# Eindexamen Fries HAVO 2021 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/fries/2021/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2021
tijdvak 1
dinsdag 1 juni
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 43 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.

HA-1017-a-21-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Sichtber wêze yn de mienskip

Yn de ynlieding boppe de tekst neamt Warmerdam himsels in minskeminsk.
1p 1 Sitearje de sin út alinea 1 dy’t it bêste in karakterisearring fan dat begryp jout.
1p 2 Wat is it ferbân tusken “Sa’n petear is net maklik” (r. 16) en “mar asto . . . te wêzen.” (r. 16-19)?
A It is in foarwredlik ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in oarsaaklik ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

De folgjende ynlieding heart by de fragen 3 en 4.
“It is ús taak om de trouwe abonnees, want dat binne se, troch it
komplekse, gaolytiske lânskip te lieden.” (r. 25-28)
1p 3 Wat bedoelt Warmerdam yn dy sin mei it wurd ‘lânskip’?
A berjochten en ferhalen
B de Leeuwarder Courant
C de wrâld om ús hinne
D ferskate media
1p 4 Hokker stylmiddel brûkt de skriuwer yn dy sin?
A ferliking
B metafoar
C paradoks
D personifikaasje

Ut de tekst docht bliken dat Warmerdam fynt dat de papieren ferzje fan de krante bestiean bliuwe moat.
2p 5 Hokker twa arguminten hat Warmerdam dêrfoar?
Helje dyn antwurd út de alinea’s 1 oant en mei 3.

1p 6 Hoe kinst de relaasje tusken de alinea’s 3 en 4 it bêste oantsjutte?
A Alinea 4 jout in ferklearring by wat yn alinea 3 sein is.
B Alinea 4 jout in konklúzje fan wat yn alinea 3 sein is.
C Alinea 4 jout in útwurking fan wat yn alinea 3 sein is.
D Alinea 4 jout in wjerlizzing by wat yn alinea 3 sein is.

Alinea 4 giet oer de wurkwize fan de redaksje.
1p 7 Hoe soest de beide eleminten yn dy wurkwize it bêste oantsjutte kinne?
A koers en refleksje
B oerlis en útwurking
C ûnderwerpen en fragen

HA-1017-a-21-1-o
2 / 6
lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 8 Yn alinea 2 stiet: "It is ús taak om de trouwe abonnees, want dat binne se, troch it komplekse, gaoatyske lânskip te lieden." (r. 25-28) Neam twa manieren hoe't de redaksje dat dwaan moat, neffens Warmerdam.
Helje dyn antwurd út de alinea's 3 oant en mei 5.

1p 9 “It mei wol wat prikeljender” (r. 91)
Wat bedoelt Warmerdam mei dy útspraak?
A De ynhâld fan de stikken mei wol mear ta neitinken oansette.
B De krante mei wol wat faker stikelige ûnderwerpen behannelje.
C De redaksje mei wol mear iepen stean foar krityk fan lêzers.

1p 10 “Want dat wolle wy perfoarst.” (r. 110-111)
Wêr ferwiist it wurd 'dat' nei?

1p 11 “Myn ferbliuw yn it bûtenlân hat myn blik ferromme.” (r. 112-113)
Wat is it ferbân tusken dy sin en de rest fan alinea 8?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 12 “As provinsje ..., net minder.” (r. 125-134)
Hoe kin dat tekstpart it bêst omskreaun wurde?
A It is in advys.
B It is in fyzje.
C It is in konstatearing.
D It is in ûtlis.

2p 13 De titel fan dizze tekst is ‘Sichtber wêze yn de mienskip’. Op hokker twa wizen wol Warmerdam de krante oanslute litten by wat der libbet yn de provinsje?
Helje dyn antwurd út de alinea's 4 oant en mei 7.

1p 14 Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer mei dizze tekst?
A amusearje
B ynformearje
C ynstruearje
D oertsjûgje

1p 15 Hokker doel hat Warmerdam benammen foar eagen?
A amusearje en ynstruearje
B ynformearje en oertsjûgje
C ynstruearje en ynformearje
D oertsjûgje en amusearje

HA-1017-a-21-1-o 3 / 6 lees verder ► ► ►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl-leiden.nl. Pagina: 97

### Pagina 4

Tekst 2 Frysk amateurtoaniel, hûndert jier freonskip op
de planken

"dy't it oandoarden om beoardiele te wurden." (r. 15-16)
1p 16 Hokker twa opfolgjende wurden út alinea 1 jouwe likernôch itselde
wer?

1p 17 Hoe kinst alinea 2 it bêste ûnder wurden bringe?
A Alimea 2 is de persoanlike ûnderfining fan de skriuwer mei it bywenjen
fan de Toanielkriich.
B Alimea 2 is in beskriuwing fan hoe't it der by de Toanielkriich yn it
begjin om en ta gie.
C Alimea 2 is in skets fan de wurkwize fan de Toanielkriich by in spesifike
utfiering.
D Alimea 2 is in werjefte fan de doelen dy't by it oprochtsjen fan de
Toanielkriich opsteld binne.

