# Eindexamen Duits HAVO 2019 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/duits/2019/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2019
tijd vak 2
dinsdag 18 juni
13.30 - 16.00 uur
Duits
Bij dit examen horen een bijlage en een antwoordblad.
Beantwoord alle vragen op het antwoordblad.
Dit examen bestaat uit 42 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1004-a-19-2-o

### Pagina 2

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Duits antwoordt, levert dat 0 punten op.

Tekst 1 Tagsüber Lehrer, abends Ork

1p 1 Was wird im 1. Absatz über die Kleidung der LARP-Spieler ausgesagt?
A Sie ist weniger wichtig als die Rolle, die gespielt wird.
B Sie kostet die Spieler viel Geld.
C Sie wird für jedes neue Spiel ein wenig umgeändert.
D Sie wird oft aus alten Kostümen aufgearbeitet.

1p 2 "entwickeln sich [...] aus sich selbst heraus" (regel 6-7)
Met welk zelfstandig naamwoord in alinea 5 wordt hetzelfde bedoeld?
Citeer het betreffende zelfstandig naamwoord.

1p 3 Um wie viel konkrete Angelegenheiten kümmert sich das
„Organisationsteam“ (Zeile 12) laut des 1. Absatzes?
A um eine
B um zwei
C um drei
D um vier
E um fünf
F um sechs

2p 4 De schrijver maakt duidelijk dat LARP-spelers veel tijd, geld en passie in
hun hobby steken, een voorbeeld daarvan is het gebruik van
middeleeuwse taal.
Noem nog twee andere concrete voorbeelden uit alinea 2.
Let op: geef je antwoord in het Nederlands, niet citeren!

1p 5 "Welche Menschen spielen denn diese Rollenspiele?" (regel 30)
Welk bijvoeglijk naamwoord vormt de kern van het antwoord op deze
vraag?
Citeer het betreffende bijvoeglijk naamwoord.

HA-1004-a-19-2-o 2/9 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie www.allexamens.nl. Voor de perfecte voorbereiding op je eind

### Pagina 3

"Ja, meistens schon." (regel 38)
De onderstaande zinnen vormen de rest van alinea 4. Ze staan hieronder in verkeerde volgorde.
1p 6 Wat is de juiste volgorde?
a Außerdem sind die Gewandungen – man spricht nicht von Kostümen – sehr aufwendig und teuer, manche kosten die Spieler schon 5.000 Euro!
b Es geht den Spielern ja auch um die Weiterentwicklung ihres Charakters in seinen Fähigkeiten und Erfahrungen.
c Für diesen Fall haben einige Spieler dann doch noch einen Zweitcharakter dabei, aber dann wird's noch teurer.
d Wenn aber ein Charakter stirbt, kann er nicht mehr mitspielen, das nehmen sie sehr genau.
Noteer op het antwoordblad de letters a tot en met d in de juiste volgorde.

2p 7 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet overeenkomt met de inhoud van de regels 38-63.
1 Bij $LARP$ moet je vaak inspelen op onverwachte situaties.
2 $LARP$ verspreidt zich vanuit Duitsland over de rest van de wereld.
3 $LARP$ wordt door buitenstaanders steeds minder raar gevonden.
4 Door de toenemende commercie zal $LARP$ op den duur steeds minder aantrekkelijk worden.
Noteer achter elk nummer op het antwoordblad 'wel' of 'niet'.

1p 8 Was spricht aus der letzten Antwort von Boris Leist?
A Ärger
B Übermut
C Zuversicht
D Zweifel

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat je de bijbehorende tekst raadpleegt.

Tekst 2 Zahnbürste mit Smartphone-Anbindung

"Im Herbst ..., den Markt." (1. Satz)
1p 9 Wovon könnte es dem Text nach abhängig sein, ob diese Zahnbürste tatsächlich auf den Markt kommen wird?
A von dem Interesse potenzieller Kunden
B von den benötigten finanziellen Mitteln
C von den technischen Möglichkeiten
D von der Mithilfe der Zahnärzte

