# Eindexamen Geschiedenis HAVO 2010 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/geschiedenis/2010/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2010
tijdvak 2
woensdag 23 juni
9.00 - 12.00 uur
geschiedenis
tevens oud programma
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen
punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-1021-a-10-2-o

### Pagina 2

Dynamiek en stagnatie in de Republiek

In de late middeleeuwen waren er weinig aanwijzingen voor de economische
bloei van Holland in de zestiende eeuw.
2p 1 Geef aan:
- dat natuurlijke omstandigheden in de late middeleeuwen groei belemmerden
en
- op welke manier dit probleem vanaf de zestiende eeuw werd aangepakt.

Gebruik bron 1.
De fragmenten uit deze bron horen bij de perioden 1 tot en met 4:
1 eind 15e -begin 16e eeuw
2 de Gouden Eeuw
3 de Zilveren Eeuw
4 de periode 1780-1806
3p 2 Bepaal voor elk van citaten A, B, C en D bij welke periode het fragment
hoort. Doe het zo:
Fragment A hoort bij periode ... (nummer 1, 2, 3 of 4 invullen),
Fragment B hoort bij periode ... (enz.)

Omstreeks 1600 probeerde Amsterdam de stapelmarkt aantrekkelijk te maken
voor kooplieden door het oprichten van een aantal instellingen voor financiële
dienstverlening.
4p 3 Noem twee van die instellingen en leg per instelling uit, waardoor die de
aantrekkingskracht van de Amsterdamse stapelmarkt vergrootte.

Gebruik bron 2.
Een interpretatie:
Deze prent laat zien dat de haringvisserij een belangrijke pijler van de welvaart
van de Republiek vormt.
4p 4 Licht dit toe door:
- (zonder bron) uit te leggen door welke vinding de haringvisserij al vóór 1500
kon uitgroeien tot een belangrijke exportsector en
- (met bron) twee takken van nijverheid te noemen die nodig waren bij de
haringvisserij.

Een gebeurtenis en een ontwikkeling:
- In 1621 werd aan de WIC het monopolie op de handel met West-Indië
toegekend.
- Na 1621 werd er meer illegaal handel met West-Indië gedreven met schepen
uit de Republiek dan daarvoor.
2p 5 Leg uit dat tussen beide een oorzakelijk verband bestaat.

Gebruik bron 3.
In deze tekst beschrijft Pieter van Dam de moedernegotie. Bovendien maakt hij
duidelijk dat het ontstaan van de VOC samenhangt met de Tachtigjarige Oorlog.
3p 6 Toon aan dat hij de moedernegotie beschrijft en leg uit welk verband hij legt
tussen het ontstaan van de VOC en de Tachtigjarige Oorlog.

HA-1021-a-10-2-o
2
lees verder ▶►►►

### Pagina 3

Gebruik bron 3.
Als Pieter van Dam zijn boek over de geschiedenis van de VOC in 1701 af heeft,
worden er slechts twee exemplaren van gedrukt, die de vergaderkamer van de
Heren Zeventien, het bestuur van de VOC, niet mogen verlaten.
7 Welke reden kan het bestuur hiervoor hebben gehad?
1p
Gebruik bron 4.
Stel: Je doet onderzoek naar het verloop van de gebeurtenissen in Holland in
1672 en je komt tot de conclusie dat deze bron bruikbaar is voor je onderzoek.
Noem twee argumenten waarom dit een betrouwbare bron lijkt te zijn.
8
2p
Gebruik bron 4.
De grote sociale onrust in 1672 richt zich tegen de regentennligarchie.
Leg uit welk bezwaar tegen de regentennligarchie uit de bron is af te leiden.
9
2p
In de loop van de achttiende eeuw verplaatsten Hollandse textielondernemers
de productie naar het platteland van Twente en Brabant.
Leg uit dat dit samenhang met:
10
4p
een ontwikkeling in Holland en
de handelspolitiek van Engeland en Frankrijk.
Voor historici is de graanprijs tot ongeveer 1750 een belangrijke graadmeter
voor de levensstandaard van de bevolking van de Republiek.
Berendeener:
11
3p
waarom de levensstandaard goed is af te lezen aan de graanprijs en
waardoor de graanprijs na ongeveer 1750 een minder goede graadmeter is.
De belastinginning werd door het bestuur in de Republiek uitbesteed aan
belastingpachters.
Leg uit dat het systeem van belastingverpachting voor de overheid:
12
3p
op korte termijn voordelig was maar
op langere termijn toch schadelijk bleek te zijn en
geef een concreet voorbeeld van de schadelijke werking voor de overheid
van dit systeem.
Gebruik bron 5.
In de achttiende eeuw bestaat er een tegenstelling tussen de landgewesten en
de zeegewesten over de vraag of er geïnvesteerd moet worden in de landmacht
of in de vloot.
Leg uit:
13
4p
(zonder bron) wat het verband is tussen deze tegenstelling en de
gebeurtenissen in 1672 en
(met bron) dat Swildens in deze tegenstelling een genuanceerd standpunt
inneemt.
HA-1021-a-10-2-0
3
lees verder

