# Eindexamen Muziek HAVO 2004 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/muziek/2004/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

### Vraag 45 – Opgave 45

### Vraag 46 – Opgave 46

### Vraag 47 – Opgave 47

### Vraag 48 – Opgave 48

### Vraag 49 – Opgave 49

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

muziek
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
20 04
Tijdvak 1
Woensdag 26 mei
9.00-11.30 uur
Vragenboekje
Examennummer
Naam
Aanwijzingen voor de kandidaat:
1 Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
2 Voordat de cd wordt gestart, krijg je tien
minuten de tijd om het vragenboekje in te
zien.
3 De vragen moet je in het vragenboekje
beantwoorden.
4 Na vraag 25 heb je een pauze van vijf
minuten.
5 Antwoorden moeten met inkt zijn
geschreven.
Aanwijzingen voor de surveillant:
Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te
behalen; het examen bestaat uit 49 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
1 Er zijn twee cd's. Tien minuten na het begin
van het examen moet worden gestart met
cd 1 - track 1.
2 De cd moet worden stilgezet na vraag 25
(vijf minuten); daarna wordt verder gegaan
met cd 2 - track 1.
400015-1-220
Begin

### Pagina 2

T. Susato - Pavane en Gaillarde ‘La Donna’

cd1 track 2
De vragen 1 t/m 9 gaan over een Pavane en een Gaillarde uit de bundel Danserye (1551)
van Tielman Susato (1500-1563).

Na een korte introductie op de trom hoor je de eerste zin van de Pavane en de herhaling
ervan.
2p 1□ Welke typische Renaissanc-instrumenten spelen in de eerste zin en welke instrumenten
komen erbij in de herhaling? Laat de luit buiten beschouwing.
Je hoort het fragment twee keer.
eerste zin .......................................... herhaling ...........................................

cd1 track 3
Je hoort de Pavane twee keer. De lengte van de onderdelen is bij benadering weergegeven.
[FIGUUR: Muzieknotatie met twee lege balken onder een melodielijn]
a

2p 2□ Noteer het vormschema met nog drie letters en, waar nodig, accenten.
De eerste letter is gegeven.

cd1 track 4
De melodie van het slot van de Pavane staat onvolledig afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie van een melodielijn met vier maten. De eerste maat bevat een grondtoon en een vierkwartsrust. De tweede maat bevat drie achtstennoten. De derde maat bevat een kwartnoot en twee achtstennoten. De vierde maat bevat een gepunteerde kwartnoot en een achtste noot.]
4p 3□ Noteer in de maten 1 en 2 de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme).

1p 4□ In maat 3 ontbreekt één voorteken.
Noteer dit voor de betreffende noot.
Je hoort het fragment vijf keer.

cd1 track 5
Je hoort dit fragment nog drie keer.
Gelet op de tonsoort valt het slotakkoord op ten opzichte van het voorafgaande.
2p 5□ Licht dit toe. Een antwoord als ‘andere tonsoort’ is niet voldoende.
............................................................................................................................

cd1 track 6
Je hoort nogmaals het begin van de Pavane, maar nu spelen blazers de melodie. Deze
melodie staat afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie van een melodielijn voor blaasinstrumenten en daaronder een ritmische lijn voor de trom.]
melodie
trom
Onder de notenbalk staat het ritme van de trom onvolledig afgedrukt.
2p 6□ Noteer het ontbrekende ritme.
Je hoort het fragment vier keer.

400015-1-220 2 Lees verder

Voor alle eindexamens, zie www.alleindexamens.nl. Voor de perfecte voorbereiding op je eindexamen, zie ook www.sslleden.nl. Pagina: 1203

### Pagina 3

cd1 track 7
Het volgende fragment bestaat uit het slot van de Pavane, de door de trom gespeelde
overgang naar de Gaillarde en het begin van de Gaillarde.
1p 7 □ Welke maatwisseling vindt plaats tijdens deze overgang?
Je hoort het fragment twee keer.
van .................................................................... naar ....................................................................

cd1 track 8
De Gaillarde wordt twee keer gespeeld, onderbroken door een ritme op de trom.
Noem twee verschillen tussen de eerste en de tweede keer dat de Gaillarde gespeeld wordt.
Ga bij je antwoord uit van de tweede keer.
Je hoort het fragment twee keer.
2p 8 □
1 ..................................................................................................................................................................
2 ..................................................................................................................................................................

