# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2025 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2

## Vraag 1 – Omzetgroei vergelijken (2 punten)

Leg met een berekening uit of de procentuele groei van de omzet van Big Bazar in 2022 achterbleef bij die van Action.

Wat kun je verwachten: Je moet de procentuele omzetgroei van Big Bazar berekenen en deze vergelijken met de gegeven omzetgroei van Action om een conclusie te trekken.

Wat moet je kennen: Je moet weten hoe je een procentuele verandering berekent: (nieuw - oud) / oud * 100%. Je moet het begrip 'omzetgroei' kennen.

Wat moet je kunnen: Je moet relevante informatie uit de tekst halen. Je moet de formule voor procentuele verandering correct toepassen. Je moet een berekening uitvoeren en op basis daarvan een conclusie formuleren.

Waar op letten: Let op dat je het juiste basisjaar gebruikt voor de procentuele berekening (delen door de omzet van 2021). Voorkom reken- of afrondingsfouten. Vergeet niet om na de berekening een duidelijke conclusie te trekken.

Kernbegrippen: procentuele verandering, omzetgroei, concurrentieanalyse

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde basisjaar gebruiken voor procentuele berekening (delen door de nieuwe waarde i.p.v. de oude waarde)
- Reken- of afrondingsfouten
- Vergeten de conclusie te trekken na de berekening

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 2 – Relatie schulden en verliezen (1 punt)

Leg uit dat oplopende schulden kunnen leiden tot oplopende verliezen.

Wat kun je verwachten: Je moet uitleggen hoe oplopende schulden kunnen leiden tot oplopende verliezen.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat schulden op de balans staan en dat rente over deze schulden kosten zijn die op de winst- en verliesrekening komen. Je moet de relatie tussen schulden, rentelasten en het bedrijfsresultaat (winst of verlies) kennen.

Wat moet je kunnen: Je moet de financiële gevolgen van oplopende schulden kunnen benoemen en uitleggen hoe deze via rentelasten het resultaat beïnvloeden.

Waar op letten: Let erop dat je de link legt tussen schulden (balans) en rentelasten (winst- en verliesrekening). Zorg dat je uitlegt dat rentelasten kosten zijn die het verlies doen oplopen. Verwar balansposten niet met resultatenrekeningposten.

Kernbegrippen: Schulden, Rentelasten, Winst-en-verliesrekening, Kostenstructuur

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen balans (schulden) en resultatenrekening (kosten)
- Niet noemen van rente als de cruciale link
- Circulaire redenering zonder uitleg van het mechanisme

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/2

## Vraag 3 – Gevolgen faillissement voor verhuurders (2 punten)

Noem een voordeel en een nadeel van een faillissement van Big Bazar voor de verhuurders van de winkelpanden.

Wat kun je verwachten: Je moet een voordeel en een nadeel noemen van een faillissement van een huurder (zoals Big Bazar) voor de verhuurders van de winkelpanden.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat een faillissement inhoudt en welke gevolgen dit kan hebben voor verschillende stakeholders, in dit geval specifiek voor verhuurders. Je moet de relatie tussen huurder en verhuurder begrijpen en de financiële implicaties van een faillissement voor de verhuurder.

Wat moet je kunnen: Je kunt de gevolgen van een faillissement analyseren vanuit het perspectief van een specifieke stakeholder (de verhuurder). Je kunt een voordeel en een nadeel benoemen die direct voortvloeien uit het faillissement voor deze stakeholder.

Waar op letten: Let erop dat je het perspectief van de verhuurder inneemt en niet dat van een andere stakeholder. Zorg ervoor dat je een duidelijk voordeel en een duidelijk nadeel noemt en deze niet omdraait. Geef concrete antwoorden, zoals 'misgelopen huurinkomsten' of 'kosten voor het vinden van een nieuwe huurder', in plaats van algemene termen zoals 'verlies lijden'.

Kernbegrippen: faillissement, stakeholders, huurcontract, leegstandsrisico

Veelgemaakte fouten:
- Het perspectief van een andere stakeholder (bijvoorbeeld Big Bazar zelf of de werknemers) innemen in plaats van dat van de verhuurders.
- Het voordeel en nadeel omdraaien.
- Een te algemeen antwoord geven, zoals 'ze lijden verlies', zonder te specificeren dat het om misgelopen huurinkomsten of kosten voor een nieuwe huurder gaat.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – Gevolgen faillissement voor stakeholders (2 punten)

Noem naast de bovengenoemde schuldeisers twee andere groepen stakeholders, waarvoor een faillissement van Big Bazar nadelige gevolgen kan hebben. Geef hierbij aan op welke wijze de genoemde stakeholder wordt benadeeld.

Wat kun je verwachten: Je moet twee groepen stakeholders noemen die nadeel ondervinden van een faillissement, naast de reeds genoemde schuldeisers. Bij elke groep moet je specifiek aangeven op welke manier zij benadeeld worden.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat stakeholders zijn en welke verschillende groepen belanghebbenden er zijn bij een onderneming. Je moet de mogelijke nadelige gevolgen van een faillissement voor verschillende stakeholders kunnen benoemen.

Wat moet je kunnen: Je identificeert verschillende groepen stakeholders. Je analyseert de impact van een faillissement op deze stakeholders. Je formuleert concreet de nadelige gevolgen voor de gekozen stakeholders.

Waar op letten: Let erop dat je geen stakeholders noemt die al in de inleidende tekst zijn genoemd (banken, verhuurders). Zorg ervoor dat je bij elke genoemde stakeholder duidelijk de specifieke benadeling uitlegt. Noem altijd de stakeholder én de benadeling, niet alleen één van de twee.

Kernbegrippen: Stakeholders, Faillissement, Belanghebbenden

Veelgemaakte fouten:
- Een reeds genoemde stakeholder noemen (banken, verhuurders).
- Geen toelichting geven op het nadelige gevolg.
- Alleen het gevolg noemen zonder de stakeholder te benoemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 5 – Vrijwilligerswerk en arbeidsmarktpositie (1 punt)

Geef een verklaring waarom Rianah na haar studie waarschijnlijk gemakkelijker een baan kan vinden door het verrichten van vrijwilligerswerk.

Wat kun je verwachten: Je moet uitleggen waarom vrijwilligerswerk de kansen op een baan vergroot na je studie.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat vrijwilligerswerk kan leiden tot het opdoen van relevante werkervaring, het ontwikkelen van competenties en het opbouwen van een netwerk.

Wat moet je kunnen: Je moet de relatie kunnen leggen tussen vrijwilligerswerk en een verbeterde arbeidsmarktpositie.

Waar op letten: Je moet een concreet voordeel van vrijwilligerswerk benoemen dat direct bijdraagt aan het vinden van een baan, zoals werkervaring, competenties of netwerken. Vermijd te algemene antwoorden.

Kernbegrippen: Arbeidsmarktpositie, Werkervaring, Netwerken, Competenties

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven zonder de link te leggen met de kans op een baan.
- Niet benoemen van concrete voordelen zoals werkervaring, netwerk of competenties.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/5

## Vraag 6 – Commercieel of niet-commercieel? (1 punt)

Is de Stichting Voedselbank Voorwaerts een commerciële of niet-commerciële organisatie? Licht het antwoord toe.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over het onderscheid tussen commerciële en niet-commerciële organisaties. Je moet de aard van een organisatie bepalen en dit toelichten.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat een commerciële organisatie is. Je moet weten wat een niet-commerciële organisatie is. Je moet weten dat het belangrijkste verschil tussen deze twee het winstoogmerk is. Je moet weten dat een stichting een rechtsvorm is die vaak geen winstoogmerk heeft.

Wat moet je kunnen: Je kunt informatiebronnen raadplegen om relevante gegevens te vinden over het doel van een organisatie. Je kunt op basis van deze informatie bepalen of een organisatie een winstoogmerk heeft. Je kunt je antwoord toelichten met argumenten die je uit de bronnen haalt.

