# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2022 tijdvak 3 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3 ## Vraag 1 – Voorraad kantoorartikelen berekenen (2 punten) Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Pen & Papier bv is een webwinkel met een eigen distributiecentrum. De winkel levert kantoorartikelen aan bedrijven. De balans van Pen & Papier per 1 januari 2019 en de inkopen en verkopen over 2019, zijn hieronder weergegeven: Balans Pen & Papier per 1 januari 2019 (getallen x € 1.000) debet | | credit ---|---|--- Distributiecentrum | 260 | Eigen vermogen | 210 Debiteuren | 100 | Langlopende lening | 200 Voorraad kantoorartikelen | 110 | Crediteuren | 90 Liquide middelen | 30 | | | 500 | | 500 | | januari tot en met oktober | november | december | totaal ---|---|---|---|--- inkopen 2019 (x € 1.000) | 932 | 100 | 80 | 1.112 verkopen 2019 (x € 1.000) | 1.385 | 145 | 150 | 1.680 Verder is gegeven: − De inkoopwaarde van de omzet is 70% van de omzet. − Verkochte kantoorartikelen worden op de dag van de verkoop bij de afnemer afgeleverd. − Ingekochte kantoorartikelen worden op de dag van de inkoop bij Pen & Papier afgeleverd. − De verkopen zijn 30% contant en 70% op rekening. − De krediettermijn van debiteuren is 1,5 maand. − Alle inkopen zijn op rekening. De krediettermijn van crediteuren is 1 maand. − Van alle krediettermijnen wordt volledig gebruikgemaakt. 2p 1 Bereken voor Pen & Papier de waarde van de voorraad kantoorartikelen op 31 december 2019. Wat kun je verwachten: Je moet de waarde van de voorraad kantoorartikelen op 31 december 2019 berekenen. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de voorraad op een bepaalde datum wordt berekend met de formule: Beginvoorraad + Inkopen - Inkoopwaarde van de omzet. Je moet weten dat de inkoopwaarde van de omzet een percentage is van de omzet. Wat moet je kunnen: Je leest de beginvoorraad af van de balans. Je leest de totale inkopen en verkopen af uit de tabel. Je berekent de inkoopwaarde van de omzet door het gegeven percentage toe te passen op de totale verkopen. Je voert de berekening uit om de eindvoorraad te bepalen. Waar op letten: Let op dat je de inkoopwaarde van de omzet gebruikt en niet de omzet zelf. Let op de eenheid van de getallen (x € 1.000) en vermenigvuldig deze correct. Controleer je rekenwerk en overname van getallen uit de tabellen. Kernbegrippen: Voorraadwaardering, Inkoopwaarde van de omzet, Balansposten Veelgemaakte fouten: - Omzet gebruiken in plaats van inkoopwaarde van de omzet - Vergeten de bedragen met € 1.000 te vermenigvuldigen - Reken- of overnamefouten uit de tabellen Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/1 ## Vraag 2 – Financiële nadelen van een hoge voorraad (1 punt) De directeur van Pen & Papier constateert dat op 31 december 2019 de waarde van de voorraad kantoorartikelen nog steeds relatief hoog is. Geef voor Pen & Papier een financieel nadeel van het aanhouden van een voorraad kantoorartikelen met een hoge waarde. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd over een bedrijf met een hoge voorraad. Je moet een financieel nadeel van deze hoge voorraad benoemen. Wat moet je kennen: Je moet weten welke financiële nadelen verbonden zijn aan het aanhouden van een hoge voorraad. Denk hierbij aan misgelopen rendement (opportuniteitskosten), financieringskosten en opslagkosten. Wat moet je kunnen: Je kunt de financiële nadelen van een hoge voorraad identificeren en benoemen. Waar op letten: Let op dat je een *financieel* nadeel noemt en geen algemeen nadeel. Vermijd het noemen van de inkoopwaarde van de voorraad zelf of het risico op incourantheid als direct financieel nadeel in deze context. Kernbegrippen: voorraadkosten, financieringskosten, opslagkosten, opportuniteitskosten Veelgemaakte fouten: - Het noemen van niet-financiële nadelen, zoals 'het neemt veel ruimte in beslag', in plaats van de financiële consequentie daarvan. - Het verwarren van voorraadkosten met de inkoopwaarde van de voorraad. - Het noemen van het risico op incourantheid, wat een financieel risico is, maar de vraag is naar een direct financieel nadeel (kosten). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/2 ## Vraag 3 – Berekening totale ontvangsten uit verkopen (3 punten) De directeur van Pen & Papier wil het saldo van de liquide middelen per 31 december 2019 weten. Hiertoe worden eerst de totale ontvangsten in 2019 met betrekking tot de verkopen bepaald. 3p 3 Bereken de totale ontvangsten in 2019 met betrekking tot de verkopen van Pen & Papier. Wat kun je verwachten: Je moet de totale ontvangsten uit verkopen over een bepaald jaar berekenen. Dit betekent dat je rekening moet houden met de beginstand van de debiteuren, de verkopen gedurende het jaar en de betalingsvoorwaarden (krediettermijn en contante/op rekening verkopen). Wat moet je kennen: Je moet weten dat ontvangsten niet hetzelfde zijn als verkopen (omzet). Je moet de krediettermijn kunnen toepassen op verkopen om te bepalen welk deel van de verkopen in een bepaalde periode wordt ontvangen. Je moet weten hoe je de verdeling tussen contante verkopen en verkopen op rekening toepast. Wat moet je kunnen: Je kunt de beginstand van de debiteuren meenemen in de berekening van de totale ontvangsten. Je kunt de verkopen per maand analyseren en bepalen welk deel daarvan in het betreffende jaar wordt ontvangen, rekening houdend met de krediettermijn. Je kunt de contante verkopen en de verkopen op rekening correct verwerken in je berekening. Waar op letten: Let op dat je omzet (verkopen) niet verwart met ontvangsten (daadwerkelijk ontvangen geld). Pas de krediettermijn van 1,5 maand correct toe op de verkopen van de laatste maanden. Vergeet niet de beginstand van de debiteuren mee te nemen. Pas de verdeling tussen contante verkopen (30%) en verkopen op rekening (70%) nauwkeurig toe. Kernbegrippen: ontvangsten van debiteuren, krediettermijn, liquiditeitsbegroting, debiteurensaldo Veelgemaakte fouten: - Verwarren van omzet (verkopen) met ontvangsten (daadwerkelijk ontvangen geld). - Incorrect toepassen van de krediettermijn van 1,5 maand op de verkopen van de laatste maanden (november en december). - Vergeten de beginstand van de debiteuren mee te nemen in de berekening van de totale ontvangsten. - Foutief toepassen van de verdeling tussen contante verkopen (30%) en verkopen op rekening (70%). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/3 ## Vraag 4 – Berekening saldo liquide middelen (2 punten) De uitgaven van Pen & Papier in 2019 bestaan uit: − uitgaven als gevolg van de inkopen van de kantoorartikelen − uitgaven aan bedrijfskosten voor € 482.250. Pen & Papier heeft behalve ontvangsten uit de verkopen geen andere ontvangsten. 4. Bereken het saldo van de liquide middelen van Pen & Papier op 31 december 2019. Wat kun je verwachten: Je berekent het saldo van de liquide middelen aan het einde van een periode. Je gebruikt hiervoor het beginsaldo, de totale ontvangsten en de totale uitgaven. Wat moet je kennen: Je moet weten dat het saldo van de liquide middelen wordt berekend door het beginsaldo te vermeerderen met de ontvangsten en te verminderen met de uitgaven. Je moet het verschil kennen tussen kosten en uitgaven, en tussen opbrengsten en ontvangsten. Je moet weten hoe crediteuren de uitgaven beïnvloeden. Wat moet je kunnen: Je kunt het beginsaldo van de liquide middelen identificeren. Je kunt de totale ontvangsten en uitgaven over een periode bepalen. Je kunt de betalingen aan crediteuren berekenen, rekening houdend met het beginsaldo en de inkopen. Je kunt alle componenten correct samenvoegen om het eindsaldo van de liquide middelen te berekenen. Waar op letten: Let op dat je geen kosten en uitgaven, of opbrengsten en ontvangsten door elkaar haalt. Vergeet niet het beginsaldo van de liquide middelen mee te nemen in je berekening. Zorg dat je de betalingen aan crediteuren correct berekent, inclusief het beginsaldo van de crediteuren. Kernbegrippen: Liquide middelen, Liquiditeitsbegroting, Ontvangsten, Uitgaven, Crediteuren Veelgemaakte fouten: - Kosten en uitgaven verwarren, of opbrengsten en ontvangsten verwarren. - Het beginsaldo van de liquide middelen vergeten mee te nemen in de berekening. - Incorrecte berekening van de betalingen aan crediteuren door de krediettermijn niet correct toe te passen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/4 ## Vraag 5 – Daling van de totale marge op rookwaren berekenen (2 punten) Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. Gerrit Roos verkoopt in zijn winkel een breed assortiment aan producten, zoals rookwaren, tijdschriften, wenskaarten, boeken en kantoorartikelen (zie informatiebron 1). Gerrit heeft het winkelpand dat hij huurt enkele jaren geleden intern verbouwd en heeft hierbij onder andere de inventaris vervangen. Rookwaren vormen het hoofdbestanddeel van Gerrits assortiment. Hij vermoedt dat de afzet van rookwaren door overheidsmaatregelen gaat dalen, waardoor hij ook minder marge van de fabrikant zal krijgen (zie informatiebron 2). Gerrit heeft daarom twijfels over de continuïteit van zijn winkel. 2p 5 Bereken met welk bedrag Gerrits totale marge exclusief btw op rookwaren over 2020 zal dalen ten opzichte van 2019 als gevolg van de verwachte afzetdaling. Wat kun je verwachten: Je berekent de daling van de totale marge op rookwaren tussen twee verschillende jaren, rekening houdend met verwachte veranderingen in afzet en margepercentages. Wat moet je kennen: Je moet weten wat marge is en hoe je deze berekent. Je moet weten dat 'exclusief btw' betekent dat je geen btw in je berekening meeneemt. Je moet de formule voor het berekenen van de totale marge kennen: totale marge = afzet (aantal verkochte eenheden) × marge per eenheid. Wat moet je kunnen: Je kunt relevante informatie uit de informatiebronnen halen om de afzet en de margepercentages voor de verschillende jaren te bepalen. Je kunt de totale marge voor twee verschillende jaren berekenen. Je kunt het verschil tussen deze twee totale marges berekenen om de daling vast te stellen. Waar op letten: Let goed op dat je de marge voor beide jaren (2019 en 2020) berekent en niet slechts voor één jaar. Zorg ervoor dat je de juiste margepercentages gebruikt voor elk specifiek jaar. Verwar de marge per product niet met de totale marge over de gehele afzet. Kernbegrippen: marge, afzet, inkoopwaarde, exclusief btw Veelgemaakte fouten: - De marge voor slechts één jaar berekenen in plaats van het verschil tussen twee jaren. - Verwarring tussen marge per product en de totale marge over de gehele afzet. - Het verkeerde margepercentage gebruiken voor het betreffende jaar. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/5 ## Vraag 6 – Bedrijfseconomische redenen voor huurderskeuze (2 punten) De verhuurder van Gerrits winkelpand is benaderd door een keten van pizzawinkels die geïnteresseerd is in de locatie van Gerrits winkel. De verhuurder ziet de pizzaketen graag als nieuwe huurder. Hij weet dat Gerrit binnenkort met pensioen gaat en misschien wel eerder wil stoppen. Hij doet Gerrit begin oktober 2019 het volgende voorstel: – Per 1 januari 2020 wordt het huurcontract beëindigd. – Per 1 januari 2020 wordt de huur van de laatste 3 maanden van 2019 die Gerrit al betaald heeft, aan Gerrit terugbetaald (zie informatiebron 3). – Op 1 januari 2020 krijgt Gerrit de boekwaarde van de inventaris en de boekwaarde van de interne verbouwing per 1 januari 2020 volledig vergoed wanneer hij stopt. Wanneer Gerrit ingaat op het voorstel, wordt het winkelpand vanaf 1 januari 2020 verhuurd aan de pizzaketen. 6 Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom de verhuurder van het winkelpand per 1 januari 2020 liever de pizzaketen als huurder zou willen hebben dan Gerrit. Wat kun je verwachten: Je moet twee bedrijfseconomische redenen geven waarom een verhuurder liever een pizzaketen als huurder wil dan een individuele ondernemer zoals Gerrit. Wat moet je kennen: Je moet weten wat continuïteit van huuropbrengsten betekent en waarom dit belangrijk is voor een verhuurder. Je moet ook het concept van faillissementsrisico kennen en begrijpen hoe dit de financiële zekerheid van een verhuurder beïnvloedt. Daarnaast moet je begrijpen dat een verhuurder streeft naar maximale huuropbrengsten. Wat moet je kunnen: Je moet de situatie vanuit het perspectief van de verhuurder analyseren. Je moet bedrijfseconomische argumenten kunnen formuleren die de voorkeur voor een specifieke huurder verklaren. Waar op letten: Let erop dat je twee redenen geeft. Zorg ervoor dat je redenen bedrijfseconomisch zijn en dat je ze formuleert vanuit het perspectief van de verhuurder, niet vanuit Gerrit of persoonlijke voorkeuren. Kernbegrippen: Continuïteit, Faillissementsrisico, Huuropbrengst, Bedrijfseconomische analyse Veelgemaakte fouten: - Niet-bedrijfseconomische redenen geven, zoals persoonlijke voorkeuren. - Het perspectief van Gerrit innemen in plaats van dat van de verhuurder. - Slechts één reden geven in plaats van de gevraagde twee. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/6 ## Vraag 7 – SWOT-analyse: Social media als zwakte (3 punten) Voordat Gerrit zich verdiept in het voorstel van de verhuurder, gaat Gerrit eerst een SWOT-analyse van zijn zaak uitvoeren. Uit de situatieschets (zie informatiebron 1) komen onder andere twee feiten naar voren: a Gerrit maakt geen gebruik van social media, b een verdere aanscherping van het antirookbeleid door de overheid. Een SWOT-analyse bestaat uit vier onderdelen: de analyse van Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. 7 In welk onderdeel van de SWOT-analyse van Gerrit zou het feit dat Gerrit geen gebruikmaakt van social media meegenomen moeten worden? Geef hiervoor twee argumenten. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd over een onderneming en moet een specifiek feit plaatsen binnen een SWOT-analyse. Je moet het juiste onderdeel van de SWOT-analyse benoemen en dit met twee argumenten onderbouwen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een SWOT-analyse is en uit welke vier onderdelen (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) deze bestaat. Je moet het verschil kennen tussen interne factoren (Strengths en Weaknesses) en externe factoren (Opportunities en Threats). Je moet weten dat een Weakness een interne factor is waar de onderneming zelf invloed op heeft. Wat moet je kunnen: Je kunt een gegeven feit uit een bedrijfssituatie analyseren en beoordelen of het een interne of externe factor is. Je kunt een feit correct plaatsen in het juiste onderdeel van een SWOT-analyse. Je kunt twee relevante argumenten geven waarom een specifiek feit in een bepaald SWOT-onderdeel thuishoort, waarbij je rekening houdt met de context van de onderneming (bijvoorbeeld de doelgroep). Je leest informatie af uit de situatieschets (informatiebron 1). Waar op letten: Let goed op het verschil tussen interne factoren (waar de onderneming invloed op heeft) en externe factoren (waar de onderneming geen directe invloed op heeft). Zorg ervoor dat je het juiste SWOT-onderdeel benoemt voordat je de argumenten geeft. Je argumenten moeten specifiek zijn voor de gegeven situatie en duidelijk maken waarom het een interne zwakte is, bijvoorbeeld door te verwijzen naar de doelgroep. Kernbegrippen: SWOT-analyse, Weaknesses (Zwakten), Interne analyse, Externe analyse Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen een Weakness (interne factor) en een Threat (externe factor). - Het SWOT-onderdeel ('Weaknesses') vergeten te noemen. - Onvoldoende onderbouwing waarom het een interne factor is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/7 ## Vraag 8 – SWOT-analyse: Antirookbeleid als bedreiging (3 punten) Voordat Gerrit zich verdiept in het voorstel van de verhuurder, gaat Gerrit eerst een SWOT-analyse van zijn zaak uitvoeren. Uit de situatieschets (zie informatiebron 1) komen onder andere twee feiten naar voren: a Gerrit maakt geen gebruik van social media, b een verdere aanscherping van het antirookbeleid door de overheid. Een SWOT-analyse bestaat uit vier onderdelen: de analyse van Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. 3p 8 In welk onderdeel van de SWOT-analyse van Gerrit zou het feit dat de overheid het antirookbeleid verder aanscherpt meegenomen moeten worden? Geef hiervoor twee argumenten. Wat kun je verwachten: Je moet een onderdeel van de SWOT-analyse identificeren en twee argumenten geven waarom een specifiek feit daarin thuishoort. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een SWOT-analyse is en uit welke vier onderdelen (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) deze bestaat. Je moet het verschil kennen tussen interne factoren (Strengths, Weaknesses) en externe factoren (Opportunities, Threats). Je moet weten dat 'Threats' negatieve externe factoren zijn. Wat moet je kunnen: Je kunt een gegeven situatie analyseren en bepalen of het een interne of externe factor is. Je kunt bepalen of de factor positief of negatief is voor de onderneming. Je kunt een externe, negatieve factor correct plaatsen binnen het 'Threats' onderdeel van de SWOT-analyse. Je kunt twee relevante argumenten formuleren die je keuze onderbouwen. Waar op letten: Let goed op het onderscheid tussen interne en externe factoren. Een aangescherpt antirookbeleid is een overheidsmaatregel en komt dus van buiten de onderneming (extern). Let ook op het negatieve effect van deze maatregel. Zorg dat je twee duidelijke argumenten geeft. Kernbegrippen: SWOT-analyse, Threats (bedreigingen), Externe analyse, Omgevingsfactoren Veelgemaakte fouten: - Threats (extern) verwarren met Weaknesses (intern) - Slechts één argument geven in plaats van twee - Niet onderbouwen waarom het een externe factor is Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/8 ## Vraag 9 – Afschrijvingskosten berekenen over een kwartaal (2 punten) Eis die Gerrit aan het voorstel stelt Gerrit gaat in op het voorstel als er na liquidatie van zijn winkel (vergoeding van de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing, verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur en afbetaling van schulden) op 1 januari 2020 voldoende liquide middelen zijn om de twee jaar tot aan zijn pensioen financieel te overbruggen. Hij denkt daar gedurende deze twee jaren € 900 per maand voor nodig te hebben. Vergoeding van de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing per 1 januari 2020 9 Bereken de afschrijvingskosten op de verbouwing en inventaris over het vierde kwartaal van 2019 (zie informatiebron 3). Wat kun je verwachten: Je berekent de totale afschrijvingskosten over het vierde kwartaal van 2019 voor de verbouwing en de inventaris. Wat moet je kennen: Je moet weten wat afschrijvingskosten zijn. Je moet weten dat afschrijvingen op vaste activa zoals een verbouwing of inventaris de waardevermindering over een bepaalde periode weergeven. Je moet weten hoe je lineaire afschrijvingen berekent, zowel per jaar als per kwartaal. Je moet weten dat de afschrijving op de verbouwing 2,5% per kwartaal is en de inventaris lineair in 5 jaar wordt afgeschreven. Wat moet je kunnen: Je kunt informatie aflezen uit een informatiebron. Je kunt de afschrijvingskosten voor de verbouwing berekenen op basis van een percentage per kwartaal. Je kunt de lineaire afschrijvingskosten voor de inventaris berekenen en deze omrekenen naar een kwartaalbedrag. Je kunt de afschrijvingskosten van verschillende activa bij elkaar optellen om een totaalbedrag te krijgen. Waar op letten: Let goed op dat je de afschrijvingskosten per kwartaal berekent en niet per jaar. Zorg ervoor dat je de juiste afschrijvingsmethode toepast voor elk activum (percentage voor verbouwing, lineair voor inventaris). Verwar de beginwaarden van de verbouwing en de inventaris niet. Kernbegrippen: afschrijvingskosten, vaste activa, lineaire afschrijving, kwartaalberekening Veelgemaakte fouten: - Jaarlijkse afschrijving berekenen in plaats van per kwartaal - Verkeerde afschrijvingsmethode toepassen - De waarden voor verbouwing en inventaris verwarren Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/9 ## Vraag 10 – Boekwaarde inventaris en verbouwing (1 punt) Vergoeding van de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing per 1 januari 2020 1p 10 Bereken het bedrag dat Gerrit op 1 januari 2020 van de verhuurder van het winkelpand voor de verbouwing en inventaris van zijn winkel zal kunnen ontvangen. Wat kun je verwachten: Je berekent de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing op een specifieke datum, rekening houdend met afschrijvingen. