# Eindexamen Filosofie HAVO 2005 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/filosofie/2005/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 14 – Opgave 14 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 filosofie Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 05 Tijdvak 1 Dinsdag 31 mei 9.00 - 12.00 uur Als bij een vraag een verklaring, uitleg of argumentatie gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of argumentatie ontbreekt. Voor dit examen zijn maximaal 40 punten te behalen; het examen bestaat uit 14 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 500017-1-24o Begin ### Pagina 2 Dit document is een examenpagina met als titel 'Opgave 1 The Matrix'. De pagina is van het type opgave en bevat voornamelijk tekstuele inhoud, zonder visuele elementen zoals grafieken of tabellen. De tekst bespreekt filosofische concepten gerelateerd aan de film 'The Matrix', met name de discussie over realiteit, bewustzijn en materialisme. Er wordt ingegaan op de mechanische wereld gecreëerd door machines en de aard van menselijk bewustzijn. De student wordt gevraagd om twee specifieke opdrachten uit te voeren. De eerste opdracht (2p) betreft het uitleggen en toepassen van een citaat over de relatie tussen waarneming en het materialisme. De tweede opdracht (3p) vraagt de student om de eigenschappen van bewustzijn te beschrijven in de context van het materialisme en om argumenten te geven tegen deze visie, verwijzend naar de tekst. De pagina bevat ook paginanummering en een verwijzing naar de bron van de tekst, Daniel Barwick. ### Pagina 3 Dit is een examenpagina met een opgave van het type tekstinterpretatie en redenering. Er zijn geen grafieken of tabellen aanwezig. De tekst behandelt wiskundige en wetenschappelijke concepten zoals de aard van waarneming, de mogelijkheid van computers om ervaringen te beleven, het verschil tussen menselijke en machinale waarneming (patroonherkenning, pixels), en de filosofische vraag naar 'qualia' (subjectieve ervaringen) door middel van gedachte-experimenten (bv. 'de Chinese Kamer', 'wat als je een vleermuis was?'). De student wordt gevraagd om argumenten te beoordelen, te beschrijven wat er gebeurt in een gedachte-experiment, en hieruit conclusies te trekken en te onderbouwen. De pagina bevat drie teksten (tekst 1, tekst 2, tekst 3) die als bronmateriaal dienen voor de opdrachten. De opdrachten variëren in punten (4p, 2p, 4p) en specificeren wat er van de student verwacht wordt, zoals 'beargumenteer', 'beschrijf' en 'verwerk'. ### Pagina 4 Dit is een opgavepagina van een examen, met name vraag 6 en 7. De pagina bevat geen grafieken of tabellen, maar wel tekstuele scenario's en filosofische concepten. Vraag 6 introduceert het gedachte-experiment van de ervaringsmachine van Robert Nozick, waarbij de student wordt gevraagd te beargumenteren of utilitarisme zou instemmen met het gebruik van zo'n machine. Vraag 7 bespreekt een citaat van A.M. Verbeek over de aard van filosofie, waarbij studenten hun interpretatie moeten geven en moeten beargumenteren of deze mogelijk is in de ervaringsmachine van Nozick. De studenten worden gevraagd om te argumenteren, te beargumenteren en hun positie te verdedigen, waarbij concepten als utilitarisme, ervaringsmachine, filosofie, monisme en dualisme centraal staan. ### Pagina 5 Dit is een opgavepagina uit een examen, getiteld 'Opgave 2 Denkende machines, lichamelijkheid en vervreemding'. De tekst behandelt de geschiedenis van computers en schaken, specifiek de confrontatie tussen Garry Kasparov en IBM's Deep Blue. Er worden concepten als kunstmatige intelligentie en de Turingtest geïntroduceerd. De student wordt gevraagd om de Turingtest te beschrijven en te beargumenteren of deze test criterium biedt om menselijk denken te meten. Verder wordt er gevraagd naar het argument van Lady Lovelace tegen de mogelijkheid van machines om te denken en het argument van Jefferson, waarbij de student de kritiek van Turing hierop moet uitleggen. Tot slot moet de student aan de hand van John Copeland's argumenten (chimpansee-argument, argument vanuit zintuigen) beargumenteren waarom de Turingtest niet voldoet. ### Pagina 6 Dit is een examenpagina met tekstfragmenten en bijbehorende vragen. Het eerste fragment, met de bron E.M. Forster's 'The Machine Stops', introduceert het concept van een technologisch geavanceerde toekomst waarin menselijke interactie via machines verloopt, wat leidt tot vervreemding. Wetenschappelijke concepten zoals de rol van technologie op menselijke ontmoeting en de filosofie van Martin Heidegger worden aangestipt. De vragen die gesteld worden, gaan over het uitleggen van een richting in deze technologie, het onderbouwen van een stelling met een citaat en het beargumenteren van Descartes' positie als een 'ontologisch dualist'. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen op deze pagina. ### Pagina 7 Dit is een examensituatie die een tekstfragment bevat, gevolgd door een opgave. Het tekstfragment, gemarkeerd als 'tekst 5', is een passage over het concept van objecten en hun aanwezigheid, en hoe dit gerelateerd is aan waarneming en het lichaam. Het citaat is afkomstig uit 'Fenomenologie van de waarneming' van M. Merleau-Ponty. Na de tekst wordt de student gevraagd om een standpunt in te nemen over de vraag of machines lichamelijkheid kunnen ervaren, gebaseerd op de argumentatie in het citaat. Er worden geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen gepresenteerd. Het betreft een filosofische vraag die analyse en onderbouwing vereist.