# Eindexamen Duits HAVO 2009 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/duits/2009/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

### Vraag 44 – Opgave 44

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2009
tijdvak 1
dinsdag 2 juni
9.00 - 11.30 uur
tevens oud programma
Duits
Duits 1,2
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 44 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staan hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
923-1004-a-HA-1-o

### Pagina 2

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het anders is aangegeven. Als je in het Duits antwoordt, levert dat 0 punten op.

Tekst 1 Die Moderation

1p 1 In welke alinea vertelt Katja Fuhrmann waar ze haar inspiratie vandaan haalt?
1p 2 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücke in Zeile 23?
A Dabei
B Deshalb
C Stattdessen
1p 3 Citeer het woord uit alinea 3 dat de kern van deze alinea weergeeft.
1p 4 Welches der folgenden Wörter trifft den Kern der 4. Antwort?
A Fundus
B schnelllebig
C Trend
D unvollständig
1p 5 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücken in den Zeilen 59 und 62?
A Dürfen
B Können
C Müssen
D Wollen
1p 6 “Die freuen sich natürlich.” (regel 68)
Waarover verheugen ze zich?
1p 7 “Also ganz eigene Typen.” (regel 88)
In welke alinea kwam dit “eigene” voor het eerst ter sprake?

Tekst 2 Der Musik was husten

2p 8 Geef van elk van de onderstaande beweringen aan of deze overeenkomt met de inhoud van de tekst.
Op het in de tekst beschreven congres
1 kregen de musici onvoldoende gelegenheid hun ongenoegen te uiten.
2 werden als grap hoestbonbons uitgedeeld.
3 werden geen echte oplossingen voor het hoestprobleem gevonden.
4 zocht men ook naar redenen waarom er gehoest wordt.
Noteer het nummer van elke bewering, gevolgd door ‘wel’ of ‘niet’.

923-1004-a-HA-1-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

Tekst 3 Forscherrat für Prominente
1p 9 Wovor will „Sense about Science“ Stars schützen?
A Vor Betrügern.
B Vor Blamagen.
C Vor Gesundheitsrisiken im Showbiz.
D Vor Schadensersatzforderungen.
Tekst 4 Erst mal jobben im Ausland
1p 10 Welk woord in alinea 1 geeft de beste samenvatting van Andreas Enssles
ervaring met het “jobben im Ausland” (titel)?
1p 11 “Fernweh allein reicht nicht” (regel 16-17)
Welke andere motivatie hebben veel jongeren volgens alinea 3?
1p 12 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücke in Zeile 32?
A Außer
B Besonders
C Sogar
1p 13 Absatz 3 wird in Absatz 5
A bestätigt.
B eingeschränkt.
C widerlegt.
1p 14 „Das, was wir hier machen, ist wichtig!“ (Bildunterschrift)
Warum ist das nach Absatz 6 so?
Im Anne-Frank-Haus lernen deutsche Jugendliche
A das Tagebuch der Anne Frank besser zu verstehen.
B Menschen anderer Religionen offener gegenüberzustehen.
C mit ihren Gefühlen angesichts der eigenen Geschichte umzugehen.
In de tekst worden de namen van drie jongeren genoemd die in het buitenland
werken/gewerkt hebben: Andreas Enssle (alinea 1), Judith Fromnhold (alinea 6)
en Verena Kaus (alinea 7). Verena Kaus heeft daarvoor een andere motivatie
dan de andere twee.
1p 15 Waarin wijkt haar motivatie af?
923-1004-a-HA-1-o 3 lees verder

### Pagina 4

1p 16 Tekst 5 Lieber der Nase nach
“Frauen . . . Orientierungssinn.” (regel 1-3)
Hoe oriënteren vrouwen en mannen zich?
Citeer de twee kernwoorden uit alinea 3, die de verschillen tussen het oriënteringsvermogen van mannen en van vrouwen het beste weergeven. Noteer ‘mannen:’ en ‘vrouwen:’, telkens gevolgd door het betreffende woord.

1p 17 Welche Wortgruppe passt in die Lücken in den Zeilen 43 und 46?
A behalten . . bei
B geben . . weiter
C kriegen . . in den Griff
D machen . . zu Geld
E setzen . . aufs Spiel

1p 18 „Lieber der Nase nach“ (Titel)
Wie verhält sich der letzte Absatz zu diesem Titel?
A Er illustriert ihn.
B Er relativiert ihn.
C Er widerspricht ihm.

Tekst 6 Tiere an der Macht

1p 19 Um wessen Rechte geht es in diesem Text?
Um die Rechte
A der Tiere.
B des Parlaments.
C einer Partei.
D eines Architekten.

Tekst 7 Rosa Waschmaschinen für China

1p 20 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücke in Zeile 14?
A Bemerkenswert
B Neu
C Praktisch
D Überflüssig

1p 21 „In bestimmten . . . will“ (Zeile 29-32)
Auf welche Ausstattungsmerkmale wollen bestimmte Verbraucher wohl verzichten?
A „Rollen, Rattengittern und kurze(n) Waschprogramme(n)“ (Zeile 11-13)
B „eine Langversion mit größerem Fond“ (Zeile 44-45)
C „Konservierungsstoffe(n)“ (Zeile 62)
D „Münzfächer in den Geldbeuteln“ (Zeile 72)

923-1004-a-HA-1-o 4
lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 22 "In diesem etabliert." (regel 37-40)
Met welk concreet resultaat?

1p 23 Citeer een woordgroep uit alinea 3 en een woordgroep uit alinea 4 die hetzelfde betekenen als "die nationale Eigenart" (regel 38-39).