Waar op letten: Let goed op dat je niet alleen het juiste type organisatie noemt, maar ook een duidelijke toelichting geeft. Zorg ervoor dat je toelichting gebaseerd is op het ontbreken van een winstoogmerk of het gratis verstrekken van diensten/producten, zoals vermeld in de informatiebronnen.

Kernbegrippen: niet-commerciële organisatie, commerciële organisatie, stichting, winstoogmerk

Veelgemaakte fouten:
- Alleen 'niet-commercieel' antwoorden zonder toelichting.
- De toelichting niet baseren op de verstrekte informatie (zoals het ontbreken van een winstoogmerk of het gratis verstrekken van pakketten).
- Verwarring tussen de rechtsvormen stichting en vereniging.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/6

## Vraag 7 – Besluitvormingsorganen van stichting en vereniging (2 punten)

Noem het hoogste besluitvormingsorgaan van een stichting en van een vereniging. Neem de onderstaande letters over op je antwoordblad en noteer het hoogste besluitvormingsorgaan.
a stichting:
b vereniging:

Wat kun je verwachten: Je moet de hoogste besluitvormingsorganen van een stichting en van een vereniging correct benoemen.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat het hoogste besluitvormingsorgaan van een stichting het bestuur is. Je moet weten dat het hoogste besluitvormingsorgaan van een vereniging de algemene ledenvergadering (ALV) is.

Wat moet je kunnen: Je kunt de juiste rechtsvorm koppelen aan het bijbehorende hoogste besluitvormingsorgaan.

Waar op letten: Let op dat je de bestuursstructuur van een stichting en een vereniging niet door elkaar haalt. Een stichting heeft geen algemene ledenvergadering. Je mag de afkorting ALV gebruiken, maar je moet wel weten waar deze voor staat.

Kernbegrippen: Rechtsvormen, Stichting, Vereniging, Bestuursorganen

Veelgemaakte fouten:
- De bestuursstructuur van een stichting en een vereniging door elkaar halen.
- Onterecht denken dat een stichting ook een algemene ledenvergadering heeft.
- De afkorting ALV gebruiken zonder de volledige naam te kennen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/7

## Vraag 8 – Gevolgen van korting op vers voedsel voor voedselbanken (1 punt)

Geef een argument dat het vaker geven van korting aan klanten door supermarkten op vers voedsel, waarvan de houdbaarheidsdatum in zicht komt, een tegenvaller voor de voedselbanken kan zijn.

Wat kun je verwachten: Je moet een argument geven waarom het vaker geven van korting op vers voedsel door supermarkten een nadeel kan zijn voor voedselbanken.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat derving is en hoe supermarkten hiermee omgaan. Je moet begrijpen hoe donaties van supermarkten aan voedselbanken werken. Je moet de relatie tussen verkoop, derving en donaties kunnen leggen.

Wat moet je kunnen: Je moet een economisch argument formuleren. Je moet een causale keten (oorzaak-gevolg) kunnen uitleggen. Je moet redeneren vanuit het perspectief van de voedselbank.

Waar op letten: Let erop dat je redeneert vanuit het perspectief van de voedselbank. Zorg ervoor dat je de volledige causale keten uitlegt: korting leidt tot meer verkoop, wat vervolgens leidt tot minder donaties. Geef een concreet en economisch argument.

Kernbegrippen: Derving, Donatie, Goederenstroom, Externe effecten

Veelgemaakte fouten:
- Niet redeneren vanuit het perspectief van de voedselbank.
- De causale keten (korting -> meer verkoop -> minder donaties) niet volledig uitleggen.
- Een te algemeen of niet-economisch antwoord geven.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/8

## Vraag 9 – Impact van verslechterde economie op opbrengsten en kosten van een voedselbank (4 punten)

Geef een voorbeeld van tegenvallende opbrengsten en van tegenvallende kosten van Voedselbank Voorwaerts door de verslechterde economie (zie informatiebron 2). Licht beide voorbeelden toe.

Wat kun je verwachten: Je moet voorbeelden geven van tegenvallende opbrengsten en tegenvallende kosten voor een voedselbank als gevolg van een verslechterde economie. Je moet beide voorbeelden toelichten.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat opbrengsten en kosten zijn voor een non-profit organisatie zoals een voedselbank. Je moet begrijpen hoe externe economische factoren, zoals een verslechterde economie, invloed kunnen hebben op deze opbrengsten en kosten.

Wat moet je kunnen: Je moet informatiebron 2 raadplegen om specifieke opbrengsten en kosten van Voedselbank Voorwaerts te identificeren. Je moet de relatie kunnen leggen tussen de verslechterde economie en de mogelijke gevolgen voor de opbrengsten en kosten van de voedselbank. Je moet je voorbeelden duidelijk en beknopt kunnen toelichten.

Waar op letten: Let erop dat je voorbeelden specifiek zijn voor een voedselbank en direct gekoppeld zijn aan de 'verslechterde economie'. Zorg ervoor dat je zowel een voorbeeld van tegenvallende opbrengsten als van tegenvallende kosten geeft, inclusief een passende toelichting voor beide. Vermijd voorbeelden die niet relevant zijn voor een non-profit organisatie.

Kernbegrippen: opbrengsten, kosten, externe invloeden, non-profit organisatie

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord niet specifiek koppelen aan de 'verslechterde economie'.
- Vergeten een toelichting te geven voor zowel de opbrengsten als de kosten.
- Een voorbeeld geven dat niet relevant is voor een voedselbank (bijv. dalende omzet uit verkoop).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – Solvabiliteits- en liquiditeitskengetallen berekenen (2 punten)

Bereken zowel een solvabiliteits- als een liquiditeitskengetal per 1 januari 2024 voor Voedselbank Voorwaerts (zie informatiebron 2). Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Wat kun je verwachten: Je berekent twee belangrijke financiële kengetallen: één voor solvabiliteit en één voor liquiditeit. Je gebruikt hiervoor de gegevens uit de balans van Voedselbank Voorwaerts per 1 januari 2024.

Wat moet je kennen: Je moet de formules voor solvabiliteit en liquiditeit kennen. Voor solvabiliteit is dit (eigen vermogen / totaal vermogen) × 100%. Voor liquiditeit kun je de current ratio (vlottende activa / kort vreemd vermogen) of de quick ratio ((vlottende activa - voorraden) / kort vreemd vermogen) gebruiken. Je moet ook weten welke balansposten je nodig hebt voor deze berekeningen.

Wat moet je kunnen: Je kunt de juiste bedragen voor eigen vermogen, totaal vermogen, vlottende activa, voorraden en kort vreemd vermogen aflezen uit een balans. Je kunt deze bedragen correct invullen in de formules en de kengetallen nauwkeurig berekenen.

Waar op letten: Let goed op dat je de juiste balansposten gebruikt voor elk kengetal. Verwar de formules voor solvabiliteit en liquiditeit niet. Zorg ervoor dat je bij de liquiditeitsberekening alleen de vlottende activa meeneemt en niet de vaste activa. Als je de quick ratio kiest, vergeet dan niet de voorraden van de vlottende activa af te trekken.

Kernbegrippen: Solvabiliteit, Liquiditeit, Balans, Kengetallen

Veelgemaakte fouten:
- Formules voor solvabiliteit en liquiditeit verwarren
- Onjuiste activa of passiva meenemen in de berekening (bijv. vaste activa bij liquiditeit)
- Current ratio en quick ratio verwarren (hoewel beide hier goedgerekend worden)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 11 – Afschrijvingskosten transportauto berekenen voor exploitatiebegroting (3 punten)

Bereken met welk bedrag de post 'afschrijvingskosten transportauto' op de aangepaste exploitatiebegroting van 2024 moet worden opgenomen (zie informatiebronnen 2 en 3).

Wat kun je verwachten: Je berekent de totale afschrijvingskosten voor transportauto's die op de aangepaste exploitatiebegroting van 2024 moeten worden opgenomen. Hierbij houd je rekening met de verkoop van een oude auto en de aanschaf van een nieuwe auto binnen hetzelfde jaar.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat afschrijvingskosten zijn en hoe je deze lineair berekent. Je moet weten dat afschrijvingen alleen plaatsvinden voor de periode dat een actief in bezit is. Je moet de formule voor lineaire afschrijving kennen: (aanschafwaarde - restwaarde) / gebruiksduur.

