# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2022 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2 ## Vraag 1 – Risico van vermogenstitels (2 punten) In februari 2020 zat de schrik bij beleggers er goed in en werden aandelen massaal omgewisseld voor andere vermogenstitels. Noem voor beleggers een minder risicovolle vermogenstitel dan aandelen of op aandelen gebaseerde beleggingsfondsen en leg uit dat daarin beleggen minder risicovol is. Wat kun je verwachten: Je moet een minder risicovolle vermogenstitel dan aandelen noemen en uitleggen waarom deze minder risicovol is. Wat moet je kennen: Je moet weten wat vermogenstitels zijn en welke soorten er zijn, zoals aandelen, obligaties en spaarrekeningen. Je moet de kenmerken van aandelen (onzeker dividend en koersontwikkeling) en obligaties/spaarrekeningen (zekere rente en aflossing/terugbetaling) kennen om het risicoverschil te kunnen uitleggen. Wat moet je kunnen: Je kunt verschillende vermogenstitels benoemen. Je kunt het risicoprofiel van verschillende vermogenstitels vergelijken. Je kunt uitleggen waarom de ene vermogenstitel minder risicovol is dan de andere. Waar op letten: Let op dat je een daadwerkelijk minder risicovolle vermogenstitel noemt, zoals een obligatie of spaarrekening, en niet een andere risicovolle belegging. Zorg ervoor dat je uitleg concreet is en het verschil in zekerheid van opbrengst (rente/dividend) en hoofdsom (aflossing/koers) benoemt. Kernbegrippen: vermogenstitels, beleggingsrisico, aandelen, obligaties, spaarrekening Veelgemaakte fouten: - Een andere risicovolle belegging noemen, zoals andere aandelen of opties. - Onvoldoende uitleggen waarom de genoemde titel minder risicovol is, bijvoorbeeld alleen 'het is veiliger' zeggen. - De kenmerken van aandelen (onzeker dividend/koers) en obligaties (vaste rente/aflossing) verwarren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/1 ## Vraag 2 – Verklaring aandelenkoers Just Eat Takeaway en Heineken (1 punt) Overheden namen vanaf 1 februari 2020 maatregelen om het coronavirus te bestrijden en probeerden daarmee de economie zo min mogelijk te schaden. Gedurende enkele maanden ging de horeca in veel landen grotendeels op slot. Bij restaurants kon alleen nog worden afgehaald en was bezorgen nog toegestaan. Vooral cafés zagen zich gedwongen om te sluiten en openden hun deuren pas een paar maanden later. Op de beurs reageerde het aandeel Just Eat Takeaway anders op de afgekondigde overheidsmaatregelen dan het aandeel Heineken (zie grafiek). 2 Geef hiervoor een verklaring gelet op het aanbod van beide ondernemingen. Wat kun je verwachten: Je moet de verschillende reacties van de aandelenkoersen van Just Eat Takeaway en Heineken op de coronamaatregelen verklaren. Je focust hierbij specifiek op het aanbod van beide ondernemingen en de impact van de maatregelen daarop. Wat moet je kennen: Je moet weten dat overheidsmaatregelen, zoals lockdowns, de economie en specifieke sectoren kunnen beïnvloeden. Je moet begrijpen hoe deze maatregelen het aanbod van bedrijven kunnen beïnvloeden en daarmee hun financiële prestaties en aandelenkoers. Wat moet je kunnen: Je moet informatie uit de vraagtekst en de grafiek combineren. Je moet de impact van de coronamaatregelen op het aanbod van Just Eat Takeaway en Heineken kunnen analyseren. Je moet een duidelijke en specifieke verklaring kunnen geven voor de tegengestelde ontwikkeling van de aandelenkoersen, gebaseerd op het aanbod van beide bedrijven. Waar op letten: Let erop dat je specifiek ingaat op het 'aanbod' van beide bedrijven. Zorg ervoor dat je de situatie voor zowel Just Eat Takeaway als Heineken verklaart. Vermijd algemene verklaringen over de economische crisis; link je antwoord direct aan de specifieke casus en de impact op het aanbod van deze twee bedrijven. Kernbegrippen: bedrijfsmodel, externe factoren, aandelenkoers, vraag en aanbod Veelgemaakte fouten: - Niet specifiek ingaan op het 'aanbod' van beide bedrijven. - Alleen de situatie voor één van de twee bedrijven verklaren. - Een te algemene verklaring geven over de economische crisis zonder link naar de specifieke casus. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/2 ## Vraag 3 – Berekening toekomstige aandelenkoers met samengestelde groei (2 punten) Benno besluit op 1 oktober 2020 een pakket van 50 aandelen van Just Eat Takeaway te kopen. Hij verwacht dat de koers elke 12 maanden met hetzelfde percentage (afgerond op 1 decimaal) zal stijgen als in de periode 1 oktober 2019 – 1 oktober 2020. 2p 3 Bereken de beurskoers van het aandeel Just Eat Takeaway op 1 oktober 2026 zoals Benno die verwacht. Wat kun je verwachten: Je berekent de verwachte beurskoers van een aandeel op een toekomstige datum, uitgaande van een constante procentuele groei per jaar. Je moet hiervoor eerst de jaarlijkse procentuele groei bepalen en deze vervolgens toepassen over meerdere jaren. Wat moet je kennen: Je moet weten hoe je een procentuele verandering berekent. Je moet de formule voor samengestelde interest (toekomstige waarde) kennen: Eindwaarde = Beginwaarde × (1 + groeipercentage)^aantal_perioden. Wat moet je kunnen: Je kunt relevante gegevens aflezen uit een grafiek of tabel. Je kunt een procentuele stijging berekenen over een gegeven periode. Je kunt de formule voor samengestelde interest correct toepassen om een toekomstige waarde te berekenen. Je kunt het juiste aantal perioden (jaren) bepalen voor de berekening. Waar op letten: Let goed op het aantal jaren waarover de groei moet worden berekend. Zorg ervoor dat je de samengestelde interest formule gebruikt en niet de enkelvoudige interest. Controleer of je het groeipercentage correct hebt berekend en afgerond. Kernbegrippen: Procentuele verandering, Samengestelde interest, Toekomstige waarde, Aandelenkoers Veelgemaakte fouten: - Verkeerd aantal jaren gebruiken (n) - Enkelvoudige interest toepassen in plaats van samengestelde - Foutieve berekening van het groeipercentage Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/3 ## Vraag 4 – Berekening totale koerswinst aandelen (2 punten) Benno besluit op 1 oktober 2021 een tweede pakket van 50 aandelen van Just Eat Takeaway te kopen. 