# Eindexamen Muziek HAVO 2016 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/muziek/2016/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

### Vraag 42 – Opgave 1

### Vraag 43 – Opgave 1

### Vraag 44 – Opgave 1

### Vraag 45 – Opgave 1

### Vraag 46 – Opgave 1

### Vraag 47 – Opgave 1

### Vraag 48 – Opgave 1

### Vraag 49 – Opgave 1

### Vraag 50 – Opgave 1

### Vraag 51 – Opgave 1

### Vraag 52 – Opgave 1

### Vraag 53 – Opgave 1

### Vraag 54 – Opgave 1

### Vraag 55 – Opgave 1

### Vraag 56 – Opgave 1

### Vraag 57 – Opgave 1

### Vraag 58 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2016
tijdvak 1
donderdag 19 mei
9.00 - 11.30 uur
muziek

Naam kandidaat Kandiddaatnummer

Aanwijzingen voor de kandidaat:
1 Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.
2 De vragen moet je in dit opgavenboekje beantwoorden.
3 De fragmenten beluister je via de computer.

Dit examen bestaat uit 58 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

HA-0260-a-16-1-o

### Pagina 2

Blok 1 J. Haydn - Pianoconcert nr. 11, Rondo
Dit vragenblok gaat over het derde deel van het pianoconcert nr. 11 in D
van Joseph Haydn (1732-1809).
Dit deel heeft als titel: Rondo in Hongaarse stijl.

fragment 1
Thema 1 wordt eerst door de piano gespeeld en daarna door het orkest.
1p 1 Wat voor soort dynamiek wordt toegepast door het orkest?

fragment 2
Van maat 1 t/m 6 is de bovenstem van de pianopartij afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekfragment met G-sleutel, 2/4 maatsoort, 6 maten. De eerste maat bevat een F#, E, D#, C#. De tweede maat bevat A, G#, F#, E. De derde maat bevat D, C#, B, A. De vierde maat bevat G#, F#, E, D#. De vijfde maat bevat C# en D#. De zesde maat bevat twee achtste noten, G# en A, gevolgd door een rust.]
Het motief in maat 5 en 6 is een herhaling van maat 3 en 4, maar op een
andere toonhoogte.
1p 2 Over welke (intervals-)afstand is het motief verlaagd?
A een kwint
B een octaaf
C twee kwinten
D twee octaven

fragment 3
Van een gedeelte uit een variatie is de pianopartij afgedrukt.
[FIGUUR: Twee balken met muzieknoten. De bovenste balk begint met G-sleutel, 2/4 maatsoort en bevat in de eerste maat F#, E, D#, C#. De tweede maat bevat A, G#, F#, E. De derde maat bevat D, C#, B, A. De vierde maat bevat G#, F#, E, D#. De vijfde maat bevat C# en D#. De zesde maat bevat G# en A als achtste noten. De zevende maat bevat F# en G# als achtste noten. De achtste maat bevat A als kwartnoot. De onderste balk begint met G-sleutel, 2/4 maatsoort en bevat in de eerste maat F#, E, D#, C#. De tweede maat bevat A, G#, F#, E. De derde maat bevat D, C#, B, A. De vierde maat bevat G#, F#, E, D#. De vijfde maat bevat C# en D#. De zesde maat bevat G#, A als achtste noten. De zevende maat bevat F#, G# als achtste noten. De achtste maat bevat A als kwartnoot.]
Een aantal noten in de bovenstem van de pianopartij wordt (door middel
van een korte voorslag) versierd.
1p 3 Omcirkel die noten.

HA-0260-a-16-1-0 2 / 20 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

fragment 3
De pianopartij is nogmaals afgedrukt; de versieringen ontbreken.
[FIGUUR: Muzieknotatie met twee notenbalken, beide met een G-sleutel en 4/4 maatsoort. Beide notenbalken beginnen met een F#-kruis en een C#-kruis. De maten zijn genummerd van 1 tot en met 8.]

