# Eindexamen Fries HAVO 2024 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/fries/2024/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2024
tijdvak 1
woensdag 29 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 35 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1017-a-24-1-0

### Pagina 2

Tekst 1 It firus fan lok

1p 1 “Dy kolleezjes . . . depressyf binne .’’ (ynlieding)
Hobber funksje hat it sitaat fan Jeroen Stek yn it ynliedende tekstpart?
A It formulearret in anekdoate.
B It formulearret in konklúzje.
C It formulearret in probleemstelling.
D It formulearret in stânpunt.

1p 2 Yn alinea 1 wurdt Jeroen Stek fierder yntrodusearre.
Sitearje it wurd út de ynlieding dat Stek it bêste beskriuwt.

1p 3 Yn alinea 2 wurdt in ûndersyk fan de universiteit fan Harvard oanhelle.
Sitearje de sin dêr’t de wichtichste konklúzje fan dat ûndersyk yn jûn
wurd.

1p 4 “it giet om in dierbere en djippe konneksje mei oaren.” (r. 30 en 31)
Sitearje út alinea 2 de twa wurden dy’t de basis binne fan dierbere en
djippe konneksjes.

1p 5 Hokker advys jout Stek yn de alinea’s 3 en 4 om mei positive emoasjes
om te gean?
A Positive emoasjes moat men fêstlizze.
B Positive emoasjes moat men mear oandacht jaan.
C Positive emoasjes moat men stjoere.
D Positive emoasjes moat men traine.

1p 6 Hokker advys jout Stek yn de alinea’s 3 en 4 om mei negative emoasjes
om te gean?
A Men moat jin skamje foar negative emoasjes.
B Men moat negative emoasjes erkenne.
C Men moat negative emoasjes mei frjemden diele.
D Men moat negative emoasjes sêft meitsje.

1p 7 Sitearje it sinpart út alinea 4 wat it gefolch is ast negative emoasjes
ûnder it kleed fâgest.

1p 8 Yn rigel 71 stiet it wurd “knoffeljendewei”.
Lês yn eigen wurden út wat Jeroen Stek mei boppesteande wurd bedoelt.

HA-1017-a-24-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 9 Nim it skema oer en folje de trije stappen yn dy't neffens alinea 6 nedich binne om it lichem yn in goede balâns tusken kortisol en DHEA te bringen.
[FIGUUR: Tabel met 3 rijen en 2 kolommen. Eerste kolom bevat 'Stap 1', 'Stap 2', 'Stap 3'. Tweede kolom is leeg.]
1p 10 Lis yn eigen wurden út wêrom't boartsjen neffens Stek goed is om it brein yn in mear ûntspannen tastân te krijen. Basearje dyn antwurd op alinea 7.
1p 11 Yn alinea 9 wurdt in tsjinstelling jûn. Beskriuw dy tsjinstelling.
1p 12 “Hieltyd in ... kennis dus.” (r. 158-160) Yn hokker twa alinea's yn de tekst wurdt it belang fan dissipline oanjûn?
A yn alinea 3 en 5
B yn alinea 3 en 8
C yn alinea 5 en 9
D yn alinea 8 en 9
1p 13 “sûnder dat der in pil oan te pas komt.” (ynlieding) Sitearje de sin út de alinea's 8 oant en mei 10 dy't útspráák yn nuansearre wurdt.
1p 14 Hokker doelen hat Stek mei it teäterkolleezje benammen foar eagen?
A advisearje en ynformearje
B advisearje en oantrune
C ferdidedearje en ynformearje
D ferdidedearje en oertsjûgje
1p 15 Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer mei dizze tekst?
A ferdidedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje
HA-1017-a-24-1-o 3 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 4

Tekst 2 Harkje ris nei it plattelân

1p 16 Wat is de wichtigste funksje fan alinea 1?
A Der wurdt in anekdoate jûn.
B Der wurdt in miskiening út de doeken dien.
C Der wurdt in sintrale fraach steld.
D Der wurdt in skiednis sketst.

1p Yn de alinea’s 2 en 3 sketst de skriuwster in byld hoe’t it har as studinte
yn de Nederlânske haadstêd fergjen is.
17 Sitearje de twa opfolgjende wurden út alinea 1 dy’t as tuskenkopke
boppe dy twa alinea’s as bêste passe.

1p 18 Beskriuw de tsjinstelling yn it hâlden en dragen fan de skriuwster as
studinte yn Amsterdam.
Basearje dyn antwurd op alinea 3.

