# Eindexamen Nederlands HAVO 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/nederlands/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2012
tijdvak 1
dinsdag 15 mei
13.30 - 16.30 uur
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1001-a-12-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 De misdaadparadox

1p 1 Welke uitspraak over alinea 1 van de tekst 'De misdaadparadox' is juist, gelet op
de eerste vijf alinea's van deze tekst?
Alinea 1 laat zien dat
A de begrippen ‘criminaliteit' en ‘veiligheid' door de jaren heen zijn veranderd.
B mensen criminaliteit minder accepteren naarmate hun omgeving veiliger is.
C oudere mensen criminaliteit anders ervaren dan jongere mensen.
D stadsbewoners zich minder van criminaliteit aantrekken dan
plattelandsbewoners.

1p 2 Met welke combinatie van begrippen kan de inhoud van alinea 3 het beste
getypeerd worden?
A argument - weerslag
B definitie - toelichting
C stelling - onderbouwing
D verschijnsel - voorwaarden

De tekst 'De misdaadparadox' kan onderverdeeld worden in zes delen. Deze
uiteenlopende delen kunnen voorzien worden van de volgende kopjes:
1 Stijging van gevoel van onveiligheid
2 Benadering van criminaliteit en veiligheid
3 Terugloop in criminaliteitscijfers
4 Nuancering van criminaliteitscijfers
5 Vraagtekens bij stijging jeugdcriminaliteit
6 Conclusie betreffende onveiligheidsgevoelens

1p 3 Bij welke alinea begint deel 2?
1p 4 Bij welke alinea begint deel 3?
1p 5 Bij welke alinea begint deel 5?

"De introductie van die enquête is symbolisch voor een verandering in het
denken over criminaliteit." (regels 67-70)
3p 6 Formuleer de onderbouwing voor deze uitspraak.
Baseer je antwoord op gegevens uit alinea 4.
Gebruik maximaal 20 woorden.

HA-1001-a-12-1-o 2 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

tekstfragment 1
Harde hand of zachte dwang?

Nederland kende lange tijd een mild strafklimaat. Na de Tweede Wereldoorlog geloofden christelijke en sociaal-democratische denkers in de opbouw van een gemeenschap waarin misdaad goeddeels zou zijn uitgebanen, schrijft de sociaal-psycholoog Hans Boutellier in zijn boek De Veiligheidsutopie. Als de welvaart steeg, hoefde niemand meer te stelen. En als de samenleving rechtvaardig was, zou agressief gedrag verdwijnen, omdat niemand zich vernederd hoefde te voelen.
Bij een misdrijf leek ook de gemeenschap een beetje gefaald: zij was niet bij machte gebleken het dwalende individu op het rechte pad te houden. Zowel christenen als socialisten hadden een zekere compassie met de dader. Voor christenen was hij een zondaar die van zijn dwalingen moest worden genezen. Voor socialisten een slachtoffer van een onrechtvaardig systeem.

naar: P. Giesen, de Volkskrant, 16 januari 2010

3p 7 In tekstfragment 1 wordt anders gesproken over de dader dan in alinea 4 van de tekst 'De misdaadparadox'.
Leg dit verschil uit.
Gebruik maximaal 30 woorden.

2p 8 In alinea 4 wordt positief gesproken over de slachtoffer enquête.
Citeer een zin uit het tekstgedeelte van de alinea's 5 tot en met 7 waarin juist sprake is van directe kritiek op die enquête.

1p 9 Wat is het gevolg van onderrapportage, gelet op alinea's 6 en 7?
Het gevolg van onderrapportage is dat
A allochtonen en jongeren minder vaak geënquêteerd worden.
B de slachtofferenquêtes duidelijk aantoonbare fouten bevatten.
C de statistieken een minder reëel beeld geven van de criminaliteit.
D zelden aangiftedaan wordt van een gepleegde misdaad.

1p 10 Met welk begrip kan de functie van alinea 6 ten opzichte van alinea 5 het beste benoemd worden?
A gevolg
B samenvatting
C tegenstelling
D uitwerking

HA-1001-a-12-1-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 11 Met welk begrip kan de functie van alinea 8 ten opzichte van de voorafgaande alinea's het beste benoemd worden?
A constatering
B gevolg
C samenvatting
D voorbeeld

"Die gevoelens [van onveiligheid] zijn niet irreëel en hebben zeker niet alleen te maken met afgenomen tolerantie." (regels 163-165).
1p 12 Welk type argumentatie gebruiken de schrijvers in alinea 9 om dit standpunt te ondersteunen?
argumentatie op basis van
A autoriteit
B onderzoeksbevindingen
C vermoedens
D vooroordelen

"Kunnen die twee ontwikkelingen verklaren waarom een meerderheid van de Nederlanders denkt dat Nederland minder veilig is dan tien jaar geleden?" (regels 194-198)
2p 13 Welke twee ontwikkelingen worden bedoeld? Nummer je antwoorden.

