# Eindexamen Fries HAVO 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/fries/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2017
tijdvak 1
woensdag 24 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 46 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1017-a-17-1-0

### Pagina 2

Tekst 1 Fingerseintsje by Brahms wol 40.000 lear op en del

1p 1 Mei hokker begryp kin de funksje fan de ynlieding boppe de tekst it bêst
beneamd wurde?
A definysje
B doelstelling
C konstatearring
D miening

1p 2 “Neffens Woldendorp ... ynspanning ta” (r. 12-15)
Watfoar eftergrûn hat dizze bewearing fan refalidaasjedokter
Woldendorp?
A in emosjonele eftergrûn
B in empiryske eftergrûn
C in morele eftergrûn

1p 3 “Dy rjochtet ... dwaan kinne.” (r. 26-28)
Wêr ferwiist it wurdsje ‘dy’ nei?

1p 4 Wat wie de reden foar Woldendorp om him te spesjaliseartje yn
muzykblessueren?

De folgjende ynhâld hoart by de fragen 5 en 6.
Ut de twa foarbylden dy’t Woldendorp yn alinea 3 jout, falt ôf te lieden
wêrom’t er muzykhelmetsjes topsport fynt.
2p 5 Jou de twa redens.
2p 6 Is Kalma it mei de refalidaasjedokter iens dat muzykheltsjes topsport is?
Ljochtsje dyn antwurd ta mei it ynhâldlike argumint fan Kalma.

2p 7 Yn alinea 4 wurdt oarsaken foar it ûntstean fan blessueren jûn.
Neam de fjouwer oarsaken.

2p 8 Hokker blessueren fan in trombonist waarden earder yn de tekst neamd?

1p 9 Hoe slút alinea 5 ynhâldlik oan op alinea 4?
A Alinea 5 jout in foarbyld by wat yn alinea 4 sein is.
B Alinea 5 jout in nuancering by wat yn alinea 4 sein is.
C Alinea 5 jout in oanfolling by wat yn alinea 4 sein is.
D Alinea 5 jout in útlis by wat yn alinea 4 sein is.

1p 10 Op hokker wize kin de tekst it bêst typearre wurde?
A It is in redenering mei skôgjende eleminten.
B It is in skôging mei útiensettende eleminten.
C It is in útiensetting mei oertsjûgjende eleminten.

HA-1017-a-17-1-o
2 / 6
lees verder

### Pagina 3

Tekst 2 Lûden fertelle it ferhaal fan de omjouwing

1p 11 Wat is de wichtichste funksje fan alinea 1?
Yn alinea 1 wurdt
A in anekdoate jûn.
B in begryp útlein.
C in koarte skiednis sketst.
D in saakkundige yntrodusearre

2p 12 Neam beide begripen en jou by elk begryp in koarte beskriuwing.

1p 13 Hokker stylfiguer brûkt de skriuwster hjir?
“Ferskate lûden kinne inoar fersterkje en byinoar it ferhaal fan de
omjouwing fertelle.” (r. 28-30)
A eufemisme
B hyperboal
C metonymia
D personifikaasje

1p 14 Mei hokker formulearring fettet Andringa gear watst bûten hearst ast it lûd
fan ferfear fuorthellest (r. 38-40)?
Sitearje it sinpart út alinea 3.

1p 15 Mei hokker twa begripen kinst it ferbân tusken de alinea's 4 en 5 oanjaan?
A beskriuwing - redenen
B ferskynsel - oarsaak
C stânpunt - arguminten
D útlis - nuansearing

2p 16 Neam seis typysk Fryske lûden dy't yn de tekst neamd wurde.
Helje dyn antwurd út alinea 6.

Alinea 7 kinst beskôgje as in útwurking fan in útspraak dy't Andringa yn
alinea 5 dien hat.
1p 17 Sitearje de bedoelde útspraak.

1p 18 Wêrom is it neffens Andringa no wol in goede tiid om belied te meitsjen?
(r. 132-133)
A omdat de ympakt fan lûd noch net serieus nommen wurdt
B omdat de oanpak fan desibellen gjin súkses wie
C omdat de oerheid him allinne mar fierder weromlûkt
D omdat der in grut ferlet fan kwalitative ferbettering is

HA-1017-a-17-1-o 3/6 lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 19 “'de partisipaasjemaatskippij of - sa’t wy dat yn Fryslân ek wol neame - de ‘mienskip’.” (r. 141-143)
Sitearje it sinpart dat beskriuwť wat dêrmei yn dizze tekst bedoeld wurdt.

