# Eindexamen Geschiedenis HAVO 2009 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/geschiedenis/2009/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2009
tijdvak 1
woensdag 20 mei
9.00 - 12.00 uur
tevens oud programma
geschiedenis
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen
punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenten worden gevraagd en je geeft meer dan twee redener, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
923-1021-a-HA-1-o

### Pagina 2

Dit document is een examenpagina met als titel 'Ten oorlog! Europese oorlogen 1789 - 1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen'. Het is een opgavepagina met zeven vragen, genummerd 1 tot en met 7, en elk met een puntentoewijzing. Vragen 1, 3, 4 en 5 zijn gerelateerd aan historische gebeurtenissen en concepten in Frankrijk, waaronder de Coalitieoorlogen, de Franse Restauratie en imperialistische politiek. Vragen 2 en 6 verwijzen naar het concept van guerilla-oorlogvoering en de bruikbaarheid van een foto voor propaganda, specifiek de Krimoorlog. Vraag 7 betreft de Frans-Pruisische oorlog van 1870 en de verkoop van kaarten van Duitsland. Er zijn geen grafieken of tabellen aanwezig. De student wordt gevraagd historische gebeurtenissen uit te leggen, aspecten te benoemen, te beargumenteren en te analyseren.

### Pagina 3

Dit is een examenpagina met een reeks opgaven, genummerd van 8 tot en met 13. De opgaven verwijzen naar verschillende 'bronnen' (niet weergegeven op deze pagina). Opgave 8 vraagt de student om, aan de hand van Bron 3, te bepalen op welke oorlog (de Krimoorlog, de Frans-Duitse Oorlog of de Eerste Wereldoorlog) de beschrijving van toepassing is. Opgave 9 instrueert de student om een reeks gebeurtenissen in chronologische volgorde te plaatsen. Opgave 10 bevat een bewering over een oorlog die regionaal begon maar uitgroeide tot een wereldoorlog, en de student moet deze bewering onderbouwen. Opgave 11 vraagt om een verduidelijking van de Duitse optredens in een specifieke oorlog, gebaseerd op Bron 4. Opgave 12 richt zich op de betrouwbaarheid van Bron 4 voor onderzoek naar het lot van vrouwen en kinderen in de Eerste Wereldoorlog, waarbij de student de beperkingen moet uitleggen. Opgave 13 vraagt om een verklaring voor de toestand van een winkel die zichtbaar is op een foto (Bron 5), wat wijst op de impact van een oorlog. Er zijn geen grafieken of tabellen, enkel tekstuele opgaven.

### Pagina 4

Dit document is een examenpagina met opgaven. Het behandelt historische concepten gerelateerd aan de Eerste Wereldoorlog, economische ontwikkelingen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (vooral scheepsbouw en handel), en de rol van gilden in de 17e eeuw. Er worden geen grafieken of tabellen getoond, maar de opdrachten verwijzen naar 'bron 5', 'bron 6' en 'bron 7' die waarschijnlijk elders in het examenmateriaal zijn opgenomen. De student wordt gevraagd om verbanden te leggen tussen historische gebeurtenissen en veranderingen, de oorzaken van economische bloei te analyseren, en de functies van gilden te verklaren. Specifieke opdrachten zijn het benoemen van een verandering op sociaaleconomisch gebied, het uitleggen van de betekenis van historische citaten, en het geven van voorbeelden ter onderbouwing van stellingen over Nederlandse nijverheid en handel.

### Pagina 5

Dit document is een deel van een examenpagina, specifiek een opgave, met in totaal zes genummerde vragen (21 tot 26) die gebaseerd zijn op drie bronnen (Bron 8, 9 en 10). Er worden geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren gepresenteerd. De vragen richten zich op historische interpretatie en kennis, met concepten als de Gouden Eeuw, de Republiek, internationale handel, Nederlandse handelsposten, de West-Indische Compagnie (WIC), en de Verlichting. De student wordt gevraagd om interpretaties van schilderijen te ondersteunen met argumenten, plannen uit te leggen met betrekking tot economische ontwikkeling, beroepsgroepen te identificeren, gebeurtenissen en ontwikkelingen chronologisch te ordenen, en de oorzaken van een economische crisis te benoemen en uit te leggen. De laatste zin geeft aan dat de resterende vragen op de volgende pagina staan.

### Pagina 6

Dit document is een examenpagina, specifiek de opgave-sectie. Het bevat vier genummerde vragen (27, 28, 29, 30) die allemaal verwijzen naar 'Bron 11'. Bron 11 zelf wordt niet getoond op deze pagina, maar de instructies suggereren dat het een tabel bevat die veranderingen in de zeevaart en visserij tussen 1680 en 1770 weergeeft. Vraag 27 vraagt om de grootste verschuiving te benoemen en aan te geven hoe deze de economie van de Republiek kwetsbaarder maakte. Vraag 28 vraagt om de politieke opvattingen van patriotten te leggen in relatie tot de tabel. Vraag 29 en 30 gaan over de positie van vrouwen in de Republiek in de achttiende eeuw, waarbij een voorbeeld gevraagd wordt, en vervolgens een binnenlandse en buitenlandse oorzaak voor achteruitgang. Er zijn geen grafieken, tabellen of figuren direct op deze pagina zichtbaar, wel verwijzingen naar een tabel in Bron 11. De student wordt gevraagd om informatie uit Bron 11 te analyseren en te interpreteren om historische gebeurtenissen en hun gevolgen te verklaren.