2p 4 Bereken de totale koerswinst die Benno op zijn aandelen Just Eat Takeaway zal behalen wanneer zijn verwachtingen uitkomen en hij op 1 oktober 2026 alle aandelen Just Eat Takeaway verkoopt. Wat kun je verwachten: Je berekent de totale koerswinst op een belegging in aandelen, waarbij je rekening houdt met meerdere aankoopmomenten en een toekomstige verkoopdatum. Je gebruikt hierbij de koersontwikkeling over meerdere jaren. Wat moet je kennen: Je moet weten dat koerswinst het verschil is tussen de totale verkoopwaarde en de totale aankoopwaarde van aandelen. Je moet weten hoe je de toekomstige waarde van een aandeel berekent met samengestelde interest (groeifactor tot de macht van het aantal perioden). Wat moet je kunnen: Je kunt de aankoopwaarde van aandelen op verschillende momenten bepalen. Je kunt de toekomstige verkoopwaarde van aandelen berekenen op basis van een gegeven groeifactor en een aantal jaren. Je kunt de totale koerswinst berekenen door de totale aankoopwaarde af te trekken van de totale verkoopwaarde. Je kunt informatie aflezen uit een grafiek of tabel. Waar op letten: Let goed op de verschillende aankoopmomenten en de bijbehorende koersen. Zorg ervoor dat je alle aandelen meeneemt in je berekening. Controleer of je de juiste begin- en einddatum gebruikt voor het berekenen van de groeifactor over de jaren. Voorkom reken- en afrondingsfouten, vooral bij het doorrekenen van de koers over meerdere jaren. Kernbegrippen: koerswinst, aandelen, toekomstige waarde, samengestelde interest, aankoopwaarde Veelgemaakte fouten: - Verkeerde begin- of einddatum gebruiken voor de groeifactor. - Aankoopkosten van slechts één van de twee pakketten meenemen. - Reken- of afrondingsfouten bij het doorrekenen van de koers over meerdere jaren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/4 ## Vraag 5 – Oprichtingsverplichting eenmanszaak (1 punt) De onderneming van Cor heeft als rechtsvorm de eenmanszaak. 1p 5 Noem een oprichtingsverplichting voor een eenmanszaak. Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de oprichtingsverplichtingen van een eenmanszaak. Je moet één specifieke verplichting kunnen noemen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een eenmanszaak is als rechtsvorm. Je moet de oprichtingsverplichtingen van een eenmanszaak kennen, met name de inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Wat moet je kunnen: Je kunt een oprichtingsverplichting voor een eenmanszaak benoemen. Waar op letten: Let op dat je geen oprichtingsvereisten van andere rechtsvormen noemt, zoals een notariële akte. Een eenmanszaak heeft wel degelijk verplichtingen bij de start. Kernbegrippen: eenmanszaak, rechtsvorm, oprichtingsvereisten, Handelsregister, Kamer van Koophandel Veelgemaakte fouten: - Verwarring met oprichtingsvereisten van andere rechtsvormen (zoals een notariële akte voor een bv). - Denken dat er geen verplichtingen zijn voor een eenmanszaak. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/5 ## Vraag 6 – Huurverlaging berekenen (2 punten) Cor stelt samen met zijn boekhouder een liquiditeitsbegroting op voor de periode 1 maart tot en met 31 mei 2020. Ook stellen ze de balans op van zijn cafetaria per 1 maart 2020 (informatiebron 1). Ter voorkoming van liquiditeitsproblemen zijn met de verhuurder en een reclamebureau al afspraken gemaakt over een verlaging van de huur en het maandelijks te betalen bedrag aan het reclamebureau in het tweede kwartaal 2020. Bereken de huurverlaging in euro’s per maand die Cor heeft afgesproken (informatiebron 1). Wat kun je verwachten: Je berekent een maandelijkse huurverlaging op basis van gegeven informatie over de normale huur en het percentage van de verlaging. Wat moet je kennen: Je moet weten dat huurkosten constante kosten zijn. Je moet weten hoe je een percentage van een bedrag berekent. Wat moet je kunnen: Je leest relevante financiële gegevens af uit een informatiebron. Je identificeert de normale huurprijs per maand. Je identificeert het percentage van de huurverlaging. Je berekent de huurverlaging per maand. Waar op letten: Let goed op de periode waarvoor de afspraken gelden (het tweede kwartaal). Zorg dat je de huurverlaging per maand berekent en niet voor een kwartaal. Gebruik het juiste percentage voor de verlaging en de juiste normale huurprijs. Kernbegrippen: huurkosten, constante kosten, liquiditeitsbegroting Veelgemaakte fouten: - De totale huurverlaging voor het kwartaal vergeten te delen door het aantal maanden. - Een verkeerd percentage voor de huurverlaging gebruiken. - De huurverlaging voor een verkeerde periode berekenen (bijvoorbeeld maart-mei in plaats van het tweede kwartaal). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/6 ## Vraag 7 – Inkopen op de liquiditeitsbegroting (1 punt) Er moeten nog enkele bedragen worden ingevuld op de liquiditeitsbegroting (letter a tot en met d). Dat gebeurt in de vragen 7 tot en met 9. Inkopen Er wordt op de tweede dag van elke maand ingekocht bij leveranciers. De betaling hiervan gebeurt in één keer op de laatste dag van de betreffende maand. Wat in een maand aan producten wordt ingekocht, wordt in diezelfde maand helemaal verkocht. De inkoopprijs (exclusief btw) van ingekochte goederen is 30% van de verkoopprijs (exclusief btw). De verkopen van Cor worden altijd contant afgerekend. 1p 7 Bereken het bedrag dat in maart 2020 op de liquiditeitsbegroting moet worden ingevuld bij inkopen (letter a). Wat kun je verwachten: Je berekent het bedrag voor inkopen dat in maart 2020 op de liquiditeitsbegroting moet worden ingevuld. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de liquiditeitsbegroting uitgaven (inclusief btw) weergeeft. Je moet weten dat de inkoopprijs exclusief btw 30% is van de verkoopprijs exclusief btw. Je moet weten dat het btw-tarief 9% is en hoe je btw verrekent. Wat moet je kunnen: Je leest de verwachte omzet inclusief btw af uit de informatiebron. Je berekent de omzet exclusief btw. Je berekent de inkoopwaarde exclusief btw. Je berekent de uitgave voor inkopen inclusief btw. Waar op letten: Let op dat je de btw correct verrekent. De omzet is inclusief btw, de inkoopprijs is een percentage van de verkoopprijs exclusief btw, en de uitgave voor inkopen op de liquiditeitsbegroting is inclusief btw. Kernbegrippen: liquiditeitsbegroting, BTW, inkoopwaarde, uitgaven Veelgemaakte fouten: - BTW vergeten te verrekenen bij omzet of inkopen - Inkoopwaarde berekenen over omzet inclusief BTW - Verwarring tussen kosten (excl. BTW) en uitgaven (incl. BTW) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/7 ## Vraag 8 – Btw-verrekening berekenen (2 punten) Btw-verrekening De verrekening van de btw met de Belastingdienst vindt één keer per kwartaal plaats. In april 2020 wordt de btw afgedragen over de maanden januari tot en met maart. Btw wordt alleen gerekend op ingekochte en verkochte producten. Het btw-tarief is 9%. 