# Eindexamen Scheikunde HAVO 2006 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/scheikunde/2006/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
scheikunde
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
2006
Tijdvak 2
Woensdag 21 juni
13.30 – 16.30 uur
Voor dit examen zijn maximaal 80 punten te
behalen; het examen bestaat uit 38 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Voor de uitwerking van de vragen 8 en 27 is een
uitwerkbijlage toegevoegd.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg,
berekening of afleiding gevraagd wordt,
worden aan het antwoord meestal geen punten
toegekend als deze verklaring, uitleg,
berekening of afleiding ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
600061-2-550
Begin

### Pagina 2

Element 115
tekst-
fragment 1
Levenstekken van superzware kernen
Russische en Amerikaanse onderzoekers denken het bestaan aangetoond te hebben
van twee nog onbekende superzware kunstmatige elementen met de atoomnummers
113 en 115. Met een cycloton in het Russische kernfysicacentrum JINR schoten Joeri
Oganessian en zijn collega's kernen van calcium met massagetal 48 op americium (Am)
met massagetal 243. Tijdens een maand intensief kernenschieten deden ze welgeteld
drie keer een waarneming die wees op het ontstaan van kernen van het (nieuwe)
element 115 met 173 neutronen in de kern. De gevormde kernen vielen al na enkele
tientallen microseconden uit elkaar onder uitzending van een alfadeeltje (heliumkern).
Daarbij ontstond steeds een kern van een ander nieuw element: element 113.
Element 113 bleef maar liefst 1,2 seconde stabiel alvorens verder te vervallen.

naar: de Volkskrant

Uit tekstfragment 1 kan worden afgeleid dat bij de beschreven vorming van kernen van het
element 115 geen protonen maar wel neutronen vrijkomen.

2p 1 Leid af dat een kern van het gebruikte calcium en een kern van het gebruikte americium
samen 115 protonen bevatten.
2p 2 Leid af hoeveel neutronen vrijkomen bij de beschreven vorming van één atoomkern van
element 115.
1p 3 Geef de lading van een alfadeeltje (heliumkern).

[FIGUUR: Een zwarte rechthoek.] Alcohol in benzine
Benzine is een veelgebruikte brandstof voor automotoren. Bij de verbranding
wordt onder andere koolstofdioxide gevormd. Om van Maastricht naar Groningen te rijden,
wordt door een bepaalde auto 26 liter benzine (= 19 kg) verbrand.

3p 4 Geef de vergelijking van de volledige verbranding van benzine. Gebruik C7H12 als formule
voor benzine.
3p 5 Bereken hoeveel kg koolstofdioxide ontstaat bij de volledige verbranding van 26 liter
benzine. Gebruik C7H12 als formule voor benzine.

Door het gebruik van benzine neemt de concentratie van koolstofdioxide in de atmosfeer
toe.

1p 6 Geef de naam van het milieuprobleem dat het gevolg is van de toename van concentratie
van koolstofdioxide in de atmosfeer.

Om de toename van de koolstofdioxideconcentratie in de atmosfeer minder snel te laten
gaan, wordt overwogen om alcohol (ethanol) aan de benzine toe te voegen. Deze alcohol
zou dan gemaakt moeten worden uit suiker die is verkregen uit suikerriet of suikerbieten.
„Want”, zegt Marc, „dan wordt de koolstofdioxide die vrijkomt bij de verbranding van de
toegevoegde alcohol door het verbouwen van suikerriet weer omgezet in zuurstof.”
Marc beschrijft het proces dat in het suikerriet plaatsvindt op een onvolledige manier: hij
noemt één beginstof niet en één reactieproduct niet.

600061-2-550
2
Lees verder

Beschikbaar gesteld door Stichting Studbegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 3

2p 7 □ Geef de naam van het proces dat Marc beschrijft en geef de namen van de twee stoffen die
hij niet in zijn beschrijving heeft genoemd.
Noteer je antwoord als volgt:
naam van het proces: ...
namen van de twee niet genoemde stoffen: ... en ...