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de boekwaarde de aanschafwaarde min de totale afschrijvingen tot een bepaald moment is. Je moet ook weten dat afschrijvingen de waardevermindering van vaste activa weergeven. Wat moet je kunnen: Je kunt de juiste beginwaarde van de inventaris en verbouwing identificeren. Je kunt de afschrijvingskosten over een bepaalde periode correct toepassen om de boekwaarde te berekenen. Je kunt informatie uit een informatiebron raadplegen en gebruiken voor je berekening. Waar op letten: Let goed op de datum waarvoor de boekwaarde gevraagd wordt (1 januari 2020). Zorg ervoor dat je de juiste afschrijvingskosten over de juiste periode (het vierde kwartaal van 2019) gebruikt en deze correct aftrekt van de boekwaarde aan het begin van die periode. Controleer je overnames en berekeningen zorgvuldig om rekenfouten te voorkomen. Kernbegrippen: Boekwaarde, Afschrijvingen, Vaste activa, Aanschafwaarde Veelgemaakte fouten: - Foutieve overname van afschrijvingskosten uit de vorige vraag - Verkeerde beginwaarde gebruiken - Reken- of overnamefout Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/10 ## Vraag 11 – Berekening ontvangsten bij liquidatie (1 punt) Verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur per 1 januari 2020 Gerrit verwacht dat hij bij de liquidatie op 1 januari 2020 niet het volledige bedrag voor de waarde van zijn voorraad van 31 december 2019 zal ontvangen. Hij gaat van de volgende inbare percentages per 1 januari 2020 uit. Voorraad – Tijdschriften e.d. 100% (terug naar de uitgever) – Rookwaren 70% – Kantoorartikelen 40% De vorderingen op de debiteuren worden volledig ontvangen. 1p 11 Bereken het bedrag dat Gerrit per 1 januari 2020 naar verwachting zal ontvangen uit de verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur per 1 januari 2020. Wat kun je verwachten: Je berekent de totale verwachte ontvangsten bij liquidatie van een bedrijf, rekening houdend met verschillende inbare percentages voor activa. Wat moet je kennen: Je moet weten dat bij liquidatie niet alle activa voor 100% van hun boekwaarde worden verkocht. Je moet weten dat je de realiseerbare waarde van voorraden, debiteuren en vooruitbetaalde bedragen bij elkaar optelt om de totale ontvangsten te bepalen. Wat moet je kunnen: Je kunt informatiebronnen raadplegen om de boekwaarden van voorraden, debiteuren en vooruitbetaalde huur te vinden. Je kunt de juiste inbare percentages toepassen op de verschillende voorraadposten. Je kunt de realiseerbare bedragen van voorraden, debiteuren en vooruitbetaalde huur bij elkaar optellen om het totale ontvangstbedrag te berekenen. Waar op letten: Let goed op dat je de juiste percentages toepast op de specifieke voorraadwaardes. Vergeet niet de bedragen voor debiteuren en vooruitbetaalde huur mee te nemen in je berekening. Controleer je rekenwerk en of je de bedragen correct hebt overgenomen uit de informatiebron. Kernbegrippen: liquidatiewaarde, voorraden, debiteuren, vooruitbetaalde bedragen Veelgemaakte fouten: - Verkeerde percentages toepassen op voorraadwaardes - Vergeten van debiteuren of vooruitbetaalde huur - Reken- of overnamefouten uit de informatiebron Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/11 ## Vraag 12 – Berekening van totale schulden bij liquidatie (3 punten) Betaling van de schulden per 1 januari 2020 Bij liquidatie op 1 januari 2020 zal Gerrit nog aan drie verplichtingen voldoen: − het volledig verschuldigde bedrag aan zijn leveranciers, − de bedragen aan aflossing en interest die hij per 31 december 2019 nog schuldig is aan de bank en − de per saldo af te dragen btw betalen. 12 Bereken het volledige bedrag dat Gerrit op 1 januari 2020 nodig zal hebben om aan deze drie verplichtingen te voldoen. Wat kun je verwachten: Je berekent het totale bedrag dat nodig is om drie specifieke verplichtingen te voldoen op een bepaalde datum. Wat moet je kennen: Je moet weten wat schulden aan leveranciers, aflossing, interest en af te dragen btw inhouden. Je moet weten dat af te dragen btw het verschil is tussen ontvangen en betaalde btw. Wat moet je kunnen: Je identificeert de verschillende schuldcomponenten. Je berekent de netto af te dragen btw. Je berekent de verschuldigde interest over een specifieke periode. Je telt de verschillende schuldcomponenten bij elkaar op om het totale bedrag te bepalen. Waar op letten: Let goed op dat je alle drie de verplichtingen meeneemt in je berekening: leveranciers, bank (aflossing én interest) en btw. Controleer of je de btw correct berekent als het verschil tussen ontvangen en betaalde btw. Zorg ervoor dat je de interest over de juiste periode berekent. Kernbegrippen: schulden, crediteuren, omzetbelasting (btw), aflossing, interest Veelgemaakte fouten: - Eén van de drie schuldcomponenten vergeten (leveranciers, bank, btw). - Incorrecte berekening van de netto af te dragen btw. - Verkeerde periode voor de interestberekening. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/12 ## Vraag 13 – Liquidatie en financiële overbrugging (2 punten) Conclusie Gerrit heeft inmiddels voldoende informatie om te bezien of er na de financiële afwikkelingen € 900 per maand beschikbaar is voor de overbrugging van de twee jaar tot aan zijn pensioen. 13 Toon met een berekening aan of Gerrit op het voorstel van de eigenaar van het winkelpand zal ingaan. Vul hiertoe de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort volledig in. Wat kun je verwachten: Je moet een berekening maken om te bepalen of Gerrit na de liquidatie van zijn bedrijf voldoende geld overhoudt om twee jaar lang € 900 per maand te overbruggen tot aan zijn pensioen. Je vult hiervoor een uitwerkbijlage in. Wat moet je kennen: Je moet weten wat liquide middelen zijn en hoe je deze berekent na een liquidatie. Je moet begrijpen dat een liquidatie betekent dat een bedrijf stopt en alle bezittingen worden verkocht en schulden worden afbetaald. Je moet weten dat je de totale beschikbare middelen moet delen door het aantal maanden van de overbruggingsperiode om het maandelijkse bedrag te bepalen. Wat moet je kunnen: Je kunt bedragen uit eerdere vragen (10, 11 en 12) correct overnemen en verwerken in een liquiditeitsoverzicht. Je kunt de totale liquide middelen na liquidatie berekenen door de beginstand van de liquide middelen te vermeerderen met ontvangsten en te verminderen met uitgaven. Je kunt de berekende totale liquide middelen delen door 24 maanden om het maandelijkse beschikbare bedrag te bepalen. Je kunt dit maandelijkse bedrag vergelijken met de benodigde € 900 en op basis hiervan een correcte conclusie trekken. Waar op letten: Let goed op dat je de bedragen uit de voorgaande vragen (10, 11 en 12) correct overneemt. Voorkom rekenfouten bij het optellen van ontvangsten en aftrekken van uitgaven. Vergeet niet de totale liquide middelen na liquidatie te delen door 24 maanden om het maandelijkse bedrag te krijgen dat je moet vergelijken met de € 900. Kernbegrippen: Liquide middelen, Liquidatie, Financiële beslissing, Kasstroomoverzicht Veelgemaakte fouten: - Incorrect overnemen van bedragen uit voorgaande vragen (10, 11, 12). - Reken- of overnamefouten in het liquiditeitsoverzicht. - Vergeten de totale liquide middelen te delen door 24 maanden om tot een bedrag per maand te komen voor de vergelijking met de € 900 eis. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/13 ## Vraag 14 – Hypothecaire lening: lineaire aflossing aantonen (2 punten) Micran had bij het afsluiten van de hypothecaire lening de keuze uit een hypothecaire lening met lineaire aflossing en een hypothecaire lening met aflossing op basis van annuïteiten. 2p 14 Toon met een berekening aan dat Micran gekozen heeft voor een hypothecaire lening met lineaire aflossing. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie waarin je moet aantonen welk type hypothecaire lening (lineair of annuïteit) is gekozen, gebaseerd op gegeven informatie. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een lineaire hypothecaire lening is. Je moet weten dat bij een lineaire hypotheek de aflossing elke periode gelijk is en de interestbetalingen afnemen. Je moet weten dat bij een annuïteitenhypotheek de totale periodieke betaling (annuïteit) gelijk is en de verhouding tussen aflossing en interest binnen die annuïteit verandert. Je moet de formule voor het berekenen van interest kennen: interest = percentage x resterende schuld. Wat moet je kunnen: Je kunt de maandelijkse aflossing berekenen bij een lineaire hypotheek. Je kunt de interest berekenen over de resterende schuld voor een specifieke periode. Je kunt de kenmerken van een lineaire hypotheek (constante aflossing, afnemende interest) en een annuïteitenhypotheek (constante annuïteit, variërende aflossing/interest) toepassen om het type lening te identificeren. Je kunt een berekening uitvoeren om je keuze te onderbouwen. Waar op letten: Let goed op het verschil tussen lineaire en annuïteitenleningen. Zorg ervoor dat je de maandelijkse aflossing correct berekent en het juiste interestpercentage (maandelijks) gebruikt. Controleer of je berekening overeenkomt met de kenmerken van het type lening dat je wilt aantonen. Kernbegrippen: lineaire hypotheek, annuïteitenhypotheek, aflossing, interestberekening, resterende schuld Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen lineaire en annuïteitenlening - Incorrecte berekening van de maandelijkse aflossing - Verkeerd interestpercentage gebruiken (bijv. jaarlijks i.p.v. maandelijks) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/14 ## Vraag 15 – Voorwaarden verhoging hypothecaire lening (2 punten) Met het oog op de klimaatdoelstellingen worden woningen steeds vaker verduurzaamd. Micran wil zijn huis ook verduurzamen. Voor de financiering van de investering in isolatie en warmtepomp denkt hij een bedrag van € 15.000 nodig te hebben. Daarvoor wil hij zijn hypothecaire lening verhogen. De bank is alleen onder bepaalde voorwaarden hiertoe bereid. 