2p 4 In welke toonsoort staan de maten 1 t/m 4 en in welke toonsoort staan de maten 5 t/m 8?
maat 1 t/m 4
maat 5 t/m 8

fragment 4
Het fragment is de voorzin en de nazin van de variatie.
2p 5 Noem twee verschillen tussen de voorzin en de nazin.
Ga bij je antwoord uit van de nazin en laat de toonsoort en de laatste maat buiten beschouwing.
1
2

fragment 5
De onderstem van de piano is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een notenbalk met een F-sleutel. De maatsoort is 4/4 met twee voortekens: F# en C#. De maten zijn genummerd van 1 tot en met 6.]

1p 6 In welke maat vindt in het fragment een verandering van toonsoort plaats en hoe is die verandering?
A in maat 4: van majeur naar mineur
B in maat 4: van mineur naar majeur
C in maat 5: van majeur naar mineur
D in maat 5: van mineur naar majeur

HA-0260-a-16-1-o 3 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 4

fragment 6 en 7
Fragment 6 is thema 1, fragment 7 is thema 2.
Deze thema's verschillen van karakter, onder meer door de dynamiek.
Noem nog twee verschillen tussen thema 1 en thema 2, gelet op de
bovenstem van de pianopartij. Ga bij je antwoord uit van thema 2.
2p 7
1
2
fragment 8
Van de pianopartij zijn de eerste acht maten afgedrukt.

[FIGUUR: Muziekfragment met twee notenbalken met G-sleutel en viool-sleutel, beide met vier kruisen in de voortekening en een maatsoordeel van 2/4. De eerste notenbalk begint met een G#4 gevolgd door diverse noten waaronder F#4, E4 en D#4. De tweede notenbalk bevat een serie akkoorden die voornamelijk uit zwarte noten bestaan.]

[FIGUUR: Muziekfragment met twee notenbalken met G-sleutel en viool-sleutel, beide met vier kruisen in de voortekening en een maatsoordeel van 2/4. De eerste notenbalk begint met een G#4 gevolgd door diverse noten waaronder F#4, E4 en D#4. De tweede notenbalk bevat een serie akkoorden die voornamelijk uit zwarte noten bestaan.]

De violen spelen voortdurend hetzelfde ritme.
Noteer hieronder één maat van het ritme van de violen.
1p 8

$$
\frac{2}{4}
$$

fragment 9
Het fragment is een gedeelte uit het middendeel.
Dit werk is een rondo.
Wat is het belangrijkste kenmerk van een rondo?
1p 9

HA-0260-a-16-1-o
4 / 20
lees verder ▶ ► ►

### Pagina 5

fragment 10
Na twee maten speelt de piano het afgedrukte notenvoorbeeld.

[FIGUUR: Muzieknotatie met maatstrepen en noten.]

2p 10
De b in maat 3 wordt langer aangehouden.
Noteer in het notenvoorbeeld op de juiste plek het teken voor de verlenging van de noot b en geef de technische term.

Let op: vergeet niet ook het teken in het notenvoorbeeld te noteren.

fragment 11
In de laatste vijf maten klinken negen akkoorden.
1p 11 Zet een kruisje bij de akkoorden waar de grondtoon klinkt.

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |

Blok 2 Steely Dan - Rikki don't lose that number

Dit vragenblok gaat over de song Rikki don't lose that number van Steely Dan uit 1974.

fragment 12
De intro bestaat uit zes maten.
1p 12 Op welk onderdeel van het drumstel wordt in elke maat (alleen) de afterbeat gespeeld?

HA-0260-a-16-1-o 5 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 6

fragment 12
In de intro klinkt een ostinaat basmotief.
13 Welk notenvoorbeeld geeft dit basmotief juist weer?
Let op: de notenvoorbeelden staan in de f-sleutel.
A [FIGUUR: notenbalk met vierkwartsmaat, de eerste noot is een kwartnoot op F, gevolgd door een kwartnoot op G, een puntige kwartnoot op A en een achtste noot op G]
B [FIGUUR: notenbalk met vierkwartsmaat, de eerste noot is een kwartnoot op F, gevolgd door een kwartnoot op G, een puntige kwartnoot op A en een achtste noot op G]
C [FIGUUR: notenbalk met vierkwartsmaat, de eerste noot is een kwartnoot op F, gevolgd door een kwartnoot op G, een puntige kwartnoot op A en een achtste noot op G]
D [FIGUUR: notenbalk met vierkwartsmaat, de eerste noot is een kwartnoot op F, gevolgd door een kwartnoot op G, een puntige kwartnoot op A en een achtste noot op G]

fragment 13
Het fragment is de intro en het begin van couplet 1.
De eerste toon van het basmotief in de intro is de toon e.
14 Welke toon is de eerste bastoon van het couplet?