Om alcohol te bereiden wordt gist toegevoegd aan een oplossing die suiker (sacharose,
$C_{12}H_{22}O_{11}$) bevat. Hieronder is de structuurformule van sacharose schematisch
weergegeven.

[FIGUUR: Structuurformule van sacharose met aan de bovenkant een CH2OH groep, daaronder een OH groep, en daaronder een HO groep in een ringstructuur. Rechts daarvan is er een HOCH2 groep, daaronder een O en daaronder een OH groep in een ringstructuur. De twee ringstructuren zijn met elkaar verbonden door een O atoom.]

sacharose (bietsuiker/rietsuiker)

3p 8 □ Geef op de uitwerkbijlage de reactievergelijking in structuurformules van de hydrolyse van
sacharose. Ga daarbij uit van de al gegeven structuurformule van sacharose en geef de
reactieproducten in vergelijkbare structuurformules.

De reactieproducten van deze hydrolyse worden omgezet tot ethanol en koolstofdioxide. Na
een aantal bewerkingen wordt een mengsel van ethanol en water verkregen. Vervolgens
worden ethanol en water van elkaar gescheiden.

1p 9 □ Geef de naam van de scheidingsmethode die geschikt is om ethanol en water van elkaar te
scheiden.

Het Europees Parlement heeft als richtlijn aangenomen dat vanaf 2010 benzine een bepaald
percentage biobrandstof (ethanol, $C_2H_5OH$) moet bevatten. Voor de benzine die in Nederland
wordt verbruikt, zou dan jaarlijks ongeveer $2,3 \times 10^8$ kg ethanol uit suiker (sacharose) moeten
worden geproduceerd. Akkerland waarop suikerbieten worden verbouwd, levert per jaar
gemiddeld $1,1 \times 10^4$ kg suiker per hectare op.

4p 10 □ Bereken op hoeveel hectare akkerland suikerbieten moeten worden verbouwd voor de
jaarlijkse productie van $2,3 \times 10^8$ kg ethanol. Ga er bij de berekening van uit dat per mol
suiker vier mol ethanol ontstaat en dat alle suiker wordt omgezet tot ethanol.
De massa van een mol sacharose ($C_{12}H_{22}O_{11}$) bedraagt 342,3 g.

600061-2-55o 3 Lees verder


### Pagina 4

NO-verwijdering

In sommige electriciteitscentrales wordt fijngemalen steenkool (poederkool) vermengd met
lucht en verbrand. In de verbrandingsovens loopt de temperatuur op tot boven 1000°C.
Daardoor reageren zuurstof en stikstof uit de gebruikte lucht met elkaar tot stikstofmono-
oxide (NO). Uitstoot van stikstofmono-oxide is mede de oorzaak van het ontstaan van zure
regen.

3p 11 Leg met behulp van het botsende-deeltjes-model uit welke invloed het vermalen van de
steenkool heeft op de snelheid van de verbranding.

2p 12 Geef de reactievergelijking voor de vorming van stikstofmono-oxide uit stikstof en
zuurstof.

1p 13 Geef de naam van het zuur dat in de atmosfeer uit stikstofmono-oxide wordt gevormd.

Bij de KEMA in Arnhem doet men onderzoek om de uitstoot van stikstofoxiden bij
kolengestookte electriciteitscentrales te verminderen. Onderstaand tekstfragment gaat over
dit onderzoek.