15 Geef twee voorwaarden die de bank kan stellen om akkoord te gaan met het verhogen van de hypothecaire lening voor Micran. Wat kun je verwachten: Je moet twee voorwaarden noemen die een bank kan stellen voordat ze akkoord gaan met het verhogen van een hypothecaire lening. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een hypothecaire lening is en welke zekerheden een bank wil hebben bij het verstrekken of verhogen van zo'n lening. Je moet begrijpen wat onderpand en overwaarde betekenen in relatie tot een hypotheek. Je moet ook weten dat de bank kijkt naar je kredietwaardigheid, oftewel je vermogen om de lening terug te betalen. Wat moet je kunnen: Je kunt de financiële overwegingen van een bank benoemen bij het verstrekken van een lening. Je kunt specifieke voorwaarden formuleren die een bank stelt om de risico's te beperken. Waar op letten: Let op dat je specifieke voorwaarden noemt die passen bij een hypothecaire lening. Voorkom te algemene voorwaarden die voor elke lening gelden. Denk goed na over de zekerheden die een bank zoekt: de waarde van het huis als onderpand en je vermogen om de maandelijkse lasten te dragen. Kernbegrippen: hypothecaire lening, onderpand, overwaarde, kredietwaardigheid Veelgemaakte fouten: - Geven van te algemene voorwaarden die niet specifiek zijn voor een hypotheek. - Niet inzien dat de bank zekerheid zoekt voor terugbetaling en waarde van het onderpand. - Verwarren van de waarde van de investering met de waardestijging van de woning. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/15 ## Vraag 16 – Schenkbelasting berekenen (2 punten) Tarieven schenkbelasting | waarde schenking (na vrijstelling) | (pleeg)kind | kleinkinderen en achterkleinkinderen | overige | | :--- | :--- | :--- | :--- | | over de eerste € 124.727 | 10% | 18% | 30% | | over het meerdere | 20% | 36% | 40% | 2p 16 Bereken het bedrag dat Philippa aan schenking zou ontvangen na aftrek van schenkbelasting indien tante Beth de schenking aan haar zou doen. Wat kun je verwachten: Je berekent het bedrag dat een persoon netto ontvangt na aftrek van schenkbelasting. Je gebruikt hiervoor een tabel met tarieven voor schenkbelasting en de juiste vrijstelling. Wat moet je kennen: Je moet weten wat schenkbelasting is en hoe vrijstellingen en tarieven van invloed zijn op het te betalen bedrag. Je moet de juiste vrijstelling kunnen identificeren voor de relatie tussen schenker en ontvanger (bijvoorbeeld 'overig' voor een nichtje). Je moet de juiste belastingtarieven kunnen toepassen op het belastbare bedrag. Wat moet je kunnen: Je kunt de relevante informatie uit een tabel met schenkbelastingtarieven en vrijstellingen aflezen. Je kunt het belastbare bedrag berekenen door de vrijstelling van de schenking af te trekken. Je kunt de schenkbelasting berekenen door het juiste tarief toe te passen op het belastbare bedrag. Je kunt het netto ontvangen bedrag berekenen door de schenkbelasting van het oorspronkelijke schenkingsbedrag af te trekken. Waar op letten: Let goed op dat je de juiste vrijstelling gebruikt die past bij de relatie tussen de schenker en de ontvanger (bijvoorbeeld 'overig' in plaats van 'kind'). Zorg ervoor dat je de vrijstelling eerst aftrekt van het schenkingsbedrag voordat je de belasting berekent. Controleer of je het juiste belastingtarief toepast. Vergeet niet om uiteindelijk het netto ontvangen bedrag te berekenen, niet alleen de te betalen belasting. Kernbegrippen: schenkbelasting, vrijstelling, belastbaar bedrag, belastingtarief Veelgemaakte fouten: - De verkeerde vrijstelling gebruiken (bijvoorbeeld die voor een kind in plaats van 'overig'). - Het verkeerde belastingtarief toepassen. - Vergeten de vrijstelling af te trekken van het schenkingsbedrag voordat de belasting wordt berekend. - Alleen de te betalen belasting berekenen en niet het netto ontvangen bedrag. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/16 ## Vraag 17 – Schenking of niet? (2 punten) Als tante Beth het geld aan het WNF geeft, kan dat op drie manieren: a via de collecte langs de deur b via de telefoon een donatie doorgeven c via de website van WNF knuffels en boeken kopen. 17 Geef voor elke van bovenstaande drie manieren aan of er volgens de wet sprake is van een schenking. Motiveer het antwoord. Wat kun je verwachten: Je krijgt drie situaties voorgelegd waarin geld aan een goed doel wordt gegeven. Je moet voor elke situatie bepalen of het juridisch gezien een schenking is en je antwoord motiveren. Wat moet je kennen: Je moet de definitie van een schenking kennen. Je moet weten dat er sprake is van een schenking als er een 'overeenkomst om niet' is, wat betekent dat de gever geen tegenprestatie verwacht voor het geld of de goederen die hij geeft. Wat moet je kunnen: Je kunt de definitie van een schenking toepassen op concrete situaties. Je kunt voor elke situatie beargumenteren waarom er wel of geen sprake is van een schenking, door te verwijzen naar het principe van een tegenprestatie. Waar op letten: Let goed op het verschil tussen een gift waar je niets voor terugkrijgt (schenking) en een aankoop waarbij je een product ontvangt (geen schenking). Zorg ervoor dat je alle drie de manieren (a, b en c) behandelt en je antwoord motiveert. Kernbegrippen: schenking, overeenkomst om niet, tegenprestatie, donatie, aankoop Veelgemaakte fouten: - Een aankoop verwarren met een schenking. - De definitie van 'overeenkomst om niet' niet correct toepassen. - Niet alle drie de manieren (a, b en c) behandelen in het antwoord. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/17 ## Vraag 18 – Fiscale voordelen van schenken aan een ANBI (2 punten) Tante Beth kiest voor een schenking aan het WNF. 18 Geef de fiscale redenen voor tante Beth om aan het WNF te schenken in plaats van een schenking aan Phillippa. Vermeld hierbij zowel het belastingvoordeel voor tante Beth als het belastingvoordeel voor het WNF. Wat kun je verwachten: Je legt uit welke fiscale voordelen er zijn bij een schenking aan een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) zoals het WNF, vergeleken met een schenking aan een particulier. Je benoemt specifiek de voordelen voor zowel de schenker als de ontvanger. Wat moet je kennen: Je moet weten dat een (periodieke) schenking aan een ANBI aftrekbaar kan zijn voor de inkomstenbelasting van de schenker. Je moet weten dat een ANBI geen schenkbelasting hoeft te betalen over ontvangen schenkingen, waardoor het volledige bedrag van de schenking bij de ANBI terechtkomt. Je moet het verschil kennen tussen schenkbelasting en inkomstenbelasting. Wat moet je kunnen: Je kunt de fiscale voordelen voor zowel de schenker als de ontvanger benoemen. Je kunt informatie uit de tabel 'Vrijstelling schenkbelasting' interpreteren om het voordeel voor de ANBI te onderbouwen. Waar op letten: Let erop dat je de voordelen voor *beide* partijen (Tante Beth én het WNF) noemt. Verwar de aftrekbaarheid voor de inkomstenbelasting van de schenker niet met de vrijstelling van schenkbelasting voor de ANBI. Zorg dat je de ANBI-status correct toepast. Kernbegrippen: schenkbelasting, inkomstenbelasting, ANBI, fiscale aftrekpost Veelgemaakte fouten: - Verwarren van schenkbelasting (voor ontvanger) en inkomstenbelasting (aftrek voor gever). - Het voordeel voor slechts één van de twee partijen (Tante Beth of WNF) noemen, terwijl de vraag om beide vraagt. - De ANBI-status en de bijbehorende vrijstelling van schenkbelasting niet correct toepassen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/18 ## Vraag 19 – Sparen: vrijwillig/verplicht en vrij opneembaar/niet vrij opneembaar (1 punt) Sparen kan vrijwillig of verplicht zijn en vrij opneembaar of niet vrij opneembaar zijn. Sparen op de Groeirekening van de RegioBank is a verplicht, vrij opneembaar b verplicht, niet vrij opneembaar c vrijwillig, vrij opneembaar d vrijwillig, niet vrij opneembaar 1p 19 Noteer de letter van het juiste antwoord. Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over verschillende spaarvormen en hun kenmerken. Je moet bepalen of sparen vrijwillig of verplicht is en of het spaargeld vrij opneembaar is of niet. Wat moet je kennen: Je moet het verschil kennen tussen vrijwillig sparen (je kiest er zelf voor) en verplicht sparen (je bent het wettelijk of contractueel verplicht, zoals pensioenopbouw). Je moet ook het verschil kennen tussen vrij opneembaar spaargeld (je kunt er altijd bij) en niet vrij opneembaar spaargeld (er zijn voorwaarden of beperkingen voor opname, zoals een geblokkeerde rekening tot een bepaalde leeftijd). Wat moet je kunnen: Je leest informatie af uit een informatiebron over een specifieke spaarrekening. Je identificeert de kenmerken van deze spaarrekening met betrekking tot de vrijwilligheid van sparen en de opneembaarheid van het geld. Je koppelt deze kenmerken aan de juiste begrippen. Waar op letten: Let goed op de specifieke voorwaarden van de spaarrekening die in de informatiebron worden genoemd. Verwar vrijwillig sparen niet met verplicht sparen. Controleer of er beperkingen zijn voor het opnemen van het geld, zoals een minimale leeftijd of een opzegtermijn. Kernbegrippen: Vrijwillig sparen, Verplicht sparen, Opneembaarheid van spaargeld, Groeirekening Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen vrijwillig sparen (eigen keuze) en verplicht sparen (bijvoorbeeld pensioenopbouw). - Incorrect interpreteren van de voorwaarden voor opneembaarheid; een groeirekening is vaak geblokkeerd tot een bepaalde leeftijd. - De informatie uit de (niet meegeleverde) informatiebron niet correct toepassen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/19 ## Vraag 20 – Berekening van samengestelde interest met tussentijdse storting (2 punten) Bij de geboorte van Adnane is door zijn ouders € 7.200 op de Groeirekening gestort. Toen Adnane op 1 september 2010 naar de havo ging, is er nog een keer € 3.600 op deze rekening gestort. Daarnaast waren er geen andere stortingen of opnames. 