# Eindexamen Wiskunde A HAVO 2018 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/wiskunde-a/2018/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 22

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2018
tijdvak 2
dinsdag 19 juni
13.30 - 16.30 uur
wiskunde A
Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 22 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening vereist is, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

HA-1024-a-18-2-o

### Pagina 2

FORMULEBLAD
Vuistregels voor de grootte van het verschil van twee groepen

[FIGUUR: 2x2 kruistabel]
$2 \times 2$ kruistabel $\begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix}$, met $phi = \frac{ad-bc}{\sqrt{(a+b)(a+c)(b+d)(c+d)}}$
- als $phi < -0,4$ of $phi > 0,4$, dan zeggen we “het verschil is groot”,
- als $-0,4 \leq phi < -0,2$ of $0,2 < phi \leq 0,4$, dan zeggen we “het verschil is middelmatig”,
- als $-0,2 \leq phi \leq 0,2$, dan zeggen we “het verschil is gering”.

Maximaal verschil in cumulatief percentage (max $V_{cp}$) (met steekproefomvang $n>100$)
- als max $V_{cp} > 40$, dan zeggen we “het verschil is groot”,
- als $20 < \max V_{cp} \leq 40$, dan zeggen we “het verschil is middelmatig”,
- als $\max V_{cp} \leq 20$, dan zeggen we “het verschil is gering”.

Effectgrootte $E = \frac{\bar{X}_1 - \bar{X}_2}{\frac{1}{2}(S_1 + S_2)}$, met $\bar{X}_1$ en $\bar{X}_2$ de steekproefgemiddelden $(\bar{X}_1 \ge \bar{X}_2), S_1$ en $S_2$ de steekproefstandaardafwijkingen
- als $E > 0,8$, dan zeggen we “het verschil is groot”,
- als $0,4 < E \leq 0,8$, dan zeggen we “het verschil is middelmatig”,
- als $E \leq 0,4$, dan zeggen we “het verschil is gering”.

Twee boxplots vergelijken
- als de boxen¹ elkaar niet overlappen, dan zeggen we “het verschil is groot”,
- als de boxen elkaar wel overlappen en een mediaan van een boxplot buiten de box van de andere boxplot ligt, dan zeggen we “het verschil is middelmatig”,
- in alle andere gevallen zeggen we “het verschil is gering”.

noot 1 De ‘box’ is het interval vanaf het eerste kwartiel tot en met het derde kwartiel.

HA-1024-a-18-2-o 2 / 17 lees verder ▶▶▶

### Pagina 3

Betrouwbaarheidsintervallen
Het 95%-betrouwbaarheidsinterval voor de populatieproportie is
$p \pm 2 \cdot \sqrt{\frac{p(1-p)}{n}}$, met $p$ de steekproefproportie en $n$ de steekproefomvang.

Het 95%-betrouwbaarheidsinterval voor het populatiegemiddelde is
$\overline{X} \pm 2 \cdot \frac{S}{\sqrt{n}}$, met $\overline{X}$ het steekproefgemiddelde, $n$ de steekproefomvang en $S$ de steekproefstandaardafwijking.

HA-1024-a-18-2-o 3 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Voedingsmiddelen
Voedingsmiddelen worden in China steeds duurder. Om de prijzen over
de jaren heen te kunnen vergelijken, worden ze vaak vergeleken met de
prijs in een bepaald basisjaar. In deze opgave is het jaar 2000 het
basisjaar. De prijs van een voedingsmiddel, bijvoorbeeld vis, duiden we in
dat basisjaar aan met het getal 100. We zeggen: het indexcijfer van vis is
in 2000 gelijk aan 100. In de figuur zie je dat het indexcijfer van vis
in 2010 gelijk is aan 104. Dat betekent dat in 2010 vis $\frac{104}{100} = 1,04$ keer zo
duur is als in 2000. Anders gezegd: in 2010 was vis 4% duurder dan
in 2000.

figuur
[FIGUUR: Grafiek met op de y-as het indexcijfer van 100 tot 120, en op de x-as de jaren van 2000 tot 2010. Er zijn drie lijnen: een stippellijn voor groenten, een gestippelde lijn voor vis en een doorlopende lijn voor vlees.]

3p 1 In de periode 2006 - 2010 is het indexcijfer van vlees met 9 gestegen.
Dat hoeft niet te betekenen dat de prijs van vlees met 9% is gestegen.
Bereken met hoeveel procent de prijs van vlees in deze periode dan wel
is gestegen. Rond je antwoord af op een geheel getal.