Wat moet je kunnen: Je kunt relevante informatie uit verschillende informatiebronnen selecteren en combineren. Je kunt de afschrijvingskosten voor de oude transportauto berekenen voor de periode dat deze in bezit was. Je kunt de afschrijvingskosten voor de nieuwe transportauto berekenen voor de periode dat deze in gebruik is genomen. Je kunt de afschrijvingskosten van beide auto's optellen om tot het totale bedrag te komen.

Waar op letten: Let goed op de periodes waarover je de afschrijvingen berekent (bijvoorbeeld 3 maanden voor de oude auto en 9 maanden voor de nieuwe auto). Zorg ervoor dat je de afschrijvingen van beide auto's meeneemt in je berekening. Gebruik de juiste afschrijvingsbasis voor de nieuwe auto (aanschafwaarde min restwaarde).

Kernbegrippen: afschrijvingskosten, vaste activa, exploitatiebegroting, lineaire afschrijving

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde periode voor afschrijving berekenen (bijv. 3 maanden vs. 9 maanden).
- Afschrijving van slechts één van de twee auto's opnemen in de berekening.
- Verkeerde afschrijvingsbasis gebruiken (bijv. aanschafwaarde i.p.v. (aanschafwaarde - restwaarde)).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/11

## Vraag 12 – Eigen vermogen en reglement Voedselbanken (3 punten)

Leg met behulp van een berekening uit of het verwachte eigen vermogen per 31 december 2024 voldoet aan het reglement van de Vereniging van Voedselbanken Nederland.
Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Wat kun je verwachten: Je moet het verwachte eigen vermogen per 31 december 2024 berekenen en controleren of dit voldoet aan het reglement van de Vereniging van Voedselbanken Nederland. Je vult je berekening en conclusie in op de uitwerkbijlage.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat het eigen vermogen aan het einde van een periode wordt berekend door het eigen vermogen aan het begin van de periode te vermeerderen met het resultaat (winst) of te verminderen met het resultaat (verlies) over die periode. Je moet de eis voor het minimale eigen vermogen kennen.

Wat moet je kunnen: Je kunt het eigen vermogen per 1 januari 2024 aflezen uit de balans. Je kunt het verwachte resultaat over 2024 gebruiken (dit is een gegeven uit een eerdere vraag). Je kunt het verwachte eigen vermogen per 31 december 2024 berekenen. Je kunt de berekende waarde vergelijken met de gestelde norm uit het reglement. Je kunt een duidelijke conclusie formuleren of aan de eis wordt voldaan.

Waar op letten: Let op dat je een negatief resultaat (verlies) aftrekt van het eigen vermogen. Zorg ervoor dat je de berekende waarde vergelijkt met de norm van € 150.000 en een duidelijke conclusie trekt. Een rekenfout uit een voorgaande vraag over het resultaat kan doorwerkt worden, maar zorg dat de rest van je stappen correct zijn.

Kernbegrippen: Eigen vermogen, Resultaatbepaling, Solvabiliteit, Jaarrekening

Veelgemaakte fouten:
- Een rekenfout uit een voorgaande vraag (het resultaat) meenemen.
- Een negatief resultaat (verlies) optellen bij het eigen vermogen in plaats van aftrekken.
- Vergeten de conclusie te onderbouwen door de berekende waarde te vergelijken met de norm van € 150.000.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – Juridische aansprakelijkheid: BV versus VOF (1 punt)

Noem het verschil met betrekking tot juridische aansprakelijkheid voor de eigenaren tussen een bv en een vof.

Wat kun je verwachten: Je moet het verschil in juridische aansprakelijkheid voor de eigenaren tussen een bv en een vof kunnen benoemen.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat bij een vof de eigenaren (vennoten) met hun privévermogen aansprakelijk zijn voor de schulden van de onderneming. Je moet weten dat bij een bv de eigenaren (aandeelhouders) in principe niet met hun privévermogen aansprakelijk zijn voor de schulden van de onderneming.

Wat moet je kunnen: Je kunt de kenmerken van verschillende ondernemingsvormen met betrekking tot juridische aansprakelijkheid vergelijken. Je kunt het verschil in aansprakelijkheid tussen een bv en een vof correct formuleren.

Waar op letten: Let op dat je de aansprakelijkheid van de rechtspersoon niet verwart met die van de eigenaar. Zorg ervoor dat je specifiek noemt dat bij een vof ook het privévermogen van de eigenaren betrokken is. Je hoeft de term 'hoofdelijke aansprakelijkheid' niet per se te gebruiken, maar als je deze gebruikt, moet het correct zijn.

Kernbegrippen: juridische aansprakelijkheid, ondernemingsvorm, bv, vof, privévermogen

Veelgemaakte fouten:
- Aansprakelijkheid van de rechtspersoon verwarren met die van de eigenaar.
- Niet noemen dat de aansprakelijkheid bij een vof ook het privévermogen betreft.
- De term 'hoofdelijke aansprakelijkheid' niet correct toepassen op de vof.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – Kort vreemd vermogen op de openingsbalans (2 punten)

Geef twee voorbeelden van kort vreemd vermogen die op de openingsbalans van Too4You kunnen staan. Leg voor ieder voorbeeld uit waarom dit kort vreemd vermogen is.

Wat kun je verwachten: Je moet twee voorbeelden van kort vreemd vermogen kunnen noemen die op een openingsbalans kunnen staan. Voor elk voorbeeld moet je uitleggen waarom het kort vreemd vermogen is.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat kort vreemd vermogen is en dat dit schulden zijn die binnen één jaar moeten worden terugbetaald. Je moet voorbeelden van kort vreemd vermogen kennen, zoals crediteuren, rekening-courantkrediet, nog te betalen bedragen (loon, belasting) en vooruitontvangen bedragen. Je moet het verschil kennen tussen kort en lang vreemd vermogen en tussen activa en passiva.

Wat moet je kunnen: Je moet voorbeelden van kort vreemd vermogen kunnen identificeren. Je moet voor elk voorbeeld kunnen uitleggen waarom het een kortlopende schuld is.

Waar op letten: Let erop dat je geen lang vreemd vermogen noemt (zoals een hypotheek) en geen activa (bezittingen) zoals debiteuren. Vergeet niet de uitleg te geven waarom het kort vreemd vermogen is voor elk voorbeeld.

Kernbegrippen: kort vreemd vermogen, openingsbalans, crediteuren, rekening-courantkrediet

Veelgemaakte fouten:
- Voorbeelden van lang vreemd vermogen noemen (bijv. hypotheek).
- Verklaring waarom het kort vreemd vermogen is vergeten.
- Activa (bezittingen) noemen in plaats van passiva (schulden), bijv. debiteuren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – Resultaatberekening februari 2025 (3 punten)

Bereken het verwachte resultaat over februari 2025.

Wat kun je verwachten: Je berekent het verwachte resultaat over de maand februari 2025. Dit doe je door de totale verwachte omzet te bepalen en daar de totale verwachte kosten van af te trekken.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat het resultaat wordt berekend door de totale opbrengsten (omzet) te verminderen met de totale kosten. Je moet weten dat de omzet exclusief btw is. Je moet het verschil kennen tussen variabele en constante kosten.

Wat moet je kunnen: Je kunt de omzet exclusief btw berekenen uit een bedrag inclusief btw. Je kunt de totale omzet over een periode berekenen. Je kunt de variabele kosten berekenen als percentage van de omzet. Je kunt de totale kosten berekenen door variabele en constante kosten op te tellen. Je kunt het verwachte resultaat berekenen door de totale kosten van de totale omzet af te trekken.

Waar op letten: Let goed op dat je de btw uit de omzet haalt voordat je verder rekent. Zorg ervoor dat je de variabele kosten over de juiste totale omzet berekent. Verwar resultaat (opbrengsten min kosten) niet met liquiditeit (ontvangsten min uitgaven).