cd1 track 9
Van de Pavane en de Gaillarde staat de melodie van een overeenkomstig gedeelte afgedrukt.
Pavane
[FIGUUR: Melodie van de Pavane met acht noten, een C-sleutel, vierkwartsmaat, eindigend op een rust.]
Gaillarde
[FIGUUR: Melodie van de Gaillarde met negen noten, een C-sleutel, vierkwartsmaat, eindigend op een rust.]
Zoals gebruikelijk is ook deze Gaillarde afgeleid van de Pavane.
2p 9 □ Geef aan de hand van deze notenvoorbeelden aan op welke wijze de Gaillarde is afgeleid
van de Pavane.
Je hoort eerst het Pavane-fragment, daarna het Gaillarde-fragment, en dit twee keer.
.................................................................................................................................................................

J.S. Bach - Hohe Messe, Credo

cd1 track 10
De vragen 10 t/m 17 gaan over het Credo uit de Hohe Messe (mis) van Johann Sebastian
Bach (1685-1750). Dit werk is geschreven voor gemengd koor, solisten en orkest. Bij de
notenvoorbeelden is de klank een halve toon lager dan de notatie.
Je hoort het begin twee keer.
2p 10 □ Geef met de letters S, A, T en B de volgorde van de eerste vier steminzetten aan.
... - ... - ... - ... - ...

400015-1-22o 3 Lees verder

### Pagina 4

cd1 track 11
2p 11 □ Van het volgende fragment is van de zangpartij alleen de eerste maat afgedrukt.
Noteer de rest van de zangpartij (toonhoogte en ritme).
Je hoort het fragment vier keer.
[FIGUUR: Muzieknotatie met G-sleutel en maatstreepjes.]

cd1 track 12
1p 12 □ Je hoort een ander fragment drie keer.
Welke instrumenten zetten na vijf maten het thema in?

cd1 track 13
Het volgende fragment is uit een duet voor sopraan en alt. De sopraanpartij is afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met G-sleutel en maatstreepjes, met bovenaan de maten 1, 2, 3 en onderaan de maten 4, 5, 6 genummerd.]
Et in u - num, in u - num Do
mi - num

1p 13 □ In dit fragment komen verschillende sequensketens voor.
Plaats in het notenvoorbeeld een haak boven het motief van de eerste sequensketen.
Je hoort het fragment drie keer.

cd1 track 14
1p 14 □ Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer.
In welke maat wordt voornamelijk in parallelle beweging gezongen? Laat maat 6 buiten
beschouwing.

cd1 track 15
Het volgende gedeelte is gebaseerd op een baspatroon dat telkens wordt herhaald. Dit
baspatroon is afgedrukt in de f-sleutel. Je hoort het fragment één keer ter oriëntatie.
N.B. In het begin is niet elke achtste noot goed hoorbaar.
[FIGUUR: Muzieknotatie met F-sleutel en maatstreepjes.]

2p 15 □ Dit baspatroon is gebaseerd op een bepaalde reeks (een chromatische reeks).
Welke noten worden gebruikt in deze reeks? (Noteer de notennamen.)

1p 16 □ Wat is de omvang van deze reeks? (Noem het interval.) Laat de octaafsprong aan het begin
buiten beschouwing.
Beantwoord deze vragen meteen.

400015-1-22o
4
Lees verder

### Pagina 5

cd1 track 16
Je hoort een langer fragment twee keer.
1p 17 □ Hoe vaak hoor je het baspatroon (zie het notenvoorbeeld bij vraag 15) in zijn geheel?
...............................................................................................
Andrew Lloyd Webber - Jellicle songs for jellicle cats
cd1 track 17
De vragen 18 t/m 25 zijn gebaseerd op een lied uit de musical Cats van Andrew Lloyd Webber.
Van het begin is de melodie afgedrukt. De motieven worden telkens door verschillende instrumenten of instrumentcombinaties gespeeld. Het eerste instrument is gegeven.

[FIGUUR: Muzieknoten van een klarinetfragment, verdeeld in vier maten]
Klarinet
1
2
3
4

4p 18 □ Geef aan welke blaasintrumenten bij de vier haken klinken.
Je hoort het fragment drie keer.
1 ...................................................................................................
2 ...................................................................................................
3 ...................................................................................................
4 ...................................................................................................

cd1 track 18
Van het volgende fragment is de tekst afgedrukt.
1 When you fall on your head
2 do you land on your feet?
3 Are you tense when you sense
4 there’s a storm in the air?
5 Can you find your way blind
6 when you’re lost in the street?
7 Do you know how to go
8 to the Heaviside Layer?