3p 2 De grafiek van het indexcijfer van groenten in de periode 2005 – 2010 is
bij benadering een rechte lijn. Je kunt op basis van de indexcijfers van
2005 en 2010 het indexcijfer van groenten in 2021 schatten door middel
van lineair extrapoleren.
Bereken op deze manier het indexcijfer van groenten in 2021. Rond je
antwoord af op een geheel getal.

HA-1024-a-18-2-0 4 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 5

Niet alleen de prijzen van vlees, vis en groenten zijn gestegen. Ook de consumptie van deze voedingsmiddelen is gestegen.
Zo is bijvoorbeeld de gemiddelde jaarlijkse vleesconsumptie per persoon in China in de periode 1985 – 2005 verdrievoudigd tot 45 kg. Neem aan dat deze groei exponentieel verliep.
4p 3 Bereken met hoeveel procent per jaar deze gemiddelde jaarlijkse vleesconsumptie per persoon in de periode 1985 – 2005 toenam. Rond je antwoord af op een geheel getal.
HA-1024-a-18-2-o 5 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 6

Besmettelijke ziektes

Sommige ziektes zijn besmettelijk. Als je aan zo'n besmettelijke ziekte lijdt, kun je gezonde personen besmetten, waardoor die ook ziek worden. Van veel ziektes is bekend hoe groot het gemiddelde aantal (gezonde) personen is dat door één zieke wordt besmet. Dat gemiddelde aantal noemen we $B$. Zo geldt bijvoorbeeld voor de ziekte griep: $B = 2,2$.

In deze opgave maken we de volgende aannames:
- Iemand die ziek wordt, is precies één week ziek. Daarna is hij weer gezond (maar kan vervolgens wel weer ziek worden). Alleen in die ene week dat hij ziek is, besmet hij andere personen.
- Wie besmet wordt, zal pas in de week erna ziek zijn.

Stel bijvoorbeeld dat in week 50 van een bepaald jaar één persoon een ziekte heeft met $B = 3$. In week 51 zal die persoon weer gezond zijn, maar zullen drie andere personen ziek zijn. In week 52 zullen er negen andere personen ziek zijn, omdat elk van de drie zieken van week 51 drie andere personen heeft besmet.

In de praktijk besmet een zieke vaak minder personen dan het gemiddelde aantal $B$, omdat tegen een aantal ziektes vaccins zijn ontwikkeld. Als je met zo'n vaccin bent ingeënt, kun je de ziekte niet meer krijgen. Vaccinatie van een deel van de bevolking leidt ertoe dat het gemiddelde aantal personen dat door één zieke wordt besmet, kleiner is dan $B$. We noemen dit gemiddelde aantal $B_v$.

Dus:
- $B$ is het gemiddelde aantal personen dat besmet wordt door één zieke als niemand gevaccineerd zou worden.
- $B_v$ is het gemiddelde aantal personen dat besmet wordt door één zieke als er sprake is van vaccinatie van een deel van de bevolking.

In deze opgave gebruiken we de volgende formule om $B_v$ te bepalen:
$$ B_v = B \cdot \left(1 - \frac{p}{100}\right) \quad (\text{formule 1}) $$

Hierin is $p$ de vaccinatiegraad: het percentage van de bevolking dat tegen de ziekte is gevaccineerd.

3p 4 Bij elke ziekte zorgt een hogere vaccinatiegraad ervoor dat een kleiner aantal personen besmet wordt.
Beréédeeneer dit aan de hand van formule 1, zonder getallenvoorbeelden te gebruiken.

HA-1024-a-18-2-o
6/17
lees verder

### Pagina 7

Een situatie waarbij $B_v$ groter is dan 1, is onwenselijk: in zo'n geval zal
het aantal zieken elke week groter zijn dan het aantal zieken in de week
daarvoor. We zeggen dan: de ziekte breidt zich uit.

Voor griep geldt $B=2,2$.

3p 5 Bereken met behulp van formule 1 hoe hoog de vaccinatiegraad tegen
griep minimaal moet zijn om ervoor te zorgen dat deze ziekte zich niet
uitbreidt. Rond je antwoord af op een geheel getal.

Van de Nederlandse bevolking heeft 14% zich laten vaccineren tegen
griep. Stel dat er 1000 personen in week 40 griep hebben. Je kunt
berekenen hoeveel personen met griep er in week 46 zullen zijn. Dat
aantal is minder dan wanneer niemand tegen griep zou zijn gevaccineerd.
Bereken hoeveel procent dat minder is. Rond je antwoord af op een
geheel getal.

