# Eindexamen Duits HAVO 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/duits/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2016
tijdvak 2
woensdag 22 juni
13:30 - 16:00 uur
Duits
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
HA-1004-a-16-2-o

### Pagina 2

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Duits antwoordt, levert dat 0 punten op.

Tekst 1 Bierhauptstadt ohne Bier

1p 1 "Der Münchner ... nicht fassen." (regel 1-2)
Wat kon Mario Eibl niet begrijpen?

1p 2 "Das war ein echter Ausnahmezustand." (Zeile 9-10)
Mit welchen Worten ist dasselbe gemeint?
A „Immer wieder ... dem Trockenen." (Zeile 11)
B „Ausgerechnet die ... flüssiges Gold." (Zeile 12-14)
C „leere Regale ... ,Nicht lieferbar'" (Zeile 15-16)

1p 3 "Kein Bier ... wie Augustiner." (regel 17-18)
Waarom is het volgens alinea 3 opmerkelijk dat Augustiner-bier zo populair is?

"gilt als trendy" (regel 20)
Daarvoor wordt in het vervolg van de tekst een mogelijke verklaring gegeven.
1p 4 Citeer de eerste twee woorden van de zin waarin deze mogelijke verklaring staat.

1p 5 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 32?
A erklärt das
B stimmt dem zu
C verneint das

1p 6 Wozu dient die Diskussion um die Bierflaschen im 5. und 6. Absatz?
Als mögliche Erklärung dafür, dass
A das Augustiner Bier so beliebt ist.
B der Preis des Augustiner Bieres so niedrig ist.
C es zu wenig Augustiner Bier gibt.

Tekst 2 Chip- und Haftpflicht für Hunde

1p 7 Welche Ergänzung passt in die Lücke im 2. Absatz?
A erkennen
B erreichen
C vereinbaren
D vermeiden

HA-1004-a-16-2-o
2/9
lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 8 Zowel eigenaren van zoekgeraakte honden als dierenartsen hebben
voordeel van de in alinea 3 genoemde database.
Wie kan/kunnen er volgens de tekst nog meer van profiteren?
1p 9 Moeten volgens de tekst alle hondenbezitters een zogenaamd
“hondenrijbewijs” halen?
Antwoord met ‘ja’ of ‘nee’ en citeer de eerst twee woorden van de zin
waarin je het antwoord hebt gevonden.
1p 10 Was geht in Bezug auf „Leinenzwang“ (5. Absatz) aus dem Text hervor?
A Leinenzwang gilt für Hunde ab sechs Monaten.
B Leinenzwang gilt für Hunde, die als gefährlich eingestuft sind.
C Leinenzwang gilt nur für vorbestrafte Hundehalter.
D Leinenzwang gilt nur in Niedersachsen.
Tekst 3 Voßkuhle warnt vor der Sammelwut von Facebook
1p 11 "eine risikogeneigte Tätigkeit" (alinea 1)
Op welk risico wijst Voßkuhle met betrekking tot de bezigheden op
Facebook?
1p 12 Wie verhält sich der zweite Absatz zum ersten?
A Er konkretisiert ihn.
B Er relativiert ihn.
C Er verallgemeinert ihn.
D Er widerlegt ihn.
Tekst 4 Wo bist du?
1p 13 „vor einer banalen Kulisse" (Zeile 1)
Mit welcher Ortsbestimmung ist dasselbe gemeint?
A „im Heimatstädtchen" (Zeile 7)
B „bei einer Web-Kontaktstelle" (Zeile 12-13)
C „an der Frittenbude" (Zeile 14-15)
1p 14 Der 3. Absatz ist in Bezug auf die beiden vorangehenden Absätze
A eine Relativierung.
B eine Verallgemeinerung.
C eine Wiederholung.
D eine Zusammenfassung.
HA-1004-a-16-2-0
3/9
lees verder

### Pagina 4

2p 15 “Das Internet entflammt erloschene Lieben und führt alte Bekannte zusammen.” (regel 17-19) Met welke twee begrippen uit alinea 4 en 5 wordt hetzelfde tot uitdrukking gebracht?
Citeer de betreffende begrippen.