fragment 14
Van couplet 1 is de tekst afgedrukt.
1 We hear you're leaving, that's OK
2 I thought our little wild time had just begun
3 I guess you kind of scared yourself, you turn and run
4 But if you have a change of heart
2p 15 Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
juist | onjuist
1 | De zang begint elke regel op dezelfde toonhoogte.
2 | De zang begint alleen in regel 1 op de tel.
3 | Regel 4 wordt unisono gezongen.

HA-0260-a-16-1-o 6 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 7

fragment 15
Het fragment is het refrein. De tekst is afgedrukt.
2p 16 Geef bij elke regel aan hoeveel stemmig deze wordt gezongen.
Kies uit: eenstemmig, tweestemmig, meer dan tweestemmig.
1 Rikki, don't lose that number
2 You don't wanna call nobody else
3 Send it off in a letter to yourself
4 Rikki, don't lose that number
5 It's the only one you own
6 You might use it if you feel better
7 When you get home
fragment 15
De notenwaarden op het bekken veranderen na regel 3.
1p 17 Benoem die notenwaarden.
eerst (overwegend)
na regel 3 (overwegend)
fragment 16
Het fragment is het laatste gedeelte van de gitaarsolo en de bridge.
De basgitaar en de basdrum spelen in de bridge hetzelfde ritme.
1p 18 Noteer één maat van dat ritme.
[FIGUUR: Twee kwartnoten op de eerste lijn met een stip en een kwartnoot.]
fragment 17
Het fragment is de eerste twee regels van de bridge.
De tekst afgedrukt.
You tell yourself you're not my kind
But you don't even know your mind
1p 19 Op hoeveel verschillende akkoorden zijn deze twee regels gebaseerd?
HA-0260-a-16-1-o 7 / 20 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

fragment 18
Het fragment is de coda.
20 Waardoor vallen de woorden *Rikki don’t lose that number* muzikaal op,
gelet op de zang? Geef twee antwoorden.
1
2
Blok 3 M. Bruch - Kol Nidrei
Dit vragenblok gaat over *Kol Nidrei*, een compositie voor cello en orkest
van Max Bruch (1838-1920). Bruch gebruikte onder meer de melodie van
het Joodse lied *Kol Nidrei* als uitgangspunt voor deze compositie.
fragment 19
Het fragment is het begin van de inleiding.
De partij van viool 1 is afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekpartij van viool 1 met G-sleutel, maatsoort 4/4, met noten C, G, F, E, D, Fis.]
21 De sfeer van deze zes maten is nogal somber. Dit komt onder andere
door de klankkleur, het tempo en de dynamiek.
Noem nog twee kenmerken van de partij van viool 1 waardoor deze
somberere sfeer ontstaat.
1
2
fragment 19
De vioolpartij is nogmaals afgedrukt, maar nu met twee dynamiek-tekens.
[FIGUUR: Muziekpartij van viool 1 met G-sleutel, maatsoort 4/4, met noten C, G, F, E, D, Fis, met dynamiek pp onder maat 5 en 6.]
22 In het fragment vindt overgangsdynamiek plaats.
Noteer op de juiste plaats in de vioolpartij de twee tekens die deze
overgangsdynamiek aangeven.
HA-0260-a-16-1-o
8/20
lees verder

### Pagina 9

fragment 20
Thema 1 is de melodie van het lied Kol Nidrei.
Je zou kunnen zeggen dat thema 1, gespeeld door de cello, uit een voor-
en een nazin bestaat. Het thema is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een melodielijn, aangeduid met cijfers 1, 2, 3, 4 bovenaan.]

2p 23 Noem drie verschillen tussen de melodie van de voorzin en de melodie
van de nazin. Ga bij je antwoord uit van de nazin.
1
2
3

fragment 20
Thema 1 is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een melodielijn, aangeduid met cijfers 1, 2, 3, 4 bovenaan.]