2p 19 □ Dit gedeelte wordt door verschillende zangers gezongen.
Geef aan welke regels door mannenstemmen worden gezongen en door welke stemsoorten dat gebeurt.
Je hoort het fragment twee keer.
regels ................................................................................... stemsoort .........................................................................
regels ................................................................................... stemsoort .........................................................................

400015-1-220 5 Lees verder


### Pagina 6

cd1 track 19
4p 20 [] We vergelijken twee overeenkomstige fragmenten met elkaar.
Noem één verschil ten aanzien van de zangpartijen en één verschil ten aanzien van de
begeleiding.
Ga bij je antwoord uit van het tweede fragment. Laat het aantal instrumenten en de
dynamiek buiten beschouwing.
Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit twee keer.

zangpartijen .....................................................................................................................................
begeleiding .......................................................................................................................................

[FIGUUR: Melodie met tekst 'Can you sing at the same time, in more than one key, Du - ets by Rossini and']
[FIGUUR: Melodie met tekst 'waltz - es by Strauss? And can you (as cats do) be -']
[FIGUUR: Melodie met tekst 'gin with a C that al-ways tri-um - phant - ly brings down the house?']

Kun jij tegelijkertijd zingen in meer dan één toonsoort,
Duetten van Rossini en walsen van Strauss?
En kun jij (zoals katten dat kunnen) beginnen met een C
die altijd triomfantelijk het publiek uit zijn dak laat gaan?

3p 21 [] Op twee plaatsen in dit fragment komt woord- of tekstuitbeelding voor. Die twee plaatsen
zijn in het notenvoorbeeld aangeduid met pijlen.
Geef aan hoe die tekstuitbeelding muzikaal wordt gerealiseerd.
Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer.

pijl 1 ...............................................................................................................................................
pijl 2 ...............................................................................................................................................

cd1 track 21
1p 22 [] Je hoort een ander fragment twee keer.
Geef de technische term voor het gebruik van de bastoon gedurende bijna het hele fragment.
....................................................................................................................................................

cd1 track 22
Je hoort een ander fragment twee keer.
Hierin wordt (de sfeer van) kerkmuziek geïmiteerd.
Noem twee manieren waarop dat gebeurt.
2p 23 []
1 .....................................................................................................................................................
2 .....................................................................................................................................................

400015-1-22o 6 Lees verder


### Pagina 7

cd1 track 23
Het volgende fragment duurt acht maten. Deze zijn hieronder in een schema weergegeven.
1_____ 2_____ 3_____ 4_____ 5_____ 6_____ 7_____ 8_____

1p 24 ☐ Geef met een pijl precies aan waar de bastoon voor het eerst verandert.
Je hoort het fragment drie keer.

cd1 track 24
Je hoort het slot van dit lied twee keer.
1p 25 ☐ Hoe vaak wordt in dit fragment een halve toon naar boven gemoduleerd?

J. Haydn - Pianotrio in F, 1ste deel

cd2 track 1
De vragen 26 t/m 32 gaan over een deel uit een pianotrio van Joseph Haydn (1732-1809).
Het is geschreven voor piano, viool en cello. Dit deel staat in de hoofdvorm.
[FIGUUR: Muziekfragment van 4 maten, met tempo-aanduiding en maatstrepen. Maat 1: G sleutel, 4/4 maat, eerste noot (in maat 1) is een G op de derde lijn. Maat 2: halve noot F. Maat 3: een kwartnoot G, een kwartnoot a, een halve noot G. Maat 4: een kwartnoot F, een kwartnoot E, een halve noot D. Er zijn ook duim-aanduidingen boven de noten.]

Thema 1 staat afgedrukt. Dit thema wordt eerst door de piano gespeeld, vervolgens door de
viool. Zowel door de piano als door de viool worden telkens dezelfde noten versierd
(omspeld).
2p 26 ☐ Geef met pijlen aan welke noten versierd worden.
Je hoort het fragment twee keer.

cd2 track 2
Je hoort dit fragment nog drie keer.
1p 27 ☐ Welke notenwaarde wordt telkens in de begeleiding gespeeld?

In maat 4 zet de viool in.
1p 28 ☐ Op welke toonhoogte zet deze in? (Geef de notennaam.)

400015-1-22o 7 Lees verder

### Pagina 8

cd2 track 3
In het volgende fragment hoor je thema 2. Het begin van de pianomelodie staat afgedrukt.