### Pagina 4

2p 14 Gebruik bron 5.
Swildens legt in zijn leestekst een verband tussen de kracht van de vloot en de
welvaart van de Republiek.
Leg uit of dit verband door de ontwikkeling van de Republiek in de jaren na 1780
wordt bevestigd.
Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam
De bezetting van Vietnam door Japan heeft de ontwikkeling van het Vietnamese
streven naar onafhankelijkheid versterkt.
2p 15 Geef hiervoor twee redenen.
Gebruik bron 6.
Frankrijk hoopt kort na de Tweede Wereldoorlog op steun van de Verenigde
Staten in het conflict met de Vietminh.
2p 16 Leg uit waardoor dit bericht kon bijdragen aan het krijgen van die steun.
Gebruik bron 7.
Op het moment dat duidelijk is dat de Fransen zullen verliezen, legt president
Eisenhower op deze persconferentie de theorie achter het Amerikaans
buitenlands beleid in de jaren vijftig uit.
3p 17 Noem:
– de naam van die theorie en
– geef aan waaruit blijkt dat de president deze theorie bedoelt en
– welke politieke boodschap hij met de persconferentie wil overbrengen.
2p 18 Gebruik bron 7.
Eisenhowers uiteenzetting past bij het vijandbeeld dat de leiders van de
communistische wereld hadden van de Verenigde Staten.
Leg dit uit.
Zowel China als de Verenigde Staten hielden in 1956 nationale verkiezingen in
Vietnam tegen.
3p 19 Noem de uitkomst die algemeen werd verwacht bij deze verkiezingen en geef
voor elk van beide landen de politieke reden om op grond van deze verwachting
tegen de verkiezingen te zijn.
In de eerste jaren van de Democratische Republiek Vietnam stond Ho Chi Minh
privé-bezit van grond tijdelijk toe.
2p 20 Toon aan dat deze politiek in strijd was met Ho Chi Minh’s ideologie en noem
een reden waarom hij toch voor deze tijdelijke politiek koos.
Gebruik bron 8.
In de jaren vijftig en zestig steeg Ho Chi Minh’s aanhang in Zuid-Vietnam.
2p 21 Ontleen aan de bron een verklaring voor deze stijging.
HA-1021-a-10-2-0 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

De volgende gebeurtenissen uit de Vietnamoorlog staan in willekeurige volgorde:
1 Johnson wordt beëdigd als president.
2 Nixon wordt beëdigd als president.
3 Kennedy wordt beëdigd als president.
4 De Amerikaanse regering besluit de oorlog te vietnamiseren.
5 Het Amerikaanse Congres neemt de Tonkin-resolutie aan.
6 De Amerikaanse regering laat Diem vallen.
2p 22 Zet deze gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.
Tijdens Operation Rolling Thunder wilde de Amerikaanse legerleiding bombardementen laten uitvoeren op Cambodja en Laos. President Johnson stond dit niet toe.
3p 23 Noem:
- de militaire reden voor de bombardementen en
- de politieke reden waarom president Johnson de bombardementen weigerde goed te keuren en
- het gevolg van Johnsons beslissing voor Operation Rolling Thunder.
Gebruik bron 9.
De Noord-Vietnamese partijkrant heeft deze foto geschikt gevonden als propagandamateriaal.
3p 24 Leg met twee elementen uit de bron uit welke politieke propagandaboodschap de partijkrant met de foto kan overbrengen.
Gebruik bron 9 en 10.
Stel: Een journalist van de Noord-Vietnamese partijkrant stelt op de redactie voor om het commentaar van de fotograaf bij de foto af te drukken, omdat hij vindt dat de propagandaboodschap erdoor wordt versterkt. Andere journalisten vinden juist dat de propagandaboodschap door dit commentaar van de fotograaf wordt verzwakt.
2p 25 Geef voor beide standpunten een argument.
In de loop van de Vietnamoorlog moesten veel Zuid-Vietnamese boeren hun boerderij verlaten.
2p 26 Noem hiervoor twee oorzaken.
Gebruik bron 11.
Willem geeft met deze prent kritiek op de manier waarop de Verenigde Staten zich terugtrekken uit Vietnam.
4p 27 Geef, telkens met een element uit de bron, twee van zijn kritiekpunten.
De Vietnamoorlog had gevolgen voor de plannen van president Johnson voor de Great Society.
2p 28 Leg dit uit.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
HA-1021-a-10-2-0 5 lees verder

### Pagina 6

Gebruik bron 12.
In deze bron komt een oorzaak van het Vietnam syndroom naar voren.
29 Leg dit uit.
Sinds de Tweede Wereldoorlog stonden de Verenigde Staten bekend als verdedigers van de democratie. Een deel van de tegenstanders van het Amerikaanse Vietnam beleid was van mening dat dit imago beschadigd werd door de Vietnamoorlog.
30 Leg uit waarom volgens deze tegenstanders de Vietnamoorlog dit imago beschadigde.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-1021-a-10-2-o*
einde