# Eindexamen Muziek HAVO 2011 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/muziek/2011/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 6 – Opgave 1 ### Vraag 7 – Opgave 1 ### Vraag 8 – Opgave 1 ### Vraag 9 – Opgave 1 ### Vraag 10 – Opgave 1 ### Vraag 11 – Opgave 1 ### Vraag 12 – Opgave 1 ### Vraag 13 – Opgave 1 ### Vraag 14 – Opgave 1 ### Vraag 15 – Opgave 1 ### Vraag 16 – Opgave 1 ### Vraag 17 – Opgave 1 ### Vraag 18 – Opgave 1 ### Vraag 19 – Opgave 1 ### Vraag 20 – Opgave 1 ### Vraag 21 – Opgave 1 ### Vraag 22 – Opgave 1 ### Vraag 23 – Opgave 1 ### Vraag 24 – Opgave 1 ### Vraag 25 – Opgave 1 ### Vraag 26 – Opgave 1 ### Vraag 27 – Opgave 1 ### Vraag 28 – Opgave 1 ### Vraag 29 – Opgave 1 ### Vraag 30 – Opgave 1 ### Vraag 31 – Opgave 1 ### Vraag 32 – Opgave 1 ### Vraag 33 – Opgave 1 ### Vraag 34 – Opgave 1 ### Vraag 35 – Opgave 1 ### Vraag 36 – Opgave 1 ### Vraag 37 – Opgave 1 ### Vraag 38 – Opgave 1 ### Vraag 39 – Opgave 1 ### Vraag 40 – Opgave 1 ### Vraag 41 – Opgave 1 ### Vraag 42 – Opgave 1 ### Vraag 43 – Opgave 1 ### Vraag 44 – Opgave 1 ### Vraag 45 – Opgave 1 ### Vraag 46 – Opgave 1 ### Vraag 47 – Opgave 1 ### Vraag 48 – Opgave 1 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 27 mei 9.00 - 11.30 uur muziek Naam kandidaat _________________________ Kandidaatnummer _________________________ Aanwijzingen voor de kandidaat: 1 Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redene worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 2 Voordat de cd wordt gestart, krijg je tien minuten de tijd om het vragenboekje in te zien. 3 De vragen moet je in het vragenboekje beantwoorden. 4 Na vraag 25 heb je een pauze van vijf minuten. 5 Antwoorden moeten met inkt zijn geschreven. Aanwijzingen voor de surveillant: 1 Er zijn twee cd's. Tien minuten na het begin van het examen moet worden gestart met cd 1 - track 1. 2 De cd moet worden stilgezet na vraag 25 (vijf minuten); daarna wordt verder gegaan met cd 2 - track 1. Dit examen bestaat uit 48 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 70 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. HA-0260-a-11-1-o ### Pagina 2 W. A. Mozart - Symfonie nr. 40, Allegro assai cd 1 track 2 Dit vragenblok gaat over het vierde deel uit Symfonie nr. 40 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756 - 1791). Dit deel is geschreven in de hoofdvorm. De eerste muzikale zin van thema 1 heeft het vormschema: a - b - a' - b'. We vergelijken a met b. 1p 1 Omcirkel in onderstaand schema de juiste woorden. Je hoort het fragment drie keer. | | a | b | | -------- | ----------------- | --------------- | | dynamiek | forte / piano | forte | | bezetting| deel van het orkest / tutti | deel van het orkest / tutti | cd 1 track 3 Je hoort thema 1 drie keer. Het begin van de eerste vioolpartij is afgedrukt. [FIGUUR: Muziekpartij met noten en maatstrepen, met de cijfers 1 en 2 boven twee noten.] 2p 2 Noteer in het notenvoorbeeld de articulatie van de eerste viool met behulp van boogjes en puntjes. De eerste articulatieboog is al genoteerd. 1p 3 Geef de volledige benaming van het akkoord waarop maat 1 is gebaseerd. cd 1 track 4 We vergelijken thema 1 met thema 2. 2p 4 Noem één verschil in articulatiewijze en één verschil in gebruik van intervallen tussen de melodieën van beide thema's. Ga bij je antwoord uit van thema 2. Je hoort eerst thema 1, en vervolgens drie keer thema 2. articulatiewijze thema 2 ......................................................................................................................................................... gebruik van intervallen thema 2 ..................................................................................................................................................... HA-0260-a-11-1-o 2 lees verder ►►► ### Pagina 3 cd 1 track 5 De melodie van thema 2 wordt eerst gespeeld door de viool en daarna, enigszins gewijzigd, door een blaasinstrument. 