8 Bereken het bedrag dat in april 2020 aan btw zal moeten worden afgedragen aan de Belastingdienst (letter b). Wat kun je verwachten: Je berekent het bedrag aan btw dat een bedrijf moet afdragen aan de Belastingdienst over een specifiek kwartaal. Wat moet je kennen: Je moet weten dat btw één keer per kwartaal wordt afgedragen. Je moet weten dat btw alleen wordt gerekend op ingekochte en verkochte producten. Je moet weten dat het btw-tarief 9% is. Je moet weten dat je de btw over inkopen (voorbelasting) mag aftrekken van de btw over verkopen (omzetbelasting) om de af te dragen btw te bepalen. Je moet de formule kennen om btw uit een bedrag inclusief btw te halen: bedrag * btw-percentage / (100 + btw-percentage). Wat moet je kunnen: Je kunt de relevante omzet- en inkoopbedragen voor het juiste kwartaal identificeren uit een informatiebron. Je kunt de btw over de omzet van het kwartaal berekenen. Je kunt de btw over de inkopen van het kwartaal berekenen. Je kunt de af te dragen btw berekenen door de btw over inkopen af te trekken van de btw over omzet. Waar op letten: Let goed op dat je de bedragen van het hele kwartaal gebruikt (januari, februari én maart). Let op dat je de juiste formule toepast om de btw uit een bedrag inclusief btw te berekenen (9/109). Vergeet niet de btw over inkopen af te trekken van de btw over verkopen. Kernbegrippen: btw-aangifte, omzetbelasting, voorbelasting, af te dragen btw Veelgemaakte fouten: - Verkeerde periode gebruiken (bijvoorbeeld alleen maart in plaats van het hele eerste kwartaal). - De formule voor het berekenen van btw uit een bedrag inclusief btw onjuist toepassen (juist is: bedrag * 9/109). - Vergeten de voorbelasting (betaalde btw over inkopen) af te trekken van de te betalen btw over verkopen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/8 ## Vraag 9 – Aflossing en interest banklening (2 punten) Aflossing en interest banklening Op de banklening wordt met behulp van maandelijkse annuïteiten op de laatste dag van elke maand achteraf afgelost. De interest is 0,5% per maand. De bedragen op de liquiditeitsbegroting zijn afgerond op hele euro's. 9 Bereken het bedrag dat in mei 2020 op de liquiditeitsbegroting bij interest (letter c) en aflossing (letter d) moet worden ingevuld. Rond beide bedragen af op hele euro's. Wat kun je verwachten: Je berekent de interest en de aflossing van een annuïteitenlening voor een specifieke maand. Je vult deze bedragen in op een liquiditeitsbegroting. Wat moet je kennen: Je moet weten dat een annuïteit bestaat uit een deel aflossing en een deel interest. Je moet weten dat de interest wordt berekend over de schuldrest aan het begin van de periode. Je moet weten dat de annuïteit een vast bedrag is. Je moet weten dat de aflossing toeneemt en de interest afneemt naarmate de lening vordert. Wat moet je kunnen: Je kunt de schuldrest aan het begin van een periode berekenen. Je kunt de maandelijkse interest berekenen over de schuldrest. Je kunt de aflossing voor een specifieke maand berekenen door de interest van de annuïteit af te trekken. Je kunt bedragen correct afronden op hele euro's. Waar op letten: Let goed op dat je de interest berekent over de juiste schuldrest (aan het begin van de maand). Zorg ervoor dat je het juiste rentepercentage gebruikt (per maand, niet per jaar). Rond de bedragen correct af op hele euro's, zoals gevraagd. Kernbegrippen: annuïteitenlening, interest, aflossing, liquiditeitsbegroting, schuldrest Veelgemaakte fouten: - Verkeerde schuldrest gebruiken voor de interestberekening (bijvoorbeeld de schuld na de aflossing van april in plaats van ervoor). - Rentepercentage per jaar gebruiken in plaats van per maand. - Afrondingsfouten maken of niet afronden zoals gevraagd. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/9 ## Vraag 12 – Liquiditeitsproblemen beoordelen met een liquiditeitsbegroting (3 punten) Cor bestudeert de liquiditeitsbegroting en hoopt dat hij mede door de NOW en de TOGS tot en met 31 mei 2020 uit de liquiditeitsproblemen blijft, gemeten door het eindsaldo van liquide middelen aan het eind van elke maand. De TOGS tegemoetkoming zal in april 2020 worden ontvangen. De NOW tegemoetkoming zal in 3 gelijke termijnen steeds aan het eind van de maand, voor het eerst op 30 april, worden ontvangen. 3p 12 Blijft Cor in de maanden maart tot en met mei 2020 uit de liquiditeitsproblemen? Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in. Wat kun je verwachten: Je krijgt een scenario waarin je de liquiditeit van een bedrijf moet beoordelen over meerdere maanden. Je moet een liquiditeitsbegroting invullen en op basis daarvan een conclusie trekken over de liquiditeitsproblemen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een liquiditeitsbegroting is en hoe deze is opgebouwd. Je moet het verschil kennen tussen ontvangsten en opbrengsten, en tussen uitgaven en kosten. Je moet weten dat een negatief eindsaldo van liquide middelen duidt op liquiditeitsproblemen. Wat moet je kunnen: Je kunt een liquiditeitsbegroting invullen door de beginsaldi, ontvangsten en uitgaven per maand correct te verwerken. Je kunt het eindsaldo van liquide middelen per maand berekenen. Je kunt op basis van de berekende eindsaldi een onderbouwde conclusie trekken over de liquiditeitsproblemen van het bedrijf. Waar op letten: Let goed op het onderscheid tussen ontvangsten en opbrengsten, en tussen uitgaven en kosten. Neem bijvoorbeeld geen afschrijvingen mee in de liquiditeitsbegroting, want dit zijn geen uitgaven. Zorg ervoor dat je de NOW- en TOGS-tegemoetkomingen correct verwerkt in de juiste maanden. Controleer je berekeningen zorgvuldig om doorrekenfouten te voorkomen. Vergeet niet een duidelijke conclusie te trekken en deze te motiveren op basis van je ingevulde begroting. Kernbegrippen: Liquiditeitsbegroting, Liquide middelen, Cashflow, Ontvangsten en uitgaven, Ontvangsten, Uitgaven, Eindsaldo Veelgemaakte fouten: - Kosten en uitgaven verwarren (bv. afschrijvingen meenemen). - Opbrengsten en ontvangsten verwarren (bv. btw vergeten). - Doorrekenfouten uit voorgaande vragen. - Conclusie trekken zonder onderbouwing uit de begroting. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/12 ## Vraag 13 – Aansprakelijkheid bij eenmanszaak en huwelijkse voorwaarden (2 punten) Opgave 3 Sanne en Nico zijn op 2 januari 2018 op huwelijkse voorwaarden getrouwd. Ze hebben samen twee kinderen: Yari en Yasmin. Sanne gaat op 1 januari 2021 een reclamebureau starten. Sanne en Nico besluiten daarom op 31 december 2020 als huwelijkse voorwaarde toe te voegen dat de eenmanszaak van Sanne haar persoonlijke bezit is. 1p 13 Leg uit welk voordeel Nico kan hebben van deze toevoeging aan de huwelijkse voorwaarden. Wat kun je verwachten: Je moet uitleggen welk voordeel Nico heeft van de toevoeging aan de huwelijkse voorwaarden, namelijk dat de eenmanszaak van Sanne haar persoonlijke bezit is. Wat moet je kennen: Je moet weten dat bij een eenmanszaak de eigenaar privé aansprakelijk is voor de schulden. Je moet het verschil kennen tussen een gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden. Je moet weten dat huwelijkse voorwaarden kunnen regelen welk