5p 6

In een situatie waarbij $B_v = 1$ kan formule 1 herleid worden tot de
volgende formule:

$$ p = 100 - \frac{100}{B} \quad (\text{formule 2}) $$

4p 7 Laat deze herleiding zien.

De ziekte mazelen is veel besmettelijker en gevaarlijker dan griep. Als
niemand zich laat vaccineren, besmet één persoon met mazelen
gemiddeld 20 andere personen.
In de figuur is een verschillende landen in de Europese Unie de
vaccinatiegraad tegen mazelen weergegeven.

[FIGUUR: Een staafdiagram met landen op de y-as (Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Zweden) en vaccinatiegraad $p$ op de x-as (van 50 tot 100).]

figuur

8 Onderzoek in welke landen uit de figuur de ziekte mazelen zich zal
uitbreiden.

4p

HA-1024-a-18-2-o


### Pagina 8

Rookgedrag van leerlingen

Sinds de jaren tachtig meet het Trimbos-instituut regelmatig via een enquête het gebruik van alcohol, drugs en tabak in selecte, representatieve steekproeven onder alle leerlingen van het voortgezet onderwijs. Ook werd de leerlingen in de enquête gevraagd naar hun leeftijd (in jaren), hun geslacht (jongen, meisje), en hun schoolniveau (vmbo, havo, vwo).
Aan de enquête van 2015 deden 6714 leerlingen mee in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar. In deze groep is onder andere gekeken naar de lifetime-prevalentie van roken. Hieronder staat wat dit begrip betekent:
lifetime-prevalentie van roken = het percentage van de leerlingen dat rookt of ooit gerookt heeft in zijn of haar leven.
Zie tabel 1.
tabel 1 lifetime-prevalentie van roken
steekproefomvang 6714
aantal dat rookt of ooit gerookt heeft 1544
lifetime-prevalentie 23%
In tabel 1 zie je dat van de leerlingen in de steekproef 23%, bijna een kwart, rookt of ooit gerookt heeft.
Op basis van bovenstaande gegevens kun je het 95%-betrouwbaarheidsinterval voor de lifetime-prevalentie van roken berekenen.
3p 9 Bereken dit 95%-betrouwbaarheidsinterval. Rond de percentages in je antwoord af op gehele getallen.
In tabel 2 zijn de 6714 leerlingen uitgesplitst naar schoolniveau.
tabel 2 lifetime-prevalentie van roken
aantal leerlingen aantal dat rookt of ooit gerookt heeft lifetime-prevalentie
vmbo 3265 873 27%
havo 1805 410 23%
vwo 1644 261 16%
totaal 6714 1544 23%
5p 10 Bepaal met behulp van het formuleblad of het verschil in lifetime-prevalentie van roken tussen havoleerlingen en vwo-leerlingen groot, middelmatig of gering is.
HA-1024-a-18-2-o 8 / 17 lees verder

### Pagina 9

Van de 1544 leerlingen die aangaven dat zij roken of ooit gerookt
hadden, gaven 712 leerlingen aan in de afgelopen maand nog gerookt te
hebben. Deze groep van 712 leerlingen noemen we ‘de rokers’. Aan de
rokers is gevraagd hoeveel sigaretten zij gemiddeld per dag hebben
gerookt in de afgelopen maand. Het resultaat staat in tabel 3.
tabel 3 gemiddeld aantal sigaretten per dag
aantal leerlingen
minder dan één sigaret (< 1) 364
één tot en met tien sigaretten (1-10) 255
meer dan tien sigaretten (> 10) 93
totaal 712
Tabel 3 geeft inzicht in de verdeling van de variabele ‘gemiddeld aantal
sigaretten per dag in de afgelopen maand’. Op basis van deze gegevens
kun je inschatten hoe de relatieve frequentiepolygonen van deze variabele
eruitziet. In de figuur staan vier schetsen van relatieve
frequentiepolygonen (a, b, c, d).
figuur
[FIGUUR: Vier grafieken getekend als relatieve frequentiepolygonen, genummerd a, b, c en d.]
2p 11 Welke van deze vier relatieve frequentiepolygonen geeft de verdeling
waarschijnlijk het best weer? Licht je antwoord toe.
In tabel 4 zijn de gegevens van tabel 3 uitgesplitst naar geslacht.
tabel 4 gemiddeld aantal sigaretten per dag
meisjes jongens totaal
minder dan één sigaret (< 1) 196 168 364
één tot en met tien sigaretten (1-10) 111 144 255
meer dan tien sigaretten (> 10) 29 64 93
totaal 336 376 712
3p 12 Bij welk geslacht, meisjes of jongens, is de mediaan van het gemiddeld
aantal sigaretten per dag het grootst? Licht je antwoord toe.
HA-1024-a-18-2-0 9 / 17 lees verder