2p 20 Bereken het bedrag op de Groeirekening van Adnane op 1 september 2015. Wat kun je verwachten: Je berekent de eindwaarde van een spaarrekening met samengestelde interest, waarbij er een tussentijdse storting plaatsvindt. Wat moet je kennen: Je moet weten wat samengestelde interest is en hoe je de eindwaarde van een bedrag berekent met de formule voor samengestelde interest. Je moet ook weten dat de rente over de rente wordt berekend. Wat moet je kunnen: Je kunt de formule voor samengestelde interest correct toepassen. Je kunt het aantal renteperiodes nauwkeurig bepalen voor verschillende stortingen. Je kunt een tussentijdse storting correct verwerken in de berekening. Waar op letten: Let goed op het correct bepalen van het aantal renteperiodes voor elke storting. Vergeet niet de tweede storting op te tellen voordat je verder rekent met de samengestelde interest. Gebruik altijd samengestelde interest en niet enkelvoudige interest. Kernbegrippen: samengestelde interest, eindwaarde berekenen, sparen, tussentijdse storting Veelgemaakte fouten: - Het verkeerd berekenen van het aantal renteperiodes (13 jaar en 5 jaar). - Vergeten de tweede storting van € 3.600 op te tellen bij het tussentijdse bedrag. - Enkelvoudige interest gebruiken in plaats van samengestelde interest. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/20 ## Vraag 21 – Economische voordelen van studeren (2 punten) Studeren Op 1 september 2015 ging Adnane Commerciële Economie studeren aan de Haagse Hogeschool. In plaats van te gaan studeren had Adnane er ook voor kunnen kiezen om fulltime te gaan werken. 2p 21 Geef één economisch voordeel voor Adnane en één economisch voordeel voor de samenleving van het feit dat Adnane ging studeren in plaats van fulltime werken. Wat kun je verwachten: Je moet één economisch voordeel voor een individu en één economisch voordeel voor de samenleving kunnen noemen van studeren in plaats van direct fulltime te gaan werken. Wat moet je kennen: Je moet weten wat 'menselijk kapitaal' inhoudt en hoe dit de arbeidsmarktwaarde beïnvloedt. Je moet ook de economische baten voor de samenleving kunnen benoemen die voortvloeien uit een hoger opgeleide beroepsbevolking, zoals hogere belastingopbrengsten of het vervullen van de vraag naar gespecialiseerd personeel. Wat moet je kunnen: Je kunt economische voordelen onderscheiden van niet-economische voordelen. Je kunt de impact van onderwijs op individuele verdiensten en maatschappelijke welvaart analyseren. Waar op letten: Let op dat je alleen economische voordelen noemt. Zorg ervoor dat je duidelijk onderscheid maakt tussen het voordeel voor het individu (Adnane) en het voordeel voor de samenleving. Vermijd vage antwoorden en leg de economische link duidelijk uit. Kernbegrippen: menselijk kapitaal, maatschappelijke baten, economische voordelen, arbeidsmarktwaarde Veelgemaakte fouten: - Niet-economische voordelen noemen, zoals 'leukere baan'. - Persoonlijke en maatschappelijke voordelen door elkaar halen. - Vage antwoorden geven zonder de economische link te leggen (bijv. hogere beloning of productiviteit). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/21 ## Vraag 22 – Financiële keuze: Studievoorschot vs. Spaargeld (1 punt) Omdat Adnane tijdens zijn studie meer geld uitgaf dan dat hij met zijn bijbaantje in de horeca verdiende, moest hij gebruikmaken van het opgebouwde saldo van zijn spaarrekening of van een studievoorschot bij DUO (zie informatiebron 4). Adnane koos ervoor om gebruik te maken van een studievoorschot in plaats van zijn opgebouwde saldo op de spaarrekening. 1p 22 Geef een financiële reden waarom Adnane gebruik heeft gemaakt van een studievoorschot in plaats van het opgebouwde saldo op de spaarrekening aan te spreken. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd waarin een persoon een financiële keuze moet maken tussen het aanspreken van spaargeld of het gebruikmaken van een studievoorschot. Je moet de financiële reden voor de gemaakte keuze kunnen uitleggen. Wat moet je kennen: Je moet weten dat rente op spaargeld een opbrengst is en rente op een lening (zoals een studievoorschot) een kostenpost is. Je moet het verschil tussen ontvangen rente en te betalen rente begrijpen. Wat moet je kunnen: Je moet informatie over rentetarieven uit een informatiebron kunnen aflezen en interpreteren. Je moet de rentetarieven van verschillende financiële opties met elkaar kunnen vergelijken om de financieel meest voordelige keuze te bepalen. Je moet een financiële keuze kunnen motiveren op basis van rentetarieven. Waar op letten: Let goed op het verschil tussen de rente die je ontvangt op spaargeld en de rente die je betaalt over een lening. Vergelijk de percentages nauwkeurig om de meest voordelige optie te vinden. Zorg ervoor dat je de juiste informatie uit de informatiebron haalt. Kernbegrippen: Rente, Sparen, Lenen, Studievoorschot Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van ontvangen rente (opsparen) en betaalde rente (op lenen). - Het niet vergelijken van de twee rentetarieven om de financieel meest voordelige optie te bepalen. - De benodigde informatie uit de informatiebron niet correct interpreteren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/22 ## Vraag 23 – Studievoorschot terugrekenen (1 punt) Afgestudeerd Adnane is op 1 september 2019 afgestudeerd en heeft toen direct een baan gevonden als verkoper bij Brugman bv. Pas na 2 jaar, vanaf 1 september 2021, begint hij met terugbetalen van zijn studievoorschot. Het opgebouwde studievoorschot van Adnane bedraagt op het moment van terugbetalen € 10.525,22. 1p 23 Bereken het opgebouwde studievoorschot bij het afstuderen van Adnane op 1 september 2019. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie waarin een bedrag op een toekomstig moment bekend is en je moet de waarde van dat bedrag op een eerder moment berekenen, rekening houdend met rente. Wat moet je kennen: Je moet weten dat het studievoorschot rente opbouwt. Je moet de formule voor het terugrekenen van een bedrag met samengestelde interest kennen: contante waarde = eindwaarde / (1 + rentepercentage)^aantal jaren. Je moet weten dat 0,12% rente overeenkomt met een rentefactor van 1,0012. Wat moet je kunnen: Je kunt de eindwaarde van het studievoorschot identificeren. Je kunt het aantal jaren tussen twee datums bepalen. Je kunt de juiste rentevoet toepassen. Je kunt een bedrag terugrekenen naar een eerder moment met behulp van de formule voor samengestelde interest. Waar op letten: Let goed op dat je terugrekent (deelt) in plaats van vooruitrekent (vermenigvuldigt). Controleer of je het juiste aantal jaren gebruikt voor de berekening. Zorg ervoor dat je de correcte rentevoet voor het studievoorschot gebruikt en niet een andere rentevoet die mogelijk in de context van andere vragen wordt genoemd. Kernbegrippen: studievoorschot, contante waarde, samengestelde interest, terugrekenen Veelgemaakte fouten: - Vooruitrekenen (vermenigvuldigen) in plaats van terugrekenen (delen). - Een verkeerd aantal jaren gebruiken voor de berekening (bijv. 1 in plaats van 2). - De verkeerde rentevoet gebruiken (bijv. de 0,2% van de spaarrekening uit de context van vraag 22). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/23 ## Vraag 24 – Arbeidsovereenkomst versus zzp-overeenkomst (3 punten) Voornemen om een huis te kopen Per 1 september 2021 wil Adnane een woning kopen. Vanwege de lage hypotheekrente van 2,25% per jaar is het volgens hem interessanter om een huis te kopen dan te huren. Hij heeft een woning gezien van € 130.000 en gaat onderzoeken of hij die kan financieren met een hypothecaire lening. Zo ja, dan gaat hij de woning kopen. De geldverstrekker kijkt voor de maximale hypotheek naar het inkomen en uit welke soort arbeidsrelatie het inkomen komt. Een deel van het contract van Adnane staat in informatiebron 5. 24 Geef op basis van informatiebron 5 drie argumenten waaruit blijkt dat er sprake is van een individuele arbeidsovereenkomst en niet van een zzp-overeenkomst. Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd waarin je het type arbeidsrelatie moet bepalen. Je moet de kenmerken van een individuele arbeidsovereenkomst herkennen en deze onderscheiden van een zzp-overeenkomst. Wat moet je kennen: Je moet de drie juridische kenmerken van een individuele arbeidsovereenkomst kennen: een gezagsverhouding, een arbeidsverplichting en een loon(salaris)verplichting. Je moet weten dat deze kenmerken een individuele arbeidsovereenkomst onderscheiden van een zzp-overeenkomst. Wat moet je kunnen: Je moet informatiebron 5 raadplegen en daaruit de relevante informatie selecteren. Je moet de drie kenmerken van een individuele arbeidsovereenkomst kunnen identificeren in de tekst van informatiebron 5 en deze als argumenten formuleren. Waar op letten: Let erop dat je de argumenten baseert op de specifieke informatie in informatiebron 5. Zorg ervoor dat je minimaal drie argumenten geeft en dat deze betrekking hebben op de kenmerken van een individuele arbeidsovereenkomst, niet op die van een zzp-overeenkomst. Kernbegrippen: individuele arbeidsovereenkomst, zzp-overeenkomst, gezagsverhouding, arbeidsverplichting, loonverplichting Veelgemaakte fouten: - Kenmerken van een zzp-overeenkomst noemen in plaats van een arbeidsovereenkomst. - Niet baseren van de argumenten op de informatiebron. - Minder dan drie argumenten geven. