naar hun vakantiebestemming reizen (zie kaart 6). Uit hoeveel Europese hoofdsteden kunnen zij kiezen? A 2 hoofdsteden B 3 hoofdsteden C 4 hoofdsteden D 5 hoofdsteden 400009-1-637o 18 ga naar de volgende pagina ### Pagina 19 kaart 7 Uitbreiding Schiphol [FIGUUR: Kaart met de regio Schiphol, Amsterdam, Haarlem, Hoofddorp, Aalsmeer en Uithoorn. Er zijn verschillende banen, water en stedelijk gebied weergegeven met een legenda.] Legenda: stedelijk gebied aankomst- en vertrekhallen water bestaande baan mogelijke nieuwe banen 1 Buitenveldertbaan 2 Aalsmeerbaan 3 Kaagbaan 4 Zwanenburgbaan 5 Vijfde baan 6 6e baan 7 Parallelle Kaagbaan 2p O 33 De uitbreiding van Schiphol met een 6de en een 7de baan heeft voordelen en nadelen (zie kaart 7). → Noem eerst een voordeel en daarna een nadeel van deze uitbreiding. Voordeel:........................................................................................................................................... Nadeel:........................................................................................................................................... 400009-1-637o* 19 einde ■