### Pagina 10

Een ranglijst van alle schakers

Bij een schaakpartij kan een speler punten verdienen. Als hij een partij wint, krijgt hij 1 punt. Als hij verliest, dan krijgt hij 0 punten. Wanneer de partij in remise eindigt (geen van beide spelers heeft gewonnen), dan krijgt hij 0,5 punt.

Door op bovenstaande manier punten toe te kennen, kan een ranglijst worden opgesteld van alle wedstrijdspelers in de wereld. De top 10 van deze ranglijst (juni 2017) zie je in de figuur.

[FIGUUR: Een tabel met de top 10 schakers, hun land en rating]

In de figuur zie je bij elke speler zijn rating. Hoe hoger de rating, des te beter de speler tot dan toe heeft gespeeld. De rating wordt altijd afgerond op een geheel getal.

In deze opgave wordt uitgelegd hoe de rating van een speler berekend wordt. Hiervoor kijkt men allereerst naar de vooraf verwachte score voor de speler bij elke partij die hij gaat spelen: dat is een voorspelling van het aantal punten dat hij met die partij gaat scoren. Dit getal ligt tussen 0 en 1. Als het kleiner is dan 0,5, dan mag je verwachten dat hij zal verliezen. Als het groter is dan 0,5, dan mag je verwachten dat hij zal winnen.

Als twee schakers, speler A en speler B, een partij tegen elkaar gaan spelen, dan kan met behulp van de rating van beide spelers de vooraf verwachte score bij de partij voor speler A worden berekend 1) met de volgende formule:

$$ V_A = \frac{1}{1+10^{0,0025 \cdot (R_B - R_A)}} $$

Hierin is:
- $V_A$ de vooraf verwachte score bij de partij voor speler A
- $R_A$ de rating van speler A
- $R_B$ de rating van speler B

3p 13 Schakers Rutten en Faber gaan een partij spelen. De rating van Rutten is 2307, de rating van Faber is 2107. Laat met behulp van de formule zien dat je mag verwachten dat Faber zal verliezen.

noot 1 In de praktijk worden andere formules gebruikt, maar de gegeven formule geeft een goede benadering.

HA-1024-a-18-2-o 10 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

De rating van schaker Altena (schaker A) is 1932. Er geldt: hoe hoger de
rating van zijn tegenspeler (schaker B) is, des te lager is de vooraf
verwachte score voor Altena. Dit kan beredeneerd worden aan de hand
van de formule.
3p 14 Geef deze redenering zonder gebruik te maken van de grafische
rekenmachine.

We gaan er in de rest van deze opgave van uit dat de nieuwe rating van
een speler wordt berekend direct na het spelen van de partij. Deze
nieuwe rating wordt bepaald met behulp van het aantal punten $P$ dat de
speler met de partij scoorde (0 of 0,5 of 1) en de vooraf verwachte
score $V$ bij de partij voor de speler. Voor een grootmeester (een zeer
goede schaker) gaat dit met het onderstaande stappenplan:

1 Eerst wordt het verschil berekend van het aantal punten dat de speler
met de partij scoorde en de vooraf verwachte score voor de speler bij
deze partij (dus $P - V$).
2 De uitkomst bij stap 1 wordt vermenigvuldigd met 10.
3 De uitkomst bij stap 2 wordt afgerond op een geheel getal.
4 De uitkomst bij stap 3 wordt opgeteld bij de rating die de speler vóór
de partij had.

Op het Tata Steel-schaaktoernooi in 2015 speelden de grootmeesters
Magnus Carlsen en Radoslaw Wojtaszek tegen elkaar. Voorafgaand aan
deze partij was de rating van Carlsen 2862 en die van Wojtaszek 2744.
De partij werd gewonnen door Wojtaszek.
4p 15 Bereken de nieuwe rating van Wojtaszek.

De rating van een grootmeester kan door één partij nooit met meer dan
10 punten stijgen.
3p 16 Leg uit waarom dit juist is.