2p 24 Noem twee manieren waarop de cellist door zijn manier van uitvoeren
expressie geeft aan deze melodie. Laat de dynamiek buiten beschouwing.
1
2

fragment 21
Het fragment is thema 1 en een herhaling.
1p 25 Noem het interval tussen de eerste thema-inzet en de herhaling.

fragment 22
Thema 1 van de cello is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een melodielijn, aangeduid met cijfers 1, 2, 3, 4 bovenaan.]

Na het thema imiteren de violen (een octaaf hoger) een deel van de nazin
van het thema.
1p 26 Omcirkel de noot die in de imitatie afwijkt van het thema.

HA-0260-a-16-1-o 9 / 20 lees verder

### Pagina 10

fragment 23
De melodie van thema 2 is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een G-sleutel, een voorteken van vier kruizen, en de maten genummerd van 1 tot 8. De noten in maat 1 zijn: Fis, G#. Maat 2 bevat: Fis. Maat 3 bevat: E, Fis, G#. Maat 4 bevat: A, Fis. Maat 5 bevat: E. Maat 6 bevat: D#. Maat 7 bevat: C#, D#, E. Maat 8 bevat: Fis.]
Thema 2 heeft een hoopvol karakter. Eén noot in de melodie van de nazin draagt vooral bij aan dat hoopvolle karakter.
1p 27 Omcirkel die noot in de nazin.
fragment 23
Tijdens het hele fragment speelt de harp overwegend gebroken akkoorden in stijgende richting.
1p 28 In welke maat speelt de harp ook een gebroken akkoord in dalende richting? Laat maat 8 buiten beschouwing.
in maat ..........................................................................................................................
fragment 24
Thema 2 is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een G-sleutel, een voorteken van vier kruizen, en de maten genummerd van 1 tot 8. De noten in maat 1 zijn: G#, Fis. Maat 2 bevat: E. Maat 3 bevat: D#, E, Fis. Maat 4 bevat: G#, Fis. Maat 5 bevat: E. Maat 6 bevat: D#. Maat 7 bevat: C#, D#, E. Maat 8 bevat: Fis.]
In dit fragment speelt de cello thema 2, maar enigszins gevarieerd.
1p 29 Noem de maatnummers van de maten waar de melodie afwijkt van de notatie. Laat het octaafverschil buiten beschouwing.
maten ............................................................................................................................
fragment 25
Het fragment is het slot.
1p 30 Op welke akkoordtoon eindigt de cello?
A op de grondtoon
B op de terts
C op de kwint

HA-0260-a-16-1-o 10 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 11

Blok 4 Clean Bandit ft. Jess Glynne - Rather Be

Dit vragenblok gaat over de song Rather Be van Clean Bandit uit 2014.
De klank is een halve toon lager dan de notatie.

fragment 26
In de intro speelt viool 1 een aantal motieven.
In welke maat komt het afgedrukte motief voor?

[FIGUUR: Muzieknotatie met een vioolsleutel, maatstreep, tempoaanduiding, en notities: een kwartnoot, twee achtste noten, een gepunte kwartnoot met punt, en een achttiende noot.]

in maat ........

fragment 27
Van de zangpartij van couplet 1 is het begin onvolledig afgedrukt.
Noteer de ontbrekende noten in maat 1 en 2. Het ritme is gegeven.

[FIGUUR: Muzieknotatie met een vioolsleutel, tempoaanduiding, en een gebroken puntjeslijn als maatstreep. In maat 1 staan twee achtste noten. In maat 2 staat een gepunte kwartnoot en een achtste noot, en een kwartnoot.]

We're a thou - sand miles from com - fort,
We're a thou - sand miles from com - fort,
... we have traveled land and sea
... But as long as you are with me,
... there's no place I'd rather be

fragment 28
De eerste vier regels van couplet 1 zijn afgedrukt.

a We're a thousand miles from comfort,
... we have traveled land and sea
... But as long as you are with me,
... there's no place I'd rather be

1p 33 Noteer vóór de tekstregels het vormschema, waar nodig met accent.
De eerste letter is gegeven.