Piano
[FIGUUR: Muziekfragment voor piano met de volgende noten: G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E. Er is een tempoaanduiding van 3/4.]

De rolverdeling tussen de pianomelodie en de vioolpartij is in het eerste gedeelte van het
fragment anders dan in het tweede gedeelte.
4p 29 

Beschrijf deze rolverdeling.
Je hoort het fragment twee keer.

eerste gedeelte .....................................................................................
tweede gedeelte .....................................................................................

cd2 track 4
In het volgende gedeelte uit de reprise spelen de instrumenten unisono.
Welk van onderstaande alternatieven geeft de gespeelde melodie juist weer?
(Omcirkel het juiste alternatief.)
Na een korte leestijd hoor je het fragment vijf keer.
A
[FIGUUR: Muziekfragment A met de volgende noten: G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G. Er is een tempoaanduiding van 3/4 en een fermate.]
B
[FIGUUR: Muziekfragment B met de volgende noten: G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G. Er is een tempoaanduiding van 3/4 en een fermate.]
C
[FIGUUR: Muziekfragment C met de volgende noten: G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G. Er is een tempoaanduiding van 3/4 en een fermate.]
D
[FIGUUR: Muziekfragment D met de volgende noten: G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G, F#, E, G. Er is een tempoaanduiding van 3/4 en een fermate.]

cd2 track 5
Je hoort dit fragment nog twee keer.
2p 31 

Geef de technische term voor de manier van articuleren in de eerste helft van het fragment
...................................................................................................
en de tempoverandering aan het slot van het fragment. Laat de fermate buiten beschouwing.
...................................................................................................

400015-1-22o
8
Lees verder

### Pagina 9

cd2 track 6
In het slot wordt afwisselend gespeeld door de piano en de viool. De vier verschillende
motieven die door de viool worden gespeeld staan afgedrukt. De meeste motieven worden
meerdere malen gespeeld, dikwijls op een andere toonhoogte.
[FIGUUR: Muziekfragment met notenbalken, tonen en maatstrepen]
1
2
3
4
tr
tr
tr
tr
2p 32
Noteer de nummers van de motieven in de volgorde waarin ze gespeeld worden.
Je hoort het fragment drie keer.
................................. ................................. ................................. .................................

E. Schulhoff - Grand ballet de finale
cd2 track 7
De vragen 33 t/m 39 gaan over een compositie van de Tsjechische componist Erwin
Schulhoff (1894-1942). De muziek hoort bij een twintigste eeuwse opvoering van het
theaterstuk 'Le bourgeois gentilhomme` van Molière. Later is deze muziek door de
componist omgezet in een zelfstandige concertsuite.
Je hoort een fragment uit het begin drie keer.
In dit fragment wordt onderstaand melodisch motief twee keer gespeeld.
[FIGUUR: Muziekfragment met notenbalk, tonen en maatstrepen]
2p 33
Welke instrumentengroep speelt dit motief de eerste keer?
.....................................................................................................................
Welke instrumentengroep speelt de hoogste partij bij de tweede keer?
.....................................................................................................................
1p 34
Noem nog een verschil tussen de eerste en tweede keer dat dit motief wordt gespeeld.
Ga bij je antwoord uit van de tweede keer.
.....................................................................................................................
400015-1-22o
9
Lees verder

### Pagina 10

cd2 track 8
2p 35 Beschrijf deze begeleiding gelet op
ritme
en melodieopbouw
Je hoort het fragment drie keer.
cd2 track 9
2p 36 Welk instrument speelt de melodie aan het begin
en welk aan het eind?
cd2 track 10
Je hoort eerst het zojuist beluisterde fragment, daarna een ander fragment, en dit twee
keer.
2p 37 In beide fragmenten vindt een tempoverandering plaats, maar niet op dezelfde manier.
Beschrijf deze tempoverandering bij
fragment 1
fragment 2
cd2 track 11
3p 38 Het volgend fragment is fugatisch.
Welke instrumenten zetten achtereenvolgens het thema in?
Het tweede instrument is reeds ingevuld.
Je hoort het fragment twee keer.
1
2 basklarinet
3
4
cd2 track 12
Je hoort het fragment nog twee keer.
De derde thema-inzet wijkt melodisch af van de overige inzetten.
1p 39 Beschrijf deze verandering.
400015-1-220
10
Lees verder

### Pagina 11

Kay ak - Tradition
cd2 track 13
De vragen 40 t/m 49 gaan over een nummer van de popgroep Kayak.
De tekst gaat over de schijnbare geborgenheid van tradities.