1p 5 Welk blaasinstrument is dat? Je hoort het fragment twee keer. ................................................................................... cd 1 track 6 Je hoort een gedeelte van de doorwerking twee keer. 1p 6 Welke bewering is juist? Dit gedeelte bevat voornamelijk A materiaal van alleen thema 1. B materiaal van alleen thema 2. C materiaal van thema 1 en thema 2. D nieuw materiaal. cd 1 track 7 In de doorwerking komt een motief voor, dat vijf keer (soms op een andere toonhoogte) gespeeld wordt. De violen spelen het motief de eerste, derde en vijfde keer. 2p 7 Welk instrument speelt dit motief de tweede keer en welk instrument speelt dit motief de vierde keer? Je hoort het fragment twee keer. 1 viool 2 .................................................. 3 viool 4 .................................................. 5 viool cd 1 track 8 In de reprise keert thema 2 terug, maar nu met een chromatische passage. [FIGUUR: Muzieknoten met vioolsleutel en voortekens, een chromatische passage] [FIGUUR: Muzieknoten met vioolsleutel, voortekens en ritme] 1p 8 Zet in het bovenstaande notenvoorbeeld een haak boven passage. deze chromatische Je hoort het fragment twee keer. HA-0260-a-11-1-o 3 lees verder ► ► ► ### Pagina 4 cd 1 track 9 Je hoort het slot drie keer. 3p 9 Noem drie manieren waarop dit slot wordt vormgegeven. 1 .............................................................................................................................................................................................................. 2 .............................................................................................................................................................................................................. 3 .............................................................................................................................................................................................................. A. Poglietti - Ave Regina coelorum cd 1 track 10 Dit vragenblok gaat over het motet Ave Regina coelorum (Gegroet hemelse Koningin) van de Italiaanse componist Alessandro Poglietti (17e eeuw). Het is oorspronkelijke een vocale compositie. In deze uitvoering wordt de sopraanpartij gezongen en worden de overige partijen gespeeld. 1p 10 Je hoort het begin van het motet twee keer. Geef de technische term voor de meerstemmige schrijfwijze. .................................................................................................................................................................................................................. cd 1 track 11 Je hoort een gedeelte van het zojuist beluisterde fragment drie keer. De sopraanpartij is afgedrukt. [FIGUUR: Muziekpartij met noten en tekst fragmenten. Bovenaan staat het cijfer 1, gevolgd door noten en de tekst 'A - ve'. De tweede rij begint met het cijfer 6, gevolgd door noten en de tekst 'na, Re'. De derde rij, onder de eerste, begint met het cijfer 2, gevolgd door noten en de tekst 'gi - na'. De vierde rij, onder de tweede, begint met het cijfer 7, gevolgd door noten en de tekst 'gi - na'. De vijfde rij, onder de derde, begint met het cijfer 3, gevolgd door noten en de tekst 'coe - lo'. De zesde rij, onder de vierde, begint met het cijfer 8, gevolgd door noten en de tekst 'coe - lo'. De zevende rij, onder de vijfde, begint met het cijfer 4, gevolgd door noten en de tekst '- rum,'. De achtste rij, onder de zesde, begint met het cijfer 9, gevolgd door een halve noot en rust. De negende rij, onder de zevende, begint met het cijfer 5, gevolgd door noten en de tekst 'gi -'. De tiende rij, onder de achtste, begint met het cijfer 10, gevolgd door een halve noot met een fermate.] 