HA-0260-a-16-1-o 11 / 20 lees verder

### Pagina 12

fragment 29
De regels 5 t/m 8 van couplet 1 zijn afgedrukt.

I would wait forever,
exulted in the scene
As long as I am with you,
my heart continues to beat

1p 34 Welke twee drumstondonderdelen spelen in deze regels?
1 ................................................................
2 ................................................................

fragment 30
In het slot van het refrein zingen de zangeres en het achtergrondkoor drie
keer dezelfde tekst.

1p 35 Welk notenvoorbeeld geeft het ritme van deze tekst het best weer?

A [FIGUUR: Maat 1: 4/4 maatsoort, achtste rust, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 2: achtste noot, achtste punt, zestiende noot, achtste noot. Maat 3: Achtste noot,achtste noot, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 4: kwart rust, kwart noot. Maat 5: Achtste noot, Achtste noot, Achtste noot. Maat 6: Achtste noot met punt, zestiende noot, achtste noot.]
No, no, no, no, no,
no place I'd rath - er be.

B [FIGUUR: Maat 1: 4/4 maatsoort, achtste rust, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 2: achtste noot, achtste punt, zestiende noot, achtste noot. Maat 3: Achtste noot,achtste noot, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 4: kwart rust, kwart noot. Maat 5: Achtste noot, Achtste noot, Achtste noot. Maat 6: Achtste noot met punt, zestiende noot, achtste noot.]
No, no, no, no, no,
no place I'd rath - er be.

C [FIGUUR: Maat 1: 4/4 maatsoort, achtste rust, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 2: achtste noot, achtste punt, zestiende noot, achtste noot. Maat 3: Achtste noot,achtste noot, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 4: kwart rust, kwart noot. Maat 5: Achtste noot, Achtste noot, Achtste noot. Maat 6: Achtste noot met punt, zestiende noot, achtste noot.]
No, no, no, no, no,
no place I'd rath - er be.

D [FIGUUR: Maat 1: 4/4 maatsoort, achtste rust, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 2: achtste noot, achtste punt, zestiende noot, achtste noot. Maat 3: Achtste noot,achtste noot, achtste noot, achtste noot, achtste noot. Maat 4: kwart rust, kwart noot. Maat 5: Achtste noot, Achtste noot, Achtste noot. Maat 6: Achtste noot met punt, zestiende noot, achtste noot.]
No, no, no, no, no,
no place I'd rath - er be.

HA-0260-a-16-1-o 12 / 20 lees verder ▶▶▶

### Pagina 13

fragment 31
Aan het einde van couplet 2 speelt de viool een korte melodie. Deze melodie is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met vioolsleutel, 4/4 maat, en noten in de maten 1, 2, 3 en 4. De eerste twee noten zijn achtste noten, gevolgd door twee kwartnoten. Boven de noten staat een boog met '8va'.]
1p 36 In maat 2, 3 en 4 klinkt de vioolmelodie tweestemmig. Welk interval klinkt er dan?

fragment 31
De vioolmelodie van de vorige vraag is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met vioolsleutel, 4/4 maat, en noten in de maten 1, 2, 3 en 4. De eerste twee noten zijn achtste noten, gevolgd door twee kwartnoten. Boven de noten staat een boog met '8va'.]
1p 37 Boven de afgedrukte vioolmelodie staat het uitvoeringsteken $8va$. Wat betekent dat uitvoeringsteken?

fragment 32
Het fragment is een overgang naar het refrein.
2p 38 Noem twee manieren waarop de solist met ‘yeah’ naar het refrein toe werkt. Laat de dynamiek buiten beschouwing.
1
2

fragment 33
Het fragment is het slot.
1p 39 Vanaf welke maat ontbreekt de beat?
vanaf maat ..........

HA-0260-a-16-1-o
13 / 20
lees verder

### Pagina 14

Blok 5 Hanna Beekhuis - Rondo Capriccioso

Dit vragenblok gaat over het Rondo Capriccioso uit 1947 voor dwarsfluit en piano van de Nederlandse componiste Hanna Beekhuis (1889-1980).

fragment 34
Het fragment is het begin van de inleiding. We noemen dit het A-gedeelte.
De dwarsfluitpartij is afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekfragment met maatstreepjes en noten, genummerd 1 t/m 9.]