HA-1004-a-19-2-o 3 / 9 lees verder ▶ ▶ ▶

### Pagina 4

Tekst 3 Warnhinweise für Raucher
1p 10 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 10?
A dagegen
B demzufolge
C trotzdem
1p 11 Wie steht der Verfasser dieses Artikels zur Erfindung der sprechenden Zigarettenschachtel?
A Das kann man dem Text nicht entnehmen.
B Er ist aufrichtig erstaunt.
C Er ist einigermaßen beängstigt.
D Er ist ein wenig skeptisch.
E Er ist ziemlich begeistert.
Tekst 4 Alte Panini-Bildserien bringen bis zu 15.000 Euro ein
1p 12 Der Satz „Und damit ... Tauschwelle an.“ (Zeile 6-9) ist in Bezug auf den vorangehenden Satz eine
A Erklärung.
B Folge.
C Konkretisierung.
D Voraussetzung.
1p 13 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 11?
A Falls
B Obwohl
C Weil
D Zumal
1p 14 Was macht der 3. Absatz über Panini deutlich?
A Panini bringt nur Sammelbilder deutscher Fußballstars auf den Markt.
B Panini hat eine große Anhängerschaft unter Sammlern.
C Panini hat mit der WM-Serie Südafrika bisher den größten Erfolg erlebt.
D Panini ist ursprünglich ein deutsches Unternehmen.
Bestimmte Faktoren bestimmen den Wert der Panini-Alben. (4. und 5. Absatz)
1p 15 Welcher Faktor wird hier nicht genannt?
A das Alter der Alben
B der Zustand, in dem sich die Alben befinden
C die Bekanntheit der in den Alben abgebildeten Fußballspieler
D die Vollständigkeit der Sammlungen in den Alben
HA-1004-a-19-2-o 4/9 lees verder

### Pagina 5

1p 16 Was kann man aus dem 6. Absatz schließen?
Alben mit Bildern von weiblichen Fußballstars
A können für Sammler wertvoll werden.
B umfassen weniger Bildchen als Alben mit männlichen Fußballspielern.
C werden hauptsächlich von Frauen gesammelt.

1p 17 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 52?
A erschweren
B garantieren
C verheimlichen
D verhindern

1p 18 „Nur zwei ... so ausgeprägt.“ (Zeile 57-58)
Was kann man daraus schließen?
Hartmut Schüker:
A hat sich zwei Mal nicht genug bemüht, ein Album vollständig zu füllen.
B hat sich zwei Mal vorgenommen, mit dem Sammeln aufzuhören.
C hat zwei Mal der Versuchung nachgegeben, ein vollständiges Album
zu verkaufen.
D hat zwei Mal die fehlenden Bildchen für seine Sammlung nicht mehr
kaufen können.

Tekst 5 Es ist gefährlich, bei Sturm zu schwimmen

4p 19 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de inhoud van de tekst.
1 Hanna heeft Ben gevraagd om voor haar verjaardag een graffiti-
kunstwerk te maken.
2 Al zolang Ben en Hanna vrienden zijn, dagen ze elkaar uit dingen te
doen die ze eigenlijk niet durven.
3 Hanna probeert Ben op het rechte pad te houden.
4 Hanna is bang dat Ben door zijn kunstwerk in de problemen zal raken.
5 Ben heeft een paar dagen in de gevangenis gezeten vanwege eerdere
graffiti.
6 Hanna vindt dat Ben de school een slechte naam bezorgt door zijn
graffiti.
7 Ben is ervan overtuigd dat Hanna hem zal verraden.
8 Ben raakt geïrriteerd doordat Hanna zijn verjaardagscadeau afkeurt.
Noteer achter elk nummer op het antwoordblad ‘wel’ of ‘niet’.

HA-1004-a-19-2-o 5 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 6

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat je de bijbehorende tekst raadpleegt.
Tekst 6 Last-Minute-Lernen
In de tekst ontbreken vijf tussenkopjes.
Welk van de onderstaande tussenkopjes hoort bij welke alinea?
Je mag elk tussenkopje maar één keer gebruiken en
tussenkopjes over.
a Bewegen
b Frische Luft
c Gedächtnisstutze
d Grundwissen
e Laut sprechen
f Überblick
g Volle Konzentration
Noteer achter elk nummer op het antwoordblad de letter van het juiste
tussenkopje.

Tekst 7 Wer war der erste Künstler?
1p 21 Welke Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 6?
A darum
B dennoch
C nämlich
D zudem
1p 22 Welche der in diesem Text genannten Höhlenmalereien sind die
jüngsten?
A „eine Hand mit roter Farbe" (Zeile 11-12)
B „die Darstellung eines Babirus" (Zeile 12-13)
C „Handabdrücke" (Zeile 16)
D „Bilder von Wildpferden und Nashörnern" (Zeile 18-19)
Om zich met kunst te kunnen bezighouden moest de mens volgens
alinea 4 bepaalde vaardigheden hebben.
1p 23 Waarover moest hij nog meer kunnen beschikken?
Citereer het betreffende zelfstandig naamwoord.
1p 24 "Die Wiege der Kunst" (regel 1)
Waar stond die wieg vermoedelijk volgens de tekst?
HA-1004-a-19-2-0 6/9 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssileiden.nl. Pagina: 548

### Pagina 7

1p 25 Wie beurteilt der Verfasser die Kunst der Höhlenmalerei?
A Er äußert sich nicht dazu.
B Er kritisiert ihre Thematik.
C Er sieht sie als einen positiven Schritt an.