vermogen persoonlijk bezit is en welk vermogen gemeenschappelijk is. Wat moet je kunnen: Je moet de gevolgen van huwelijkse voorwaarden kunnen toepassen op een concrete situatie van een eenmanszaak. Je moet het verband kunnen leggen tussen de juridische vorm van een onderneming (eenmanszaak) en de persoonlijke aansprakelijkheid van de eigenaar. Je moet een voordeel kunnen benoemen voor de partner van de ondernemer bij specifieke huwelijkse voorwaarden. Waar op letten: Let op dat je de vraag niet verwart met erfrecht. Focus op de aansprakelijkheid tijdens het huwelijk en de gevolgen van een eenmanszaak in combinatie met huwelijkse voorwaarden. Zorg dat je duidelijk maakt waarom schuldeisers geen aanspraak kunnen maken op het vermogen van Nico. Kernbegrippen: huwelijkse voorwaarden, eenmanszaak, persoonlijk vermogen, aansprakelijkheid, gemeenschap van goederen Veelgemaakte fouten: - De vraag verwarren met erfrecht, terwijl het gaat om aansprakelijkheid tijdens het huwelijk. - Niet begrijpen dat bij een eenmanszaak de eigenaar privé aansprakelijk is voor schulden. - Het verschil tussen gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden niet kennen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/13 ## Vraag 14 – Erfenis aanvaarden (1 punt) De erfgenamen willen de erfenis van Nico ontvangen als de waarde van de erfenis positief is. 14 Hoe wordt dit genoemd? A aanvaarden onder voorrecht boedelbeschrijving / beneficiair aanvaarden B verwerpen C zuiver aanvaarden Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd over het aanvaarden van een erfenis en je moet de juiste juridische term kiezen die bij die situatie past. Wat moet je kennen: Je moet de verschillende manieren van het aanvaarden van een erfenis kennen: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden (onder voorrecht van boedelbeschrijving) en verwerpen. Je moet weten wat de gevolgen zijn van elke keuze, vooral in relatie tot bezittingen en schulden. Wat moet je kunnen: Je moet een beschreven situatie over een erfenis correct interpreteren en de juiste juridische term hieraan koppelen. Waar op letten: Let goed op de voorwaarde die gesteld wordt in de vraag. Als de erfgenamen de erfenis alleen willen ontvangen als de waarde positief is, en ze zijn daar zeker van, dan is er een specifieke term voor. Verwar 'beneficiair aanvaarden' niet met de situatie waarin je zeker weet dat de erfenis positief is. Kernbegrippen: erfrecht, zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden, verwerpen Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de verschillende manieren van het aanvaarden van een erfenis. - De term 'beneficiair aanvaarden' verwarren met de voorwaarde dat de erfenis positief moet zijn. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/14 ## Vraag 15 – Berekening van een positieve erfenis (3 punten) 3p 15 Toon aan met een berekening van de hoogte van de erfenis dat de waarde van de erfenis van Nico positief is. Wat kun je verwachten: Je moet aantonen dat de erfenis van Nico positief is door de hoogte van de erfenis te berekenen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een erfenis (nalatenschap) is. Je moet weten hoe je samengestelde interest berekent. Je moet weten dat bij een gemeenschappelijk vermogen de bezittingen en schulden verdeeld moeten worden. Je moet het verschil kennen tussen gemeenschappelijk en privévermogen. Wat moet je kunnen: Je berekent de waarde van spaargeld met samengestelde interest over een bepaalde periode. Je identificeert de bezittingen en schulden die tot de nalatenschap van Nico behoren. Je verdeelt de gemeenschappelijke bezittingen en schulden correct over Nico. Je telt Nico's aandeel in de bezittingen en zijn privébezittingen bij elkaar op. Je trekt Nico's aandeel in de schulden af van zijn totale bezittingen om de erfenis te bepalen. Je concludeert of de erfenis positief is. Waar op letten: Let goed op dat je de rente op het spaargeld over de juiste periode berekent. Zorg ervoor dat je de gemeenschappelijke bezittingen en schulden correct verdeelt (meestal 50%). Controleer of je geen schulden meetelt die niet tot de nalatenschap van Nico behoren, zoals een zakelijke lening van een partner. Kernbegrippen: Erfenis, Nalatenschap, Samengestelde interest, Gemeenschappelijk vermogen, Privévermogen Veelgemaakte fouten: - Rente op spaargeld vergeten te berekenen - Onjuiste verdeling van gemeenschappelijke bezittingen/schulden - Sanne's zakelijke lening onterecht meerekenen in de nalatenschap van Nico Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/15 ## Vraag 16 – Berekening legitieme portie na erfbelasting (4 punten) Yari wil weten wat na de onterving zijn rechten zijn. Hij vindt op de website van de Rijksoverheid het volgende over onterven van kinderen: De legitieme portie, oftewel het wettelijk erfdeel van een kind, is het gedeelte van de erfenis waarop het kind altijd recht heeft, zelfs als in het testament staat dat het kind niets erft. De legitieme portie is de helft van de waarde van het erfdeel als er geen testament was geweest. 16 Bereken de hoogte van de legitieme portie van Yari na aftrek van erfbelasting. De benodigde tarieven van erfbelasting en de vrijstellingen staan op de volgende bladzijde. Wat kun je verwachten: Je berekent de netto legitieme portie van een onterfd kind, rekening houdend met de erfbelasting en vrijstellingen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een legitieme portie is en hoe je deze berekent. Je moet de formule voor de legitieme portie kennen: de helft van het erfdeel als er geen testament was geweest. Je moet weten dat je erfbelasting betaalt over het bedrag boven de vrijstelling en dat er specifieke tarieven en vrijstellingen gelden voor kinderen. Wat moet je kunnen: Je kunt de omvang van de nalatenschap van de overledene bepalen. Je kunt de legitieme portie berekenen als een breukdeel van de nalatenschap. Je kunt de vrijstelling voor erfbelasting toepassen. Je kunt de belaste verkrijging berekenen. Je kunt de erfbelasting berekenen met het juiste tarief. Je kunt de netto legitieme portie berekenen door de erfbelasting af te trekken van de bruto legitieme portie. Waar op letten: Let goed op het bepalen van het juiste breukdeel voor de legitieme portie (niet 1/2, maar 1/4 van de totale erfenis als er twee erfgenamen zouden zijn geweest). Vergeet niet de vrijstelling voor erfbelasting toe te passen voordat je de belasting berekent. Bereken de erfbelasting alleen over het bedrag dat boven de vrijstelling uitkomt. Kernbegrippen: legitieme portie, erfbelasting, nalatenschap, vrijstelling erfbelasting Veelgemaakte fouten: - Verkeerde breuk voor legitieme portie (1/2 i.p.v. 1/4) - Vrijstelling vergeten toe te passen voor berekening belasting - Belasting berekenen over het gehele bedrag i.p.v. het bedrag boven de vrijstelling Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/16 ## Vraag 17 – Financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap (2 punten) Opgave 4 In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. De broers Stefanos en Philosof hebben van hun hobby hun werk gemaakt. Tot 2021 importeerden ze Griekse olijfolie en verkochten die aan vrienden en kennissen in Nederland, maar sinds 1 januari 2021 hebben ze een eigen webwinkel in olijfolie: S&P Oil vof. Op 1 januari 2021 werken de broers nog in loondienst, maar ze hebben de wens om fulltime zelfstandig ondernemer te worden. Met ingang van het tweede kwartaal verminderen zij hun werkzaamheden in loondienst om per 1 juli 2021, wanneer de doelstellingen van S&P Oil worden behaald, fulltimeondernemer te worden. Aan het beëindigen van hun baan in loondienst en het kiezen voor ondernemerschap zitten nadelen. 