1p 20 Wat is it doel fan dizze tekst?
A amúsearje
B ynformearje
C ynstruearje
D oertsjûgje

1p 21 Hokker doel hat Andringa benammen mei de dingen dy’t er seit?
A amúsearje
B ynformearje
C ynstruearje
D oertsjûgje

De folgjende ynlieding hoart by de fragen 22 tot en mei 25.
De tekst kin ferdield wurde yn fjouwer tekstparten:
Tekstpart 1: alinea 1 oant en mei 3
Tekstpart 2: de alinea’s 4 en 5
Tekstpart 3: de alinea’s 6 en 7
Tekstpart 4: alinea 8 oant en mei 10

1p 22 Hokker tuskenkopke past it bêst by tekstpart 1?
A Fragen oer soundscape
B Krityk op soundscape
C Resint ûndersyk nei soundscape
D Utlis fan soundscape

1p 23 Hokker tuskenkopke past it bêst by tekstpart 2?
A In nij 3D-lûdsysteem
B Lûd en it ymmúnsysteem
C Noflike lûden by terapy
D Soundscape by soarchynstellingen

1p 24 Hokker tuskenkopke past it bêst by tekstpart 3?
A Feroaringen yn lûden
B Fryske lûden
C Ynfloed fan lûd op fûgels
D Lânskip en lûden

1p 25 Hokker tuskenkopke past it bêst by tekstpart 4?
A De ynfloed fan globalisearring
B Minder desibellen
C Sintrale autoriteit
D Werom nei noflike lûden

HA-1017-a-17-1-o 4 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 5

Tekst 3 De wearde fan skiednis
26 Wat is de funksje fan alinea 1?
A it beskriuwen fan de oanlieding
B it formulearjen fan it stânpunt fan de skriuwer
C it jaan fan in gearfetting foarôf
D it stellen fan in foar de tekst wichtige fraach
27 Yn alinea 2 wurdt op figuerlike wize foarbylden beskreaun fan soarten skiednis dy't TSY yn skiedniswinkel keapje kinne soest.
Jou de twa wurden út alinea 2 dy't skiednis as tastiber guod oantsjutte.
28 “Dat sil skommelje as oandielen fan multynasjonsals.” (r. 21-22)
Hokker foarm fan byldspraak wurdt hjir brûkt?
A ferliking
B metafoar
C metonymia
D personifikaasje
De folgjende ynhâld heart by de fragen 29 en 30.
Yn alinea 3 jout de skriuwer antwurd op de fraach: “Wie skiednis eartiids kostber?” (r. 23).
29 Neam de twa ûnderdielen dêr't de fraach troch har mei beäntwurde wurdt.
30 Hokker konklúzje kin men út it antwurd fan de skriuwer lûke?
31 Hokfoar soarte arguminten wurde it meast jûn yn alinea 4?
A autoriteitarguminten
B emosjonele arguminten
C feitlike arguminten
D morele arguminten
32 Wat is it ferbân tusken de alinea's 7 en 8?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in opsommend ferbân.
C It is in redenearend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
33 Yn alinea 8 giet de skriuwer yn op in emosjonele funksje fan skiednis.
Yn de beskriuwing dêrfan sit yn tsjinstelling.
Jou oan wat dy tsjinstelling is.
Let op: de lêste fragen fan dit eksamen stean op de folgjende pagina.
HA-1017-a-17-1-o
5/6
lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 34 Wat is de funksje fan alinea 9?
A Alinea 9 jout in gearfetting fan de tekst.
B Alinea 9 jout in konklúzje by de tekst.
C Alinea 9 is in oprop oan de lêzer.
D Alinea 9 is in warskôging foar de lêzer.

Nei it lêzen fan de hiele tekst kinst de fraach “Wat soe ‘skiednis’ dan wurdich wêze?” (r. 4-5) beantwurdzje.
2p 35 Neam de twa aspekten dêr’t de wearde fan skiednis neffens de skriuwster út bestiet.

1p 36 Hokfoar soart tekst is “De wearde fan skiednis”?
A It is in redeneärring.
B It is in skôging.
C It is in útienzetting.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-1017-a-17-1-o 6 / 6 einde