Kernbegrippen: Resultaatberekening, Omzet exclusief btw, Variabele kosten, Constante kosten

Veelgemaakte fouten:
- Btw niet uit de omzet halen (rekenen met € 2.420 in plaats van € 2.000).
- Verwarring tussen resultaat (kosten/opbrengsten) en liquiditeit (uitgaven/ontvangsten).
- Variabele kosten over een onjuiste omzet berekenen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Resultaatverdeling en privé-uitgave (2 punten)

16 Bereken of de verdeling van het resultaat over februari 2025 na inhouding van inkomstenbelasting voor Inge voldoende is om op 1 maart 2025 een privé-uitgave te doen van € 1.700.

Wat kun je verwachten: Je berekent of het aandeel van een vennoot in het resultaat, na aftrek van inkomstenbelasting, voldoende is voor een specifieke privé-uitgave.

Wat moet je kennen: Je moet weten hoe je het resultaat (winst) verdeelt over vennoten in een vof op basis van een verdelingsratio. Je moet weten dat inkomstenbelasting van het winstaandeel wordt afgetrokken. Je moet weten wat een privé-uitgave is.

Wat moet je kunnen: Je kunt de totale omzet berekenen, inclusief het omrekenen van een bedrag inclusief btw naar een bedrag exclusief btw. Je kunt het resultaat (winst) berekenen door de variabele en constante kosten van de omzet af te trekken. Je kunt het aandeel van een vennoot in het resultaat berekenen op basis van een gegeven verdelingsratio. Je kunt de inkomstenbelasting berekenen over het winstaandeel. Je kunt bepalen of het netto winstaandeel voldoende is voor een privé-uitgave.

Waar op letten: Let op dat je de inkomstenbelasting toepast op het winstaandeel van de betreffende vennoot. Controleer of je de juiste verdelingsratio gebruikt voor de vennoot waar de vraag over gaat. Zorg ervoor dat je het correcte resultaat gebruikt, mogelijk berekend in een eerdere vraag.

Kernbegrippen: Winstverdeling, Vennootschap onder firma (vof), Inkomstenbelasting, Privé-opname

Veelgemaakte fouten:
- Inkomstenbelasting vergeten toe te passen op het winstaandeel.
- De verdelingsratio (60/40) verkeerd toepassen, bijvoorbeeld 40% voor Inge gebruiken.
- Starten met een incorrect berekend resultaat uit de voorgaande vraag.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – Reden voor korting bij vooruitbetaling verzekeringspremie (1 punt)

Geef een reden voor de verzekeraar om korting aan te bieden aan SuperWebsite bij vooruitbetaling van de verzekeringspremie.

Wat kun je verwachten: Je moet een reden geven waarom een verzekeraar korting aanbiedt als een klant de verzekeringspremie vooruitbetaalt.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat vooruitbetaling de verzekeraar rentevoordeel, minder administratiekosten of een lager debiteurenrisico kan opleveren.

Wat moet je kunnen: Je moet het perspectief van de verzekeraar innemen en een specifiek financieel of administratief voordeel benoemen dat voortvloeit uit vooruitbetaling.

Waar op letten: Let op dat je de reden vanuit het perspectief van de verzekeraar formuleert en niet vanuit de verzekerde. Zorg dat je een specifieke reden geeft en niet een algemene uitspraak zoals 'het is voordeliger'.

Kernbegrippen: Rentevoordeel, Debiteurenrisico, Administratiekosten, Liquiditeit

Veelgemaakte fouten:
- Perspectief verwarren (verzekeraar vs. verzekerde)
- Onvoldoende specifieke reden geven (bijv. alleen 'het is voordeliger')

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 18 – Gevolgen financiële feiten voor de balans (3 punten)

Noteer de gevolgen van de twee bovenstaande financiële feiten (a en b) voor de balans van SuperWebsite van 31 december 2024.
Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Wat kun je verwachten: Je krijgt twee financiële feiten gepresenteerd en je moet de gevolgen hiervan voor de balans van een bedrijf noteren. Je vult hiervoor een uitwerkbijlage in.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat de balans een overzicht is van bezittingen, schulden en eigen vermogen op een bepaald moment. Je moet het verschil kennen tussen vooruitbetaalde bedragen (activa) en vooruitontvangen bedragen (passiva). Je moet weten dat het periodetoerekeningsstelsel inhoudt dat kosten en opbrengsten aan de juiste periode worden toegerekend, ongeacht wanneer het geld wordt ontvangen of betaald. Je moet weten dat liquide middelen (kas en bank) toenemen bij ontvangsten en afnemen bij uitgaven.

Wat moet je kunnen: Je kunt financiële feiten analyseren en de juiste balansposten identificeren die hierdoor muteren. Je kunt het verschil tussen vooruitbetaalde en vooruitontvangen bedragen correct toepassen op de balans. Je kunt de mutaties op de balans, inclusief de liquide middelen, correct berekenen en noteren. Je kunt de uitwerkbijlage correct invullen met de juiste bedragen en balansposten.

Waar op letten: Let goed op dat je vooruitbetaalde bedragen (activa) en vooruitontvangen bedragen (passiva) niet met elkaar verwart. Boek de bedragen op de balans en niet op de resultatenrekening. Controleer je berekening, vooral bij het salderen van de liquide middelen, om reken- of tekenfouten te voorkomen.

Kernbegrippen: Balansmutaties, Vooruitbetaalde bedragen, Vooruitontvangen bedragen, Periodetoerekeningsstelsel

Veelgemaakte fouten:
- Vooruitbetaald (activa) en vooruitontvangen (passiva) verwarren
- Bedragen onjuist op de resultatenrekening boeken in plaats van op de balans
- Reken- of tekenfout bij het salderen van de liquide middelen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/18

## Vraag 19 – Annuïteitenlening: Interestkosten berekenen (2 punten)

Nettie wil met SuperWebsite meer klanten trekken en investeert daarom per 1 januari 2025 in een nieuwe server met meer opslagcapaciteit.

Om de server te financieren, heeft Nettie op 1 januari 2025 een lening van € 20.000 op basis van annuïtaire aflossing afgesloten bij de bank:
− looptijd: 4 jaar
− interestpercentage: 3% per half jaar
− annuïteit € 2.849,13 per half jaar
De annuïteit wordt achteraf betaald, voor het eerst op 30 juni 2025 en vervolgens op 31 december 2025.

Bereken de totale interestkosten over 2025.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over een annuïteitenlening en moet de totale interestkosten over een specifiek jaar berekenen.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat bij een annuïteitenlening de annuïteit bestaat uit een deel aflossing en een deel interest. Je moet weten dat de interest wordt berekend over de schuldrest aan het begin van de periode. Je moet weten dat de aflossing per periode de annuïteit min de interest van die periode is. Je moet weten dat de schuldrest na aflossing de schuld aan het begin van de periode min de aflossing van die periode is.

Wat moet je kunnen: Je kunt de interest per periode berekenen door het interestpercentage te vermenigvuldigen met de schuldrest aan het begin van die periode. Je kunt de aflossing per periode berekenen. Je kunt de schuldrest na aflossing berekenen. Je kunt de totale interestkosten over een jaar berekenen door de interestkosten van alle periodes binnen dat jaar bij elkaar op te tellen.

Waar op letten: Let goed op dat je de interest voor de tweede periode berekent over de *schuldrest* na de eerste aflossing, en niet over de oorspronkelijke schuld. Zorg ervoor dat je de interestkosten voor *alle* relevante periodes binnen het gevraagde jaar meeneemt in je berekening.

Kernbegrippen: Annuïteitenlening, Interestberekening, Aflossing, Schuldrest

Veelgemaakte fouten:
- Interest voor de tweede periode berekenen over de oorspronkelijke schuld in plaats van de schuldrest.
- Vergeten de aflossing van de schuld af te halen voor de tweede interestberekening.
- Slechts voor één periode (een half jaar) de interest berekenen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/19

## Vraag 20 – Resultaatberekening met dekkingsbijdrage (2 punten)

Voor 2025 zijn de verwachte constante kosten € 16.000, exclusief de interestkosten van de banklening. De variabele kosten zijn € 150 per jaarabonnement.
Nettie wil weten hoeveel jaarabonnementen het bedrijf moet verkopen om in 2025 een resultaat van € 40.000 te behalen.