Inhaltlich besteht der 3. Absatz aus zwei Teilen.
1p 24 Mit welchen Wörtern fängt der zweite Teil an?
A "Deshalb muss" (Zeile 51-52)
B "Egal, ob" (Zeile 56)
C "In China wird" (Zeile 60)
D "Während man" (Zeile 65)

1p 25 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücke in Zeile 97?
A notwendig
B schick
C tabu
D überflüssig

1p 26 Welcher Satz fasst den Inhalt des Textes am besten zusammen?
A "Wer sich ... Weltmarkt" (Zeile 19-23)
B "Angefangen ... Fallen." (Zeile 24-29)
C "In bestimmten ... interessiert." (Zeile 29-34)

2p 27 Welke drie kleurenassociaties hebben de Chinezen volgens de tekst? Noteer telkens in één woord de kleur en in één woord de associatie.

Tekst 8 Frau des Monats

1p 28 Was beinhaltet das Projekt „Zu Tisch, à table“?
Nicole Rehbein
A bildet in einem Restaurant bekannte Deutsche als Kellner aus.
B hat in einem Restaurant Obdachlose als Kellner eingestellt.
C organisiert Wohltätigkeitsdiners, bei denen bekannte Deutsche servieren.
D serviert in verschiedenen Großstädten Obdachlosen Wohltätigkeitsdiners.

1p 29 Was treibt Nicole Rehbein zu ihrem Handeln?
A Ehrgeiz
B Mitleid
C Schuldgefühl
D Spaß

923-1004-a-HA-1-o 5 lees verder ▶▶▶

### Pagina 6

Tekst 9 Blauer Dunst zwingt in die Knie
1p 30 Leg uit wat de schrijver letterlijk met de titel bedoelt.
1p 31 Welches der folgenden Wörter passt in die Lücke?
A einmalig
B unklar
C verboten

Tekst 10 Mit Sicherheit ein Trottel
1p 32 "Fahrradhelme sind für Trottel." (regel 24-25)
Waarom draagt Till Raether volgens het voorafgaande stuk tekst dan toch een fietshelm?
1p 33 "Was ... Anziehungskraft." (regel 27-30)
Op wie?
2p 34 "Der zweite Ausweg" (regel 66-67)
Welke drie groepen zouden daarvan profijt hebben?
Citeer telkens de twee kernwoorden.
1p 35 "wenn es soweit ist" (regel 82-83)
Wat wordt met "es" bedoeld?
1p 36 "Seien Sie dabei! Greifen Sie zu!" (Zeile 87-88)
Wie soll der Leser diese Worte verstehen?
A Kaufen Sie mir meinen Fahrradhelm ab!
B Nehmen Sie meinen Fahrradhelm mit!
C Probieren Sie meinen Fahrradhelm mal aus!
D Sehen Sie sich meinen Fahrradhelm mal an!
1p 37 Welche Aussage trifft auf den gesamten Text zu?
Der Text ist
A überwiegend engagiert.
B überwiegend sachlich.
C voller Kritik.
D voller Selbstspott.
923-1004-a-HA-1-o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Tekst 11 Warum sind Vorlieben so verschieden?
38 Die Frage „Aber ... finden?“ (Zeile 6-7) gibt an, mit welchem Thema sich der Text befasst. Welches Wort steht in dieser Frage zentral?
A alle
B auch
C schön
D Trend

39 Wie verhält sich „Bier“ (Zeile 14) zu „Stiefel“ (Zeile 4)?
A ein Beispiel.
B eine Konkretisierung.
C einen Gegensatz.
D einen Vergleich.

40 „Erwartungen ... wollen.“ (Zeile 17-19) In welchem Satz gibt es statistische Daten für diese Schlussfolgerung?
A „Im Blindtest ... Gebräu.“ (Zeile 31-32)
B „Gaben ... hoch.“ (Zeile 32-35)
C „Sie fiel ... hatten.“ (Zeile 35-37)

41 Was wird im 3. Absatz beschrieben?
A Die Auswahl der Testpersonen und der Biermarken.
B Die Begeisterung der Testpersonen.
C Die Durchführung und die ersten Ergebnisse des Testes.
D Die Risiken für die Testpersonen.

42 Welche der folgenden Wortgruppen passt in die Lücke in Zeile 42?
A andere davon halten
B es in uns auslöst
C es kostet

Tekst 12 Songs gegen Schmerz

43 Welche Aussage stimmt mit dem Text überein?
A Krankenhäusern wird empfohlen, Patienten nach Operationen Musik hören zu lassen, um damit die Schmerzen zu lindern.
B Musik hören nach einer Operation lindert zwar die Schmerzen, aber zu wenig, um es als Therapie zu verschreiben.
C Ob Musik nach einer Operation die Schmerzen lindern kann, hängt davon ab, welche Art Musik der Patient hört.
D Untersuchungen haben gezeigt, dass Musik Schmerzen nur dann lindert, wenn Patienten daran glauben.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
923-1004-a-HA-1-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

Tekst 13 Das Layout: ,,Sehr gut und übersichtlich"

Lees bij de volgende opgave eerst de vraag voordat je de bijbehorende tekst raadpleegt.

De Berlijnse krant "Berliner Morgenpost" heeft gekozen voor een nieuwe opmaak.
Welke lezer is / Welke lezers zijn niet helemaal tevreden over deze nieuwe opmaak?
Schrijf de naam of de namen op.
1p 44

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
923-1004-a-HA-1-o* einde