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/24 ## Vraag 25 – Maximale financieringslast berekenen (3 punten) Voornemen om een huis te kopen Per 1 september 2021 wil Adnane een woning kopen. Vanwege de lage hypotheekrente van 2,25% per jaar is het volgens hem interessanter om een huis te kopen dan te huren. Hij heeft een woning gezien van € 130.000 en gaat onderzoeken of hij die kan financieren met een hypothecaire lening. Zo ja, dan gaat hij de woning kopen. De geldverstrekker kijkt voor de maximale hypotheek naar het inkomen en uit welke soort arbeidsrelatie het inkomen komt. Een deel van het contract van Adnane staat in informatiebron 5. Vervolgens wordt op basis van een schema van het Nibud (zie informatiebron 6) de maximale financieringslast berekend. 3p 25 Bereken de maximale financieringslast van de 2,25% hypothecaire lening in euro’s per maand voor Adnane (zie stap 2 uit informatiebron 6). Wat kun je verwachten: Je berekent de maximale maandelijkse financieringslast voor een hypothecaire lening, rekening houdend met inkomen, vakantiegeld en een studieschuld. Wat moet je kennen: Je moet weten hoe je een bruto jaarsalaris inclusief vakantiegeld berekent. Je moet weten dat een studieschuld invloed heeft op de maximale financieringslast en hoe je deze invloed verwerkt in de berekening. Je moet het begrip 'financieringslast' kennen. Wat moet je kunnen: Je kunt informatie uit een tabel (informatiebron 6) aflezen om het juiste financieringslastpercentage te bepalen. Je kunt een bruto jaarsalaris berekenen op basis van een maandsalaris en een vakantietoeslag. Je kunt de maandelijkse financieringslast berekenen door het financieringslastpercentage toe te passen op het maandinkomen en de maandelijkse last van een studieschuld af te trekken. Waar op letten: Let goed op dat je het vakantiegeld meeneemt in de berekening van het bruto jaarsalaris. Zorg ervoor dat je het juiste financieringslastpercentage uit de informatiebron haalt. Vergeet niet de invloed van de studieschuld op de maandlast correct te verwerken. Kernbegrippen: financieringslast, bruto jaarinkomen, hypothecaire lening, studieschuld Veelgemaakte fouten: - Vakantiegeld vergeten mee te rekenen in het jaarinkomen. - Verkeerd financieringslastpercentage gebruiken (afkomstig uit de niet-meegeleverde informatiebron). - De invloed van de studieschuld op de maandlast onjuist berekenen of vergeten. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/25 ## Vraag 26 – Maximale hypotheek berekenen op basis van financieringslast (2 punten) Voornemen om een huis te kopen Per 1 september 2021 wil Adnane een woning kopen. Vanwege de lage hypotheekrente van 2,25% per jaar is het volgens hem interessanter om een huis te kopen dan te huren. Hij heeft een woning gezien van € 130.000 en gaat onderzoeken of hij die kan financieren met een hypothecaire lening. Zo ja, dan gaat hij de woning kopen. De geldverstrekker kijkt voor de maximale hypotheek naar het inkomen en uit welke soort arbeidsrelatie het inkomen komt. Een deel van het contract van Adnane staat in informatiebron 5. 2p 26 Lukt het Adnane om de aankoop van de woning volledig te financieren met een hypothecaire lening? Motiveer het antwoord (zie stap 3 uit informatiebron 6). Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie waarin iemand een huis wil kopen en de financiering daarvan onderzoekt. Je moet bepalen of de aankoop volledig gefinancierd kan worden met een hypothecaire lening. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een hypothecaire lening is. Je moet weten dat de maximale hypotheek afhankelijk is van de financieringslast en de hypotheekrente. Je moet weten dat je de maximale hypotheek moet vergelijken met de koopprijs van de woning. Wat moet je kunnen: Je moet de maximale hypotheek kunnen aflezen uit een tabel (zoals de Nibud-normen) op basis van een gegeven financieringslast en hypotheekrente. Je moet de afgelezen maximale hypotheek kunnen vergelijken met de koopprijs van de woning om te bepalen of volledige financiering mogelijk is. Je moet je antwoord kunnen motiveren. Waar op letten: Let goed op dat je de juiste financieringslast gebruikt. Let erop dat je de maximale hypotheek correct afleest uit de tabel bij het juiste rentepercentage. Vergelijk de maximale hypotheek altijd met de koopprijs van de woning. Kernbegrippen: hypothecaire lening, financieringslast, maximale hypotheek, Nibud-normen Veelgemaakte fouten: - Incorrect aflezen van de Nibud-tabel - Verwarring tussen financieringslast en maximale hypotheek - Vergeten de maximale hypotheek te vergelijken met de koopprijs Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/26 ## Vraag 27 – Immateriële vaste activa herkennen (2 punten) Opgave 6 Gegeven zijn de onderstaande balansen van winkelketen Blokker bv na winstverdeling (getallen x € 1.000). debet balansen van winkelketen Blokker bv na winstverdeling (getallen x € 1.000) credit 31 december 2017 31 december 2016 31 december 2017 31 december 2016 Immateriële vaste activa 10.100 26.100 Eigen vermogen 19.000 363.500 Materiële vaste activa 84.200 202.100 Voorzieningen 45.400 86.100 Financiële vaste activa 44.500 52.400 Onderhandse lening 146.700 Voorraad 197.700 371.700 Overig lang vreemd vermogen 35.000 183.300 Debiteuren 22.800 28.400 Crediteuren 83.100 145.900 Overige vorderingen 43.900 84.100 Overig kort vreemd vermogen 115.800 191.200 Liquide middelen 41.800 205.200 445.000 970.000 445.000 970.000 2p 27 Geef twee voorbeelden van immateriële vaste activa. Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de balans van een onderneming en moet voorbeelden geven van een specifieke balanspost. Wat moet je kennen: Je moet de definitie van immateriële vaste activa kennen. Je moet weten dat dit niet-tastbare bezittingen zijn die langer dan een jaar meegaan en waarde vertegenwoordigen voor de onderneming. Je moet voorbeelden kunnen noemen zoals goodwill, licenties en vergunningen. Wat moet je kunnen: Je kunt de verschillende soorten activa op een balans onderscheiden. Je kunt voorbeelden van immateriële vaste activa benoemen. Waar op letten: Let op dat je geen materiële vaste activa (zoals gebouwen of inventaris) of financiële vaste activa (zoals deelnemingen) noemt. Zorg er ook voor dat je geen vlottende activa (zoals voorraden) noemt. Kernbegrippen: immateriële vaste activa, balans, activa, goodwill, licenties Veelgemaakte fouten: - Verwarring met materiële vaste activa (gebouwen, inventaris) - Verwarring met financiële vaste activa (deelnemingen) - Noemen van vlottende activa (voorraden) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/27 ## Vraag 28 – Invloed langlopende lening op current ratio (2 punten) In de loop van 2017 werd een faillissement van de winkelketen voorkomen door het verstrekken van een langlopende onderhandse lening door de eigenaar, de familie Blokker, aan de winkelketen Blokker bv. Door deze lening verbeterde op het moment van verstrekken de current ratio van Blokker. 28 Leg uit dat op het moment van verstrekken van de onderhandse lening de current ratio van Blokker positief wordt beïnvloed. Betrek in het antwoord het tellereffect en het noemereffect op de current ratio. Wat kun je verwachten: Je moet uitleggen hoe een langlopende onderhandse lening de current ratio positief beïnvloedt. Hierbij moet je specifiek het tellereffect en het noemereffect benoemen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat de current ratio is en hoe je deze berekent (vlottende activa / kort vreemd vermogen). Je moet het verschil kennen tussen langlopend en kort vreemd vermogen. Je moet weten wat vlottende activa zijn en welke posten hieronder vallen. Je moet de begrippen 'tellereffect' en 'noemereffect' kunnen toepassen op de current ratio. Wat moet je kunnen: Je moet de impact van een financiële transactie (verstrekken van een langlopende lening) op balansposten kunnen analyseren. Je moet kunnen uitleggen hoe veranderingen in de teller (vlottende activa) en de noemer (kort vreemd vermogen) van de current ratio het kengetal beïnvloeden. Waar op letten: Let erop dat je de langlopende lening niet verwart met kort vreemd vermogen. Zorg ervoor dat je zowel het tellereffect (toename liquide middelen) als het noemereffect (geen stijging kort vreemd vermogen) expliciet benoemt in je uitleg. Kernbegrippen: current ratio, onderhandse lening, tellereffect, noemereffect, balansanalyse Veelgemaakte fouten: - Verwarren van langlopende lening met kort vreemd vermogen. - Niet expliciet benoemen van zowel het tellereffect als het noemereffect. - Onjuist identificeren van de posten die de teller (vlottende activa) en noemer (kort vreemd vermogen) van de current ratio vormen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/28 ## Vraag 29 – Marketingmix: Plaatsbeleid en webwinkels (2 punten) Op 13 november 2018 werd de 122 jaar oude winkelketen Blokker door de familie Blokker te koop aangeboden. Volgens hoogleraar e-marketing Cor Molenaar heeft de winkelketen de gevolgen van het internettijdperk niet goed ingeschat, waardoor de verkopen via hun webwinkel achterbleven. 29 Bij welke P van de marketinginstrumenten hoort de verkoop via webwinkels? Licht het antwoord toe. Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de marketingmix en specifiek over welk marketinginstrument hoort bij de verkoop via webwinkels. Je moet de juiste 'P' benoemen en je antwoord toelichten. Wat moet je kennen: Je moet de vier P's van de marketingmix kennen: Product, Prijs, Plaats en Promotie. Je moet weten wat elke P inhoudt. Specifiek moet je weten dat 'Plaats' gaat over de distributie van een product, dus hoe het product bij de klant komt. Wat moet je kunnen: Je moet een situatie kunnen analyseren en deze koppelen aan het juiste marketinginstrument. Je moet je keuze kunnen toelichten met een korte, correcte uitleg. Waar op letten: Let op dat je de juiste P kiest. Verwar Plaatsbeleid niet met Promotiebeleid. Zorg ervoor dat je toelichting duidelijk maakt waarom de webwinkel onder Plaatsbeleid valt, namelijk omdat het een distributiekanaal is. Kernbegrippen: Marketingmix, Plaatsbeleid, Distributie, Marketinginstrumenten Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de P's van de marketingmix (Plaats vs. Promotie) - Onvoldoende toelichting geven op de gekozen P - De webwinkel als product zien in plaats van als distributiekanaal Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/29 ## Vraag 30 – Verschil KSF en KPI (2 punten) De problemen waren al jaren bekend bij Blokker bv. In het jaarverslag over 2014 kondigde Blokker bv een strategiewijziging aan waarbij de klant meer centraal moest komen te staan en formuleerde daarbij een kritische succesfactor (KSF) met bijbehorende kritische prestatie-indicatoren (KPI’s): “We staan dicht bij de klant met eigentijdse formules: de wensen van onze klanten vervullen in onderscheidende winkels en producten tegen een redelijke prijs en met de hoogste service aanbieden. Door ook op social media en via onze klantenservice de vinger aan de pols te houden, staan wij steeds dichter bij de klant. We gaan leveren aan de klant waar en wanneer de klant dat wil, snel, makkelijk en zo kostenefficiënt mogelijk”. 2p 30 Leg uit wat dichter bij de klant staan niet is: a een KSF b een KPI Wat kun je verwachten: Je moet het verschil uitleggen tussen een Kritische Succesfactor (KSF) en een Kritische Prestatie-indicator (KPI) aan de hand van een gegeven tekst. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een Kritische Succesfactor (KSF) is en wat een Kritische Prestatie-indicator (KPI) is. Je moet het verschil tussen deze twee begrippen kunnen uitleggen. Wat moet je kunnen: Je moet de begrippen KSF en KPI correct definiëren. Je moet de relatie tussen een KSF en een KPI kunnen beschrijven. Je moet een uitleg kunnen geven waarom 'dichter bij de klant staan' geen KSF of KPI is, gebaseerd op de definities. Waar op letten: Let goed op de precieze definities van KSF en KPI. Een KSF is een factor die bijdraagt aan succes, terwijl een KPI een meetbare indicator is van prestatie. 'Dichter bij de klant staan' is een algemene doelstelling of strategie, geen van beide. Kernbegrippen: Kritische Succesfactor (KSF), Kritische Prestatie-indicator (KPI), Strategie, Doelstelling Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-3/vraag/30 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO 2022 tijdvak 3 donderdag 7 juli 13.30 - 16.30 uur bedrijfseconomie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. HA-0400-a-22-3-o ### Pagina 2 Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Pen & Papier bv is een webwinkel met een eigen distributiecentrum. De winkel levert kantoorartikelen aan bedrijven. De balans van Pen & Papier per 1 januari 2019 en de inkopen en verkopen over 2019, zijn hieronder weergegeven: [FIGUUR: Tabel met de balans van Pen & Papier per 1 januari 2019 en de inkopen in de maanden januari tot en met december 2019.] Verder is gegeven: - De inkoopwaarde van de omzet is 70% van de omzet. - Verkochte kantoorartikelen worden op de dag van de verkoop bij de afnemer afgeleverd. - Ingekochte kantoorartikelen worden op de dag van de inkoop bij Pen & Papier afgeleverd. - De verkopen zijn 30% contant en 70% op rekening. - De krediettermijn van debiteuren is 1,5 maand. - Alle inkopen zijn op rekening. De krediettermijn van crediteuren is 1 maand. - Van alle krediettermijnen wordt volledig gebruikgemaakt. 2p 1 Bereken voor Pen & Papier de waarde van de voorraad kantoorartikelen op 31 december 2019. HA-0400-a-o 2 / 17 lees verder ► ► ► ### Pagina 3 De directeur van Pen & Papier constateert dat op 31 december 2019 de waarde van de voorraad kantoorartikelen nog steeds relatief hoog is. 1p 2 Geef voor Pen & Papier een financieel nadeel van het aanhouden van een voorraad kantoorartikelen met een hoge waarde. De directeur van Pen & Papier wil het saldo van de liquide middelen per 31 december 2019 weten. Hiertoe worden eerst de totale ontvangsten in 2019 met betrekking tot de verkopen bepaald. 3p 3 Bereken de totale ontvangsten in 2019 met betrekking tot de verkopen van Pen & Papier. De uitgaven van Pen & Papier in 2019 bestaan uit: - uitgaven als gevolg van de inkopen van de kantoorartikelen - uitgaven aan bedrijfskosten voor € 482.250. Pen & Papier heeft behalve ontvangsten uit de verkopen geen andere ontvangsten. 2p 4 Bereken het saldo van de liquide middelen van Pen & Papier op 31 december 2019. HA-0400-a-o 3/17 lees verder ### Pagina 4 Opave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. Gerrit Roos verkoopt in zijn winkel een breed assortiment aan producten, zoals rookwaren, tijdschriften, wenskaarten, boeken en kantoorartikelen (zie informatiebron 1). Gerrit heeft het winkelpand dat hij huurt enkele jaren geleden intern verbouwd en heeft hierbij onder andere de inventaris vervangen. [FIGUUR: Een gangpad in een winkel met rekken vol met tijdschriften, wenskaarten en boeken.] Rookwaren vormen het hoofdbestanddeel van Gerrits assortiment. Hij vermoedt dat de afzet van rookwaren door overheidsmaatregelen gaat dalen, waardoor hij ook minder marge van de fabrikant zal krijgen (zie informatiebron 2). Gerrit heeft daarom twijfels over de continuïteit van zijn winkel. 2p 5 Bereken met welk bedrag Gerrits totale marge exclusief btw op rookwaren over 2020 zal dalen ten opzichte van 2019 als gevolg van de verwachte afzetdaling. HA-0400-a-o 4 / 17 lees verder ### Pagina 5 De verhuurder van Gerrits winkelpand is benaderd door een keten van pizzawinkels die geinteresseerd is in de locatie van Gerrits winkel. De verhuurder ziet de pizzaketen graag als nieuwe huurder. Hij weet dat Gerrit binnenkort met pensioen gaat en misschien wel eerder wil stoppen. Hij doet Gerrit begin oktober 2019 het volgende voorstel: - Per 1 januari 2020 wordt het huurcontract beeindigd. - Per 1 januari 2020 wordt de huur van de laatste 3 maanden van 2019 die Gerrit al betaald heeft, aan Gerrit terugbetaald (zie informatiebron 3). - Op 1 januari 2020 krijgt Gerrit de boekwaarde van de inventaris en de boekwaarde van de interne verbouwing per 1 januari 2020 volledig vergoed wanneer hij stopt. Wanneer Gerrit ingaat op het voorstel, wordt het winkelpand vanaf 1 januari 2020 verhuurd aan de pizzaketen. 2p 6 Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom de verhuurder van het winkelpand per 1 januari 2020 liever de pizzaketen als huurder zou willen hebben dan Gerrit. Voordat Gerrit zich verdiept in het voorstel van de verhuurder, gaat Gerrit eerst een SWOT-analyse van zijn zaak uitvoeren. Uit de situatieschets (zie informatiebron 1) komen onder andere twee feiten naar voren: a Gerrit maakt geen gebruik van social media, b een verdere aanscherping van het antirookbeleid door de overheid. Een SWOT-analyse bestaat uit vier onderdelen: de analyse van Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. 3p 7 In welk onderdeel van de SWOT-analyse van Gerrit zou het feit dat Gerrit geen gebruikmaakt van social media meegenomen moeten worden? Geef hiervoor twee argumenten. 3p 8 In welk onderdeel van de SWOT-analyse van Gerrit zou het feit dat de overheid het antirookbeleid verder aanscherpt meegenomen moeten worden? Geef hiervoor twee argumenten. HA-0400-a-o 5 / 17 lees verder ►►► ### Pagina 6 Vanwege de uitkomst van de SWOT-analyse besluit Gerrit zich verder te verdipen in het voorstel van de verhuurder van het winkelpand. Eis die Gerrit aan het voorstel stelt Gerrit gaat in op het voorstel als er na liquidatie van zijn winkel (vergoeding van de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing, verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur en afbetaling van schulden) op 1 januari 2020 voldoende liquide middelen zijn om de twee jaar tot aan zijn pensioen financieel te overbruggen. Hij denkt daar gedurende deze twee jaren € 900 per maand voor nodig te hebben. Vergoeding van de boekwaarde van de inventaris en interne verbouwing per 1 januari 2020 2p 9 Bereken de afschrijvingskosten op de verbouwing en inventaris over het vierde kwartaal van 2019 (zie informatiebron 3). 1p 10 Bereken het bedrag dat Gerrit op 1 januari 2020 van de verhuurder van het winkelpand voor de verbouwing en inventaris van zijn winkel zal kunnen ontvangen. Verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur per 1 januari 2020 Gerrit verwacht dat hij bij de liquidatie op 1 januari 2020 niet het volledige bedrag voor de waarde van zijn voorraad van 31 december 2019 zal ontvangen. Hij gaat van de volgende inbare percentages per 1 januari 2020 uit. Voorraad - Tijdschriften e.d. - Rookwaren - Kantoorartikelen 100% (terug naar de uitgever) 70% 40% De vorderingen op de debiteuren worden volledig ontvangen. 1p 11 Bereken het bedrag dat Gerrit per 1 januari 2020 naar verwachting zal ontvangen uit de verkoop voorraden, inning van debiteuren en terugbetaling vooruitbetaalde huur per 1 januari 2020. HA-0400-a-0 6 / 17 lees verder ►►► ### Pagina 7 Betaling van de schulden per 1 januari 2020 Bij liquidatie op 1 januari 2020 zal Gerrit nog aan drie verplichtingen voldoen: - het volledig verschuldigde bedrag aan zijn leveranciers, - de bedragen aan aflossing en interest die hij per 31 december 2019 nog schuldig is aan de bank en - de per saldo af te dragen btw betalen. 3p 12 Bereken het volledige bedrag dat Gerrit op 1 januari 2020 nodig zal hebben om aan deze drie verplichtingen te voldoen. Conclusie Gerrit heeft inmiddels voldoende informatie om te bezien of er na de financiële afwikkelingen € 900 per maand beschikbaar is voor de overbrugging van de twee jaar tot aan zijn pensioen. 