3p 16 Geef van elk van volgende beweringen over Friendsreunited aan of deze wel of niet overeenkomt met de inhoud van de alinea’s 5, 6 en 7.
1 Julie Pankhurst wilde via het internet achterhalen waar haar voormalige vrienden woonden.
2 De man van Julie Pankhurst begon meteen enthousiast de programmatuur voor de website Friendsreunited te schrijven.
3 De website Friendsreunited bleek een groot succes te zijn.
4 Vanaf de lancering van de website Friendsreunited werkte het echtpaar Pankhurst op een professionele manier.
5 Vanaf de lancering verdiende het echtpaar Pankhurst veel geld aan de website Friendsreunited.
6 De website Friendsreunited is onlangs aan een tv-zender verkocht. Noteer het nummer van elke bewering, gevolgd door ‘wel’ of ‘niet’.

1p 17 “Aber solcherei ... Portale mit.” (regel 64-66)
Met welk doel bijvoorbeeld wordt Stayfriends.de niet aan zulke uitbreidingen mee?

1p 18 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 76?
A Erinnerungen
B Familie
C Lebensfreude
D Zukunftsträume

Tekst 5 Noten für Lehrer auf spickmich.de erlaubt

1p 19 “Das entschied ... Neukirchen-Vluyn zurück” (regel 2-5)
Waarop baseerde de rechter zijn oordeel?

1p 20 „Was bleibt, ist allerdings die Kritik an dem Portal spickmich.de.“ (Zeile 10-12)
Wer hat dem Text nach Kritik?
A „Manuel Weisbrod“ (Zeile 21)
B „nicht nur Pädagogen, sondern auch Ärzte, Universitätsprofessoren, Handwerker und andere“ (Zeile 25-26)
C „Die Landesschülervertretung Nordrhein-Westfalen“ (Zeile 27)
D „450 000 deutsche[n] Lehrer[n]“ (Zeile 36-37)

HA-1004-a-16-2-o 4 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 21 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 23?
A einmalige
B gerechte
C klare
D wichtige

1p 22 Was kann man aus dem letzten Absatz schließen?
A Die Bewertungen in spickmich.de führen dazu, dass der Unterricht besser wird.
B Die Bewertungskriterien bei spickmich.de sind ziemlich schwarz-weiß.
C Die meisten Lehrer werden von ihren Schülern positiv beurteilt.
D Nur registrierte Schüler dürfen ihre Lehrer bewerten.

Tekst 6 Altes Brot

2p 23 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet overeenkomt met de inhoud van de tekst.
1 Het is Timo Broeker gelukt om bio-ethanol te maken van oude broodresten.
2 Benzine bevat een wettelijk voorgeschreven hoeveelheid bio-ethanol.
3 Beschimmeld brood is ongeschikt voor de productie van bio-ethanol.
4 Timo Broekers uitvinding is een ramp voor de eenden in het park.
Noteer het nummer van elke bewering, gevolgd door 'wel' of 'niet'.

HA-1004-a-16-2-o 5/9 lees verder ►►►

### Pagina 6

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat dat je de bijbehorende tekst raadpleegt.

Tekst 7 Reise nach Marokko

In de tekst zijn de vragen 2 t/m 7 van Focus aan Till Roenneberg weggelaten.
3p 24 Zet de vragen op de juiste plaats in de tekst.
a Also sind Spät-typen in der Frühschicht die Opfer der Sommerzeit?
b Bleibt ein Spättyp- lebenslang ein Langschläfer?
c In Ihrem Buch „Wie wir ticken“ fordern Sie einen späteren Schulbeginn. Wieso?
d Sind Sommer- und Winterzeit noch sinnvoll?
e Spielt die Sonne als Zeitgeber für den Büromenschen überhaupt noch eine Rolle?
f Was war ursprünglich der Grund, die Sommerzeit einzuführen?
g Wer leidet besonders unter der Sommerzeit?
h Wie stark ist der Einfluss des inneren Tickens?
Noteer de nummers 2 t/m 7, gevolgd door de letter van de vraag.
Let op: Je mag elke vraag maar één keer gebruiken en je houdt twee vragen over.

Tekst 8 In Spaanien nachts Paella essen

2p 25 “In Spanien nachts Paella essen” (titel)
Welke twee andere voorbeelden van typisch Duits toeristengedrag worden in de tekst genoemd?

1p 26 Der Fragesatz „Wo sonst ... Wegbeschreibungen formulieren?“ (3. Absatz) ist in Bezug auf den vorangehenden Satz
A eine Konkretisierung.
B eine Relativiierung.
C eine Steigerung.

HA-1004-a-16-2-o 6 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 7

Tekst 9 Glaube, Hoffnung, Pflaster
1p 27 Was kann man in Bezug auf das Kinesio-Tape aus dem 1. Absatz schließen?
Dessen Wirkung
A beruht hauptsächlich auf psychologischen Grundsätzen.
B ist effektiver als die Wirkung anderer Tapes.
C ist im Grunde noch kaum richtig erforscht worden.
D kann nur bei Sportverletzungen nachgewiesen werden.