20 Bereken hoeveel jaarabonnementen er verkocht moeten worden om in 2025 een resultaat van minimaal € 40.000 te behalen. Rond af op hele jaarabonnementen.

Wat kun je verwachten: Je berekent het aantal jaarabonnementen dat verkocht moet worden om een specifiek resultaat te behalen, rekening houdend met constante en variabele kosten.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat de dekkingsbijdrage per product het verschil is tussen de verkoopprijs en de variabele kosten per product. Je moet weten dat de totale dekkingsbijdrage de constante kosten en het gewenste resultaat moet dekken.

Wat moet je kunnen: Je kunt de dekkingsbijdrage per jaarabonnement berekenen. Je kunt de totale dekkingsbijdrage berekenen die nodig is om de constante kosten en het gewenste resultaat te dekken. Je kunt het benodigde aantal jaarabonnementen berekenen door de totale benodigde dekkingsbijdrage te delen door de dekkingsbijdrage per jaarabonnement. Je kunt afronden op hele jaarabonnementen.

Waar op letten: Let op dat je het gewenste resultaat optelt bij de constante kosten voordat je de totale dekkingsbijdrage berekent. Controleer of je de juiste dekkingsbijdrage per abonnement gebruikt. Rond correct af op hele jaarabonnementen.

Kernbegrippen: dekkingsbijdrage, constante kosten, variabele kosten, doelresultaat, break-evenanalyse

Veelgemaakte fouten:
- Doelresultaat niet bij constante kosten optellen
- Verkeerde dekkingsbijdrage per eenheid berekenen
- Reken- of afrondingsfouten

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/20

## Vraag 21 – Vermogensberekening na scheiding (3 punten)

Bereken het vermogen van Rita per 1 januari 2025 na verkoop van het appartement en verdeling van het vermogen.

Wat kun je verwachten: Je berekent het vermogen van Rita na de verkoop van het appartement en de verdeling van het gezamenlijke vermogen.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat bij een scheiding in gemeenschap van goederen het gezamenlijke vermogen gelijk verdeeld wordt. Je moet weten dat de netto-opbrengst van een verkocht bezit de verkoopprijs min de kosten en de af te lossen schuld is.

Wat moet je kunnen: Je leest relevante financiële gegevens af uit de informatiebron. Je identificeert alle gezamenlijke bezittingen en schulden. Je berekent de netto-opbrengst van het verkochte appartement. Je telt alle overige gezamenlijke bezittingen bij elkaar op. Je berekent het totale te verdelen vermogen. Je deelt het totale vermogen door twee om het aandeel van Rita te bepalen.

Waar op letten: Let op dat je de makelaarskosten en de hypothecaire lening aftrekt van de verkoopprijs van het appartement. Vergeet niet alle overige bezittingen mee te nemen in de berekening van het totale vermogen. Deel het totale vermogen eerlijk (50/50) over Tom en Rita.

Kernbegrippen: Vermogen, Bezittingen en schulden, Gemeenschap van goederen, Verkoopresultaat onroerend goed

Veelgemaakte fouten:
- Makelaarskosten vergeten af te trekken van de verkoopopbrengst.
- Hypothecaire lening niet aflossen met de verkoopopbrengst.
- Het totale vermogen niet eerlijk (50/50) verdelen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/21

## Vraag 22 – Toetsingsinkomen voor sociale huurwoning (4 punten)

Toon aan dat Rita op basis van haar toetsingsinkomen in aanmerking komt voor een sociale huurwoning.

Wat kun je verwachten: Je moet aantonen dat Rita in aanmerking komt voor een sociale huurwoning op basis van haar toetsingsinkomen. Je berekent haar jaarlijkse toetsingsinkomen en vergelijkt dit met de gegeven inkomensgrens.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat het toetsingsinkomen voor een sociale huurwoning bestaat uit inkomen uit arbeid en partneralimentatie. Je moet ook weten dat je een maandelijks inkomen moet omrekenen naar een jaarinkomen.

Wat moet je kunnen: Je kunt relevante inkomensgegevens uit een informatiebron halen. Je kunt het totale maandelijkse toetsingsinkomen berekenen. Je kunt dit maandinkomen omrekenen naar een jaarinkomen. Je kunt het berekende jaarinkomen vergelijken met een gegeven inkomensgrens en op basis hiervan een conclusie trekken.

Waar op letten: Let op dat je het maandinkomen omrekent naar een jaarinkomen. Zorg ervoor dat je de juiste inkomensgrens gebruikt die in de opgave staat. Controleer je berekeningen om rekenfouten te voorkomen.

Kernbegrippen: toetsingsinkomen, sociale huurwoning, inkomensgrens, alimentatie

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten het maandinkomen om te rekenen naar een jaarinkomen.
- De inkomensgrens uit de opgave over het hoofd zien.
- Reken- of typefout bij het optellen of vermenigvuldigen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/22

## Vraag 23 – Toeslagen en inkomensgrenzen (2 punten)

Geef voor elke toeslag uit informatiebron 6 aan of Rita hiervoor in aanmerking komt. Motiveer het antwoord.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over verschillende toeslagen en de voorwaarden om hiervoor in aanmerking te komen. Je moet beoordelen of een persoon recht heeft op specifieke toeslagen en je antwoord motiveren.

Wat moet je kennen: Je moet weten dat er verschillende soorten toeslagen zijn, zoals zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget. Je moet weten dat er inkomensgrenzen en andere specifieke voorwaarden zijn voor het ontvangen van deze toeslagen.

Wat moet je kunnen: Je moet informatiebronnen kunnen raadplegen om de toekenningsgrenzen en voorwaarden voor toeslagen af te lezen. Je moet het toetsingsinkomen van een persoon kunnen vergelijken met de maximale toetsingsinkomens voor de verschillende toeslagen. Je moet een conclusie kunnen trekken over het recht op een toeslag en deze conclusie helder kunnen motiveren met de juiste gegevens.

Waar op letten: Let goed op de exacte inkomensgrenzen voor elke toeslag. Vergelijk het inkomen van de persoon nauwkeurig met deze grenzen. Vergeet niet de specifieke voorwaarden, zoals 'werken' voor kinderopvangtoeslag, mee te nemen in je beoordeling. Zorg ervoor dat je elke conclusie duidelijk motiveert.

Kernbegrippen: toeslagen, toetsingsinkomen, inkomensgrens, zorgtoeslag, huurtoeslag

Veelgemaakte fouten:
- Het inkomen van Rita (€ 44.035) onjuist vergelijken met de inkomensgrens (bijv. concluderen dat het lager is i.p.v. hoger).
- Vergeten de motivatie te geven voor de conclusie (waarom wel/niet in aanmerking).
- De voorwaarde 'werken' voor de kinderopvangtoeslag over het hoofd zien.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/23

## Vraag 24 – Financieel onverstandig: huur betalen met spaargeld (1 punt)

Geef een reden dat het financieel onverstandig is om structureel een deel van de huur met spaargeld te betalen.

Wat kun je verwachten: Je moet een financiële reden geven waarom het onverstandig is om structureel huur te betalen met spaargeld.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat het verschil is tussen een structurele uitgave (zoals huur) en een voorraadgrootheid (zoals spaargeld). Je moet begrijpen dat een structurele uitgave een periodiek terugkerende betaling is en dat spaargeld een eindige voorraad is.

Wat moet je kunnen: Je kunt het onderscheid maken tussen structurele en incidentele uitgaven. Je kunt de relatie leggen tussen de aard van een uitgave (structureel) en de bron van financiering (spaargeld) en de financiële gevolgen daarvan benoemen.