2p 13 Toon met een berekening aan of Gerrit op het voorstel van de eigenaar van het winkelpand zal ingaan. Vul hiertoe de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort volledig in. HA-0400-a-o 7 / 17 lees verder ### Pagina 8 Opgave 3 Op 1 januari 2019 heeft Micran een huis gekocht. Hij heeft bij de bank een hypothecaire lening afgesloten van € 270.000 met een looptijd van 360 maanden. De interest is 0,3% per maand en wordt tegelijkertijd met de aflossing aan het einde van elke maand betaald. Voor 2019 zijn de interestuitgaven van Micran aan de bank als gevolg van de hypothecaire lening gegeven: [FIGUUR: Tabel met de maanden van 2019 en de bijbehorende interestuitgaven.] Micran had bij het afsluiten van de hypothecaire lening de keuze uit een hypothecaire lening met lineaire aflossing en een hypothecaire lening met aflossing op basis van annuïteiten. 2p 14 Toon met een berekening aan dat Micran gekozen heeft voor een hypothecaire lening met lineaire aflossing. HA-0400-a-o 8 / 17 lees verder ► ► ► ### Pagina 9 Met het oog op de klimaatdoelstellingen worden woningen steeds vaker verduurzaamd. Micran wil zijn huis ook verduurzamen. Voor de financiering van de investering in isolatie en warmtepomp denkt hij een bedrag van € 15.000 nodig te hebben. Daarvoor wil hij zijn hypothecaire lening verhogen. De bank is alleen onder bepaalde voorwaarden hiertoe bereid. 2p 15 Geef twee voorwaarden die de bank kan stellen om akkoord te gaan met het verhogen van de hypothecaire lening voor Micran. HA-0400-a-o 9 / 17 lees verder ►►► ### Pagina 10 Opgave 4 Tante Beth wil € 5.000 schenken aan of haar nichtje Philippa of aan het Wereld Natuur Fonds (WNF). Beth heeft zich verdiept in de wetgeving rond schenken. [FIGUUR: Panda in een boom] Schenken Er is volgens de wet sprake van schenken indien er sprake is van een overeenkomst om niet. Vrijstelling schenkbelasting | relatie met de schenker | bedrag vrijstelling | |---|---| | (pleeg)kind | € 5.428 | | kleinkind | € 2.173 | | overig | € 2.173 | | ANBI1) | bedrag van de schenking | noot 1 ANBI = Algemeen Nut Beogende Instelling HA-0400-a-o 10 / 17 lees verder ►►► ### Pagina 11 Tarieven schenkbelasting waarde schenking (na vrijstelling) (pleeg)kind kleinkinderen en achterkleinkinderen overige over de eerste € 124.727 10% 18% 30% over het meerdere 20% 36% 40% 2p 16 Bereken het bedrag dat Philippa aan schenking zou ontvangen na aftrek van schenkbelasting indien tante Beth de schenking aan haar zou doen. Tante Beth vindt het Wereld Natuur Fonds (WNF) een goed doel. Het WNF is een stichting die geld inzamelt voor het behoud van flora en fauna. Het Wereld Natuur Fonds is geregistreerd als ANBI. Als tante Beth het geld aan het WNF geeft, kan dat op drie manieren: a via de collecte langs de deur b via de telefoon een donatie doorgeven c via de website van WNF knuffels en boeken kopen. 2p 17 Geef voor elke van bovenstaande drie manieren aan of er volgens de wet sprake is van een schenking. Motiveer het antwoord. Tante Beth kiest voor een schenking aan het WNF. 2p 18 Geef de fiscale redenen voor tante Beth om aan het WNF te schenken in plaats van een schenking aan Philippa. Vermeld hierbij zowel het belastingvoordeel voor tante Beth als het belastingvoordeel voor het WNF. HA-0400-a-o 11 / 17 lees verder ### Pagina 12 Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. [FIGUUR: Een close-up van een spaarvarken met een eurobiljet dat erdoorheen wordt gestopt.] Adnane heeft te maken met de volgende financiële gebeurtenissen: | datum | leeftijd Adnane | financiële gebeurtenissen | |----------|-----------------|-------------------------------------------------------------| | 1-9-1997 | geboorte | ouders openen Groeirekening | | 1-9-2015 | 18 | - beëindiging Groeirekening
- starten studie en studievoorschot van DUO | | 1-9-2019 | 22 | afgestudeerd met opgebouwd studievoorschot van DUO | | 1-9-2021 | 24 | voornemen om huis te kopen | Openen groeirekening De ouders van Adnane hebben bij de geboorte van Adnane geld gestort op de Groeirekening van de RegioBank, zodat Adnane hiermee later een deel van zijn eventuele studie kan betalen. In informatiebron 4 is informatie over deze Groeirekening opgenomen. HA-0400-a-o 12 / 17 lees verder ► ► ► ### Pagina 13 Sparen kan vrijwillig of verplicht zijn en vrij opneembaar of niet vrij opneembaar zijn. Sparen op de Groeirekening van de RegioBank is a verplicht, vrij opneembaar b verplicht, niet vrij opneembaar c vrijwillig, vrij opneembaar d vrijwillig, niet vrij opneembaar 1p 19 Noteer de letter van het juiste antwoord. Bij de geboorte van Adnane is door zijn ouders € 7.200 op de Groeirekening gestort. Toen Adnane op 1 september 2010 naar de havo ging, is er nog een keer € 3.600 op deze rekening gestort. Daarnaast waren er geen andere stortingen of opnames. 2p 20 Bereken het bedrag op de Groeirekening van Adnane op 1 september 2015. HA-0400-a-o 13 / 17 lees verder ### Pagina 14 Studeren Op 1 september 2015 ging Adnane Commerciële Economie studeren aan de Haagse Hogeschool. In plaats van te gaan studeren had Adnane er ook voor kunnen kiezen om fulltime te gaan werken. 2p 21 Geef één economisch voordeel voor Adnane en één economisch voordeel voor de samenleving van het feit dat Adnane ging studeren in plaats van fulltime werken. Omdat Adnane tijdens zijn studie meer geld uitgaf dan dat hij met zijn bijbaantje in de horeca verdiende, moest hij gebruikmaken van het opgebouwde saldo van zijn spaarrekening of van een studievoorschot bij DUO (zie informatiebron 4). Adnane koos ervoor om gebruik te maken van een studievoorschot in plaats van zijn opgebouwde saldo op de spaarrekening. 1p 22 Geef een financiële reden waarom Adnane gebruik heeft gemaakt van een studievoorschot in plaats van het opgebouwde saldo op de spaarrekening aan te spreken. Afgestudeerd Adnane is op 1 september 2019 afgestudeerd en heeft toen direct een baan gevonden als verkoper bij Brugman bv. Pas na 2 jaar, vanaf 1 september 2021, begint hij met terugbetalen van zijn studievoorschot. Het opgebouwde studievoorschot van Adnane bedraagt op het moment van terugbetalen € 10.525,22. 1p 23 Bereken het opgebouwde studievoorschot bij het afstuderen van Adnane op 1 september 2019. HA-0400-a-o 14 / 17 lees verder ► ► ► ### Pagina 15 Voornemen om een huis te kopen Per 1 september 2021 wil Adnane een woning kopen. Vanwege de lage hypotheekrente van 2,25% per jaar is het volgens hem interessanter om een huis te kopen dan te huren. Hij heeft een woning gezien van € 130.000 en gaat onderzoeken of hij die kan financieren met een hypothecaire lening. Zo ja, dan gaat hij de woning kopen. De geldverstrekker kijkt voor de maximale hypotheek naar het inkomen en uit welke soort arbeidsrelatie het inkomen komt. Een deel van het contract van Adnane staat in informatiebron 5. 3p 24 Geef op basis van informatiebron 5 drie argumenten waaruit blijkt dat er sprake is van een individuele arbeidsovereenkomst en niet van een zzp-overeenkomst. Vervolgens wordt op basis van een schema van het Nibud (zie informatiebron 6) de maximale financieringslast berekend. 3p 25 Bereken de maximale financieringslast van de 2,25% hypothecaire lening in euro's per maand voor Adnane (zie stap 2 uit informatiebron 6). 2p 26 Lukt het Adnane om de aankoop van de woning volledig te financieren met een hypothecaire lening? Motiveer het antwoord (zie stap 3 uit informatiebron 6). HA-0400-a-o 15 / 17 lees verder ### Pagina 16 Opgave 6 Gegeven zijn de onderstaande balansen van winkelketen Blokker bv na winstverdeling (getallen x € 1.000). [FIGUUR: Tabel met debet- en creditbalansen voor 31 december 2017 en 31 december 2016. Debetzijde bevat: Immateriële vaste activa, Materiële vaste activa, Financiële vaste activa, Voorraad, Debiteuren, Overige vorderingen, Liquide middelen. Creditzijde bevat: Eigen vermogen, Voorzieningen, Onderhandse lening, Overig lang vreemd vermogen, Crediteuren, Overig kort vreemd vermogen. Getallen zijn ingevuld voor beide datums.] 2p 27 Geef twee voorbeelden van immateriële vaste activa. In de loop van 2017 werd een faillissement van de winkelketen voorkomen door het verstrekken van een langlopende onderhandse lening door de eigenaar, de familie Blokker, aan de winkelketen Blokker bv. Door deze lening verbeterde op het moment van verstrekken de current ratio van Blokker. 2p 28 Leg uit dat op het moment van verstrekken van de onderhandse lening de current ratio van Blokker positief wordt beïnvloed. Betrek in het antwoord het tellereffect op de current ratio. HA-0400-a-o 16/17 lees verder ► ► ► ### Pagina 17 Op 13 november 2018 werd de 122 jaar oude winkelketen Blokker door de familie Blokker te koop aangeboden. Volgens hoogleraar e-marketing Cor Molenaar heeft de winkelketen de gevolgen van het internettijdperk niet goed ingeschat, waardoor de verkopen via hun webwinkel achterbleven. 2p 29 Bij welke P van de marketinginstrumenten hoort de verkoop via webwinkels? Licht het antwoord toe. De problemen waren al jaren bekend bij Blokker bv. In het jaarverslag over 2014 kondigde Blokker bv een strategiewijziging aan waarbij de klant meer centraal moest komen te staan en formuleerde daarbij een kritische succesfactor (KSF) met bijbehorende kritische prestatie-indicatoren (KPI's): "We staan dicht bij de klant met eigentijdse formules: de wensen van onze klanten vervullen in onderscheidende winkels en producten tegen een redelijke prijs en met de hoogste service aanbieden. Door ook op social media en via onze klantenservice de vinger aan de pols te houden, staan wij steeds dichter bij de klant. We gaan leveren aan de klant waar en wanneer de klant dat wil, snel, makkelijk en zo kostenefficiënt mogelijk”. 2p 30 Leg uit wat dichter bij de klant staan niet is: a een KSF b een KPI Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. HA-0400-a-o 17/17 einde