# Eindexamen Nederlands HAVO 2011 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/nederlands/2011/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2011
tijdvak 1
dinsdag 17 mei
13.30 - 16.30 uur
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1001-a-11-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 De multitasker als informatiejager

1p 1 Een schrijver kan zijn tekstonderwerp op verschillende manieren introduceren.
Op welke wijze introduceert de schrijver van de tekst ‘De multitasker als
informatiejager’ het onderwerp?
A een aanname formuleren en deze vanuit eigen ervaring beoordelen
B een anekdote vertellen en hier een standpunt aan verbinden
C een kritische vraag over het onderwerp stellen en deze beantwoorden
D een onderzoeksresultaat aanhalen en toelichten met voorbeelden

1p 2 Met welk begrip kan de functie van alinea 3 ten opzichte van alinea 2 het beste
benoemd worden?
A gevolg
B uitwerking
C vergelijking
D voorwaarde

1p 3 Noem vier verschillende strategieën die volgens de tekst gehanteerd worden om
de informatiestromen waaraan we dagelijks blootgesteld worden, te lijf te gaan.

"Veel opvoeders klagen over de nadelige invloed van het multitasken: de jeugd
van vandaag leest niet meer aandachtig en kan zich niet meer langdurig
concentreren op een specifieke taak, wat onder meer ten koste gaat van het
leren.” (regels 33-39)

3p 4 Formuleer op basis van tekstgegevens uit alinea 8 een uitspraak die de nadelige
invloed van multitasken nuanceert.
Geef geen voorbeelden.
Gebruik maximaal 25 woorden.

"Informatieoverlast is overigens niet typerend voor onze tijd; het is een probleem
van alle tijden.” (regels 105-107)

3p 5 Leg uit dat schrijven en multitasken ieder in hun tijd een oplossing bieden voor
de aanpak van informatieoverlast.
Betrek beide vaardigheden in de formulering van je antwoord.
Baseer je antwoord op gegevens uit de alinea’s 6 tot en met 8.
Gebruik maximaal 35 woorden.

"Het is echter verkeerd om multitasken alleen als een probleem te zien.”
(regels 207-208)

2p 6 In de tekst is al eerder sprake van voordelen van multitasken.
In welke twee alinea’s uit het tekstgedeelte van de alinea’s 3 tot en met 10 is
deze kant van multitasken al eerder aan bod geweest?

HA-1001-a-11-1-o 2 lees verder ► ►►

### Pagina 3

1p 7 Met welk begrip kan de functie van alinea 11 ten opzichte van de voorafgaande alinea's het beste benoemd worden?
A nuancering
B verklaring
C voorbeeld
D voorwaarde

De tekst 'De multitasker als informatiejager' kan onderverdeeld worden in vier delen. Deze delen kunnen van de volgende kopjes worden voorzien:
1 Gevolgen van multitasken
2 Goed omgaan met informatiestromen
3 Informatiestromen en multitasken
4 Verandering van mensentype

1p 8 Bij welke alinea begint deel 2?
1p 9 Bij welke alinea begint deel 3?
1p 10 Bij welke alinea begint deel 4?

1p 11 Wat is de belangrijkste vraag waarop de tekst een antwoord geeft?
A Blijkt uit onderzoek of multitasken een veroorzaker is van informatieoverlast?
B Is multitasken alleen voor jongeren een antwoord op het kanaliseren van de informatiestroom?
C Is multitasken de oorzaak van moderne informatiestromissen als ADHD en ADD?
D Is multitasken vooral als een probleem of ook als een voordelige ontwikkeling te zien?

Lees de onderstaande beweringen.
1 In onze huidige informatiemaatschappij kan multitasken een doeltreffende manier zijn om met informatieoverlast om te gaan.
2 In onze huidige maatschappij is het aantal psychische stoornissen door de digitale informatiestroom fors toegenomen.

1p 12 Welke van de beweringen is/zijn juist tegen de achtergrond van de inhoud van de tekst?
A alleen 1
B alleen 2
C 1 en 2

Lees de twee beweringen over de titelkeuze 'De multitasker als informatiejager'.
1 De titel is goed gekozen omdat deze het hoofdonderwerp van de tekst weergeeft.
2 De titel is goed gekozen omdat deze treffend inspeelt op de vergelijking van de evolutie van de mens (van jager tot boer).

1p 13 Welke van de beweringen over de titelkeuze is/zijn op de tekst van toepassing?
A alleen 1
B alleen 2
C 1 en 2
D geen van beiden

HA-1001-a-11-1-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Dit is een examenpagina van het type opgave. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren. De tekst behandelt wiskundige/wetenschappelijke concepten rondom 'multitasken', de impact ervan op informatieverwerking en creativiteit, en de argumentatietypen die gebruikt worden in teksten. De student wordt gevraagd de hoofdgedachte van een tekst over multitasken te identificeren en de vraag of multitasken schadelijk is te beantwoorden op basis van de tekst. Vervolgens wordt gevraagd welke twee argumentatietypen gebruikt worden in de tekst en deze te herkennen aan de hand van feiten, gezag, geloof, normen, waarden en vermoedens, of voorbeelden.