3p 40 Je zou kunnen zeggen dat de melodie van de dwarsfluit een vrolijk karakter heeft.
Noem drie kenmerken van deze melodie die bijdragen aan het vrolijke karakter. Laat het tempo en de toonsoort buiten beschouwing.
1 .....................................................................................................................
2 .....................................................................................................................
3 .....................................................................................................................

fragment 34
De melodie van de dwarsfluit is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekfragment met maatstreepjes en noten, genummerd 1 t/m 9.]

1p 41 Deze melodie lijkt gebaseerd te zijn op een pentatonische ladder op de grondtoon D.
Eén noot hoort echter niet in deze pentatonische ladder.
Welke noot is dat?
.....................................................................................................................

HA-0260-a-16-1-o 14 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 15

fragment 35
Het fragment is de hele inleiding. Je kunt het in drie gedeeltes verdelen.

| | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| | 9 maten | 4 maten | 10 maten |

1p 42 Welk materiaal wordt in gedeelte 3 gebruikt?
A alleen materiaal uit 1
B alleen materiaal uit 2
C alleen materiaal uit 1 en 2
D alleen materiaal uit 1 en nieuw materiaal
E alleen materiaal uit 2 en nieuw materiaal
F materiaal uit 1, 2 en nieuw materiaal

fragment 36
Van het begin van een langzaam middendeel is de melodie van de
bovenstem van de pianopartij afgedrukt.

[FIGUUR: Muziekpartij met een G-sleutel, voorteken van vier kruisen, maatsoort 4/4, en noten over 10 maten.]

1p 43 Vanaf welke maat worden de eerste drie noten van deze melodie in een
andere stem van de pianopartij herhaald?

vanaf maat ...........

fragment 37
Het fragment is het vorige fragment en het vervolg.
De melodie van de bovenstem van de pianopartij is nogmaals afgedrukt.

[FIGUUR: Muziekpartij met een G-sleutel, voorteken van vier kruisen, maatsoort 4/4, en noten over 10 maten.]

1p 44 Hoe vaak komt het beginmotief van drie noten vanaf maat 11 voor in de
pianopartij?

HA-0260-a-16-1-o 15/20 lees verder ►►►

### Pagina 16

fragment 37
In het fragment wordt het langzame tempo twee keer afgewisseld door
een korte passage in een iets sneller tempo uit het begin van het werk.
Noem twee verschillen tussen de langzame en snellere passages, gelet
op de pianopartij. Ga bij je antwoord uit van de snellere passages.
Laat het tempoverschil en de lengte buiten beschouwing.
45 2p
1
2
fragment 38
De dwarsfluitpartij uit de inleiding is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekfragment 38 met notenbalken, sleutels, maatstrepen en maatcijfers 1 t/m 9]
1p 46 Welk instrument speelt in fragment 38 (in een andere toonsoort) de onder
de haak afgedrukte melodie?
A dwarsfluit
B piano in de onderstem
C piano in de bovenstem
D piano in de onder- en bovenstem
HA-0260-a-16-1-o 16 / 20 lees verder ▶▶▶

### Pagina 17

fragment 39
De partij van de bovenstem van de piano is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met maten genummerd 1 tot 10, met diverse noten en akkoorden.]
1p 47 Op welke ladder is de melodie in maat 8 tot en met 10 gebaseerd?
A op een majeur toonladder
B op een mineur toonladder
C op een pentatonische ladder

fragment 40
Het fragment is het slot en bestaat uit 10 maten. Het fragment begint met
de laatste drie maten van de vorige vraag.
De laatste twee maten (maat 9 en 10) van het fragment zijn verrassend.
1p 48 Leg dit uit.

Blok 6 Patāx - Man in the mirror
Dit vragenblok gaat over de song Man in the mirror van Michael Jackson
in de versie van de Spaanse fusionband Patāx uit 2012.

fragment 41
De intro wordt gespeeld door de piano.
De eerste vier maten van de bovenstem zijn afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met vier maten genummerd, met diverse noten en akkoorden.]
1p 49 Geef de technische term voor het ritmische verschijnsel in de
pianomelodie.