"Wetenschappers spreken in dit verband wel over het criminaliseren van kattenkwaad. 'Dat zien we terug in de cijfers over jeugdcriminaliteit', stelt Van der Laan." (regels 244-249)
3p 14 Leg uit wat het verband is tussen het criminaliseren van kattenkwaad en de cijfers over jeugdcriminaliteit. Baseer je antwoord op alinea's 12 en 13. Gebruik maximaal 20 woorden.
1p 15 Welk type argumentatie gebruiken de schrijvers in alinea 13 vooral om deze zienswijze te ondersteunen?
argumentatie op basis van
A autoriteit
B controleerbare feiten
C vermoedens
D waardeoordelen

HA-1001-a-12-1-o 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

tekstfragment 2
"Veel mensen zijn bezorgd omdat ze denken dat de jeugdcriminaliteit toeneemt. Dat is absoluut niet zo. Wel lijkt een kleine categorie allochtone jongeren gewelddadiger te worden: hooligans die onder invloed van alcohol en pillen over de schreef gaan. Zij krijgen forse straffen, net als bijvoorbeeld tasjesdieven."
naar: de Volkskrant, 17 december 2009

In alinea 12 van ‘De misdaadparadox’ wordt de vraag gesteld of de criminaliteit onder jongeren stabiel blijft of dat de jeugd toch crimineel wordt.
4p 16 Leg uit hoe het antwoord op deze vraag in tekstfragment 2 past bij het antwoord op deze vraag in alinea's 12 en 13 van ‘De misdaadparadox’.
Betrek beide teksten in de formulering van je antwoord.
Geef geen voorbeelden.
Gebruik maximaal 45 woorden

1p 17 In de tekst ‘De misdaadparadox’ komen geregeld onderzoeks- cijfers voor. Hoe kan de algehele houding van de schrijvers tegenover onderzoeks- cijfers, zoals die blijkt uit deze tekst, het beste getypeerd worden?
A Onderzoekscijfers bevatten ‘harde feiten’ omtrent veiligheid, maar dienen met wantrouwen benaderd te worden.
B Onderzoekscijfers weerspiegelen de werkelijkheid omtrent veiligheid en zijn dus beleidsbepalend.
C Onderzoekscijfers zijn belangrijk voor de benadering van veiligheid, op voorwaarde dat ze door ervaringsdeskundigen gesteund worden.
D Onderzoekscijfers zijn onmisbaar voor het denken over veiligheid, maar behoeven soms nuancering.

1p 18 Wat is de hoofdvraag waarop de tekst ‘De misdaadparadox’ een antwoord probeert te geven?
A Hoe kan het dat de cijfers aangeven dat er minder criminaliteit is, terwijl meer jongeren crimineel gedrag vertonen?
B Hoe kan het dat de cijfers suggereren dat er meer jeugdcriminaliteit is, terwijl uit onderzoek blijkt dat dat niet zo is?
C Hoe kan het dat er volgens de cijfers minder criminaliteit is, terwijl er meer geweldsdelicten zijn?
D Hoe kan het dat mensen zich niet veiliger voelen, terwijl er volgens de cijfers minder criminaliteit is?

HA-1001-a-12-1-o 5 lees verder

### Pagina 6

1p 19 Welke van onderstaande zinnen omschrijft het beste het tekstdoel van de tekst 'De misdaadparadox'?
Het doel van deze tekst is vooral
A de lezer aan het denken te zetten over de beleving van veiligheid en de bevindingen uit onderzoek rondom het thema criminaliteit en veiligheid.
B de lezer ervan te overtuigen dat het heersende onveiligheidsgevoel niet kan worden verklaard door de diverse cijfers over veiligheid en criminaliteit te vergelijken.
C de lezer op de hoogte te stellen van de beleving van onveiligheid door burgers en de rol van jongeren bij geweldsdelicten en andere criminaliteit.
D de lezer te stimuleren om het gevoel van onveiligheid niet al te serieus te nemen, gezien de verschillende elkaar tegensprekende onderzoeks-
gegevens.

1p 20 Welke van de onderstaande zinnen geeft de hoofdgedachte van de tekst 'De misdaadparadox' het beste weer?
A De cijfers rond criminaliteit en geweldspleging dalen al jaren, maar Nederlanders voelen zich toch steeds onveiliger door het geweld van jongeren op straat en een verminderde tolerantie voor criminaliteit.
B Onderzoekers van het WODC stellen alles in het werk om een goed cijfermatig beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de criminaliteit en de beleving ervan, maar onderrapportage maakt de uitkomsten onzeker.
C Terwijl criminaliteit en geweldspleging de laatste jaren alleen maar minder zijn geworden, maken de gewone Nederlandse burgers zich toch steeds meer zorgen over de toename van de geweldsspiraal.
D Uit de onderzoeken naar structurele ontwikkelingen in de criminaliteit komt onvoldoende naar voren wat de invloed is van uitgaansgeweld en straatcriminaliteit op de beleving van geweld door burgers.

HA-1001-a-12-1-o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Tekst 2 Bambi en het aah-gevoel

19p 21 Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200
woorden van de tekst 'Bambi en het aah-gevoel'. Zorg ervoor dat deze
samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet kent.
Uit je samenvatting moet duidelijk worden:
— wat het 'aah'-gevoel ten aanzien van dieren inhoudt;
— hoe men in de oudheid de verhouding tussen mens en dier zag en wat
vooral als verschil tussen mens en dier werd gezien;
— welke andere ontwikkelingen met betrekking tot (de kijk op) het dier vanaf de
zevende eeuw volgden;
— hoe een groeiende kritiek op het denken tot een herwaardering van het dier
leidde;
— met welke houding ten opzichte van dieren deze herwaardering samenhing;
— hoe twee twintigste-eeuwse uitbeeldingen van het dierentufiguurtje Bambi een
ontwikkeling in de houding van de mens ten opzichte van het dier laten zien;
— welk effect aan de meest recente uitbeelding van Bambi wordt
toegeschreven.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-1001-a-12-1-o 7 einde ■