2p 11 Na de inzet van de sopraan volgen achtereenvolgens drie instrumentale inzetten. In welke maten gebeurt dat achtereenvolgens? De laatste inzet is gegeven. maat ...... - maat ...... - maat 9 HA-0260-a-11-1-o 4 lees verder ### Pagina 5 cd 1 track 12 Je hoort een kort fragment drie keer. De sopraanpartij is afgedrukt, maar er ontbreekt in maat 3 een herstellingsteken en in maat 5 een kruis. [FIGUUR: Muziekfragment met vierstemmige zetting en tekstuele onderlegging.] 2p 12 Noteer de twee voortekens voor de betreffende noten. cd 1 track 13 Je hoort een ander fragment drie keer. Welk notenvoorbeeld geeft de melodie juist weer? [FIGUUR: Muziekfragment met vier stemmen (A, B, C, D) en tekstuele onderlegging.] cd 1 track 14 Van het volgende fragment is de tekst afgedrukt. Ex qua mundo, ex qua mundo lux est orta Gaude, gaude Virgo gloriosa Het woord Gaude betekent vreugde en is duidelijk anders verklankt dan het voorafgaande. 1p 14 Noem voor de sopraanpartij een manier waarop het eerste woord Gaude muzikaal wordt verklankt. Je hoort het fragment twee keer. ................................................................................................. HA-0260-a-11-1-0 5 lees verder ► ► ► ### Pagina 6 cd 1 track 15 Je hoort een ander fragment vier keer. De melodie van de sopraan bestaat uit vijf korte motieven, die hieronder in willekeurige volgorde zijn afgedrukt. 1 [FIGUUR: Muzieknotatie met 5 maten, sleutel van sol, 3/4 maatsoort, met accenten en noten: G4, A4, G4, F4, G4] 2 [FIGUUR: Muzieknotatie met 5 maten, sleutel van sol, 3/4 maatsoort, met accenten en noten: C5, B4, A4, G4, A4] 3 [FIGUUR: Muzieknotatie met 5 maten, sleutel van sol, 3/4 maatsoort, met accenten en noten: F4, G4, F4, E4, F4] 4 [FIGUUR: Muzieknotatie met 5 maten, sleutel van sol, 3/4 maatsoort, met accenten en noten: D4, E4, D4, C4, D4] 5 [FIGUUR: Muzieknotatie met 5 maten, sleutel van sol, 3/4 maatsoort, met accenten en noten: E4, F4, E4, D4, E4] 2p 15 Wat is de juiste volgorde van de motieven? ...... - ...... - ...... - ...... cd 1 track 16 Je hoort het slot twee keer. 1p 16 Is het slotakkoord majeur of mineur? ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ### Pagina 7 Wende Snijders - Chaque fois cd 1 track 17 Dit vragenblok gaat over het chanson Chaque fois uit 2004. Het is een cover van het Nederlandse lied Telkens weer. Dit chanson wordt gezongen door Wende Snijders en begeleid door het Metropole Orkest. 1p 17 Welk instrument speelt syncopen? cd 1 track 18 De melodie van het vervolg van de intro is afgedrukt. [FIGUUR: Muziekpartij met vioolsleutel, de voortekenen kruis en mol, de maatsoort 4/4 en een melodie bestaande uit achtste noten en kwartnoten met staccato-tekens.] 1p 18 Welk instrument speelt deze melodie? 1p 19 Wat is de toonsoort van dit fragment? Je hoort het fragment één keer. cd 1 track 19 Tijdens couplet 1 spelen de cello's een melodie, waarvan de eerste helft is genoteerd. [FIGUUR: Muziekpartij met vioolsleutel, de voortekenen kruis en mol, de maatsoort 4/4 en een melodie bestaande uit kwartnoten en achtste noten.] 1p 20 Op welke noot eindigt deze melodie in maat 8? Je hoort het fragment drie keer. HA-0260-a-11-1-o 7 lees verder ### Pagina 8 cd 1 track 20 3p 21 Na het sombere eerste couplet, volgt het refrein met een optimistische tekst. Noem drie manieren waarop het karakter van het refrein in de begeleiding verklankt is. Laat de dynamiek buiten beschouwing. Je hoort het einde van couplet 1, gevolgd door de eerste helft van het refrein, drie keer. 1 2 3 cd 1 track 21 Je hoort een deel van het refrein twee keer. In dit fragment speelt de contrabas mee. 1p 22 Noem de technische term voor de speelwijze van de contrabas. cd 1 track 22 In het volgende fragment verandert de dynamiek van de violen. 1p 23 Noteer het dynamisch teken voor deze verandering. Je hoort het fragment twee keer. cd 1 track 23 Vlak voor het einde keert het instrument uit de intro met een solo terug. 1p 24 Welke bewering is of welke beweringen zijn juist? Je hoort het fragment twee keer. 1 De melodie van de solo is overwegend dalend. 