# Eindexamen Duits HAVO 2023 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/duits/2023/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2023
tijdvak 2
tijdsduur: 2,5 uur
Duits
Bij dit examen horen een bijlage en een antwoordblad.
Beantwoord alle vragen op het antwoordblad.
Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1004-a-23-2-0

### Pagina 2

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Duits antwoordt, levert dat 0 punten op.

Tekst 1 Wenn de Postmann täglich klingelt

1p 1 Welke Aussage über das Projekt Bremen Post persönlich 2.0 stimmt mit den Zeilen 1-14 überein?
A Die Beteiligung ist für die Briefträger freiwillig.
B Die Kosten für die Teilnahme werden vorerst von der Stadt getragen.
C Die teilnehmenden Postboten haben eine Kontroll- und Meldefunktion.
D Jeder interessierte Senior der Stadt kann teilnehmen.

1p 2 In welchem Satz kann man lesen, was das Ziel des Projektes Bremen Post persönlich 2.0 ist?
A „Zu dem ... geworben wird.“ (Zeile 15-18)
B „Und sie ... angefordert haben.“ (Zeile 18-20)
C „Mit diesen ... angeschlossen haben.“ (Zeile 21-23)

1p 3 Warum sind die „Interessenvertreter(n)“ (Zeile 27) mit dem Projekt einverstanden?
A weil es die Arbeitsbelastung der Pflege-Mitarbeiter verringert
B weil es für Senioren sicherer ist, bekannten Personen die Tür zu öffnen
C weil so bei den Löhnen des Postpersonals gespart werden kann
D weil so die Arbeitsplätze des Postpersonals erhalten werden können

1p 4 „Geldzustellung” (regel 40)
In welke alinea was hier eerder al sprake van?
Noteer de nummers van de betreffende alinea.

1p 5 De eerste zinnen van alinea 5 staan in de tekst. Onderstaande zinnen vormen het einde van de alinea.
Wat is de juiste volgorde?
Noteer de letters tot en met c in de juiste volgorde.
a Denn auch die Stadt will das Angebot finanziell unterstützen.
b Fast 40 Euro Gebühr pro Monat waren vermutlich zu viel.
c In Bremen könnte es jedoch für die Senioren billiger werden.

HA-1004-a-23-2-0
2 / 9
lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Tekst 2 Feldsalat ist gar kein Salat

1p 6 Aus welchem Grund mischt man Samen mit Sand, ehe man sie aussät?
A Sie können so besser Feuchtigkeit festhalten.
B Sie sind so besser vor hungrigen Vögeln versteckt.
C Sie sind so besser vor Kälte geschützt.
D Sie werden so besser in die Erde zerstreut.

1p 7 Wodurch ist dieser Text vor allem gekennzeichnet?
A durch Abwägungen
B durch Behauptungen
C durch Empfehlungen
D durch Vermutungen

Tekst 3 Eine Bank zum Mitnehmen

1p 8 Aus welchem Bedürfnis ist die Idee der Mitfahrerbank in Speicher entstanden? (Absatz 1 und 2)
A Man wollte die Mobilität in der Region verbessern.
B Man wollte einen angenehmen Carpoolplatz für den Pendelverkehr haben.
C Man wollte etwas gegen die Einsamkeit älterer Einwohner unternehmen.
D Man wollte zur Schonung der Umwelt beitragen.

1p 9 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze overeenkomt met de regels 6 tot en met 19.
1 De bankjes zijn vooral bedoeld voor mensen op leeftijd.
2 De bankjes staan dicht bij een parkeerplek.
Noteer achter elk nummer ‘wel’ of ‘niet’.

1p 10 Uit welk woord in alinea 4 blijkt dat de "Mitfahrerbank" een aantrekkelijk idee is?
Citeer het betreffende woord.

1p 11 Welches Wort kann man im Sinne des Textes zwischen „Antrag" und „abgelehnt" (Zeile 22) einfügen?
A deshalb
B jedoch
C sogar
D trotzdem

HA-1004-a-23-2-0 3/9 lees verder

### Pagina 4

1p 12 Was macht den Erfolgsfaktor der Mitfahrerbank aus? (Absatz 4)
die Tatsache, dass
A die Strecken, die man gemeinsam fährt, kurz sind
B die Teilnehmer am Projekt sich irgendwie vertraut sind
C es genügend Stellen gibt, wo man mitgenommen werden kann

Tekst 4 Warum wir keine Uni-Rankings gewinnen

1p 13 Was will der Autor dem Leser mit dem 1. Absatz deutlich machen?
A Bei manchen Wettbewerben steht das Ergebnis von vornherein fest.
B Die Deutschen interessieren sich stärker für Fußball als die
Amerikaner.
C Fußballspiele soll man eigentlich nicht mit Uni-Rankings vergleichen.
D Zum Glück geht es bei den meisten Wettbewerben ehrlich zu.