HA-0260-a-16-1-o 17 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 18

fragment 41
In de intro speelt de ondersteem van de piano twee keer een baslijn.
50 Wat is de melodierichting van deze baslijn?
A alleen dalend
B alleen stijgend
C dalend en stijgend

fragment 42
Van couplet 1 is de tekst afgedrukt.
It's gonna make a change, for once in my life,
gonna make it right
As I turned up the collar on my favorite winter coat,
This wind is blowin' my mind
I see the kids in the street with not enough to eat
Who am I to be blind?
Pretending not to see their needs

Tijdens het couplet wordt de pianomelodie van de intro gespeeld.
Deze melodie is nogmaals afgedrukt.
[FIGUUR: Muziekfragment met notenbalk, sleutel, maatsoort, noten en maatstrepen.]

51 Hoe vaak wordt tijdens het couplet deze pianomelodie - al dan niet
gevarieerd - gespeeld?

fragment 42
52 Op welke tel van de maat zet een slaginstrument in?
A op de eerste tel
B op de tweede tel
C op de derde tel
D op de vierde tel

HA-0260-a-16-1-o 18 / 20 lees verder ► ► ►

### Pagina 19

fragment 43
Van het refrein is de tekst afgedrukt.
1 (That) I'm starting with the man in the mirror
2 And I'm asking him to change his ways
3 And no message could have been any clearer
4 If you wanna make a world a better place
5 Take a look at yourself and then make that change

2p 53 Noem twee manieren waarop in de begeleiding in regel 4 en 5 naar het
woord change wordt toegewerkt.
1 ................................................................................
2 ................................................................................

fragment 43
Patāx is een fusionband.
Naast het drumstel spelen nog andere slaginstrumenten mee.
2p 54 Noem er twee.
1 ................................................................................
2 ................................................................................

fragment 44
In een ander refrein speelt naast de (tenor)saxofoon nog een ander
blaasinstrument.
1p 55 Welk blaasinstrument is dat?
................................................................................

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0260-a-16-1-o 19 / 20 lees verder ►►►

### Pagina 20

fragment 45
Het fragment is een gedeelte uit een ander refrein. De blazers spelen in
twee klanken.
1p 56 Welk notenvoorbeeld geeft het ritme van de blazers het best weer?
A [FIGUUR: Takt 1: 4/4 maatsoort. Kwartnoot met punt, achtste noot. Twaalfde noot, twaalfde noot, rust van twaalfde noot, twaalfde noot. Kwartnoot met punt, achtste noot. Eindtakt: kwartnoot.]
B [FIGUUR: Takt 1: 4/4 maatsoort. Kwartnoot met punt, achtste noot. Twaalfde noot, twaalfde noot, rust van twaalfde noot, twaalfde noot. Kwartnoot met punt, achtste noot. Eindtakt: kwartnoot.]
C [FIGUUR: Takt 1: 4/4 maatsoort. Kwartnoot met punt, achtste noot. Twaalfde noot, twaalfde noot, twaalfde noot, twaalfde noot. Kwartnoot met punt, achtste noot. Eindtakt: kwartnoot.]
D [FIGUUR: Takt 1: 4/4 maatsoort. Kwartnoot met punt, achtste noot. Twaalfde noot, twaalfde noot, rust van twaalfde noot, twaalfde noot. Kwartnoot met punt, achtste noot. Eindtakt: kwartnoot.]

fragment 46
Na een lang aangehouden ‘soort’ slotnoot halverwege het fragment gaat
de band verder in een mix van latin stijlen.
1p 57 In welke volgorde zetten de instrumenten dan in?
A piano - percussie - basgitaar - blazers
B piano - percussie - blazers - basgitaar
C piano - basgitaar - blazers - percussie
D piano - basgitaar - percussie - blazers

fragment 47
Aan het einde klinkt nog een keer het begin van het refrein.
1p 58 Door wie wordt dat begin van het refrein uitgevoerd?
A door alleen de blazers
B door de elektrische gitaar en blazers
C door de zangeres en elektrische gitaar
D door de zangeres en blazers

VERGEET NIET DIT OPGAVENBOEKJE IN TE LEVEREN

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0260-a-16-1-o 20 / 20 einde ■