2 In de solo komen sequensen voor. A alleen bewering 1 B alleen bewering 2 C bewering 1 en 2 D geen van beide beweringen HA-0260-a-11-1-o 8 lees verder ► ► ► ### Pagina 9 3p 25 cd 1 track 24 Noem drie manieren waarop in dit fragment na de zang het slot wordt vormgegeven. Je hoort het fragment drie keer. 1 2 3 The Pogues - Gridlock cd 2 track 1 Dit vragenblok gaat over een instrumentaal nummer van de folkband The Pogues. 2p 26 De intro begint met een drumsolo. In welke volgorde zetten de onderdelen van het drumstel in? De eerste twee inzetten zijn gegeven. Je hoort het begin van de intro drie keer. 1 hi-hat + bekken 1 2 bekken 2 3 4 5 HA-0260-a-11-1-o 9 lees verder ► ► ► ### Pagina 10 cd 2 track 2 Je hoort het vervolg op de drumsolo drie keer. De bas speelt een ostinaat. 1p 27 Welk notenvoorbeeld geeft dat ostinaat juist weer? [FIGUUR: Notenbalken A, B, C, en D met bas clef en 4/4 maatsoort, elk met acht achtste noten.] cd 2 track 3 Na de intro klinkt het thema van dit nummer. Het begin van dit thema is afgedrukt. [FIGUUR: Muziekfragment in G sleutel met 4/4 maatsoort, met akkoord van G, C, D, en G.] 1p 28 Geef de technische term voor het ritmisch verschijnsel in dit thema. ........................................................................................... 2p 29 Geef de volledige benamingen van de intervallen onder de haken. Je hoort het fragment twee keer. ........................................................................................... 1 ........................................................................................... 2 ........................................................................................... 3 ........................................................................................... HA-0260-a-11-1-o 10 lees verder ►►► ### Pagina 11 cd 2 track 4 Je hoort het hele thema twee keer. Het thema bestaat uit twaalf maten. 2p 30 Geef met letters de vorm van dit thema weer. De eerste vier letters zijn gegeven. Het afgedrukte notenvoorbeeld is: a. [FIGUUR: Muzieknotatie met een sleutel, voortekens en noten.] a - a' - a - b - . . . . . . - . . . . . . - . . . . . . cd 2 track 5 Je hoort het middengedeelte van het nummer twee keer. De titel van het nummer verwijst naar de drukte in het verkeer in een grote stad. Noem drie manieren waarop deze drukte in dit fragment muzikaal wordt uitgebeeld. 3p 31 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ### Pagina 12 C. Orff - Odi et amo cd 2 track 8 Dit vragenblok gaat over een kort koorwerk van de Duitse componist Carl Orff (1895 - 1982). De tekst en de vertaling zijn afgedrukt. Odi et amo Ik haat en ik bemin Quare id faciam, fortasse requiris Waarom ik dit doe, vraag je misschien Nescio, sed fieri sentio, et excrucior Ik weet het niet, maar ik voel het gebeuren en ik word erdoor gekweld 3p 34 Je hoort het begin drie keer. Noem drie manieren waarop het contrast tussen 'Odi' (ik haat) en 'amo' (ik bemine) muzikaal wordt uitgebeeld. Ga in je antwoorden uit van 'amo'. Laat het tempo buiten beschouwing. 1 ................................................................................................................... 2 ................................................................................................................... 3 ................................................................................................................... cd 2 track 9 De melodie van het volgende fragment is onvolledig afgedrukt. [FIGUUR: Een muziekbalk met een vioolsleutel en twee kwartnoten, gevolgd door vier achtste noten en twee kwartnoten. Er zijn ook maatstrepen.] 2p 35 Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vier keer. HA-0260-a-11-1-o 12 lees verder ### Pagina 13 cd 2 track 10 Het volgende fragment kan verdeeld worden in een gedeelte van 18 maten en in een gedeelte van 5 maten. 