Je hoort een fragment uit het begin twee keer. Hierin wordt drie keer een melodie gespeeld
door het basinstrument en de elektrische gitaar.
1p 40 ■ Wat is het ritme van deze melodie? (Omcirkel het juiste alternatief.)
A [FIGUUR: Muzieknoten met ritmische waarden]
B [FIGUUR: Muzieknoten met ritmische waarden]
C [FIGUUR: Muzieknoten met ritmische waarden]
D [FIGUUR: Muzieknoten met ritmische waarden]

cd2 track 14
In het volgende fragment speelt de elektrische gitaar een melodie die hieronder staat
afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotenbalk met een melodiefragment]

1p 41 ■ Na deze melodie hoor je op de plaats van de pijl nog één toon.
Noem het interval tussen deze toon en de laatst afgedrukte noot.
Je hoort het fragment twee keer.

cd2 track 15
1p 42 ■ Wat is de toonsoort van de bij vraag 41 afgedrukte melodie?
Beantwoord deze vraag meteen.

400015-1-22o
11
Lees verder

### Pagina 12

cd2 track 16
en 2 staat de tekst afgedrukt.
nodig.
Je hoort het fragment drie keer.
.... It's a religion without a God, determines behaviour
.... To keep all peas within one pod and call it our saviour
.... 'Cause praying proves no benefit, there's smouldering stakes to show for it
.... And for every abuse there's a perfect excuse, Tradition!
.... No one asks for evidence, that's rather convenient
.... Stupidity's a preference for being obedient
.... Hang on to what you've got, you silly superstitious lot

cd2 track 17
Je hoort de slotregel van couplet 2 en het vervolg. In dit vervolg wordt onderstaande tekst
op een ironische (beetje spottende) manier gezongen.
Boy meets girl, girl loves boy
Family planning
Just like the old folks
Just like before

2p 44 □ Noem één manier waarop deze ironie tot uiting komt.
Laat het aantal stemmen, de begeleiding en de dynamiek buiten beschouwing.
Je hoort het fragment twee keer.

cd2 track 18
Het volgende fragment begint met de gitaarmelodie die je al eerder hebt gehoord. Deze
melodie staat nog eens afgedrukt.
[FIGUUR: Muzieknotatie met een vioolsleutel, een F-kruis, een vierkwartsmaat en verschillende noten.]
Daarna begint couplet 3 waarvan de tekst staat afgedrukt.
............ Ten commandments counting for eleven exceptions
............ All your worries disappear, free of guilt and free of fear
............ So we're fighting the bull as it pays to be cruel. Tradition!

2p 45 □ Geef bij elke regel aan of de zang óp, iets vóór of iets ná de eerste tel van de maat begint.
Je hoort het fragment drie keer.

400015-1-22o
12
Lees verder

### Pagina 13

cd2 track 19
In het volgende fragment wordt eerst twee keer de bij vraag 45 afgedrukte gitaarmelodie gespeeld. Daarna vindt er een korte verwerking van een motief uit deze melodie plaats.
2p 46 Beschrijf deze motiefverwerking aan de hand van twee aspecten.
Je hoort het fragment drie keer.
1
2
cd2 track 20
In het volgende fragment speelt de elektrische gitaar twee keer het hieronder afgedrukte motief.
[FIGUUR: Een muziekfragment met gitaarmotief]
Even daarna zet de zangmelodie in.
1p 47 Op welke manier is de zangmelodie afgeleid van dit gitaarmotief?
Je hoort het fragment twee keer.
cd2 track 21
We vergelijken twee tussenspelen, die melodische verwantschap vertonen.
3p 48 Noem drie verschillen tussen deze tussenspelen.
Je hoort eerst tussenspel 1, daarna tussenspel 2, en dit twee keer.
Ga bij je antwoord uit van tussenspel 2.
1
2
3
cd2 track 22
In het slot wordt drie keer een gitaarmotief gespeeld, afgewisseld met het gezongen 'Tradition!'. Dit staat hieronder weergegeven.
[FIGUUR: Muziekfragmenten met gitaarmotieven en gezongen tekst 'Tradition!']
Bij het derde motief zijn de laatste twee noten niet genoteerd.
2p 49 Noteer die twee noten.
Je hoort het fragment vier keer.
Einde
400015-1-22o
13