1p 19 Wêrom harke de skriuwster yn har Amsterdamske jierren nei Omrop
Fryslân?
Neam twa redenen.

1p 20 Wat is it ferbân tusken “Dan wurde ... de sûpkêet.” (r. 62-70) en
“Untkrêftsjende berjochten oer stereotypen binne der meastal net.”
(r. 71 en 72)?
A It is in fersaaklik ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p De folgjende ynlieding hoart by de fragen 21 en 22.
“Guon plattelânsfroulju lizze harren del ûnder dy hiërargyske struktuer dy’t
harren oplien wurdt”. (r. 84-86)
21 Sitearje it wurd út alinea 5 dat itselde karakter hat as “hiërargyske
struktuer” dy’t harren oplien wurdt”.

1p 22 Wat wurdt der yn dizze tekst mei “dy hiërargyske struktuer” bedoeld?
A Dat de minsken út de stêd harren boppe plattelânsfroulju sette.
B Dat de plattelânsfroulju de advizen út de stêd net opfolgje.
C Dat de plattelânsfroulju in calimerokompleks ûntwikkelje.
D Dat guon stereotypen tankber eigen makke wurde.

2p 23 Op hokker trije ferskillende wizen<bos>reageare plattelanners op de stedske
byldfoarming fan harren?
Helje dyn antwurd út de alinea’s 6 en 7.

HA-1017-a-24-1-o 4/6 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 24 Yn rigel 125 brûkt de skriuwster de term "agraryske archetype".
Sitearje it sinpart út alinea 7 dat it foarbyld jout fan boppesteand begryp.
1p 25 Yn de alinea's 9 en 10 wurde de resultaten beskreaun fan it lytse
ûndersyk dat de skriuwster dien hat.
Wat is de misfetting dy't der hearsket oer minsken fan it plattelân?
1p 26 "Dus in foaroardiel oer in foaroardiel." (r. 131 en 132)
Lis op basis fan alinea 9 yn eigen wurden út hokker foaroardiel oft de
plattelânsbewenners hawwe.
1p 27 Wat is de oarsaak derfan dat plattelânsbewenners in better byld hawwe
fan stedsbewenners as oarsom?
Helje dyn antwurd út alinea 10.
Yn alinea 10 jout de skriuwster in oanrikmandaasje oan
stedsbewenners.
1p 28 Hokker oanrikmandaasje is dat?
Yn de alinea's 10 en 11 jout de skriuwster trije oanrikmandaasjes foar
plattelânsbewenners.
2p 29 Hokker trije punten binne dat?
De folgjende ynlieding hoart by de fragen 30 en 31.
Yn de alinea's 12 en 13 jout de skriuwster in beskriuwing fan hoe't har
bertedoarp him ûntwikkele hat yn de tiid dat se der net wenne.
3p 30 Jou de fiif positive punten fan dy ûntwikkeling.
1p 31 Wat is in negatyf punt fan dy ûntwikkeling?
A De winkels misse noch.
B Der is te min wenromte.
C Eardere klasgenoaten komme werom.
D Eardere klasgenoaten wurkje foar stedsske bedriuwen.
1p 32 Hokker skaaimerken hat alinea 15?
A Alinea 15 befettet in ferklearring en in advys.
B Alinea 15 befettet in konklúzje en in winsk.
C Alinea 15 befettet in warskôging en in winsk.
D Alinea 15 befettet nije ynformaasje en in advys.
Let op: de lêste fragen fan dit eksamen stean op de folgjende pagina.
HA-1017-a-24-1-o 5/6
lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 33 Wa is of wa binne neffens de skriuwster ferantwurdiik foar de kleau tusken de stêd en it plattelân?
A benimmen de plattelânsbewenners
B benimmen de stedsbewenners
C sawol de plattelânsbewenners as de stedsbewenners
D noch de plattelânsbewenners noch de stedsbewenners

1p 34 Yn rigel 220 hat de skriuwster it oer “myn eigen syktocht”.
Yn hokker alinea omskriuw't de skriuwster wêrom't sy dy syktocht begûn?
A alinea 1
B alinea 2
C alinea 3
D alinea 4

1p 35 Hokker soart tekst is ‘Harkje ek ris nei it plattelân’?
A It is in redenearring.
B It is in skôging.
C It is in útien setting.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift.
HA-1017-a-24-1-o
einde ■