Waar op letten: Let op dat je het onderscheid maakt tussen structurele (terugkerende) en incidentele (eenmalige) uitgaven. Zorg dat je niet alleen stelt dat 'het spaargeld opraakt', maar koppel dit aan de structurele aard van de huuruitgave. Verwar inkomen (stroomgrootheid) niet met vermogen/spaargeld (voorraadgrootheid).

Kernbegrippen: Spaargeld, Structurele uitgaven, Voorraadgrootheid, Stroomgrootheid, Budgettering

Veelgemaakte fouten:
- Niet het onderscheid maken tussen structurele (terugkerende) en incidentele (eenmalige) uitgaven.
- Alleen stellen dat 'het spaargeld opraakt' zonder de koppeling te maken met de structurele aard van de huuruitgave.
- Het verwarren van inkomen (stroomgrootheid) met vermogen/spaargeld (voorraadgrootheid).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/24

## Vraag 25 – Budgettering en netto maandinkomen (3 punten)

Bereken of Rita de huur van de aangeboden woning kan betalen zonder dat haar spaarrekening moet worden aangesproken.

Wat kun je verwachten: Je berekent of Rita de huur van een woning kan betalen zonder haar spaarrekening aan te spreken. Je moet hiervoor haar netto maandinkomen bepalen, inclusief toeslagen, en dit vergelijken met haar totale maandelijkse uitgaven.

Wat moet je kennen: Je moet weten hoe je het netto inkomen berekent uit een bruto jaarinkomen, rekening houdend met belasting. Je moet weten dat toeslagen (zoals zorgtoeslag en huurtoeslag) onderdeel zijn van de inkomsten. Je moet weten dat je alle maandelijkse uitgaven (inclusief huur) moet optellen om de totale lasten te bepalen.

Wat moet je kunnen: Je kunt het bruto jaarinkomen omrekenen naar een netto maandinkomen door belasting af te trekken en te delen door 12. Je kunt de maandelijkse toeslagen optellen bij het netto maandinkomen. Je kunt de huur optellen bij de overige maandelijkse uitgaven. Je kunt de totale maandelijkse inkomsten vergelijken met de totale maandelijkse uitgaven om een conclusie te trekken over de betaalbaarheid.

Waar op letten: Let op dat je het jaarinkomen eerst omrekent naar een maandinkomen. Verwar bruto- en netto-inkomen niet. Vergeet niet de toeslagen mee te rekenen bij de inkomsten. Tel de huur op bij de overige uitgaven om de totale lasten te bepalen.

Kernbegrippen: Netto inkomen, Budgetteren, Vaste lasten, Toeslagen

Veelgemaakte fouten:
- Jaarinkomen niet omrekenen naar maandinkomen
- Bruto- en netto-inkomen verwarren
- Toeslagen vergeten mee te rekenen in de totale inkomsten
- Huur niet optellen bij de overige uitgaven

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/25

## Vraag 26 – De drie P's van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (2 punten)

Noem de drie p's van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Wat kun je verwachten: Je moet de drie P's van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) kunnen noemen.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) inhoudt en welke drie P's hierbij horen: People (Mens), Planet (Planeet/Milieu) en Profit (Winst).

Wat moet je kunnen: Je moet de drie P's van MVO correct kunnen benoemen.

Waar op letten: Let op dat je de drie P's van MVO niet verwart met de P's van de marketingmix. Zorg ervoor dat je alle drie de P's noemt voor de volledige score.

Kernbegrippen: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), People, Planet, Profit, Duurzaamheid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met de p's van de marketingmix (Product, Prijs, Plaats, Promotie).
- Onvolledig antwoord (slechts één of twee van de drie p's noemen).
- Foutieve benaming van de p's.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/26

## Vraag 27 – Marketingmixinstrumenten van Zeeman (2 punten)

Leg met behulp van bovenstaande tekst en afbeelding voor twee andere marketingmixinstrumenten uit hoe Zeeman deze inzet.

Wat kun je verwachten: Je moet twee marketingmixinstrumenten van Zeeman, anders dan prijs, uitleggen met behulp van de gegeven tekst en afbeelding.

Wat moet je kennen: Je moet de vier P's van de marketingmix kennen: Product, Prijs, Plaats en Promotie. Je moet weten wat elk instrument inhoudt.

Wat moet je kunnen: Je leest informatie af uit de tekst en de afbeelding. Je identificeert relevante details die passen bij de marketingmixinstrumenten. Je legt uit hoe Zeeman deze instrumenten inzet, gebaseerd op de verstrekte informatie.

Waar op letten: Let op dat je geen 'prijs' als instrument noemt, want die is al behandeld. Zorg ervoor dat je uitleg direct gebaseerd is op de informatie uit de tekst en afbeelding. Haal de verschillende marketinginstrumenten niet door elkaar.

Kernbegrippen: Marketingmix, Productbeleid, Plaatsbeleid, Promotiebeleid

Veelgemaakte fouten:
- Het 'prijs' instrument noemen, wat al in de vorige vraag (26) behandeld is.
- Een instrument noemen zonder uitleg die gebaseerd is op de verstrekte informatie.
- De verschillende marketinginstrumenten (P's) door elkaar halen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/27

## Vraag 28 – Beloningsvormen en MVO-beleid (1 punt)

De mens als onderdeel van het mvo-beleid van Zeeman

Zeeman stelt de mens centraal in het leiderschap, de cultuur en het personeelsbeleid. Het uitgangspunt van Zeeman is om een aantrekkelijke werkgever te zijn die zich inzet voor de medewerkers. Zeeman heeft een online leeromgeving ontwikkeld met online trainingen voor werknemers.

28 Noem de beloningsvorm waaronder het aanbieden van een online leeromgeving aan het personeel valt.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een tekst over het personeelsbeleid van een bedrijf en moet een specifieke beloningsvorm benoemen.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat secundaire arbeidsvoorwaarden zijn. Je moet het verschil kennen tussen primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.

Wat moet je kunnen: Je moet een voorbeeld van een personeelsbeleid kunnen koppelen aan de juiste beloningsvorm. Je moet de informatie uit de vraagtekst kunnen analyseren om de juiste beloningsvorm te identificeren.

Waar op letten: Let op het onderscheid tussen primaire (direct geld) en secundaire (niet-direct geld) arbeidsvoorwaarden. Een online leeromgeving is geen directe geldelijke beloning.

Kernbegrippen: secundaire arbeidsvoorwaarden, personeelsbeleid, beloningsvormen, mvo-beleid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.
- Het niet als een vorm van beloning zien omdat het niet direct in geld wordt uitgekeerd.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/28

## Vraag 29 – Diversiteit bevorderen bij sollicitatie (2 punten)

Noem twee maatregelen die Zeeman bij de sollicitatieprocedure kan inzetten om diversiteit te bevorderen.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over hoe een bedrijf diversiteit kan bevorderen binnen de sollicitatieprocedure. Je moet twee concrete maatregelen noemen.

Wat moet je kennen: Je moet weten wat diversiteit in personeelsbeleid betekent en welke specifieke maatregelen een bedrijf kan nemen om diversiteit te bevorderen tijdens het wervings- en selectieproces. Denk hierbij aan anoniem solliciteren, een divers selectiecomité, gestructureerde interviews, gerichte werving en expliciete vermelding van diversiteit in vacatures.

Wat moet je kunnen: Je kunt concrete en toepasbare maatregelen bedenken die direct betrekking hebben op de sollicitatieprocedure. Je kunt twee verschillende maatregelen benoemen die bijdragen aan het bevorderen van diversiteit.

Waar op letten: Let erop dat je maatregelen noemt die specifiek binnen de sollicitatieprocedure vallen, en niet algemene maatregelen voor zittend personeel. Zorg ervoor dat je twee concrete en verschillende maatregelen noemt, geen vage omschrijvingen.