1p 14 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Absatz 2?
A außerdem
B deswegen
C nämlich
D trotzdem

De “Uni-Rankings” (titel) hebben te lijden onder oneerlijke vergelijkingen.
Welke oorzaak van de “Verzerrungseffekt(en)” (regel 30 en 37) wordt in
alinea 4 – naast geld – genoemd?

1p 15
De minister-president van Oostenrijk heeft een “Plan A” (regel 42)
opgesteld voor een betere plek op de ranglijst van universiteiten.
In welke zin wordt dit plan concreet beschreven?
Citeer de eerste twee woorden van die zin.

Tekst 5 Immer kommt mir das Leben dazwischen

4p 17 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze overeenkomt met
de tekst.
1 Karl vond de droom waarin zijn opa voorkwam een beetje eng.
2 Karls moeder houdt zich in haar vrije tijd bezig met spiritualiteit.
3 Karls moeder verklaart de droom van haar zoon vanuit haar beroep.
4 Karls vader is in zijn huwelijk erg volgzaam.
5 Karl vindt het moeilijk dat hij zulke intelligente ouders heeft.
6 Karl vindt het idee van zijn vader om kookvideo’s op YouTube te
zetten veel te soft.
7 Karls vader stelt voor tijdens de afwas met zijn zoon verder te
discussiëren.
Noteer achter elk nummer ‘wel’ of ‘niet’.

HA-1004-a-23-2-o 4/9 lees verder ► ► ►


### Pagina 5

Tekst 6 Teddy in diagonal
1p 18 Wie begründeten die Richter ihr Urteil in einem Rechtsstreit um die Maße
eines Teddybaren?
A Der Beklagte hat keine zu komplizierten Maße verwendet.
B Der Kläger hat keine neuen Tatsachen vorgelegt.
C Die Größe eines Kuscheltiers sagt nichts darüber, wie sehr es geliebt
werden kann.
D Die Hersteller haben die Maßangaben nicht absichtlich geändert.
Tekst 7
1p 19 Welche Auskunft gibt der 2. Absatz?
A Er berichtet von Übereinstimmungen zwischen zwei Büchern.
B Er bespricht die Thematik zweier preisgekrönter Bücher.
C Er erklärt den literarischen Wert zweier neuerschiedener Bücher.
D Er informiert über zwei junge, schon erfolgreiche Autorinnen.
1p 20 Welcher Titel passt zum Text?
A Frauenliteratur bei immer mehr Lesern beliebt
B Jury streitet sich bei Preisverleihung
C Literaturpreis geht an zwei Autorinnen
D Neuer Literaturpreis für jugendliche Debütantinnen
Tekst 8 Hauptsache modisch, Moral egal!
"haben [...] ordentlich eingekauft" (regel 6-7)
1p 21 Welk woord in alinea 1 benadrukt dit?
Citeer het betreffende woord.
1p 22 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Absatz 2?
A unfreundlich
B unglücklich
C unwissend
1p 23 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Absatz 3?
A beglückt
B überrascht
C zufrieden
HA-1004-a-23-2-o 5/9 lees verder

### Pagina 6

1p 24 Wie ist der 4. Absatz gemeint?
A als Klage
B als Tipp
C als Warnung

1p 25 „Dasselbe gälte übrigens auch für den Verbraucher“ (Zeile 41)
Was ist damit gemeint?
A Auch als junger Primark-Kunde sollte man auf Nachhaltigkeit
achtgeben.
B Das Einkaufen bei Primark wird jungen Kunden von ihren Freunden
nicht übelgenommen.
C Junge Primark-Kunden brauchen sich nicht mit der Herstellung ihrer
Kleidung zu beschäftigen.

1p 26 „Den Konsumenten ... falschen Weg.“ (Zeile 47-48)
Was wäre für Natalie der richtige Weg?
dafür zu sorgen, dass Ökokleidung
A auch bei älteren Generationen ankommt
B einen besseren Ruf bekommt
C etwas billiger hergestellt wird
D öfter besprochen wird

1p 27 “Wie kann das sein?” (inleiding)
In welke alinea wordt de motivatie genoemd om goedkope
modezaken te kopen?
Noteer het nummer van de betreffende alinea.

Tekst 9 Auf die Teilchen, fertig, los!
[...]Aus den erwarteten ein bis zwei Dutzend Teilnehmern wurden gleich 232
Anmeldungen." (Zeile 6-7)
1p 28 Wie verhalten sich diese Worte zum vorangehenden Satz?
Sie bilden dazu
A eine Konkretisierung.
B einen Gegensatz.
C eine Relativierung.
D eine Verallgemeinerung.