### Pagina 5

tekstfragment 1

Nu de vakantie er weer op zit, voelt iedereen het monster van het multitasken
weer naderen. De waarheid is, zo hebben hersenonderzoekers gevonden, dat
ons brein er helemaal niet op gebouwd is om meerdere dingen tegelijk te doen.
Ja, wel: lopen en intussen je hand naar je hoofd brengen om te krabben, of
lezen en intussen gaan verzitten – natuurlijk. Maar niet: aandacht hebben voor
het één en aandacht hebben voor het ander.
Iedereen weet dat de enige manier om iets voor elkaar te krijgen is om er
aandacht aan te besteden. De volle aandacht. De dichteres Ida Gerhard had de
gewoonte om, als ze merkte dat degene die ze aan de telefoon kreeg intussen
ook iemand anders gedag zwaaide, thee inschonk of hoe dan ook aandacht had
voor iets anders dan het gesprek, op hoge toon te vragen: “Mag ik je volle
aandacht?” Het klinkt vervelend, maar er zit wat in: hoe vaak merk je zelf niet
dat dingen, waar je in een telefoongesprek afwezig-enthousiast op hebt
gereageerd, daarna volledig uit je geheugen verdwenen zijn? Als je aandacht
besteedt aan de taak die je uitvoert, sla je volgens neurologen gegevens anders
op en zijn ze gemakkelijker weer terug te halen.
De wereld probeert ons er op vindingrijke wijze steeds heviger van te overtuigen
dat het paradijs op aarde aanbreekt, als we alles tegelijk kunnen doen. Heerlijk
in een zeilboot zitten e-mailen, verrukkelijk naar muziek luisteren via je mobiele
telefoon, waarmee je tevens foto’s maakt en op internet surft terwijl je op
familiebezoek bent: we verliezen geen seconde, we leven volop, we zijn
dynamisch. En: geheugenloos, oppervlakkig, snel verveeld.

Wat een ramp van een ideologie – want dat is het. Een doel producenten van
apparaatjes gestimuleerde ideologie, die wordt overgenomen alsof er een
nieuwe heilstaat is aangebroken. Wie voorzichtig over aandacht en concentratie
begint, is een zaniik die nog steeds niet doorheeft dat het zo niet meer werkt.

naar: Marjoleine de Vos, Het ideaal van deze tijd is chaotisch gerommel,
NRC Handelsblad, 6 september 2008

3p 17 Waarin verschilt de visie van Marjoleine de Vos (tekstfragment 1) op multitasken
van de visie op multitasken in de tekst ‘De multitasker als informatiejager’?
Betrek de informatie uit beide teksten in de formulering van je antwoord.
Gebruik niet meer dan 35 woorden.

1p 18 Tot welke tekstsoort behoort ‘De multitasker als informatiejager’?
De tekst is een
A betogende tekst met activerende elementen.
B betogende tekst met uiteenzettende elementen.
C uiteenzettende tekst met activerende elementen.
D uiteenzettende tekst met amuserende elementen.

HA-1001-a-11-1-o
5
lees verder

### Pagina 6

Teksten kunnen uit de volgende bestanddelen bestaan:
1 feiten
2 meningen van anderen
3 de mening van de schrijver
1p 19 Welke bestanddelen tref je aan in de tekst ‘De multitasker als informatiejager’?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
D 1, 2 en 3

De auteur verzet zich in deze tekst tegen de opvatting dat multitasken alleen
maar problematische kanten heeft.
Hieronder staan vier citaten:
1 “Voor sommige mensen is het regelmatig switchen tussen taken een manier
om steeds opnieuw een beetje adrenaline aan te maken.” (regels 216-220)
2 “De huidige ADD’er lijkt met zijn korte concentratieboog eerder op de jagerverzamelaar. Toch is er misschien wel hoop voor hem.” (regels 253-256)
3 “Het zou best zo kunnen zijn dat ADD’ers niet gekwetst worden door een
stoornis, maar dat zij juist gezegend zijn met een nieuw soort intelligentie.”
(regels 265-268)
4 “Het lijkt tijd voor verandering. Laten de informatieboeren onder ons maar
uitkijken. De toekomst is aan de ‘Homo Zappens’, de multitaskende
informatiejager.” (regels 274-278)
1p 20 In welke van de vier citaten komt het verzet tegen die opvatting versterkt in de
woordkeuze tot uiting?
A in citaat 1 en 2
B in citaat 1 en 4
C in citaat 2 en 3
D in citaat 3 en 4

HA-1001-a-11-1-o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Tekst 2 Zoek de verschillen
19p 21 Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden van de tekst ‘Zoek de verschillen’. Uit je samenvatting moet voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet gelezen heeft, duidelijk worden:
— wat er geconstateerd wordt met betrekking tot het huidige emancipatie-debat;
— wat het voornaamste verschil is in uitgangspunt tussen het emancipatie- debat van vroeger en dat van nu;
— wat dit verschil in uitgangspunt betekend heeft voor het wetenschappelijk onderzoek en wat de resultaten daarvan kunnen betekenen voor het huidige emancipatie-debat;
— wat tegenwoordig als de belangrijkste natuurlijke verschillen tussen mannen en vrouwen wordt gezien;
— welke gevolgen voor de huidige positie van vrouwen en mannen door de onderkenning van de verschillen man-vrouw zichtbaar zijn geworden;
— wat de inzet moet zijn van het nieuwe emancipatie-debat;
— op welke manier mannen en vrouwen in de toekomst kunnen samenwerken.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-1001-a-11-1-o* einde ■
7