# Eindexamen Economie HAVO 2018 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/economie/2018/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO 2018 tijdvak 2 maandag 18 juni 13.30 - 16.30 uur economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. HA-1022-a-18-2-o ### Pagina 2 Dit is een opgavepagina, getiteld 'Opgave 1'. De tekst beschrijft een feestavond georganiseerd door Voetbalvereniging Z8G ter ere van hun 60-jarig jubileum. De avond bevat een optreden van Guus Meeuwis en vindt plaats in een sportpark en nabijgelegen weilanden. Er worden kosten en opbrengsten geanalyseerd, met specifieke aandacht voor ticketprijzen, kortingen voor leden, en een break-even analyse. Er is geen sprake van grafieken, tabellen of figuren. De student wordt gevraagd om aan te geven waarom bepaalde kosten constant zijn, voorwaarden te geven voor een voorstel, een berekening van de totale opbrengsten te tonen, en de winst bij een bepaald voorstel te berekenen. De opgave is opgedeeld in vier genummerde deeltaken, elk met een puntentelling (2p). De concepten die aan bod komen zijn kostenanalyse, prijsstelling, winstberekening en break-even analyse. ### Pagina 3 Dit is een examenpagina met twee opgaven (genummerd 5 en 6) die beide refereren aan Bron 1, die waarschijnlijk op een voorgaande pagina staat. Opgave 5 vraagt om een berekening die aantoont dat de locatie van een evenement voor 87,5% wordt benut. Opgave 6, die 3 punten waard is, vraagt om de economisch juiste redenering te maken op basis van een citaat van een voorzitter. Dit citaat beschrijft een situatie waarin de vraag naar een product (toegangskaartjes) samenvalt met een ander evenement (EK-finale), wat leidt tot een aanpassing van de vraagcurve en een afname van het surplus. De student moet de gaten in het citaat invullen en de effecten analyseren op basis van economische concepten zoals betalingsbereidheid, inkomenelasticiteit, substituten, en consumenten- en producentensurplus. Er worden ook twee vraagfuncties gepresenteerd: Qv = -150P + 11.000 en Qv = -150P + 13.000. ### Pagina 4 Dit is een opgavepagina uit een examen, getiteld 'Opave 2 - Het Britse pond crasht'. De tekst beschrijft de impact van een referendum op het Britse pond, met economische concepten zoals valuta, beurskoersen, internationale handel, concurrentiepositie, inflatie en betalingsbalans. Er wordt verwezen naar een bron en de student wordt gevraagd om gevolgen uit te leggen, een berekening te tonen en effecten op de concurrentiepositie te analyseren. De opgave bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen. De student dient economische principes toe te passen en te analyseren hoe wisselkoersschommelingen de economie beïnvloeden. Het gaat specifiek om de gevolgen van de Brexit op het Britse pond en de bijbehorende economische implicaties voor verschillende sectoren en handelspartners. ### Pagina 5 Dit is een examenaan-opgavepagina, bestaande uit twee genummerde vragen (11 en 12), elk met een puntentoekenning ('2p'). Vraag 11 vraagt de student om uit te leggen hoe een koersdaling van het Britse pond kan leiden tot een inflatie in Groot-Brittannië. Vraag 12 vraagt de student om twee manieren te beschrijven waarop een renteverlaging kan bijdragen aan het herstel van de economische groei. Er is een citaat opgenomen in vraag 12, afkomstig van de Bank of England, waarin wordt aangegeven dat de rente is verlaagd van 0,5% naar 0,25% met het oog op de prognoses voor de Britse economische groei na de Brexit. Geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen zijn aanwezig. De concepten die aan bod komen zijn economisch van aard, specifiek gericht op macro-economische verschijnselen zoals inflatie, wisselkoersen en monetair beleid (renteverlagingen). De student wordt gevraagd om te analyseren en uit te leggen, wat duidt op een toetsing van begripsvermogen en analytische vaardigheden. ### Pagina 6 Dit is een opgavepagina, genaamd 'Opave 3', uit een examen. De tekst behandelt de Zorgverzekeringswet, de acceptatieplicht van zorgverzekeraars, averechtse selectie, moral hazard en het eigen risico. Er wordt gesproken over premies, maximale eigen risico's en de hoogte van maandpremies. De opgave bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen. Van de student wordt gevraagd om uitleg te geven over de begrippen averechtse selectie en moral hazard, en vervolgens een berekening te maken van het bedrag dat Karin maximaal kan besparen aan jaarpremie in vergelijking met de extra benodigde hoeveelheid spaargeld. Hiervoor moet gebruik gemaakt worden van bron 1A, 1B en 2. ### Pagina 7 Dit is een opgavepagina uit een examen, getiteld 'Opave 4'. De tekst behandelt de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba als bijzondere gemeenten van Nederland, en introduceert het concept van de secundaire-inkomensverdeling. Visuele elementen omvatten een kaart met vlaggen van de BES-eilanden. De student wordt gevraagd om economische concepten toe te passen, zoals het onderscheiden van primaire en secundaire inkomens, het maken van berekeningen met betrekking tot de inkomensverdeling, en het interpreteren van Lorenzcurves. Er wordt verwezen naar vier bronnen voor informatie. Specifieke taken zijn het correct plaatsen van economisch getimde termen, het aantonen van een specifieke inkomensverhouding, het berekenen van een coördinaat, en het vergelijken van Lorenzcurves. ### Pagina 8 Dit is een opgavepagina van een examen. De pagina bevat tekstuele informatie en twee opgaven genummerd 22 en 23, met bijbehorende puntenaanduidingen (2p). Opgave 22 vraagt om de berekening van de secundaire-inkomensverhouding van de BES-eilanden, gebruikmakend van de bovengenoemde tekst en bron 1 en 4. Opgave 23 is een vervolg op de conclusie van Nuestra en Mateo en vraagt de student om de conclusie uit te leggen en beide belastingstelsels te betrekken. De tekst introduceert het concept van secundaire-inkomensverhouding en vergelijkt dit tussen 'BES-eilanden' en 'Europees' Nederland, waarbij een verhouding van 1:6,7 wordt genoemd. Er wordt gesproken over progressieve en proportionele belastingstelsels. Er zijn geen grafieken of tabellen aanwezig. ### Pagina 9 Dit is een examenpagina van het type opgave, getiteld 'Opave 5 Prijzenoorlog'. De tekst beschrijft een concurrentiestrijd tussen twee parkeergelegenheden bij een vliegveld: Budget Parking (BP) en een nieuwe concurrent genaamd 'Victor Valet' (VV) of 'Concurrent Parking' (CP). Het examen behandelt economische concepten zoals monopolistische concurrentie, oligopolie, prijselasticiteit van de vraag en gevangenendilemma's. De student wordt gevraagd economische theorieën toe te passen op de geschetste situatie. Dit omvat het beoordelen van de marktvorm (vraag 24, 25), het analyseren van prijsdiscriminatie (vraag 26), het uitvoeren van berekeningen (vraag 27) en het identificeren van strategische interacties tussen bedrijven (vraag 28). De informatie is gepresenteerd in een tekstuele vorm met verwijzingen naar twee bronnen (bron 1 en bron 2), die waarschijnlijk verdere details bevatten die nodig zijn voor de analyse.