# Eindexamen Fries HAVO 2025 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/fries/2025/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2025
tijdvak 1
maandag 26 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1017-a-25-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Lykas Grutte Pier: ‘Ik rĉd mysels wol.’

1p 1 Hokker útspraak past it bêste by de ynlieding boppe de tekst?
A It is in anekdoate oer Steven de Jong.
B It is in gearfetting foarôf.
C It is in yntroduksje fan it ûnderwerp.
D It is in probleemstelling.

1p 2 "Sa no en dan slagget it". (r. 7 en 8)
Wêr slacht it wurd 'it' op werom?

1p 3 Yn alinea 1 hat Steven de Jong it oer it fertellen fan it ‘echte’ ferhaal.
Wat bedoelt Steven de Jong mei it ‘echte’ ferhaal?

2p 4 “Lykas Grutte Pier: ‘Ik rĉd mysels wol.’” (titel)
Sitearje de twa sinnen út de tekst oant en mei alinea 2 mei deselde
betsjutting.

1p 5 Wat is it ferbân tusken de sin “In filmproduksje is net samar wat.”
(r. 34 en 35) en it tekstpart “Al mei … freget omtinken.” (r. 35-39)?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkluderjend ferbân.
C It is in oanfoljend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 6 Wêr soe Steven de Jong graach stipe yn de foarm fan jild wei hawwe
wolle?
Helje dyn antwurd út alinea 4.

1p 7 “In poepetoer is soks”. (r. 55)
Lis út wat neffens Steven de Jong in poepetoer is.

1p 8 Om de plannen fan Steven de Jong konkreet te meitsjen is der jild nedich.
Dat kriget er net.
Wat kriget Steven de Jong neffens alinea 5 al dêr’t er net fierder mei kin?
Sitearje it wurd.

2p 9 Wêr komt it subsydzjejild wei dat yn alinea 5 op it algemint komt?

1p 10 “bedobbe ûnder in nust regels”. (r. 96)
Hokker foarm fan byldspraak wurdt dêr brúkt?
A ferliking
B metafoar
C metonymia
D personifikaasje

HA-1017-a-25-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

11 (1p) "Dat is fansels de wrâld op 'e kop”. (r. 117 en 118)
Op hokker probleem doelt Steven de Jong mei dy útspraak?

12 (1p) Wat kin Steven de Jong hiel min berikke as er mei partijen yn see giet foar it stypjen fan in filmproduksje?

13 (2p) Sitearje de beide sinparten dy't it hâlden en dragen fan Steven de Jong werjouwe.
Helje dyn antwurd út alinea 7.
Wêrtroch wie it foar Steven de Jong dreech om syn earste film te meitsjen?

14 (1p) Jou de twa redenen.

15 (2p) Wêrom wol Steven de Jong in film meitsje oer Grutte Pier?
Jou de twa redenen.

16 (1p) Beskriuw hoe't Steven de Jong jild ynsammelde foar De Gouden Swipe.

17 (1p) Beskriuw hoe't Steven de Jong reklame makke foar syn films.

De tekst kin opdield wurde yn trije parten:
Part 1: De filmwrâld mei alles deromhinne.
Part 2: De jildstreamen yn en om de filmwrâld hinne.
Part 3: De Fryske films fan de hân fan Steven de Jong.

18 (1p) By hokker alinea begjint part 2?
A alinea 3
B alinea 4
C alinea 5
D alinea 6

In skriuwer kin by it skriuwen fan teksten brûk meitsje fan
1. feiten
2. syn eigen miening
3. mieningen fan paren

19 (1p) Wêr hat de skriuwer fan dizze tekst benammen brûk fan makke?
A fan 1 en 2
B fan 1 en 3
C fan 2 en 3
D fan 1, 2 en 3

20 (1p) Ta watfoar tekstsoarte heart dizze tekst benammen?
A redenearting
B skôging
C útiensetting

HA-1017-a-25-1-o
3 / 6
lees verder

### Pagina 4

Tekst 2 Jongeren moatte harren eigen ynfloed net ûnderskatte

1p 21 Hoe lûkt de skiûwer yn de ynlieding en alinea 1 de oandacht?
A troch in saakkundige op it mêd fan takomstlessen te yntrodus'earjen
B troch in útlis te jaan fan de takomstlessen
C troch it jaan fan de oanlieding ta it meitsjen fan de takomstlessen
D troch it jaan fan in gearfetting foarôf

