# Eindexamen Spaans HAVO 2023 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/spaans/2023/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2023
tijdvak 1
dinsdag 30 mei
13.30 - 16.00 uur
Spaans
Bij dit examen horen een bijlage en een antwoordblad.
Beantwoord alle vragen op het antwoordblad.
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.
Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1005-a-23-1-0

### Pagina 2

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Spaans antwoordt, levert dat 0 punten op.

Tekst 1

1p 1 Lee el texto.
A ¿A qué pregunta responde este texto?
A ¿Cuándo surgió la expresión 'órale' en España?
B ¿En qué situaciones se usa la expresión 'órale'?
C ¿Por qué la expresión 'órale' no es muy popular en México?
D ¿Qué significa la expresión 'órale' en España?

Tekst 2

1p 2 ¿Qué cuenta el primer párrafo?
A El Prado recibió una gran cantidad de dinero por la venta de una parte del legado de Juan José Luna.
B En 1995 Juan José Luna dio al Prado 3,2 millones de euros para ampliar la colección de arte.
C Gracias a una donación de Juan José Luna, el Prado compró una vivienda en Madrid.

1p 3 ¿Qué se sabe por el párrafo 2?
Juan José
A era un empleado del Prado muy dedicado.
B expuso sus propias obras en el Prado en varias ocasiones.
C fue premiado porque era el visitante más frecuente del Prado.
D siempre tuvo el mismo trabajo en el Prado.

Tekst 3

1p 4 ¿Qué se sabe sobre el mexicano Alberto López Gómez por la introducción?
A Es un activista que denuncia la moda de consumo rápido.
B Es un artista que busca mejorar las condiciones laborales en la moda.
C Es un creador de ropa que tiene exhibiciones en el extranjero.

1p 5 ¿Qué describe el párrafo 1?
Describe
A el desprecio de los campesinos hacia la ropa tradicional.
B la injusticia a las que deben enfrentarse las mujeres indígenas.
C los prejuicios que tenía Alberto sobre la industria de la moda.
D los problemas que tuvo Alberto al comenzar con su actual profesión.

HA-1005-a-23-1-o 2 / 8 lees verder

### Pagina 3

Lee el párrafo 2.
6 1p ¿Qué se sabe sobre los diseños de Alberto?
A cuáles son los más populares
B cuándo empezó a importarlos
C dónde se pueden adquirir
D por qué tieneh tanto éxito fuera de México

Lee el párrafo 3.
7 1p ¿Cómo llegó a ser conocido Alberto fuera de México?
A Su obra fue mencionada en un estudio de la Universidad de Harvard.
B Una compañía internacional de moda hizo publicidad para su ropa.
C Una película breve de una organización extranjera contenía sus diseños.
D Unos diseñadores europeos hablaron de su trabajo en una conferencia.

Lees de regels 27-31 ("Estos ... el arte.").
Volgens Alberto hebben de reizen die hij naar het buitenland heeft gemaakt twee positieve gevolgen.
8 2p Welke zijn dat?
Noteer beide positieve gevolgen op het antwoordblad.

9 1p ¿Qué palabras faltan en la línea 34?
A nuestra ayuda
B nuestra huella
C nuestro beneficio

10 1p ¿Qué se sabe por el párrafo 5?
A Alberto compra las telas para sus productos en su pueblo natal.
B La venta de accesorios es más rentable que la venta de los huipiles.
C Para Alberto la colaboración con las mujeres indígenas es importante.

Lees alinea 6.
11 2p Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de inhoud van alinea 6.
1 De inheemse bevolking van Latijns-Amerika heeft nog altijd te maken met discriminatie.
2 Het aantal inheemse gemeenschappen neemt snel af in Mexico.
3 Alberto wil laten zien dat ook mannen kleding kunnen maken.
Noteer 'wel' of 'niet' achter de nummers op het antwoordblad.

12 1p ¿Qué palabra(s) falta(n) en la línea 56?
A Al contrario
B Desafortunadamente
C Por lo tanto

HA-1005-a-23-1-o 3 / 8 lees verder ►►►

### Pagina 4

Tekst 4

1p 13
Lee la introducción y el párrafo 1.
¿Qué hacen David Saiz y Ana Castán?
A Abren un negocio de alquiler de bicis en España.
B Despiertan la pasión en los españoles por el ciclismo holandés.
C Importan bicis de los Países Bajos para reutilizarlas en España.
D Promueven el turismo ciclista en las ciudades españolas.