„Damals suchte ... nicht einschränkt“. (Zeile 12-14)
1p 28 Mit welchen Worten fängt der Satz an, der deutlich macht, dass Kenzo Kase in seinen Bestrebungen nur teilweise erfolgreich war?
A „So entwickelte“ (Zeile 14)
B „Mit Spannung“ (Zeile 16)
C „Zudem kann“ (Zeile 18)
D „Im Gegensatz“ (Zeile 20)

1p 29 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 25?
A Außerdem
B Dennoch
C Nicht länger
D Nicht umsonst

Tekst 10 Seelenstriptease per Bleistift
1p 30 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 5?
A Altmodisches
B Hochgeistiges
C Technisches
D Triviales

1p 31 Welche Aussage stimmt mit dem 1. Absatz überein?
A Auch berühmte Schriftsteller haben sich in ihren Tagebüchern mit Alltagsproblemen beschäftigt.
B Diaristen können sich besser in Probleme anderer Menschen hineinversetzen.
C Diaristen sind ideenreicher als Leute, die kein Tagebuch führen.
D Manche Jugendlichen vertrauen ihre Probleme lieber einem Tagebuch an, statt sie mit den Eltern zu besprechen.

HA-1004-a-16-2-o
7 / 9
lees verder

### Pagina 8

1p 32 Worauf bezieht sich „Sie“ (Zeile 23)?
A „Sigmund-Freud-Theorien“ (Zeile 20)
B „Tagebücher“ (Zeile 21)
C „kritische Lebensereignisse“ (Zeile 22)

2p 33 "doch sie sind schlimmer dran" (regel 41)
Welke twee redenen noemt Duncan daarvoor?

1p 34 „Seelenstriptease per Bleistift“ (Titel)
Mit welcher Umschreibung ist nicht dasselbe gemeint?
A „Auseinandersetzung mit sich selbst“ (Zeile 15-16)
B „Gefühle und Gedanken von der Seele [zu] schreiben“ (Zeile 26)
C „Sitzungen auf der Couch“ (Zeile 27-28)

1p 35 Der Ton des Textes ist
A abwertend.
B sachlich.
C spöttisch.

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat je de bijbehorende tekst raadpleegt.

Tekst 11 Hardware mit Verfallsdatum

3p 36 Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze wel of niet overeenkomt met de tekst.
1 Het gebeurt regelmatig dat apparatuur kort na het verlopen van de garantietermijn kapotgaat.
2 De garantietermijn van apparatuur is aan wettelijke regels gebonden.
3 Van alle apparatuur die in een gemiddeld huishouden kapotgaat, hebben printers de kortste levensduur.
4 Het schenden van kartelafspraken binnen de gloeilampenindustrie werd met geldboetes bestraft.
5 Ondanks een officieel verbod hebben bedrijven nog steeds afspraken over de levensduur van gloeilampen.
6 Klassieke gloeilampen worden langzamerhand allemaal vervangen door lampen met een langere levensduur.
Noteer het nummer van elke bewering, gevolgd door 'wel' of 'niet'.

HA-1004-a-16-2-o 8 / 9 lees verder

### Pagina 9

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat dat de bijbehorende
tekst raadpleegt.

Tekst 12 Das Entscheidende im FOCUS

1p 37 Je Duitse vriend wil een abonnement op Focus en jij meldt hem aan.
Krijgt hij één van de welkomstgeschenken?
Antwoord met ‘ja’ of ‘nee’ en citeer de eerste twee woorden van de zin
waarin het antwoord staat.

Tekst 13 Igitt!

1p 38 Der Satz „So schließen ... unangenehmen Gerüchen.“ (Zeile 6-7) ist in
Bezug auf den vorangehenden Satz
A eine Folge.
B eine Relativering.
C eine Zusammenfassung.
D ein Widerspruch.

1p 39 Welche Ergänzung passt in die Lücke in Zeile 13?
A Depression
B Phobie
C Sucht
D Wahnvorstellung

1p 40 „mehrere Strategien“ (Zeile 29)
Wie viel Strategien werden genannt?
A eine
B zwei
C drei
D vier
E fünf

2p 41 "warum wir uns ekeln” (ondertitel)
Tegen wie en/of wat wil ons lichaam ons op deze manier beschermen?
Noem de beide bedreigingen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

HA-1004-a-16-2-0

9/9

einde