HA-1024-a-18-2-o 11 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

De Jamuna, een krachtige rivier
De Jamuna is een van de grootste rivieren van Bangladesh. In het regenseizoen kan de rivier wel bijna 12 km breed zijn. Dan stroomt het water zo snel en met zo veel kracht, dat de oevers van de rivier aangetast worden. Een deel van de oevers verdwijnt dan door het water. Zie de foto.
[FIGUUR: Een foto van een brede rivier met beboste oevers en een deel van de oever dat is weggeslagen door het water.]

Op een bepaalde plaats van de Jamuna wordt gemeten hoeveel water (in m³) er per seconde langs stroomt. Dit noemen we de waterdoorvoer. Deze varieert behoorlijk: in het regenseizoen kan de waterdoorvoer wel 100 000 m³ per seconde zijn, terwijl de waterdoorvoer in de droge tijd 'slechts' 3000 m³ per seconde is.

Er is berekend hoe groot de waterdoorvoer in de maand januari van 1972 gemiddeld was. Dit werd ook gedaan voor alle andere januarimaanden in de periode 1973 tot en met 2007. Deze 36 waarden zijn samengevat met een boxplot. Deze boxplot staat in de figuur op de uitwerkbijlage. In diezelfde figuur staat ook een boxplot die hoort bij alle februarimaanden in de periode 1972 tot en met 2007. En net zo voor alle andere maanden in het jaar.

2p 17 Karin doet met behulp van het formuleblad de volgende uitspraak: “Het verschil in gemiddelde waterdoorvoer tussen de julimaanden en de augustusmaanden in de periode 1972 tot en met 2007 is gering.” Is deze uitspraak juist, onjuist, of is dat niet uit de figuur op de uitwerkbijlage af te leiden? Licht je antwoord toe.

2p 18 Bob doet ook een uitspraak: “In april 1983 was de gemiddelde waterdoorvoer groter dan in februari 1983.” Is deze uitspraak juist, onjuist, of is dat niet uit de figuur op de uitwerkbijlage af te leiden? Licht je antwoord toe.

HA-1024-a-18-2-o 12 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 13

Als de waterdoorvoer erg groot is, ook al
is dat maar gedurende een paar uur of een
paar dagen, dan worden de oevers
aangetast en verdwijnen er stukken oever
in de rivier. Dit heet erosie.

Voor de jaren 1995 tot en met 2005 is in
figuur 1 te zien hoeveel hectare land door
erosie verdween (1 hectare (ha) = 10 000 m²).

In figuur 2 is voor elk jaar in de periode
1995 tot en met 2005 zowel de erosie van de
linkeroever als de erosie van de rechteroever
in dat jaar uitgezet tegen de maximale
waterdoorvoer in dat jaar. Zo kun je in
figuur 2 bijvoorbeeld zien dat in één van die
jaren 2200 ha van de linkeroever verdween, 1400 ha van de rechteroever
verdween en dat de maximale waterdoorvoer 85 000 m³ per seconde was.
Je kunt in figuur 2 echter niet zien in welk jaar dat was.

Figuur 1 en figuur 2 staan ook op de uitwerkbijlage.

figuur 1
erosie van linker- en rechteroever samen
[FIGUUR: staafdiagram met op de x-as de jaren 1995 tot en met 2005 en op de y-as de erosie in hectare.]

figuur 2
[FIGUUR: spreidingsdiagram met op de x-as de maximale waterdoorvoer in m³/sec en op de y-as de erosie in hectare. De linker- en rechteroever zijn apart weergegeven met respectievelijk een x en een stip.]
Legenda:
x linkeroever
●<bos>eroever

3p 19 Bepaal de maximale waterdoorvoer in het jaar 1995 met behulp van
figuur 1 en figuur 2. Je kunt hierbij de figuren op de uitwerkbijlage
gebruiken.

HA-1024-a-18-2-o 13 / 17 lees verder ►►►

### Pagina 14

In figuur 3 zijn nogmaals de punten weergegeven die bij de erosie van de
rechteroever horen. Deze punten liggen bij benadering op een rechte lijn.
Deze lijn is in figuur 3 getekend.
figuur 3
[FIGUUR: Een lijngrafiek met op de x-as de maximale waterdoorvoer W (in m³/sec) van 40.000 tot 100.000 en op de y-as de erosie E (ha) van 0 tot 4000. Er zijn negen datapunten weergegeven en een lijn die deze punten bij benadering volgt.]
4p 20 Stel deze formule op.
Je kunt van deze lijn de formule opstellen, waarbij je de erosie $E$ (in ha)
uitdrukt in de maximale waterdoorvoer $W$ (in $m^3$/sec).