1p 14
¿Qué palabras faltan en la línea 7?
A A lo mejor
B En cambio,
C Por casualidad.
D Por eso,

2p 15
Lees alinea 2.
Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de inhoud van alinea 2.
1 Spanjaarden vinden de kwaliteit van hun fiets belangrijker dan de prijs.
2 In Spanje zijn er weinig goedkope fietsen te koop.
3 Binnen Europa loopt Spanje achter wat betreft duurzaam vervoer.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.

1p 16
¿De qué se habla en el párrafo 3?
A del dinero ganado en el proyecto
B del proceso de poner en marcha el proyecto
C de las dificultades administrativas del proyecto
D de los problemas de transporte que se experimentó en el proyecto

2p 17
Saiz legt in alinea 4 uit wat ze met hun project Quierounabici.eu hopen te
bereiken.
Noteer twee doelstellingen van het project.

1p 18
¿Qué hace Castán en el párrafo 5?
A Castán añade algo a lo que ha dicho Saiz en el párrafo 4.
B Castán bromea sobre lo que ha dicho Saiz en el párrafo 4.
C Castán contradice lo que ha dicho Saiz en el párrafo 4.
D Castán pone en duda lo que ha dicho Saiz en el párrafo 4.

2p 19
In alinea 5 noemt Castán een aantal voordelen van de fietsen uit
Nederland.
Noteer twee voordelen.

HA-1005-a-23-1-o 4 / 8 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 20 ¿Qué se sabe por el párrafo 6?
Castán y Saiz
A esperan contribuir a la calidad de vida en las ciudades españolas.
B esperan ganar mucho dinero con el proyecto este verano.
C piensan abrir una tienda de bicis en cuatro ciudades españolas.
D piensan expandir su negocio con otro tipo de bicis.

Tekst 5

Lee el primer párrafo.
1p 21 ¿A qué se refiere el autor, diciendo “me imagino que esto no sería un
problema.” (líneas 6-7)?
Se refiere
A a la admisión de los perros a todas las playas.
B a la asignación de algunas playas pequeñas a los perros.
C a la prohibición de los perros en las playas de la ciudad.
D al inicio de una campaña para permitir perros en las playas.

Lees alínea 2.
1p 22 Wat wil de schrijver van deze Carta al Director met de opsomming van
negatieve gedragingen benadrukken (regels 11-14)?
Vul de volgende zin aan.
De schrijver wil daarmee benadrukken dat op het strand...

1p 23 ¿Qué propone el escritor del texto?
A admitir los perros en las playas bajo restricciones estrictas
B educar a los dueños de los perros antes de permitirles entrar en las
playas
C impedir temporalmente el acceso a gente que contamine las playas
repetidamente.
D pagar más dinero a los trabajadores que limpian las playas

Tekst 6

Lee el texto.
1p 24 ¿Qué demuestra el estudio publicado en la revista Science?
A que leer cualquier texto cambia la expresión de la cara del lector
B que leer cualquier texto mejora la concentración
C que leer literatura ayuda a comprender las emociones de otros
D que leer literatura emociona más al lector que leer non-fiction

HA-1005-a-23-1-0 5 / 8 lees verder

### Pagina 6

Tekst 7

Lee la introducción y el primer párrafo.
25 ¿Qué se sabe de Enric?
A Es el primer panadero de su familia.
B Es español, pero trabaja como panadero en Francia.
C Se considera el mejor panadero del mundo.
D Tuvo éxito en un concurso importante para panaderos.

26 Lee el párrafo 2.
Según Enric, ¿qué es lo que hace difícil el trabajo del panadero?
A el gran esfuerzo físico
B encontrar ingredientes de buena calidad
C la creación de panes innovadores
D mantener una calidad constante

27 Lees alinea 3.
Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de inhoud van alinea 3.
1 Zijn opa wilde liever dat Enric ging studeren in plaats van hem
opvolgen als bakker.
2 Als kind bracht Enric veel tijd door in de bakkerij.
3 Enric vond school pas leuk toen hij op de hotelschool kwam.
4 Enric moest van zijn moeder eerst buiten het familiebedrijf
werkervaring opdoen.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.