tekst-
fragment 2
Kolenverbranding kan schoner
1 De KEMA, het Arnhemse onderzoeksinstituut van de electriciteitsbedrijven, is er in
2 geslaagd met een relatief simpele aanpassing van het verbrandingsproces de uitstoot
3 van verzurende stikstofoxiden bij kolenverbranding met meer dan 85 procent terug te
4 brengen. Het nieuwe proces is in een proefketel ontwikkeld.
5 Bij het schone proces wordt de poederkool stapsgewijs verbrand. De poederkool wordt
6 onder in de verbrandingsketel gespoten. Daar wordt ook de nodige lucht voor de
7 verbranding ingeblazen, een hoeveelheid die net niet voldoende is om alle koolstof in
8 de poederkool volledig te verbranden.
9 In hetzelfde deel van de ketel wordt ammoniakgas (NH₃) geblazen. Dit zal de
10 stikstofmono-oxide, die gevormd wordt bij de verbranding, omzetten in onschadelijk
11 stikstofgas en waterdamp. Vervolgens wordt wat hoger in de ketel een extra
12 hoeveelheid lucht geblazen, waardoor de nog aanwezige koolstofmono-oxide volledig
13 wordt verbrand.
14 Door een juiste instelling van de hoeveelheden ammoniakgas en lucht kan de
15 concentratie stikstofoxiden in de rookgassen, die via de schoorsteen de atmosfeer in
16 worden geblazen, met 85 procent worden teruggebracht.

naar: de Volkskrant

2p 14 Geef twee zinnen uit het tekstfragment waaruit blijkt dat onder in de verbrandingsketel een
overmaat poederkool aanwezig is. Schrijf van elke zin de eerste twee en de laatste twee
woorden op.

Om te weten welke hoeveelheid lucht onder in de verbrandingsketel moet worden
ingeblazen, moet bekend zijn hoeveel lucht nodig is voor de volledige verbranding van de
koolstof in een bepaalde hoeveelheid poederkool.

3p 15 Bereken hoeveel m³ lucht nodig is om de koolstof in 100 g poederkool te verbranden tot
koolstofdioxide. Neem bij de berekening aan dat:
- 100 g poederkool 85,0 g koolstof bevat;
- 1,00 mol zuurstof een volume heeft van $2,45 \cdot 10^{-2} \text{ m}^3$;
- lucht voor 20,9 volume procent uit zuurstof bestaat.

3p 16 Geef de vergelijking van de reactie die beschreven wordt in de regels 9-11.

1p 17 Ge

### Pagina 5

Karaat

Zuiver goud is een te zacht metaal om sieraden van te maken. Het wordt daarom gemengd met andere metalen zoals zilver, nikkel en zink.
Het goudgehalte van sieraden wordt aangegeven in karaat. Eén karaat komt overeen met 1/24 massadeel goud: 24 karaats goud is zuiver goud.
Een bepaald sieraad is gemaakt van rood goud, een legering (mengsel) van goud en koper. Het sieraad weegt 4,8 gram en er staat bij dat het van 18 karaats goud is gemaakt.

1p 18 Bereken hoeveel gram goud dit sieraad bevat.
3p 19 Bereken het aantal mol koper per mol goud in dit sieraad.
    Geef de berekening en noteer je antwoord als:
    aantal mol koper : aantal mol goud = ... : 1,0

Om het goudgehalte van een sieraad te controleren, gebruikt men de volgende materialen:
- een toetssteen (dit is een speciale zwarte steen);
- staafjes met verschillende, bekende goudgehaltes;
- oplossingen van verschillende zogenoemde toetszuren.
Door het sieraad voorzichtig over de toetssteen te halen, zet men een klein streepje "goud" op de steen. Nu wordt een streepje gezet met een staafje met een gouden staafje waarvan het goudgehalte nauwkeurig bekend is en overeenkomt met het opgegeven goudgehalte van het sieraad. Op beide streepjes wordt een druppel van een toetszuur gelegd. Er vindt dan een reactie plaats. Voor 18 karaats goud wordt een oplossing van salpeterzuur gebruikt als toetszuur. De concentratie van dit zuur is 6 molair. Dit toetszuur reageert niet met goud maar wel met de andere metalen.

2p 20 Bereken de pH van 6 molair salpeterzuur.