Voor de bewoners langs de Jamuna zijn de gevolgen van erosie groot.
Veel mensen die een stukje grond langs de rivier hadden, hebben moeten
toezien hoe hun grond door de rivier verdween. Dit trof veel mensen,
doordat Bangladesh dichtbevolkt is: de bevolkingsdichtheid was aan het
begin van deze eeuw 975 inwoners per km².

Een politicus wil een berekening hebben van het aantal bewoners dat in
de periode 2001 tot en met 2005 het land waarop zij woonden zijn
kwijtgeraakt als gevolg van erosie door de Jamuna.
Gebruik bij deze berekening figuur 1 en neem aan dat in deze periode de
bevolkingsdichtheid van 975 inwoners per km² ook geldt voor het gebied
langs de Jamuna.
4p 21 Geef deze berekening. Rond het aantal bewoners af op duizendtallen.

HA-1024-a-18-2-0
lees verder ►►►

### Pagina 15

Ga verder op de volgende pagina.
HA-1024-a-18-2-o 15 / 17 lees verder ► ► ►

### Pagina 16

Overboekt

Een overboeking van een vliegtuig ontstaat doordat er voor een vlucht meer tickets worden verkocht dan er zitplaatsen zijn. Sommige vliegmaatschappijen kiezen hiervoor, omdat telkens weer blijkt dat niet iedereen die een vliegticket heeft gekocht komt opdagen. Door meer tickets te verkopen willen de vliegmaatschappijen hun winst vergroten. Een vliegmaatschappij rekent er dus bij overboeking op dat sommige passagiers niet komen opdagen. Als vrijwel alle passagiers wel komen opdagen, zijn er te weinig zitplaatsen. In dat geval kunnen één of meer passagiers niet mee. De vliegmaatschappij lost dit op door aan deze passagiers een vergoeding te geven.

De vliegmaatschappij Aircrown vliegt in de Verenigde Staten dagelijks op de route Minneapolis – Chicago. Het vliegtuig waarmee gevlogen wordt, heeft 198 stoelen. De tickets op deze vlucht kosten $ 78 (78 dollar). Een risicoanalist heeft twee situaties onderzocht: de situatie zonder overboeking en de situatie met overboeking van het vliegtuig.

Zonder overboeking van het vliegtuig
198 mensen kopen een ticket. Allen kunnen mee met het vliegtuig en wie niet komt opdagen is zijn geld kwijt.

Met overboeking van het vliegtuig
Aircrown verkoopt geen 198, maar 210 tickets per vlucht. ledere passagier die niet komt opdagen, is zijn geld kwijt. ledere passagier die wel komt opdagen en voor wie er geen stoel meer is, krijgt zijn $ 78 niet terug, maar krijgt wel een vergoeding van $ 250. Dit zijn de enige extra kosten die Aircrown maakt door het verkopen van de extra tickets.

Aircrown heeft van 300 vluchten waarvan de 210 tickets allemaal verkocht zijn, bijgehouden hoeveel passagiers er zijn komen opdagen. Zie de tabel. Met deze gegevens kun je berekenen hoeveel dollar de vliegmaatschappij aan vergoedingen heeft moeten betalen.

tabel
[FIGUUR: Tabel met twee rijen en negen kolommen. De eerste rij bevat de labels "aantal passagiers" en "195 of minder", "196", "197", "198", "199", "200", "201", "202", "203", "204 of meer". De tweede rij bevat de labels "aantal vluchten" en "234", "22", "17", "11", "8", "4", "2", "1", "1", "0".]

HA-1024-a-18-2-o
16 / 17
lees verder ►►►

### Pagina 17

De risicoanalist van de vliegmaatschappij wil met bovenstaande gegevens berekenen wat overboeking oplevert aan extra winst in vergelijking met de situatie zonder overboeking.
Hij kijkt hiervoor naar de gemiddelde winst per stoel per vlucht.
In de situatie zonder overboeking is de gemiddelde winst per stoel per vlucht gelijk aan $ 11,25.
Volgens de risicoanalist is de gemiddelde winst per stoel per vlucht in de situatie met overboeking minstens 25% hoger dan in de situatie zonder overboeking.
8p 22 Onderzoek of de risicoanalist gelijk heeft.
HA-1024-a-18-2-o 17 / 17 einde ■