1p 29 "dasselbe Puzzle zusammenbauen" (regel 10)
Wird in alinea 2 duidelijk waarom dit idee is losgelaten?
Zo ja, noteer de eerste twee woorden van de zin waarin de reden
genoemd wordt. Zo nee, antwoord 'nee'.

HA-1004-a-23-2-0 6/9 lees verder

### Pagina 7

1p 30 Welche Aussage über die inoffizielle Weltmeisterschaft stimmt mit dem 3. Absatz überein?
A Der Gewinner ist derjenige, der die meisten Puzzles fertiggestellt hat.
B Die Puzzles sind am Anfang versiegelt, so dass man nicht früher anfangen kann.
C Die Spielregeln schreiben vor, dass nur Einzelpersonen teilnehmen dürfen.
D Die Teilnehmer können im Internet überprüfen, wer führt.
1p 31 Wie stellt Günther Simetsberger das Puzzeln im 4. Absatz dar? als ein Hobby,
A das ihm viel Entspannung bringt
B das man ohne allzu viel Vorbereitung betreiben kann
C für das er sich ein wenig schämt
D in dem er sich völlig verlieren kann

Tekst 10 Was tun, wenn ein Getränk auf den Laptop kippt?
1p 32 Welches Wort kann man im Sinne des Textes zwischen „raten“ und „immer“ (2. Zeile der Einleitung) einfügen?
A außerdem
B daher
C schließlich
D sogar
Er ist vloeistof in je computer gekomen. Je hoopt dat hij nog werkt.
2p 33 Welke twee adviezen worden in alinea 2 gegeven om de kans dat hij nog werkt zo groot mogelijk te maken? (Let op: alinea 2)
1p 34 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Absatz 2?
A dringend
B kompliziert
C sinnvoll
D überflüssig
1p 35 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze overeenkomt met alinea 3.
1 Er wordt aangeraden om bij de aanschaf van een laptop direct een verzekering hiervoor af te sluiten.
2 Schade aan laptops van de werkgever die door werknemers is veroorzaakt, is altijd via het werk gedekt.
Noteer achter elk nummer 'wel' of 'niet'.
1p 36 Welche reden geeft Lisa Högden om bij schade bij voorkeur je elektronicaverzekering in te schakelen? (alinea 4)
HA-1004-a-23-2-o 7 / 9 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl-leiden.nl. Pagina: 218

### Pagina 8

1p 37 "Lieber Haftpflicht- oder Elektronikversicherung zahlen lassen?" (alinea 4) Welke derde mogelijkheid om misschien een schade vergoed te krijgen wordt in alinea 4 genoemd?

Tekst 11 Im Land der Mech-Saurier

1p 38 Welche Aussage über Horizon: Zero Dawn trifft auf den 1. Absatz zu?
Im 1. Absatz
A wird der Inhalt des Spiels geschildert.
B wird eine Beurteilung des Spiels gegeben.
C wird vor der Gewalt im Spiel gewarnt.

1p 39 Wie of wat wordt bedoeld met “das Studio” (regel 9)?
Antwoord met een citaat.

1p 40 Welcher Satz enthält ein Urteil über Horizon: Zero Dawn?
A „Aloy trifft ... Stammen annimmt.“ (Zeile 17-18)
B „Mit jedem ... Beuteglück verbessern.“ (Zeile 18-20)
C „Obwohl Aloy ... The Witcher 3 heranreicht.“ (Zeile 20-23)

1p 41 Welchen Rat in Bezug auf das Spiel gibt der Autor im 4. Absatz?
Spieler sollten
A die Anfangsstufen öfter spielen, um besser zu werden.
B die zusätzlichen Möglichkeiten erkunden.
C sich auf das Erwerben von Belohnungen konzentrieren.
D sich auf die wichtigsten Navigationsmittel beschränken.

Tekst 12 Tipps fürs Oktoberfest

Lees eerst de opgave(n) voordat je naar de tekst gaat.

1p 42 Hoe kun je zien dat een vrouw, gekleed in een dirndl-jurk, al getrouwd is?
Antwoord in het Nederlands.

HA-1004-a-23-2-o 8 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

2p 43 Geef bij elk van de volgende beweringen aan of deze overeenkomt met de tekst.
Let op: Elke bewering wordt voorafgegaan door een situatieschets.
1 Je hebt een tafel gereserveerd. Je moet een uur van tevoren aanwezig
zijn.
2 Bij het brengen van het bier heeft de serveerster geknoeid en in je
glas zit nu minder dan een liter bier, dus je protesteert. Je hebt recht
op een vol glas.
3 Je hebt een tafel gereserveerd, maar als je aankomt, zit er al iemand:
de tafel blijkt dubbel gereserveerd te zijn. Je hebt recht op een andere
tafel.
Noteer achter elk nummer 'wel' of 'niet'.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
HA-1004-a-23-2-o
9/9
einde
