# Eindexamen Nederlands HAVO 2008 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/nederlands/2008/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2008
tijdvak 1
maandag 19 mei
13.30 - 16.30 uur
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 53 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staan hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan wordt
alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
800023-1-039o

### Pagina 2

Tekst 1 Scharrelwild
1p 1 Wat is de impliciete hoofdvraag van de tekst ‘Scharrelwild’?
A Op welke manieren kan de natuur meer geld opleveren?
B Op welke manier kan de toegenomen wildpopulatie gezond leven in de
natuur?
C Op welke wijze kunnen natuur en economie elkaar positief beïnvloeden?
D Op welke wijzen kunnen mensen meer van de natuur genieten?

Bij een ironische situatie vindt het tegenovergestelde plaats van wat verwacht
zou worden.
2p 2 Leg uit wat er ironisch is aan het feit dat er in een straatarm land als Roemenië
veel beren voorkomen dankzij de jacht (zie regels 43-45).
Gebruik maximaal 40 woorden.

1p 3 Welke functie heeft alinea 5 ten opzichte van het voorafgaande tekstgedeelte,
de alinea’s 3 en 4?
A een conclusie.
B een gevolg.
C een samenvatting.
D een voorbeeld.

Veel natuur-liefhebbers en -beschermers zien een tegenstelling tussen natuur en
economie. (zie regels 67-73)
2p 4 Wat zou volgens deze tekst de ideale samenhang zijn tussen natuur en
economie?
Gebruik maximaal 20 woorden.

In de tekst ‘Scharrelwild’ wordt een andere opvatting over de jacht naar voren
gebracht dan de ecologen of de anti-jachtlobby hebben (zie alinea 8).
2p 5 Formuleer het gemeenschappelijke argument van ecologen en de anti-
jachtlobby tegen de jacht.
Baseer je antwoord op gegevens uit alinea 8.
Gebruik maximaal 10 woorden.

3p 6 Formuleer het argument vóór de jacht.
Baseer je antwoord op gegevens uit alinea 8.
Gebruik maximaal 15 woorden.

800023-1-0390 2 lees verder ‣‣‣

### Pagina 3

Dit is een opgavepagina van een examen, waarschijnlijk gericht op taalvaardigheid of literatuurwetenschap, gezien de focus op tekstinterpretatie en argumentatie. De pagina bevat meerdere meerkeuzevragen (vragen 7, 9, 11) en open vragen (vragen 8, 10, 12, 13, 14, 15). Vraag 7 vraagt om de aard van argumenten te identificeren, gebaseerd op specifieke regels. Vraag 8 vraagt om een onderbouwing uit te leggen aan de hand van een tekstpassage en alineraanduiding. Vraag 9 identificeert een tegenstelling tussen natuur en economie en vraagt om de juistheid ervan te beoordelen, met meerkeuzeopties. Vraag 10 vereist het identificeren van drie manieren waarop de natuur volgens de tekst geld kan opleveren. Vraag 11 vraagt naar de functies van een specifieke alinea, met meerkeuzeopties. Vragen 12-14 vereisen het identificeren van alinea's die specifieke delen van een tekst vertegenwoordigen (inleiding, stelling, argumentatie, slot). Vraag 15 gaat in op een citaat over een 'ecologisch schuldgevoel' en vraagt naar de oorzaak hiervan, met een woordlimiet. Er zijn geen grafieken of tabellen, maar er worden wel regelaanduidingen uit een tekst (bv. regels 145-147) gebruikt, wat wijst op bronverwijzing binnen de examenopgave.

### Pagina 4

In de tekst wordt verondersteld dat natuurbeschermers er veelal dezelfde opvattingen op na houden.
1p 16 Welke twee van onderstaande opvattingen behoren daartoe?
1 Natuur moet de mensen voordeel en genot geven, wil zij behouden blijven.
2 Natuur moet door mensen bij voorkeur op enige afstand genoten worden.
3 Natuur moet met staatssubsidie in stand worden gehouden.
4 Natuur is alleen ‘echte’ natuur als de aanwezigheid van de mens erin wordt teruggedrongen.

De tekst 'Scharrelwild' bevat naast betogende elementen ook beschouwende en probeert zo de lezer tot denken aan te zetten.
Hieronder staan vier elementen:
1 de klaagzang van de natuurbescherming over de natuur
2 de tegenstelling tussen de natuur en de economie
3 de toegenomen belangstelling voor de natuur
4 de visie van de ecologen op de natuur
1p 17 Welke twee elementen uit de tekst zijn vooral beschouwend te noemen?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 1 en 4
D 2 en 3
E 2 en 4

De tekst bevat ook uiteenzettende elementen.
Hieronder staan vier elementen die in de tekst aan de orde komen:
1 de wijze waarop het wild terug is van weggeweest
2 de noodzaak van meer marktdenken voor de natuur
3 aanbevelingen om meer geld uit de natuur te kunnen halen
4 visies van natuurorganisaties over natuurbescherming
1p 18 Welke van deze vier zijn de uiteenzettende elementen in de tekst?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 1 en 4
D 2 en 3
E 2 en 4

De auteur heeft weinig op met natuurbeschermers en ecologen. Die afkeer komt tot uitdrukking in het door hem gehanteerde taalgebruik. Hier volgen vier citaten:
1 "Natuurbeleid dat de factor mens verwaarloost, mislukt meestal." (regels 65- 66)
2 "(...) weer kwam een standaard ecologenargument op de proppen: wolven en andere wilde underdog's eten alleen vee als het slecht gaat met hun leefomstandigheden." (regels 82-87)
3 "Want wie tussen de ecologische treurwilgen door kijkt, ziet dat er zelfs in ons eigen kleine bos een overvloed aan wild is." (regels 141-144)
4 "De meeste natuurorganisaties ontdekken langzamerhand zelf ook dat de al dertig jaar durende klaagzang over de kwaliteit van de natuur, de natuurbescherming op de lange termijn frustreert." (regels 228-234)

800023-1-0390
4
lees verder

### Pagina 5

Dit is een opgavepagina uit een examen. De pagina bevat vier vragen (genummerd 19, 20, 21 en 23). Vraag 19 en 20 zijn meerkeuzevragen met meerdere antwoordopties (A-F). Vragen 21 en 22 vragen naar de inhoud van een (niet getoonde) tekst over natuurbehoud en natuurgenieters. Vraag 23 is een open vraag die de student vraagt een samenvatting te maken van een tekst genaamd 'Kunstmest voor het brein', met specifieke aandachtspunten voor de samenvatting. De vragen gaan over interpretatie van gegeven informatie, begrip van teksten over natuurbeleid en economie, en het schrijven van een gestructureerde samenvatting. Er worden geen grafieken, tabellen of figuren getoond. De pagina is gericht op tekstbegrip en schrijfvaardigheid.