28 ¿Qué se enumera en las líneas 29-31 ("varios ... comestible")?
A los productos de pan favoritos del equipo de Enric
B los productos de pan más vendidos en la panadería Forn Elias
C los productos de pan que hizo el equipo de Enric en el mundial

29 ¿Qué palabras faltan en la línea 33?
A empeoró la situación
B fue como el primer día
C fue mucho mejor

30 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de inhoud van alinea 5.
1 Door zijn deelname aan de Mondial du Pain wil Enric de prijzen van
zijn broden verhogen.
2 Enric wil graag steeds beter worden in zijn werk als bakker.
3 Als bakker moet je volgens Enric passie voor je vak hebben.
Noteer ‘wel’ of ‘niet’ achter de nummers op het antwoordblad.

HA-1005-a-23-1-o 6/8 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

1p 31 ¿Por qué Enric compara el pan con el "vino" (línea 46)?
A que el pan, a diferencia del vino, se consume diariamente
B que el vino se aprecia más que el pan
C que el vino y el pan son productos que se consumen en todo el mundo
D que la gente suele seleccionar el pan tan cuidadosamente como el
vino

Tekst 8

1p 32 Lee la introducción.
¿Qué se sabe de los planes de verano de Andrea Motis?
Este verano Andrea
A va a dar una entrevista en Barcelona.
B va a hacer muchas actuaciones.
C va a hacer turismo por todo el mundo.
D va a organizar un festival de jazz.

1p 33 ¿Qué cuenta el párrafo 1 sobre Andrea Motis?
A Cuando era niña ya sabía que no quería tocar en vivo.
B Desde joven ya empezó a trabajar como trompetista.
C Su profesor la animó a tocar varios instrumentos.
D Sus padres la obligaron a tocar jazz desde niña.

1p 34 Lee el párrafo 2.
¿Qué pregunta falta en la línea 13?
A ¿Por qué elegiste la trompeta?
B ¿Por qué te gusta la música?
C ¿Sabes tocar otros instrumentos?
D ¿Tienes otros pasatiempos?

2p 35 In alínea 3 noemt Andrea een aantal kenmerken van jazzmuzikanten.
Noteer twee kenmerken op het antwoordblad.

1p 36 Lee el párrafo 4.
¿Cómo describe Andrea a los músicos con los que trabaja?
A No son muy simpáticos.
B No son muy viajeros.
C Son muy fiesteros.
D Son un gran apoyo.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-1005-a-23-1-0 7 / 8 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Tekst 9
1p 37 ¿Qué título corresponde al texto?
A Empresa produce zapatos ecológicos
B Indianes Footwear recicla zapatos usados
C Moda sostenible hecha en Colombia
D Plantación de plátanos montada en España

Tekst 10
Lees eerst de opgave(n) voordat je naar de tekst gaat.
1p 38 Geeft de tekst antwoord op de vraag: welke periode van het jaar is de
beste periode om meloen te eten?
Zo ja, noteer de Spaanse woorden uit de tekst waarmee deze periode
wordt genoemd op het antwoordblad.
Zo nee, noteer ‘nee’ op het antwoordblad.
1p 39 Je wilt in de supermarkt voorgesneden meloen kopen.
Staat er in deze tekst een nadeel van het kopen van meloen in stukjes?
Zo ja, noteer op het antwoordblad de eerste drie woorden van de zin
waarin dit nadeel staat.
Zo nee, noteer ‘nee’ op het antwoordblad.

Tekst 11
Lees eerst de opgave(n) voordat je naar de tekst gaat.
Je bent met een vriend op vakantie op Lanzarote en jullie willen één nacht
op een zeilboot slapen.
1p 40 Kun je de zeilboot voor één nacht boeken voor twee personen?
Zo ja, noteer ‘ja’ op het antwoordblad.
Zo nee, noteer de reden waarom dit niet kan op het antwoordblad.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
HA-1005-a-23-1-o 8/8 einde ■