36 Geef voor beide gedeeltes de technische term voor de baspartij. Je hoort het fragment twee keer. maat 1 - 18 maat 19 - 23 cd 2 track 11 Je hoort het einde van het zojuist beluisterde fragment twee keer. 37 Geef de technische term voor het samengaan van de drie bovenste stemmen. cd 2 track 12 Je hoort het slot twee keer. De tekst en één dynamisch teken zijn afgedrukt. Sed fieri sentio, sed fieri sentio, et excrucior. Ah! f 1 2 3 38 Noteer de dynamische tekens bij de cijfers 1 t/m 3. Dit werk wordt uitgevoerd zonder instrumentale begeleiding. 39 Geef de technische term voor deze uitvoeringswijze. HA-0260-a-11-1-o 13 lees verder ►►► ### Pagina 14 Anouk - Three days in a row cd 2 track 13 Dit vragenblok gaat over het nummer Three days in a row van Anouk uit 2009. De klank is een halve toon lager dan de notatie. Je hoort de intro en het begin van het refrein drie keer. De inzet van de zang is afgedrukt. [FIGUUR: Muzieknotatie van "I've been loving you"] 1p 40 Hoeveel maten speelt de begeleiding, voordat deze inzet klinkt? Van het begin van het refrein is de tekst afgedrukt. Omcirkel per regel of het toonhoogteverloop van de begeleiding stijgend of dalend is. 1 I've been loving you stijgend / dalend 2 Without you even knowing stijgend / dalend 3 I'll never forget those days stijgend / dalend cd 2 track 14 Van het eind van het refrein is de tekst afgedrukt. 1 Three days in a row 2 You were mine alone 3 And I haven't seen you since that day 4 I'm sorry baby De akkoorden van de elektrische gitaar worden bij regel 3 en 4 anders gespeeld dan bij regel 1 en 2. 1p 42 Hoe worden de akkoorden in regel 3 en 4 gespeeld? Je hoort het fragment twee keer. HA-0260-a-11-1-o 14 lees verder ►►► ### Pagina 15 cd 2 track 15 Van het begin van couplet 1 is het ritme van de basgitaar onvolledig afgedrukt. [FIGUUR: Muzieknoten met maatstreepjes en cijfers erboven 1 tot en met 7.] 1p 43 Welk notenvoorbeeld geeft het ritme van de basgitaar in maat 2 en 6 juist weer? Je hoort het fragment drie keer. A [FIGUUR: Muzieknoten.] B [FIGUUR: Muzieknoten.] C [FIGUUR: Muzieknoten.] cd 2 track 16 Je hoort het begin van couplet 1 nog één keer. De elektrische gitaar slaat in elke maat één keer een akkoord aan. 1p 44 Op welke achtste in de maat is dat? cd 2 track 17 Van het eind van couplet 2 en de eerste regel van het refrein is de tekst afgedrukt. couplet: That if you let me back in I won't let it go of you and me spending our lives I just know it's a matter of time before it all falls back into place, baby believe me refrein: I've been loving you Tot aan het begin van het refrein wordt spanning opgebouwd. 2p 45 Noem twee manieren waarop dat gebeurt. Laat de dynamiek en de zang buiten beschouwing. Je hoort het eind van couplet 2 en het begin van het refrein twee keer. 1 2 HA-0260-a-11-1-o 15 lees verder ►►► ### Pagina 16 cd 2 track 18 Het volgende fragment bestaat uit het einde van de bridge, daarna een break en ten slotte het begin van het refrein. 1p 46 Geef de technische term voor de inzet van de drums na de break. Je hoort het fragment twee keer. cd 2 track 19 In het laatste refrein zingt naast de zangeres een achtergrondkoortje. 1p 47 Noem één verschil in ritme tussen de zang van de zangeres en het achtergrondkoortje, als ze tegelijkertijd zingen. Ga bij je antwoord uit van het achtergrondkoortje. Je hoort het fragment twee keer. cd 2 track 20 In het slot spelen de elektrische gitaar en de strijkers/strings grotendeels unisono. De melodie van de strijkers/strings is afgedrukt. [FIGUUR: Muzieknotatie met een G-sleutel, twee mollen, en een reeks noten met stokken en puntjes, sommigen met accenten en sluitbogen.] 1p 48 Op welke noot speelt de elektrische gitaar niet unisono met de strijkers/strings? Zet een pijl boven die noot. Je hoort het fragment twee keer. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. HA-0260-a-11-1-o* einde eindexamen, zie ook www.ssileiden.nl.