1p 22 Hoe kin it neffens Mark Boode dat hy lessen jann moart oer de klimaatkrisis?
A Omdat de learlingen der neffens him om frege hawwe.
B Omdat hy fynt dat duorsumens ûnderdiel wêze moat fan it ûnderwiis.
C Omdat hy fynt dat takomsttinken feroare wurde moat.
D Omdat it ûnderwiis dêryn neffens him tekoart sjit.

1p 23 Wêrom is neffens Mark Boode de takomst gjin gegevens dat fêstleit? Helje dyn antwurd út alinea 2.

Yn alinea 2 pleitsje de Teachers for Climate foar duorsumens as ûnderdiel fan alle skoalfakken.
1p 24 Sitearje it tiidwurd út alinea 2 dat as grûnslach jildt fan alle ûntwikkelingen op it mêd fan duorsumens.

1p 25 Wat is it ferbân tusken it tekstpart "In ienfâldige ... griene omjouwing." (r. 34-50) en de sin "Sa wol ... oars kin." (r. 50-52)?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkudearjend ferbân.
C It is in opsomjend ferbân.
D It is in redenjaand ferbân.

Yn alinea 4 jout Mark Boode oan dat er bewjis hat dat alle mooglikheden en karren net dúdlik en helder binne foar learlingen út it fuortset ûnderwiis.
1p 26 Sitearje it sinpart út alinea 4 dat foar Mark Boode oantoant dat er it by it rjochte ein hat.

1p 27 Hokker tuskenkopke jout de keard fan alinea 4 it bêste wer?
A Fraahtekens
B It ûnderwiis
C Jongeren
D Karren meitsje

"Mar sy hawwe sels net folle hannelingsperspektyf." (r. 74-76)
1p 28 Hâld dy útsprâak stân yn alinea 5? Motivearje dyn antwurd.

HA-1017-a-25-1-o 4/6
lees verder

### Pagina 5

"Mar as ik tsjintwurdich in broadsje hjierring yt, dan tankje ik de fisk wat er
foar my docht.'" (r. 96-98)
1p 29 Watfoar argumint brûkt Mark Boode foar it betankjen fan in fisk?
A emosjoneel
B empirysk
C feitlik
D moreel
1p 30 Hokker kopke past it bêste boppe alinea 7?
A Dûngebiet
B Yndoktrinaasje
C Ynfoarmasje
D Stikstof
1p 31 Hokker stylfiguer sit yn it boppesteand sitaat?
A eufemisme
B hyperboal
C paradoks
D pleonasme
1p 32 Sitearje it wurd út alinea 7 dat itselde karakter hat as "Dat by diskusjes
oer takomst en klimaat de emoasjes heech oprinne kinne, fynt Boode net
sa frjemd." (r. 122-124)
1p 33 Hokker kopke past it bêste boppe alinea 9?
A Earlik wêze
B Ferfelende feiten
C Grutte útdagingen
D Perspektyfbiede
1p 34 "It enerzjyprobleem ... him ôf." (r. 155-160)
Wêr is boppesteand sitaat neffens Mark Boode in foarbyld fan?
A enerzjyearmoede
B fernuvering
C Kreatyf wêze
D rykdomskonferinsje
De titel fan de tekst is: "Jongeren moatte harren eigen ynfloed net
ûnderskatte." Yn alinea 5 wurdt in foarbyld jûn fan dy eigen ynfloed fan in
jongere.
1p 35 Yn hokker alinea wurdt der ek in aksje beskreaun fan jongere?
Let op: de earste fraach fan dit eksamen stiet op de folgjende pagina.
HA-1017-a-25-1-o 5 / 6
lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl-leiden.nl. Pagina: 7

### Pagina 6

1p 36 Hokker doelen hat Mark Boode benammen foar eagen mei syn ferhaal?
A ynformearje en ferdiedearje
B ynformearje en oertsjûgje
C oantrune en ferdiedearje
D oantrune en oertsjûgje
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
HA-1017-a-25-1-0
6/6
einde