Voor 18 karaats goud bestaat het toetszuur uit geconcentreerd salpeterzuur waaraan een kleine hoeveelheid van een verzadigde keukenzoutoplossing is toegevoegd. Dit toetszuur reageert wel met goud. De redoxreactie die daarbij optreedt, wordt weergegeven met de volgende vergelijking:

$$ \text{Au} + 4 \text{Cl}^- + \text{NO}_3^- + 4 \text{H}^+ \rightarrow \text{AuCl}_4^- + \text{NO} + 2 \text{H}_2\text{O} $$

Deze vergelijking is af te leiden met twee halfreacties uit Binas-tabel 48. De omstandigheden die deze reactie zijn anders dan de omstandigheden die gelden voor het toetszuur dat op de toetssteen wordt gebruikt. Daardoor is de positie van deze twee halfreacties anders dan hun positie in tabel 48 en reageren de oxidator en de reductor toch met elkaar.

2p 21 Geef de vergelijkingen van de twee halfreacties uit Binas-tabel 48 waarnaar bovenstaande vergelijking kan worden afgeleid. Noteer je antwoord als volgt:
halfreactie van de oxidator: ...
halfreactie van de reductor: ...

Nadat het goudgehalte is vastgesteld, wordt dit met een stempel in het sieraad aangegeven. In zo'n stempel is het goudgehalte aangegeven in duizendsten. Een sieraad van 18 karaats goud krijgt daarom een stempel waarin het getal 750 is aangegeven.
In een gouden ring staat het hieronder afgebeelde stempel.

[FIGUUR: Een gestileerd ruitvormig stempel met daarin de getallen 833 binnen een kader

### Pagina 6

Waterstof door zonne-energie
Waterstof wordt gezien als de energieleverancier van de toekomst. Daarom wordt er veel
onderzoek gedaan naar manieren om waterstof te produceren. Een manier om waterstof te
produceren is de elektrolyse van water, maar dit wordt niet gezien als de beste manier om
waterstof te maken.
1p 23 [] Noem een nadeel van het maken van waterstof door middel van het elektrolyseproces.

In onderstaand tekstfragment wordt een nieuwe, nog experimentele manier beschreven om
waterstof te maken.

tekst-
fragment 3
Zink en zon produceren waterstof
Bij hoge temperatuur is waterstof direct uit water te maken, zonder dat er
een elektrolyseproces aan te pas komt. Het Zwitserse Institute of Energy
heeft vergaande vorderingen gemaakt op dit gebied.

1 Op het terrein van het instituut beweegt een grote holle spiegel met de zon mee. De
2 spiegel vangt het zonlicht op en concentreert het met een factor vijftig op een
3 kleine reactor die zich in het brandpunt bevindt. De temperatuur in de reactor kan hierbij
4 oplopen tot zo'n 1300 K. Bij deze temperatuur splitst het zinkoxide dat in de reactor
5 aanwezig is, in zink en zuurstof. Wanneer bij een volgende stap het zink bij
6 kamertemperatuur reageert met water, verbinden de zuurstofatomen van de
7 watermoleculen zich met zink en is het waterstof op te vangen. Vervolgens kan het
8 zinkoxide opnieuw de cyclus in. Ziehier het betrekkelijk eenvoudige concept om zonder
9 tussenkomst van een elektrolyseproces met behulp van zonlicht waterstof te vormen.

naar: Technisch Weekblad

Met behulp van een gegeven uit Binas-tabel 40A kan worden afgeleid in welke fase zink
zich bevindt als het in de reactor (regels 1-4) is ontstaan.

2p 24 [] Noem dit gegeven uit Binas- en geef vervolgens aan in welke fase zink zich bevindt als het
in de reactor (regels 1-4) is ontstaan (neem aan dat in de reactor geldt $p=p_0$).

In de regels 5-7 van tekstfragment 3 wordt een redoxreactie op een bijzondere manier
beschreven.

2p 25 [] Geef de vergelijking van deze redoxreactie.
2p 26 [] Leg uit welke van de beginstoffen de oxidator is in deze redoxreactie.