Oer de oanwizingen yn it toanielboekje seit de skriuwer: “O wee; dêr
moast men neffens hannelje!” (r. 36-38)
1p 18 Hoe kinst dy útspraak karakterisearje?
A as in feitlike konklúzje oer hoe't men dy oanwizigen besachte
B as in yllustraasje fan it belang dat men oan dy oanwizigen hechte
C as in miening oer de wize hoe't mei dy oanwizigen omgien waard
D as in utering fan hoe't men neffens him dy oanwizigen útfiere soe

1p 19 Hokker tuskenkopke jout de keam fan alinea 3 it bêste wer?
A de top fan de Toanielkriich
B geandewei mear dielmimmers
C in protte selskippen
D Slútjûnen yn Drachten

"It is net mear in kwestje fan de master en de feint." (r. 61-62)
2p 20 Wêr ferwize de wurden ‘master’ en ‘feint’ nei yn it ljocht fan alinea 4?

1p 21 Wat is de keam fan de yn alinea 4 beskreaune feroaringen?
A De posysje fan toanielploegen yn de maatskippij is wichtiger wurden.
B De rol fan de regisseur is ferskoad nei begelieder fan it selskip.
C De romte fan eigen ynterpretaasje troch de spilers is tanommen.

3p 22 Yn alinea 6 wurdt in feroaring beskreaun.
Neam de feroaring, en jou oan wat it doel is fan de feroaring en it
gefolch derfan.

HA-1017-a-21-1-o 4/6 lees verder

### Pagina 5

Alinea 8 begjint mei de sin: “Dat hat syn wierslach op de selskippen.”
(r. 119-120)
1p 23 Wat is it ferbân tusken alinea 7 en dy sin?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in oarsaaklik ferbân.
D It is in utilizjend ferbân.
1p 24 Hokker oanbefelling docht de skriuwer yn alinea 9?
A Advise'earje bernammen oer saken om it toanielspul sels hinne.
B Belûk by de beoardieling ek oare ûnderdielen fan in produksje.
C Lied yn de selskippen sels spesjalisten op foar alle aspekten.
D Rjochtsje begieding op de winsken fan in selskip.
Yn de tekst wurdt in tiidline sketst fan de ûntjouwingen yn de
Toanielkriich. De ûntjouwingen stean yn ûndersteand skema. Under it
skema stean trije beskriuwingen.
ûntjouwingen
beskriuwing (letter)
1 1918 is it begjin fan de Toanielkriich.
2 Yn de jierren '90 fan de foarige iuw is
der it hichtepunt fan de Toanielkriich.
3 Dielname oan de Toanielkriich nimt ôf.
Beskriuwing a: beoardieling fan bûtenôf liket oerstethoscope te wêzen
Beskriuwing b: selsskippen doare it oan om beoardielde te wurde
Beskriuwing c: der is in soad romte foar de beoardieling fan bûtenôf
Notearje yn it skema efter eltse ûntjouwing de letter fan de bêst passend
beskriuwing neffens de tekst.
1p 25
1p 26 Wat wol de skriuwer benammen berikke mei dizze tekst?
A De skriuwer wol de lêzer ferdidedearje troch yn byld te sketsen fan de
Fryske toanielwrâld fan de ôfrûne 100 jier.
B De skriuwer wol de lêzer ynformearje oer de ûntjouwing fan de
provinsjale Toanielkriich troch de jierren hinne.
C De skriuwer wol de lêzer oantrune ta it koesterjen fan de Fryske
toanielwrâld en de Toanielkriich yn it bysûnder.
D De skriuwer wol de lêzer oertsjûgje fan it belang fan in goede
beoardieling fan toanielutfieringen troch betûfte karmasters.
Let op: de lêste fragen fan dit examen stean op de folgjende pagina.
HA-1017-a-21-1-o
5/6
lees verder

### Pagina 6

Tekst 3 De histoaryske wierheid fan de film Redbad

1p 27 Wat is de wichtichste funksje fan alinea 1?
A Alinea 1 jout in betingst.
B Alinea 1 jout in ekskús.
C Alinea 1 jout in oanlieding.
D Alinea 1 jout in restriksje.

2p 28 Hokker twa arguminten wurde oandroegen foar it feit dat der net foar it Frysk keazen is as fertaal yn de film?

1p 29 Mei hokker wurd út alinea 4 wurdt de film Redbad oantsjut?

1p 30 "Der binne allinnich mar archeology"ske boarnen" (r. 66-67)
Ta watfoar idee oer Redbad hawwe dy boarnen laat?

1p 31 Hokker konklúzje oer de film Redbad kinst lûke op basis fan alinea 5?
A De film docht in tige grut berop op de fantasy fan de sjogger.
B De film is benammen fersparre troch archeology"ske fynsten.
C De film wurdt boykotte troch in protte histoarisy en akademisy.

1p 32 Wat is it ferbân tusken de earste sin fan alinea 6 en it oare part fan alinea 6?
A It is in foarweardlik ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 33 Yn alinea 7 lûkt Jensma in konklúzje.
Hokker kanttekening kinst meitsje by de hâldberens fan dy konklúzje?
Helje it antwurd út it begjin fan de tekst.

De volgende inlieding hoart by de vragen 34 en 35.
Jensma jout yn de tekst syn miening oer in oantal aspekten fan de film.
1p 34 Wat tinkt Jensma fan de miening fan de filmmakkers wat de taal oanbelanget?
1p 35 Wat is de miening fan Jensma oer hoe't de film de ûnderwerpen behannelet?

1p 36 Wat is it wichtichste skriuwdoel fan de skriuwer?
A ferdvedearje en ynfoearje
B ferdivedearje en oertsjûgje
C ynformearje en oertsjûgje

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

HA-1017-a-21-1-o
einde
Beschikbaar gesteld door Stichting Studibegelieding Leiden (SSL).