# Eindexamen Nederlands HAVO 2006 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/nederlands/2006/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Nederlands
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
Vragenboekje
Examen HAVO
20 06
Tijdvak 1
Maandag 22 mei
13.30 - 16.30 uur
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te
behalen; het examen bestaat uit 21 vragen en
één samenvattingsopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redeneringen,
voorbeelden etc.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.
600023-1-370
Begin

### Pagina 2

Tekst 1 Geluk
1p 1
A Deels als een analyse van het verschijnsel ‘geluk’ en deels als een pleidooi voor een andere levenshouding in welvarende landen.
B Deels als een beschouwing over ‘geluk’ en deels als een betoog dat gericht is tegen de overdadige welvaart in het rijke westen.
C Deels als een protest tegen de ongelijke verdeling van goederen in de wereld en deels als een oproep tot tevredenheid met wat men heeft.
D Deels als een wetenschappelijk onderzoek naar ‘geluksgevoelens’ en deels als een verslag van enkele persoonlijke bevindingen.

De tekst Geluk kan onderverdeeld worden in drie delen. Deze achtereenvolgende de-
len kunnen gelezen worden om de volgende vragen te beantwoorden op de volgende vragen:
deel 1: Maakt geld gelukkig?
deel 2: Waarom leidt welvaart niet vanzelf tot meer geluk?
deel 3: Hoe kunnen welvarende mensen gelukkig worden?
1p 2 Bij welke alinea begint deel 2?
1p 3 Bij welke alinea begint deel 3?

Er bestaan verschillende middelen om in de inleiding van een tekst de aandacht van de lezer te trekken.
Enkele van deze middelen zijn:
1 een herkenbare situatie schetsen;
2 een opmerkelijke bevinding rapporteren;
3 een betwistbare mening geven;
4 een uitdagende stelling poneren.
2p 4 Welke twee middelen worden in alinea 1 van de tekst Geluk ingezet?

1p 5 ■ "Maar als we allemaal rijker worden, worden we toch niet gelukkiger.” (regels 42-44)
Welke verklaring kan er voor dit verschijnsel is, blijkens de tekst Geluk, de meest aannemelijke?
A Geluksgevoelens zijn deels afhankelijk van de staat van rijkdom van anderen.
B Jaloezie blokkeert de gevoelens van tevredenheid van arme mensen.
C Rijkere mensen ontbreekt het aan mentale vermogens werkelijk te genieten.
D Toenemente rijdom vermindert de kans op het bezit van waardevolle goederen.

1p 6 ■ "Internationaal onderzoek laat zien, dat welvaarts groei in arme landen zich nog wel weerspiegelt in het geluk van de bevolking, maar dat er in rijke landen nauwelijks verband bestaat tussen welvaarts groei en geluk." (regels 28-33)
Welke verklaring kan er voor dit verschijnsel worden gegeven?
A In de arme landen heeft men een minder materiële levensinstelling, in de rijke landen vindt men materieel bezit vanzelfsprekend.
B In de arme landen is er nauwelijks sprake van welvaarts groei, in de rijke landen kent de economische groei vrijwel geen beperking.
C In de arme landen is men minder snel geneigd tot onderling vergelijken, in de rijke landen zijn de burgers verwikkeld in een strijd om bezit.
D In de arme landen is nog geen materieel verzadigingspunt bereikt, in de rijke landen zijn de meeste consumenten tamelijk verwend.

2p 7 ■ "Je zou dan verwachten dat mensen die rijker worden, slechts tijdelijk gelukkiger zijn.” (regels 51-52)
Leg uit waarom deze mensen ‘tijdelijk’ gelukkiger zouden zijn.
Gebruik voor je antwoord maximaal 20 woorden.

600023-1-370 2 Lees verder

### Pagina 3

1p 8 Welk verband bestaat er tussen alinea 5 en 6?
Alinea 6 bevat
A een conclusie van het gestelde in alinea 5.
B een illustratie bij het gestelde in alinea 5.
C een uitwerking van de verklaring in alinea 5.
D een weerlegging van de verklaring uit alinea 5.
In de alinea’s 7, 8 en 9 worden drie voorbeelden gegeven van goederen die positionele
goederen blijken te zijn.
3p 9 Leg uit hoe het komt dat bepaalde goederen ‘gewoon’ lijken, maar bij nadere beschouwing
positionele goederen blijken te zijn.
Gebruik voor je antwoord maximaal 30 woorden.
“Naarmate we rijker zijn, lijken we steeds minder in staat echt van onze vrije tijd te
genieten.” (regels 154-156)
1p 10 Hoe kunnen we, gelet op de structuur van alinea 9, deze bewering in argumentatief opzicht
het beste typeren?
A Als een conclusie.
B Als een stelling.
C Als een subargument.
1p 11 "zullen we steeds weer bedrogen uitkomen" (regels 170-171)
Welke mensen zullen zeker bedrogen uitkomen in hun streven naar geluk?
A Mensen die denken dat hun geluk afhangt van de ontwikkeling in wetenschap en
technologie.
B Mensen die denken dat hun geluk afhangt van rijkdom in de vorm van allerlei materiële
zaken.
C Mensen die zich erbij neerleggen dat de schaarste aan de meest begeerde goederen niet valt
op te heffen.
D Mensen die zich erbij neerleggen dat we moeten afzien van het streven naar meer welvaart.
Lees de onderstaande beweringen:
1 In ons streven naar geluk kunnen we ons het beste richten op goederen die niet in absolute
zin schaars zijn.
2 In ons streven naar meer geluk kunnen we ons het beste richten op immateriële zaken.
1p 12 Welke van deze beweringen komt overeen met de visie zoals afgeleid kan worden uit de
tekst Geluk?
A alleen bewering 1
B alleen bewering 2
C zowel bewering 1 als bewering 2
D geen van beide beweringen
2p 13 Op welke denkbeeldige vraag geeft alinea 12 het antwoord?
Gebruik voor je antwoord maximaal 10 woorden.
1p 14 Op welke tegenstelling wijst het woord ‘echter’ in regel 201?
A Mensen zouden gelukkiger kunnen worden door andere activiteiten te gaan ondernemen in
hun vrije tijd, maar in werkelijkheid blijven ze dezelfde dingen doen en besteden daar
bovendien minder tijd aan.
B Mensen zouden gelukkiger kunnen worden door meer energie te steken in een beperkt
aantal activiteiten in hun vrije tijd, maar in werkelijkheid besteden ze daar juist steeds
minder tijd aan.
C Mensen zouden gelukkiger kunnen worden door zich in hun vrije tijd in meer activiteiten te
gaan verdiepen, zoals kunst en muziek, maar in werkelijkheid doen ze juist het
tegenovergestelde.
D Mensen zouden gelukkiger kunnen worden door zich meer te verdiepen in de mogelijkheden
van wetenschap en technologie, maar in werkelijkheid besteden ze juist meer tijd aan
immateriële zaken.
600023-1-370
3
Lees verder