De in tekstfragment 3 beschreven processen vinden plaats in twee reactoren. Dat wordt
duidelijk uit het vervolg van het artikel uit het Technisch Weekblad. Hierin wordt met name
het proces dat in de eerste reactor plaatsvindt, duidelijker beschreven.

tekst-
fragment 4
De aandacht van het Institute of Energy gaat vooral uit naar het ontwerp van de eerste
reactor, de reactor waarop het geconcentreerde zonlicht wordt gericht. Via een inlaat
stromen de zinkoxidedeeltjes continu de hete reactor binnen. Opvallend is dat de
omzetting van het zinkoxide in de reactor ook methaan gebruikt wordt. Dit dient echter
om de chemische omzetting van zinkoxide te laten verlopen. Hierbij ontstaat syngas,
een mengsel van koolstofmono-oxide en waterstof. Het totale proces produceert op
deze manier twee gassen. In de eerste reactor syngas en vervolgens ontstaat in de
tweede reactor waterstof tijdens de reactie van zink met water.

600061-2-550
6
Lees verder


### Pagina 7

De in tekstfragment 4 beschreven processen kunnen in een blokschema weergegeven. Op de uitwerkbijlage is dit blokschema onvolledig weergegeven. In dit blokschema ontbreken uitsluitend de namen van de stoffen bij de stofstromen.
3p 27 Zet in het blokschema de volgende namen op de juiste plaats: methaan,
syngas, water, waterstof, zink en zinkoxide.

Uit syngas, dat in de eerste reactor ontstaat, kan methanol worden gemaakt dat bijvoorbeeld
als autobrandstof is te gebruiken.
3p 28 Geef de vergelijking van de reactie waarbij methanol gemaakt wordt uit syngas.

Zilverpoets

Zilveren voorwerpen, bijvoorbeeld sieraden en bestek, worden op den duur zwart. Dit wordt
veroorzaakt door de reactie van het laagje zilveroxide dat op het oppervlak van zilveren
voorwerpen zit, met watersulfide. De vergelijking van deze zuur-base reactie is als
volgt:
$$ \text{H}_2\text{S} + \text{Ag}_2\text{O} \rightarrow \text{Ag}_2\text{S} + \text{H}_2\text{O} $$
1p 29 Geef de formule van het deeltje dat in deze reactie optreedt als base.

Op de website http://scifun.chem.wisc.edu worden proefjes beschreven die thuis kunnen
worden uitgevoerd. Pien heeft op deze website een manier gevonden om de zwarte aanslag
op zilveren voorwerpen te verwijderen. Het voorschrift luidt als volgt:

- Bedek de bodem van een schaal met aluminiumfolie;
- los een schep bakpoeder (natriumwaterstofcarbonaat) op in een liter heet water;
- leg het zilveren voorwerp op het aluminiumfolie en schenk zoveel hete oplossing in
de schaal dat het voorwerp helemaals ondergedompeld is.

Pien probeert dit proefje uit met een zwart geworden zilveren theelepeltje. De zwarte
aanslag verdwijnt inderdaad van het lepeltje. Het zilver wordt schoon doordat er een
elektrochemische cel ontstaat: het aluminiumfolie vormt de ene pool en het schoon te
maken zilveren lepeltje de andere pool. Hierbij wordt $\text{Ag}^{+}$ uit het zilver(Ag$_2$S)
omgezet tot zilver.
2p 30 Leg uit of het zilveren lepeltje de positieve of de negatieve pool vormt in deze
elektrochemische cel.

De moeder van Pien heeft een zogenoemde wonderplaat, die ook uit aluminium bestaat,
aangeschaft. Daarmee maakt zij het zilveren bestek regelmatig schoon. Zij ziet dat Pien
bakpoeder gebruikt en zegt: ,,Je moet zout nemen, want dat staat in de gebruiksaanwijzing
bij mijn wonderplaat. Pien antwoordt: ,,Het maakt niet veel uit of je bakpoeder of zout
neemt, als je maar geen suiker neemt.”
2p 31 Leg uit waarom je in plaats van zout wel bakpoeder kunt gebruiken, maar geen suiker.