Kernbegrippen: Diversiteit, Personeelsbeleid, Sollicitatieprocedure, MVO

Veelgemaakte fouten:
- Maatregelen noemen die buiten de sollicitatieprocedure vallen, zoals beleid voor zittend personeel.
- Te vage antwoorden geven in plaats van concrete, toepasbare maatregelen.
- Slechts één maatregel noemen in plaats van de gevraagde twee.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2025/tijdvak-2/vraag/29

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2025
tijdvak 2
maandag 23 juni
13.30 - 16.30 uur
bedrijfseconomie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 58 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0400-a-25-2-o

### Pagina 2

Opgave 1
Big Bazar bv was een winkel in goedkope huishoudelijke artikelen, die in hevige concurrentiestrijd was gewikkeld met de koopjesketen Action.
De omzet van Big Bazar steeg van € 77,4 miljoen in 2021 naar
€ 93 miljoen in 2022. De omzet van Action steeg in diezelfde periode met ruim 30%.

2p 1 Leg met een berekening uit of de procentuele groei van de omzet van Big Bazar in 2022 achterbleef bij die van Action.

Bij Big Bazar liepen in 2021 en 2022 zowel de verliezen als de schulden op. Het bedrijf verloor marktaandeel en heeft de concurrentiestrijd met Action uiteindelijk verloren.

1p 2 Leg uit dat oplopende schulden kunnen leiden tot oplopende verliezen.

In de zomer van 2023 waren tientallen faillisssementsaanvragen in
behandeling van Big Bazar's schuldeisers die hun geld opeisten.

Niet alle schuldeisers van Big Bazar wilden dat Big Bazar failliet verklaard zou worden. Verhuurders van winkelpanden, waarbij Big Bazar enkele maanden huurachterstand had, waren voorstander van het faillissement.

2p 3 Noem een voordeel en een nadeel van een faillissement van Big Bazar
voor de verhuurders van de winkelpanden.

In het najaar van 2023 werd Big Bazar door de rechtbank failliet
verklaard. De schuldeisers van Big Bazar bestonden onder andere uit
banken en de verhuurders van de winkelpanden.

2p 4 Noem naast de bovengenoemde schuldeisers twee andere groepen
stakeholders, waarvoor een faillissement van Big Bazar nadelige
gevolgen kan hebben. Geef hierbij aan op welke wijze de genoemde
stakeholder wordt benadeeld.

HA-0400-a-25-2-o 2 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 3

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

Rianah volgt de hbo-opleiding Schuldhulpverlening. Naast haar opleiding verricht zij financieel-administratieve werkzaamheden als vrijwilliger voor de Stichting Voedselbank Voorwaerts. Deze stichting verstrekt wekelijks aan meer dan 800 huishoudens gratis voedselpakketten.

1p 5 Geef een verklaring waarom Rianah na haar studie waarschijnlijk gemakkelijker een baan kan vinden door het verrichten van vrijwilligerswerk.

In informatiebron 1 zijn delen van de statuten van Stichting Voedselbank Voorwaerts en delen van de statuten van de landelijke Vereniging van Voedselbanken Nederland opgenomen.

1p 6 Is de Stichting Voedselbank Voorwaerts een commerciële of niet-commerciële organisatie? Licht het antwoord toe.

Het hoogste besluitvormingsorgaan van een stichting is anders dan dat van een vereniging. Neem de onderstaande letters over op je antwoordblad en noteer het hoogste besluitvormingsorgaan.
a stichting:
b vereniging:

Het bestuur van Stichting Voedselbank Voorwaerts maakt zich in januari 2024 zorgen over de verslechterde economie in Nederland en de gevolgen daarvan voor de reeds opgestelde exploitatiebegroting van de voedselbank voor het jaar 2024 (zie informatiebron 2). Verwacht wordt dat:
— supermarkten aan hun klanten vaker korting geven op vers voedsel waarvan de houdbaarheidsdatum in zicht komt.
— er tegenvallers zijn bij de geldelijke opbrengsten en kosten van de voedselbank.
— de strengere milieueisen voor stadsverkeer de voedselbank zullen dwingen om een nieuwe milieuvriendelijke transportauto aan te schaffen.

Bij het opstellen van de exploitatiebegroting van 2024 is met bovenstaande factoren geen rekening gehouden.

HA-0400-a-25-2-0 3/10 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

1p 8 Geef een argument dat het vaker geven van korting aan klanten door supermarkten op vers voedsel, waarvan de houdbaarheidsdatum in zicht komt, een tegenvaller voor de voedselbanken kan zijn.

2p 9 Geef een voorbeeld van tegenvallende opbrengsten en van tegenvallende kosten van Voedselbank Voorwaerts door de verslechterde economie (zie informatiebron 2). Licht beide voorbeelden toe.

Volgens Rianah zijn zowel de liquiditeitspositie als de solvabiliteitspositie van Voedselbank Voorwaerts op 1 januari 2024 voldoende. Rianah concludeert daaruit dat de voedselbank financieel gezond is.

2p 10 Bereken zowel een solvabiliteits- als een liquiditeitskengetal per 1 januari 2024 voor Voedselbank Voorwaerts (zie informatiebron 2). Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Het bestuur is het niet helemaal eens met Rianah over de financiële gezondheid van de voedselbank.

Het bestuur vraagt Rianah de reeds opgestelde exploitatiebegroting voor 2024 aan te passen waarbij ze rekening moet houden met:
– een daling van € 30.000 van de opbrengsten.
– een stijging van de afschrijvingskosten als gevolg van de aanschaf van de nieuwe transportauto.
– een stijging van € 15.000 van de totale bedrijfskosten exclusief de afschrijvingskosten van de nieuwe transportauto.

Rianah neemt in haar berekeningen mee dat op 1 april 2024 de nieuwe transportauto in gebruik wordt genomen en de huidige transportauto op dezelfde datum tegen de balanswaarde wordt verkocht (zie informatiebron 3).

3p 11 Bereken met welk bedrag de post ‘afschrijvingskosten transportauto’ op de aangepaste exploitatiebegroting van 2024 moet worden opgenomen (zie informatiebronnen 2 en 3).

Rianah heeft de exploitatiebegroting aangepast en het nieuwe, verwachte resultaat over 2024 berekend.
Het eigen vermogen van de Voedselbank moet, volgens het reglement van de Vereniging van Voedselbanken Nederland, minimaal € 150.000 zijn.

3p 12 Leg met behulp van een berekening uit of het verwachte eigen vermogen per 31 december 2024 voldoet aan het reglement van de Vereniging van Voedselbanken Nederland. Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

HA-0400-a-25-2-0 4/10 lees verder ►►►

### Pagina 5

Opgave 3

Op 1 februari 2025 opent
tattooshop Too4You vof haar deuren. Too4You
is eigendom van Inge Piers en Bart van Vulpen. Inge heeft getwijfeld
tussen een vof en een bv als ondernemingsvorm.

1p 13 Noem het verschil met betrekking tot juridische aansprakelijkheid voor de
eigenaren tussen een bv en een vof.

Inge en Bart hebben een pand gehuurd. De benodigde investeringen in
onder andere een tattoo-machine, een behandelstoel, inkt en
desinfectiemateriaal, ter waarde van in totaal € 39.000, zijn in de
verhouding 2:1 gefinancierd met eigen vermogen en kort vreemd
vermogen, omdat de bank niet met lang vreemd vermogen wil financieren.

Op 1 februari 2025 stelt Too4You de openingsbalans op.

2p 14 Geef twee voorbeelden van kort vreemd vermogen die op de
openingsbalans van Too4You kunnen staan. Leg voor ieder voorbeeld uit
waarom dit kort vreemd vermogen is.

De kosten van Too4You bestaan uit variabele en constante kosten. De
constante kosten zijn € 2.500 per maand. De variabele kosten zijn 12,5%
van de omzet.

Inge en Bart vragen zich af welk resultaat ze over februari (4 weken)
zullen behalen:
- De verwachte omzet is in de eerste 3 weken van februari € 6.000 in
totaal.
- De verwachte verkopen in de laatste week van februari zijn € 2.420
inclusief 21% btw. De ene helft van de verwachte verkopen wordt
contant ontvangen en de andere helft zal in maart worden ontvangen.