### Pagina 4

1p 15 Hoe kan de functie van alinea 13 het beste getypeerd worden binnen het geheel van de tekst?
A In alinea 13 wordt een aanbeveling gedaan.
B In alinea 13 wordt een afweging gemaakt.
C In alinea 13 wordt een nuancering gegeven.
D In alinea 13 wordt een samenvatting gegeven.
Argumenten kunnen worden onderscheiden in, bijvoorbeeld, argumenten die gebaseerd zijn
op:
1 controleerbare feiten;
2 onderzoeksbevindingen;
3 vermoedens;
4 persoonlijke waardeoordelen.
1p 16 Welke van deze argumenten zijn in de tekst Geluk terug te vinden?
A Alleen 1, 2 en 3.
B Alleen 1, 3 en 4.
C Alleen 2, 3 en 4.
D Zowel 1, 2, 3 als 4.
1p 17 Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst Geluk weer?
A Mensen kunnen gelukkiger worden als ze minder consumeren en niet langer hun hoop
vestigen op economisch herstel en rijkdom voor iedereen.
B Mensen kunnen gelukkiger worden als ze streven naar groei in immateriële sfeer en naar
meer verdieping in hun activiteiten.
C Mensen kunnen gelukkiger worden als ze streven naar meer vrije tijd waardoor er tijd komt
voor verdieping van meer activiteiten.
D Mensen kunnen gelukkiger worden als ze zich erbij neerleggen dat de schaarste aan de
meest begeerde goederen niet valt op te heffen.
1p 18 Hoe kan de houding van de auteur van de tekst Geluk ten opzichte van zijn onderwerp het
beste gekarakteriseerd worden?
A Bezorgd, maar weinig kritisch.
B Kritisch en betrokken.
C Neutraal en afstandelijk.
D Zakelijk en professioneel.
1p 19 Voor welk soort lezerspubliek lijkt de tekst Geluk, gelet op de strekking en het taalgebruik
van de tekst, het meest bedoeld?
A Voor consumenten.
B Voor economen.
C Voor maatschappelijk werkers.
D Voor psychologen.
fragment 1
Valt geluk te bevorderen?
Naast alle adviezen voor een gelukkiger leven klinkt vanouds ook de waarschuwing dat er
aan ons geluk niet veel te veranderen valt. Religies prediken dat de mens niet aan zijn
noodlot kan ontsnappen en er zijn filosofen die menen dat geluk relatief is en dat het
najagen van geluk ons dan ook veel verder brengt dan een muis in een looprad. Uit
onderzoek blijkt echter dat geluk wel degelijk bevorderd kan worden. Enerzijds middels
verbetering van de samenleving en anderzijds door versterking van de persoonlijke
kwaliteiten die nodig zijn om daarin te functioneren. Om de leefbaarheid van de
samenleving te verbeteren moet in de eerste plaats gezorgd worden voor bestaanszekerheid.
Voorwaarde voor verbetering is in alle gevallen dat burgers gestimuleerd worden het lot in
eigen hand te nemen. Lijdzaam wachten op Vader Staat levert meestal niet veel op. Binnen
ons rijke Nederland is ongeluk meestal niet een kwestie van materieel tekort. Tekorten zitten
in de sociaal-emotionele sfeer. Die nood is minder makkelijk te lenigen met subsidies
en professioneel advies. De persoonlijke eigenschappen die nodig zijn om gelukkig te
600023-1-37o
4
Lees verder

### Pagina 5

Dit is een examenpagina met tekstfragmenten en bijbehorende opgaven. Het eerste fragment, afkomstig uit een brochure van het Humanistisch Verbond over 'Geluk', bespreekt het concept geluk in relatie tot samenleving en individuele behoeften, met name bestaanszekerheid en leefbaarheid. De opgave 20 vraagt de student een meerkeuzevraag te beantwoorden over de kernboodschap van dit fragment. Opgave 21, met een woordlimiet van 20, vraagt de student om de overeenkomst te zoeken tussen de visie op geluk in fragment 1 en een (niet getoonde) tweede tekst. Het tweede tekstfragment, getiteld 'Niets mag ons overkomen', vereist dat de student een samenvatting maakt van maximaal 220 woorden in correct Nederlands. De samenvatting dient specifiek de volgende punten te behandelen: de definitie van 'veiligheid', de actuele thema's rond onveiligheid, de houding van burgers, mogelijke verklaringen voor de toename van onveiligheidsgevoelens en de remedies die helpen tegen dit gevoel. Er worden geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen getoond.