In de gebruiksaanwijzing van de wonderplaat staat ook dat de voorwerpen direct of indirect
(bijvoorbeeld via een ander lepeltje dat op de plaat ligt) contact moeten maken met de
wonderplaat.
2p 32 Waarom is dit directe of indirecte contact met de wonderplaat nodig?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
600061-2-550 7 Lees verder

### Pagina 8

Ammonia-capsule

Wanneer iemand dreigt flauw te vallen, kun je gebruik maken van een zogenoemde “ammonia inhalant”. Deze bestaat uit een glazen buisje (capsule) in een omhulsel van stevig papier.
[FIGUUR: Een glazen capsule met rode vloeistof, omhuld door stevig papier.]
Wanneer met voldoende kracht op het midden van het omhulsel wordt gedrukt, breekt de capsule, wordt het papier rood en komt er een hoeveelheid ammoniakdamp vrij. Als deze damp in je neus komt, ben je meteen weer bij je positieven. Op het papieren omhulsel staat de volgende informatie over de inhoud:

AMMONIA INHALANT
0,33 mL
alcohol 35% ammonia 15%

Wanneer het papieren omhulsel wordt verwijderd, komt de glazen capsule te voorschijn. De vloeistof in deze capsule blijkt rood te zijn. Sergio wil wat meer te weten komen over de inhoud van zo'n capsule. Daarom doet hij een aantal proefjes. Uit de informatie op het omhulsel trekt hij de conclusie dat de capsule een sopulvervat. In de chemicaliënkast op school staat echter geen wit kopersulfaat. Wel staat er koper(II)pentahydraat (= blauw kopersulfaat). Sergio zegt: ,,Geen probleem, uitgaande van dit blauwe kopersulfaat kan ik toch water aantonen.”

3a (3p) 33 ☐ Beschrijf hoe Sergio te werk kan gaan om, uitgaande van blauw kopersulfaat, water aan te tonen. Vermeld ook de kleurveranderingen die bij de beschreven werkwijze worden waargenomen. Gebruik gegevens uit Binas-tabel 65B.

Uit het experiment van Sergio blijkt dat de inhoud van de capsule inderdaad water bevat. Alcohol (ethanol), ammoniak ($NH_3$) en water mengen goed met elkaar omdat de moleculen van deze stoffen onderling waterstofbruggen vormen.

2p 34 ☐ Teken de structuurformule van één ethanolmolecuul en van één ammoniakmolecuul die onderling verbonden zijn door een waterstofbrug. Geef de waterstofbrug weer met een stippellijn (.....).

Sergio vermoedt dat de rode kleur van het mengsel in de capsule een gevolg is van de aanwezigheid van een indicator. Om na te gaan welke indicator dat zou kunnen zijn, raadpleegt hij Binas-tabel 52A.

2p 35 ☐ Leg uit welke in Binas-tabel 52A genoemde indicator verantwoordelijk zou kunnen zijn voor de rode kleur van het mengsel in de capsule. Neem daarbij aan dat de aanwezige alcohol geen invloed heeft op de kleur van de indicator.

3p 36 ☐ Beschrijf op welke manier Sergio kan onderzoeken of de rode kleur van het mengsel in de capsule inderdaad een gevolg is van de aanwezigheid van een indicator. Beschrijf daarbij zijn werkwijze en de waarneming(en) waaruit hij de conclusie kan trekken.

Tenslotte bepaalt Sergio de molariteit van de ammoniak in de capsule. Daartoe breekt hij een capsule in een bekerglas met water. Hieraan voegt hij met een injectiespuit druppelsgewijs 0,40 M zoutzuur toe. Na toevoegen van 8,6 mL zoutzuur zijn alle ammoniakmoleculen gereageerd.

2p 37 ☐ Geef de vergelijking van de reactie die optreedt tijdens het toevoegen van zoutzuur.
2p 38 ☐ Bereken met behulp van de resultaten van dit laatste experiment de molariteit van de ammoniak in de capsule in mol L⁻¹.

Einde
600061-2-550.doc - 10/01/06 8
Voor alle e