3p 15 Bereken het verwachte resultaat over februari 2025.

Bart heeft 40% van het eigen vermogen ingebracht en Inge 60% van het
eigen vermogen. Het resultaat wordt naar rato van het ingebrachte
vermogen verdeeld. Over het resultaat wordt 36% inkomstenbelasting
betaald door iedere vennoot.

2p 16 Bereken of de verdeling van het resultaat over februari 2025 na inhouding
van inkomstenbelasting voor Inge voldoende is om op 1 maart 2025 een
privé-uitgave te doen van € 1.700.

HA-0400-a-25-2-0
5 / 10
lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Opgave 4

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Nettie Laat is eigenaar van SuperWebsite. Dit bedrijf staat bij de
Kamer van Koophandel ingeschreven als eenmanszaak. SuperWebsite
heeft klanten die een jaarabonnement hebben voor het onderhoud van
hun website. Er kunnen alleen jaarabonnementen worden afgesloten voor
een bedrag van € 4.000.

Bij het opstellen van de balans van SuperWebsite per 31 december 2024
moeten nog enkele financiële feiten van die dag worden verwerkt:
a Een nieuwe klant sluit op 31 december 2024 een jaarabonnement voor
het onderhoud van de website af bij SuperWebsite. Op dezelfde dag
betaalt de klant het abonnementsgeld voor 2025 vooruit.
b SuperWebsite betaalt op 31 december 2024 de verzekeringspremie
voor schade door brand voor heel 2025 vooruit, omdat het bedrijf dan
van de verzekeraar een korting krijgt. De jaarlijkse verzekeringspremie
na aftrek van korting bedraagt € 1.700.

Nettie betaalde voorheen de verzekeringspremie maandelijks. Ze
vraagt zich af waarom de verzekeraar een korting aanbiedt aan haar
bedrijf als ze de verzekeringspremie vooruitbetaalt.

1p 17 Geef een reden voor de verzekeraar om korting aan te bieden aan
SuperWebsite bij vooruitbetaling van de verzekeringspremie.
SuperWebsite past het periodetoerekeningsstelsel toe.

3p 18 Noteer de gevolgen van de twee bovenstaande financiële feiten (a en b)
voor de balans van SuperWebsite van 31 december 2024.
Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Nettie wil met SuperWebsite meer klanten trekken en investeert daarom
per 1 januari 2025 in een nieuwe server met meer opslagcapaciteit.

Om de server te financieren, heeft Nettie op 1 januari 2025 een lening van
€ 20.000 op basis van annuïtaire aflossing afgesloten bij de bank:
– looptijd: 4 jaar
– interestpercentage: 3% per half jaar
– annuïteit € 2.849,13 per half jaar
De annuïteit wordt achteraf betaald, voor het eerst op 30 juni 2025 en
vervolgens op 31 december 2025.

2p 19 Bereken de totale interestkosten over 2025.

HA-0400-a-25-2-o 6 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 7

Voor 2025 zijn de verwachte constante kosten € 16.000, exclusief de
interestkosten van de banklening. De variabele kosten zijn € 150 per
jaarabonnement.
Nettie wil weten hoeveel jaarabonnementen het bedrijf moet verkopen om
in 2025 een resultaat van € 40.000 te behalen.

2p 20 Bereken hoeveel jaarabonnementen er verkocht moeten worden om in
2025 een resultaat van minimaal € 40.000 te behalen. Rond af op hele
jaarabonnementen.
HA-0400-a-25-2-o 7 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 5
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.
Tom en Rita Verk rk zijn op 1 mei 1995 getrouwd in gemeenschap van goederen. In 1999 is hun dochter Lisa geboren. Het huwelijk houdt geen stand en de scheiding wordt uitgesproken op 1 januari 2025.
Op 1 januari 2025 verkopen Tom en Rita hun appartement en verdelen zij hun vermogen na de afhandeling van de scheiding (zie informatiebron 4).
3p 21 Bereken het vermogen van Rita per 1 januari 2025 na verkoop van het appartement en verdeling van het vermogen.
Rita gaat na de scheiding op zoek naar een nieuwe woning. Haar scheidingsadvocaat raadt haar aan om naar een sociale huurwoning te zoeken. Dat zijn woningen die beschikbaar zijn voor mensen met een lager inkomen. Rita denkt dat ze daarvoor in aanmerking komt, omdat haar toetsingsinkomen (inkomen uit arbeid en alimentatie) over 2025 lager is dan € 44.035 (zie informatiebron 5).
4p 22 Toon aan dat Rita op basis van haar toetsingsinkomen in aanmerking komt voor een sociale huurwoning.
Op de website van de woningcorporatie wordt een sociale huurwoning aangeboden met een huurprijs van € 800 per maand. De scheidingsadvocaat van Rita raadt haar aan om op de website van de belastingdienst te kijken, omdat Rita recht kan hebben op toeslagen (zie informatiebron 6).
2p 23 Geef voor elke toeslag uit informatiebron 6 aan of Rita hiervoor in aanmerking komt. Motiveer het antwoord.
Over haar bruto-inkomen uit werk en alimentatie betaalt Rita 16,7% belasting. Over haar vermogen en eventuele toeslagen van informatiebron 6 hoeft ze geen belasting te betalen. Rita berekent wat ze maximaal aan huur kan betalen op basis van haar inkomen en zonder dat ze haar spaarrekening hoeft aan te spreken. Ze begroot haar totale uitgaven exclusief huur op € 1.600 per maand.
1p 24 Geef een reden dat het financieel onverstandig is om structureel een deel van de huur met spaargeld te betalen.
3p 25 Bereken of Rita de huur van de aangeboden woning kan betalen zonder dat haar spaarrekening moet worden aangesproken.
HA-0400-a-25-2-0 8 / 10 lees verder

### Pagina 9

Opgawe 6

Hoe anderen het doen.

[FIGUUR: Twee T-shirts afgebeeld, één met de tekst "Merkshirt" en prijs "2495", de andere met "Zeemanshirt" en prijs "349".]

Hoe wij het doen.
Onze slimme bedrijfsvoering.
zorgt voor de lage prijs

c. Eenvoudige
winkels zonder
paskamers.
d. Slim vervoerd
over water.

noot a. Geen fast-fashion: fabrikanten plannen efficiënt, er is weinig
voorraad over.
b. Klein servicekantoor waar we zo veel mogelijk zelf doen.
c. Eenvoudige winkels zonder paskamers.
d. Slim vervoerd over water.

Zeeman textielSupers bv is een keten van textielwinkels die in 7 landen
actief is met 1.300 fysieke winkels en in ieder land een webshop heeft.
Zeeman onderneemt op een maatschappelijk verantwoorde manier.

2p 26 Noem de drie p's van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Zeeman biedt een basic T-shirt aan tegen een verkoopprijs van € 3,49
terwijl de prijzen bij andere merken rond de € 24,95 liggen. Dit is een
vorm van prijsbeleid.

2p 27 Leg met behulp van bovenstaande tekst en afbeelding voor twee andere
marketingmixinstrumenten uit hoe Zeeman deze inzet.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0400-a-25-2-o 9 / 10 lees verder ►►►


### Pagina 10

De mens als onderdeel van het mvo-beleid van Zeeman

Zeeman stelt de mens centraal in het leiderschap, de cultuur en het
personeelsbeleid. Het uitgangspunt van Zeeman is om een aantrekkelijke
werkgever te zijn die zich inzet voor de medewerkers. Zeeman heeft een
online leeromgeving ontwikkeld met online trainingen voor werknemers.

1p 28 Noem de beloningsvorm waaronder het aanbieden van een online
leeromgeving aan het personeel valt.

Diversiteit is een belangrijk onderdeel van het mvo-beleid van Zeeman. Bij
het in dienst nemen van personeel houdt Zeeman rekening met de
diversiteit van het personeelsbestand.

2p 29 Noem twee maatregelen die Zeeman bij de sollicitatieprocedure kan
inzetten om diversiteit te bevorderen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.

HA-0400-a-25-2-o

10 / 10
einde ■