Tekst 8 Einfach mal ausschalten

1p 26 „Der Kinder- ... sich bringt.“ (Absatz 2)
Wann besteht dem Text nach ein konkretes Problem,
wenn Jugendliche
A durch den Smartphonegebrauch den „Live“-Kontakt zu ihrem Umfeld
verlieren
B durch den Smartphonegebrauch regelmäßig Konflikte mit den Eltern
haben
C durch den Smartphonegebrauch zu wenig Schlaf bekommen
D durch die hohen Telefongebühren in finanzielle Schwierigkeiten
geraten

1p 27 Welche Ergänzung passt in die Lücke im 2. Absatz?
A aber
B also
C außerdem

1p 28 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet
overeenkomt met de tekst.
Psychotherapeut Schlautmann geeft ouders het advies
1 de smartphone van hun kind te voorzien van een technische
aanpassing zodat ze controle hebben.
2 met hun kind over diens smartphonegebruik te praten.
Noteer achter elk nummer op het antwoordblad ‘wel’ of ‘niet’.

Tekst 9 Der/die/das Nutella

1p 29 „Ist Deutsch trotzdem eine schöne Sprache?“ (Zeile 3)
Was will Frau Kunkel-Razum in ihrer Antwort auf diese Frage deutlich
machen?
Im Deutschen
A entstehen neue Wörter, die einen Begriff besser als bereits
bestehende Wörter wiedergeben.
B kann man in einigen Fällen besser keine deutschen Übersetzungen
benutzen.
C kann man kreativer sein als im Englischen.
D versucht man so wenig wie möglich englische Wörter zu benutzen.

HA-1004-a-19-2-o 7 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 8

1p 30 Welche Frage passt in die Lücke in Zeile 10?
A Wie gefällt Ihnen die Arbeit?
B Wie ist der Arbeitstag eingeteilt?
C Wie kommen Sie mit den Kollegen aus?
D Wie muss man sich die Arbeit vorstellen?

„Das neue Jahr soll sehr schön werden ist also ein sehr deutscher Satz.“
(Zeile 25-26)
1p 31 Warum ist das so?
Einige Wörter in diesem Satz sind die meist
A deutlichen.
B einfachen.
C gebrauchten.
D korrekten.
E schönen.

1p 32 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 37?
A spüren kaum
B vergessen ein
C wissen schon

1p 33 Welk woord vormt de kern van het antwoord op vraag 8?
Citeer het betreffende woord.

1p 34 Was kann man aus dem letzten Absatz schließen?
A Die Autokorrektur kann Fehler machen, die man nicht rechtzeitig bemerkt.
B Im Prinzip sollte es nicht notwendig sein, eine Autokorrektur zu benutzen.
C Kathrin Kunkel-Razum benutzt die Autokorrektur nur dann, wenn sie sich nicht ganz sicher ist.
D Wenn man schnell eine Mail senden will, kann die Autokorrektur nützlich sein.

Tekst 10 Die Mode aus der App

3p 35 Geef van elk van de volgende eigenschappen van Picalook en Shazam aan of deze wel of niet besproken wordt in de regels 1-22.
1 hoe Picalook en Shazam de input via de smartphone krijgen
2 hoe groot de databanken van Picalook en Shazam zijn
3 hoe het komt dat Picalook en Shazam gratis zijn
4 hoe het komt dat Picalook en Shazam zo succesvol zijn geworden
5 hoe je de producten via Picalook en Shazam kunt bestellen
6 hoe Picalook en Shazam de auteursrechten hebben vastgelegd
Noteer achter elk nummer op het antwoordblad 'wel' of 'niet'.

HA-1004-a-19-2-0 8 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 9

1p 36 Uit welk zelfstandig naamwoord uit alinea 5 blijkt hoe Daniel Raschke aan zijn app verdient?
Citeer het betreffende zelfstandig naamwoord.

1p 37 „Wir stehen ... ihn nutzen.“ (Zeile 33-34)
Aus diesen Worten Raschkes spricht
A Enttäuschung.
B Menschenkenntnis.
C Vertrauen.
D Zweifel.

1p 38 "Ein gestreiftes ... Suchtreffern angezeigt." (regel 41-42)
Wat maakt de schrijver door middel van dit voorbeeld duidelijk?
Let op: voor een vertaling van deze zin wordt geen scorepunt toegekend.

1p 39 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 45?
A kostspieligen
B spießigen
C unauffindbaren
D untragbaren

1p 40 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 52?
A begründet
B erwägt
C gesteht
D verspricht

Lees bij de volgende opgaven steeds eerst de vraag voordat je de bijbehorende tekst raadpleegt.

Tekst 11 Was das Solo-Leben leichter macht

1p 41 Het single-bestaan heeft niet alleen nadelen volgens deze tekst.
Onder welk tussenkopje worden ook voordelen genoemd?
Citeer het tussenkopje.

Vrouwelijke singles zijn beter in staat een mooi, rijk vol leven te leiden
dan mannelijke singles, onder andere omdat ze hun huiselijke omgeving
beter voor elkaar hebben.

1p 42 Welke andere factor speelt ook nog een rol?

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

HA-1004-a-19-2-o
9/9