2p 17 Noem twee financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap vergeleken met werken in loondienst. Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de verschillen tussen werken in loondienst en zelfstandig ondernemerschap. Je moet specifiek twee financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap kunnen benoemen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat de financiële verschillen zijn tussen werken in loondienst en zelfstandig ondernemerschap. Je moet de volgende financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap kunnen benoemen: financiële onzekerheid (geen vast inkomen), geen recht op uitkeringen bij ziekte (Ziektewet) of arbeidsongeschiktheid (WIA), geen recht op een uitkering bij werkloosheid (WW), zelf pensioen moeten opbouwen, geen doorbetaalde vakantiedagen en het ondernemersrisico (risico op verlies van geïnvesteerd vermogen). Wat moet je kunnen: Je moet de financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap kunnen identificeren en benoemen in vergelijking met werken in loondienst. Je moet twee van deze nadelen concreet kunnen formuleren. Waar op letten: Let goed op dat je alleen financiële nadelen noemt. Noem geen niet-financiële nadelen, zoals 'lange werkdagen'. Zorg ervoor dat je twee verschillende nadelen noemt om de maximale score te behalen. Kernbegrippen: zelfstandig ondernemerschap, loondienst, financieel risico, sociale zekerheid Veelgemaakte fouten: - Niet-financiële nadelen noemen, zoals 'lange werkdagen'. - Slechts één nadeel noemen terwijl er twee gevraagd worden. - Vage antwoorden geven zonder duidelijke financiële implicatie. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/17 ## Vraag 18 – Verklaren van constante kosten ondanks variatie (1 punt) In het onderstaande overzicht is het gerealiseerde resultaat voor het eerste en tweede kwartaal van 2021 opgenomen. getallen x € 1 | kwartaal 1 | kwartaal 2 --- | --- | --- opbrengsten: | | omzet | 14.400 | 24.000 kosten: | | inkoopwaarde verkochte goederen | 6.000 | 8.000 overige variabele bedrijfskosten | 1.200 | 1.600 huurkosten loods | 3.600 | 3.600 afschrijvingskosten | 650 | 650 interestkosten¹) | 450 | 405 overige constante bedrijfskosten | 2.980 | 3.100 totale bedrijfskosten | 14.880 | 17.355 resultaat | -/- 480 | 6.645 noot 1 De banklening van € 30.000 is per 1 januari 2021 afgesloten en wordt in 10 kwartalen, aan het eind van elk kwartaal, lineair afgelost. De interest is 6% op jaarbasis. Verder is nog gegeven: getallen x € 1 | kwartaal 1 | kwartaal 2 --- | --- | --- inkoopprijs 1 fles olijfolie | 2,00 | 2,00 overige variabele kosten per fles | 0,40 | 0,40 verkoopprijs 1 fles olijfolie | 4,80 | 6,00 De doelstelling van kwartaal 1 betekent dat S&P Oil met behulp van de dekkingsbijdrage de totale constante kosten moet zien te dekken. Hierbij worden de interestkosten tot de constante kosten gerekend. 1p 18 Verklaar dat interestkosten, ondanks het feit dat deze in kwartaal 2 lager zijn dan in kwartaal 1, wel tot de constante kosten behoren. Wat kun je verwachten: Je moet verklaren waarom interestkosten, hoewel ze in kwartaal 2 lager zijn dan in kwartaal 1, toch tot de constante kosten behoren. Wat moet je kennen: Je moet weten wat constante kosten zijn: kosten die onafhankelijk zijn van de productie- of afzetomvang. Je moet weten dat aflossing op een lening de hoofdsom vermindert, wat leidt tot lagere interestkosten over de resterende schuld. Wat moet je kunnen: Je moet de definitie van constante kosten toepassen. Je moet informatie uit de bijlage (noot 1) interpreteren over de lening en aflossing om de daling van de interestkosten te verklaren. Waar op letten: Let op het verschil tussen 'constant' (onafhankelijk van productie/afzet) en 'onveranderlijk' (altijd hetzelfde bedrag). De daling van de interestkosten moet je kunnen koppelen aan de lineaire aflossing van de lening. Kernbegrippen: constante kosten, interestkosten, aflossing, productieomvang Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen 'constant' en 'onveranderlijk' - Niet koppelen van de daling aan de aflossing - Onjuiste definitie van constante kosten toepassen Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/18 ## Vraag 19 – Break-evenafzet berekenen en toepassen (3 punten) In het onderstaande overzicht is het gerealiseerde resultaat voor het eerste en tweede kwartaal van 2021 opgenomen. getallen x € 1 | kwartaal 1 | kwartaal 2 --- | --- | --- opbrengsten: | | omzet | 14.400 | 24.000 kosten: | | inkoopwaarde verkochte goederen | 6.000 | 8.000 overige variabele bedrijfskosten | 1.200 | 1.600 huurkosten loods | 3.600 | 3.600 afschrijvingskosten | 650 | 650 interestkosten¹) | 450 | 405 overige constante bedrijfskosten | 2.980 | 3.100 totale bedrijfskosten | 14.880 | 17.355 resultaat | -/- 480 | 6.645 noot 1 De banklening van € 30.000 is per 1 januari 2021 afgesloten en wordt in 10 kwartalen, aan het eind van elk kwartaal, lineair afgelost. De interest is 6% op jaarbasis. Verder is nog gegeven: getallen x € 1 | kwartaal 1 | kwartaal 2 --- | --- | --- inkoopprijs 1 fles olijfolie | 2,00 | 2,00 overige variabele kosten per fles | 0,40 | 0,40 verkoopprijs 1 fles olijfolie | 4,80 | 6,00 De doelstelling van kwartaal 1 betekent dat S&P Oil met behulp van de dekkingsbijdrage de totale constante kosten moet zien te dekken. Hierbij worden de interestkosten tot de constante kosten gerekend. 3p 19 Bereken met behulp van de break-evenafzet hoeveel flessen de broers in het eerste kwartaal meer hadden moeten verkopen om geen negatief resultaat te behalen. Wat kun je verwachten: Je berekent hoeveel extra flessen olijfolie verkocht hadden moeten worden om in het eerste kwartaal van 2021 geen negatief resultaat te behalen. Hierbij gebruik je de break-evenafzet. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de break-evenafzet de hoeveelheid producten is die je moet verkopen om precies alle kosten te dekken, dus om geen winst en geen verlies te maken. Je moet de formule voor de break-evenafzet kennen: Constante Kosten / Dekkingsbijdrage per eenheid. Je moet weten wat constante kosten zijn (kosten die niet veranderen met de productieomvang) en wat variabele kosten zijn (kosten die wel veranderen met de productieomvang). Je moet weten dat de dekkingsbijdrage per eenheid de verkoopprijs per eenheid min de variabele kosten per eenheid is. Wat moet je kunnen: Je kunt de totale constante kosten voor een specifieke periode (kwartaal 1) identificeren en optellen uit een overzicht van opbrengsten en kosten. Je kunt de variabele kosten per eenheid bepalen uit gegeven informatie. Je kunt de dekkingsbijdrage per eenheid berekenen. Je kunt de break-evenafzet berekenen. Je kunt de werkelijke afzet berekenen op basis van de omzet en de verkoopprijs per eenheid. Je kunt het verschil tussen de break-evenafzet en de werkelijke afzet bepalen om het aantal extra te verkopen eenheden te vinden. Waar op letten: Let goed op dat je alleen de gegevens van kwartaal 1 gebruikt. Zorg ervoor dat je alle constante kosten meeneemt, inclusief de interestkosten zoals aangegeven in de vraag. Vergeet niet om na het berekenen van de break-evenafzet ook het verschil met de werkelijke afzet te bepalen. Kernbegrippen: break-evenafzet, constante kosten, variabele kosten, dekkingsbijdrage, resultaat Veelgemaakte fouten: - Niet alle constante kosten meenemen uit de resultatenrekening. - Gegevens van kwartaal 2 gebruiken in plaats van kwartaal 1. - Alleen de break-evenafzet berekenen en vergeten het verschil met de werkelijke afzet te bepalen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/19 ## Vraag 20 – Doelstelling cashflow berekenen (2 punten) In het onderstaande overzicht is het gerealiseerde resultaat voor het eerste en tweede kwartaal van 2021 opgenomen. getallen x € 1 kwartaal 1 kwartaal 2 opbrengsten: omzet 14.400 24.000 kosten: inkoopwaarde verkochte goederen 6.000 8.000 overige variabele bedrijfskosten 1.200 1.600 huurkosten loods 3.600 3.600 afschrijvingskosten 650 650 interestkosten¹) 450 405 overige constante bedrijfskosten 2.980 3.100 totale bedrijfskosten 14.880 17.355 resultaat -/- 480 6.645 noot 1 De banklening van € 30.000 is per 1 januari 2021 afgesloten en wordt in 10 kwartalen, aan het eind van elk kwartaal, lineair afgelost. De interest is 6% op jaarbasis. Verder is nog gegeven: getallen x € 1 kwartaal 1 kwartaal 2 inkoopprijs 1 fles olijfolie 2,00 2,00 overige variabele kosten per fles 0,40 0,40 verkoopprijs 1 fles olijfolie 4,80 6,00 20 Toon met een berekening aan of de doelstelling van het tweede kwartaal is behaald. Wat kun je verwachten: Je moet de cashflow van een kwartaal berekenen en deze vergelijken met de benodigde uitgaven om te bepalen of een doelstelling is behaald. Wat moet je kennen: Je moet weten dat cashflow het resultaat is plus de afschrijvingen. Je moet weten dat aflossingen op een lening en privé-opnamen uitgaven zijn die gedekt moeten worden door de cashflow. Wat moet je kunnen: Je berekent de cashflow door het resultaat en de afschrijvingskosten bij elkaar op te tellen. Je berekent de totale benodigde uitgaven door de aflossing op de lening en de privé-opnamen bij elkaar op te tellen. Je vergelijkt de berekende cashflow met de benodigde uitgaven en trekt een conclusie over het behalen van de doelstelling. Waar op letten: Let op dat je resultaat niet verwart met cashflow. Vergeet niet de afschrijvingen bij het resultaat op te tellen om de cashflow te berekenen. Neem de aflossing op de lening mee in de benodigde cashflow. Zorg ervoor dat je de privé-opnamen voor alle betrokkenen meeneemt (in dit geval twee broers). Kernbegrippen: cashflow, resultaat, afschrijvingen, aflossing, privé-opnamen Veelgemaakte fouten: - Resultaat verwarren met cashflow - Afschrijvingen vergeten bij te tellen bij het resultaat om de cashflow te berekenen - Aflossing op de lening vergeten mee te nemen in de benodigde cashflow - Privé-opnamen voor één in plaats van twee broers berekenen Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/20 ## Vraag 21 – Rechtsvorm bij beursgang (1 punt) Juni 2019: beursgang en geplande emissie van nieuwe aandelen Fastned bv is in 2012 opgericht door Bart Lubbers en Michiel Langezaal. Zij brachten Fastned in juni 2019 naar de beurs en boden hierbij een deel van hun eigen aandelen in Fastned aan op de effectenbeurs. 1p 21 Welke aanpassing in de rechtsvorm van Fastned moest er bij deze beursgang worden gedaan? Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de rechtsvorm van een bedrijf dat naar de beurs gaat. Je moet de juiste rechtsvorm kunnen benoemen die nodig is voor een beursnotering. Wat moet je kennen: Je moet weten dat een Besloten Vennootschap (bv) niet beursgenoteerd kan zijn. Je moet weten dat een Naamloze Vennootschap (nv) de rechtsvorm is die nodig is voor een beursnotering, omdat de aandelen vrij verhandelbaar moeten zijn. Wat moet je kunnen: Je moet de kenmerken van een bv en een nv kunnen onderscheiden. Je moet de noodzakelijke aanpassing in rechtsvorm kunnen identificeren wanneer een bedrijf naar de beurs gaat. Waar op letten: Let goed op de initiële rechtsvorm van het bedrijf en de actie die wordt ondernomen (beursgang). Verwar de kenmerken van een bv en een nv niet. Kernbegrippen: Rechtsvorm, Besloten Vennootschap (bv), Naamloze Vennootschap (nv), Beursgang Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de kenmerken van een bv en een nv. - Niet weten dat een beursnotering een nv vereist. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/21 ## Vraag 22 – Voordelen van een beursnotering (1 punt) De beursnotering maakte het voor Fastned mogelijk om door middel van een emissie van aandelen eigen vermogen aan te trekken. 22 Noem een ander voordeel voor Fastned van een beursnotering ten opzichte van ondernemingen zonder beursnotering. Wat kun je verwachten: Je moet een ander voordeel noemen van een beursnotering voor een onderneming, naast het aantrekken van eigen vermogen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een beursnotering inhoudt en welke voordelen dit heeft voor een onderneming. Je moet ook weten dat het aantrekken van eigen vermogen via een emissie van aandelen een voordeel is van een beursnotering. Wat moet je kunnen: Je moet de voordelen van een beursnotering kunnen benoemen en onderscheiden van nadelen. Je moet ook de informatie uit de vraagtekst kunnen interpreteren om te zien welk voordeel al genoemd is. Waar op letten: Let op dat je een ander voordeel noemt dan het aantrekken van eigen vermogen, want dit staat al in de vraagtekst. Zorg ervoor dat je een voordeel noemt en geen nadeel. Kernbegrippen: beursnotering, vermogensmarkt, aandelen Veelgemaakte fouten: - Het noemen van het voordeel dat al in de context staat (het aantrekken van eigen vermogen). - Het noemen van een nadeel in plaats van een voordeel (bijv. publicatieplicht). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/22 ## Vraag 23 – Voorkeur financiering FastNed: aandelenemissie vs. obligatie-emissie (2 punten) Vanwege de gevolgen voor liquiditeit en solvabiliteit geeft FastNed voor de financiering van haar investeringen de voorkeur aan een aandelenemissie in plaats van een emissie van obligaties. 2p 23 Leg de voorkeur van Fastned uit. Betrek zowel liquiditeit als solvabiliteit en zowel aandelenemissie als emissie van obligaties in het antwoord. Wat kun je verwachten: Je moet de voorkeur van FastNed voor een aandelenemissie boven een obligatie-emissie uitleggen. Je moet hierbij zowel liquiditeit als solvabiliteit betrekken en beide financieringsvormen (aandelenemissie en obligatie-emissie) vergelijken. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een aandelenemissie is en hoe dit het eigen vermogen beïnvloedt. Je moet weten wat een obligatie-emissie is en hoe dit het vreemd vermogen beïnvloedt. Je moet weten wat liquiditeit betekent en hoe verplichte rentebetalingen hierop van invloed zijn. Je moet weten wat solvabiliteit betekent en hoe de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen hierop van invloed is. Wat moet je kunnen: Je kunt de gevolgen van een aandelenemissie voor het eigen vermogen en de solvabiliteit benoemen. Je kunt de gevolgen van een obligatie-emissie voor het vreemd vermogen, de liquiditeit (door rentebetalingen) en de solvabiliteit benoemen. Je kunt de effecten van beide financieringsvormen op liquiditeit en solvabiliteit met elkaar vergelijken en hieruit een voorkeur verklaren. Waar op letten: Let op dat je liquiditeit (gaat over betalingen en kasstromen) niet verwart met solvabiliteit (gaat over de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen). Zorg ervoor dat je duidelijk maakt dat rente op obligaties een verplichte uitgave is, terwijl dividend op aandelen dat meestal niet is. Identificeer correct dat een aandelenemissie het eigen vermogen verhoogt en een obligatie-emissie het vreemd vermogen. Kernbegrippen: Liquiditeit, Solvabiliteit, Aandelenemissie, Obligatie-emissie Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van liquiditeit (kasstroom) met solvabiliteit (vermogensstructuur). - Vergeten dat rente op obligaties een verplichte betaling is, terwijl dividend op aandelen dat meestal niet is. - Niet correct identificeren dat een aandelenemissie het eigen vermogen verhoogt en een obligatie-emissie het vreemd vermogen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/23 ## Vraag 24 – Berekening interestkosten obligatielening (2 punten) 1 november 2019: Emissie van obligaties Fastned stelt de geplande emissie van nieuwe aandelen uit vanwege toegenomen onzekerheid bij institutionele beleggers over de stimulering door de overheid van elektrisch rijden. Fastned besluit daarom tot een emissie van obligaties per 1 november 2019. De prospectus vermeldt: − een doelbedrag van in totaal € 135.000.000 − de obligaties hebben een nominale waarde van € 500 per stuk en geven 6% enkelvoudige interest per jaar. − de koers waartegen de obligaties worden geëmitteerd is 100%. Beleggers schrijven voor 80% in op de emissie. De emissie gaat door. 24 Bereken de interestkosten van deze obligatielening over het jaar 2019. Wat kun je verwachten: Je berekent de interestkosten van een obligatielening over een specifieke periode in een bepaald jaar. Wat moet je kennen: Je moet weten dat interestkosten worden berekend over het daadwerkelijk geplaatste bedrag van een lening. Je moet weten dat interestkosten proportioneel zijn aan de periode dat de lening loopt. Wat moet je kunnen: Je kunt het geplaatste bedrag van een obligatielening berekenen op basis van het doelbedrag en het inschrijvingspercentage. Je kunt de jaarlijkse interestkosten berekenen. Je kunt de interestkosten corrigeren voor een deel van het jaar. Waar op letten: Let goed op over welk bedrag je de interest berekent (het geplaatste bedrag, niet het doelbedrag). Let goed op over welke periode in het jaar de interest berekend moet worden (niet een heel jaar als de lening later in het jaar start). Kernbegrippen: obligatielening, interestkosten, emissie van obligaties, geplaatst bedrag Veelgemaakte fouten: - De interest berekenen over een heel jaar in plaats van de correcte periode van 2 maanden (november en december). - De interest berekenen over het doelbedrag (€ 135.000.000) in plaats van het daadwerkelijk geplaatste bedrag (80% daarvan). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/24 ## Vraag 27 – Succes aandelenemissie inschatten (2 punten) factor c Op de dag voor de emissie wordt met spanning gekeken naar de beursinformatie (informatiebron 5) over het aandeel Fastned. Binnen de directie wordt de kans op een succesvolle aandelenemissie verschillend ingeschat. 27 Zal Fastned in staat zijn om op 22 april 2020 tegen een koers van € 9 voor een totaalbedrag van € 27 miljoen aan aandelen te plaatsen? Geef een argument voor en een argument tegen. Wat kun je verwachten: Je beantwoordt de vraag of Fastned in staat zal zijn om op 22 april 2020 voor € 27 miljoen aan aandelen te plaatsen tegen een koers van € 9. Je geeft hierbij een argument voor en een argument tegen, gebaseerd op de beursinformatie. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een aandelenemissie is en hoe de beurskoers en het handelsvolume de kans op succes beïnvloeden. Je moet weten dat een lagere emissiekoers dan de slotkoers aantrekkelijk is voor beleggers. Je moet weten dat een laag handelsvolume kan duiden op weinig belangstelling. Wat moet je kunnen: Je leest relevante informatie af uit informatiebron 5, zoals de slotkoers en het aantal verhandelde aandelen. Je vergelijkt de voorgestelde emissiekoers met de slotkoers. Je analyseert het handelsvolume. Je formuleert een argument voor en een argument tegen de succesvolle plaatsing van aandelen, gebaseerd op deze analyse. Waar op letten: Let op dat je zowel een argument voor als een argument tegen geeft. Zorg ervoor dat beide argumenten direct zijn afgeleid uit informatiebron 5. Voorkom dat je alleen een conclusie trekt zonder deze te onderbouwen met feiten uit de bron. Kernbegrippen: aandelenemissie, beurskoers, financiering, risicoanalyse Veelgemaakte fouten: - Eenzijdig antwoorden (alleen 'voor' of 'tegen' beargumenteren) - Argumenten niet baseren op de verstrekte informatiebron - Conclusie geven zonder onderbouwing Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/27 ## Vraag 28 – Balansmutaties bij aandelenemissie (3 punten) Welke drie balansposten veranderen er op de balans van Fastned en met welke bedragen wanneer de emissie zou zijn uitgevoerd en de emissieopbrengst van € 27 miljoen wordt behaald (zie informatiebron 5)? Vermeld ook of er sprake is van een toename of een afname van deze drie balansposten. Wat kun je verwachten: Je moet de gevolgen van een aandelenemissie voor de balans van een onderneming kunnen analyseren. Je identificeert welke balansposten veranderen en met welke bedragen, en of dit een toename of afname is. Wat moet je kennen: Je moet weten dat een aandelenemissie leidt tot een toename van het eigen vermogen en de liquide middelen. Je moet weten dat emissiekosten de netto-opbrengst verlagen. Je moet weten dat het geplaatst aandelenkapitaal toeneemt met de nominale waarde van de uitgegeven aandelen. Je moet weten dat de agioreserve toeneemt met het verschil tussen de netto-emissieopbrengst en de nominale waarde van de uitgegeven aandelen. Wat moet je kunnen: Je kunt informatie uit een bron raadplegen om de emissiekosten te bepalen. Je kunt de netto-emissieopbrengst berekenen. Je kunt de toename van het geplaatst aandelenkapitaal berekenen. Je kunt de toename van de agioreserve berekenen. Je kunt de toename van de liquide middelen berekenen. Je kunt de juiste balansposten identificeren die veranderen en de aard van de mutatie (toename/afname) benoemen. Waar op letten: Let erop dat je de emissiekosten correct verwerkt in de berekening van de liquide middelen en de agioreserve. Verwar de bruto- en netto-emissieopbrengst niet. Vermeld altijd duidelijk of er sprake is van een toename of een afname van de balansposten. Kernbegrippen: aandelenemissie, balansmutatie, liquide middelen, eigen vermogen, emissiekosten Veelgemaakte fouten: - Emissiekosten vergeten te verwerken in de toename van de liquide middelen en de agioreserve. - Bruto- en netto-emissieopbrengst verwarren. - Niet vermelden of het een toename of afname is. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/28 ## Vraag 29 – Kenmerken van een zzp'er in een overeenkomst (2 punten) Opgave 6 Floriana voert sinds 1 januari 2021 als zzp'er werkzaamheden als externe accountant uit in opdracht van Prius bv. Zij hebben samen de volgende overeenkomst gesloten. fragmenten uit de Overeenkomst van zzp Partijen: Prius bv (“Opdrachtgever”) en Floriana de Villa (“Opdrachtnemer”), komen als volgt overeen. Artikel 1: De Opdracht – 1.1 Opdrachtgever verleent opdracht aan Opdrachtnemer en Opdrachtnemer aanvaardt de opdracht van Opdrachtgever tot het verrichten van de volgende werkzaamheden: accountantsverklaring opstellen (de “Opdracht”). – 1.2 De Opdrachtnemer is niet / wel vrij om opdrachten van andere opdrachtgevers uit te voeren. – 1.3 Opdrachtnemer is gehouden de Opdracht persoonlijk uit te voeren. – 1.4 Opdrachtnemer zal met de Opdracht beginnen op of omstreeks 1 juli 2021 en zal ernaar streven om de Opdracht uiterlijk op 31 december 2021 af te ronden. Artikel 2: Vergoeding – 2.1 Ter zake van de uitvoering van de Opdracht ontvangt Opdrachtnemer van Opdrachtgever een vergoeding / brutoloon van € 3.300 voor de opdracht. 2p 29 Kies bij artikel 1.2 en 2.1 voor het juiste woord. Wat kun je verwachten: Je krijgt een fragment van een overeenkomst voorgelegd en moet de juiste begrippen kiezen die passen bij de situatie van een zzp'er. Wat moet je kennen: Je moet de kenmerken van een zzp'er kennen. Je moet weten dat een zzp'er vrij is om voor meerdere opdrachtgevers te werken. Je moet weten dat een zzp'er een 'vergoeding' ontvangt voor geleverde diensten, in tegenstelling tot een werknemer in loondienst die 'brutoloon' ontvangt. Wat moet je kunnen: Je kunt de kenmerken van een zzp'er toepassen op een gegeven overeenkomst. Je kunt de juiste begrippen kiezen die passen bij de juridische en fiscale status van een zzp'er. Waar op letten: Let goed op de context dat Floriana een zzp'er is. Verwar de termen 'vergoeding' en 'brutoloon' niet. Onthoud dat een zzp'er vrijheid heeft om voor meerdere opdrachtgevers te werken. Kernbegrippen: zzp'er, overeenkomst van opdracht, vergoeding, brutoloon Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen de juridische en fiscale status van een zzp'er en een werknemer in loondienst. - Het niet herkennen van de vrijheid om voor meerdere opdrachtgevers te werken als een essentieel kenmerk van zelfstandig ondernemerschap. - Het verwarren van de term 'vergoeding' (voor een dienst) met 'brutoloon' (voor arbeid in dienstverband). Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/29 ## Vraag 30 – Belanghebbenden en de accountantsverklaring (3 punten) Volgens de overeenkomst is de belangrijkste werkzaamheid van Floriana het opstellen van de accountantsverklaring bij organisaties. 3p 30 Noem drie belanghebbenden bij een organisatie en leg uit wat hun specifieke belang is bij een goedgekeurde accountantsverklaring. Wat kun je verwachten: Je moet drie verschillende belanghebbenden van een organisatie noemen en voor elk uitleggen welk specifiek belang zij hebben bij een goedgekeurde accountantsverklaring. Wat moet je kennen: Je moet weten wie de verschillende belanghebbenden (stakeholders) van een organisatie zijn. Je moet weten wat een accountantsverklaring is en waarom deze belangrijk is voor de betrouwbaarheid van de jaarrekening. Je moet het specifieke belang van verschillende belanghebbenden kunnen koppelen aan de informatie in de jaarrekening en de zekerheid die een accountantsverklaring biedt. Wat moet je kunnen: Je kunt verschillende belanghebbenden van een organisatie identificeren. Je kunt voor elke belanghebbende uitleggen wat hun specifieke belang is bij de financiële informatie van een organisatie. Je kunt de rol van een goedgekeurde accountantsverklaring in het waarborgen van de betrouwbaarheid van deze informatie uitleggen. Waar op letten: Let erop dat je drie verschillende belanghebbenden noemt. Zorg ervoor dat je voor elke belanghebbende een duidelijke en specifieke uitleg geeft van hun belang bij een goedgekeurde accountantsverklaring. Koppel het belang direct aan de betrouwbaarheid die de verklaring biedt. Noem niet alleen de belanghebbende, maar leg ook het 'waarom' uit. Kernbegrippen: Belanghebbenden (stakeholders), Accountantsverklaring, Jaarrekening, Betrouwbaarheid financiële informatie Veelgemaakte fouten: - Een belanghebbende noemen zonder correcte uitleg van het specifieke belang. - Het belang niet koppelen aan de zekerheid die de accountantsverklaring biedt. - Minder dan drie belanghebbenden noemen. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2022/tijdvak-2/vraag/30 ## Vragen in dit examen ### Vraag 10 – Berekening NOW tegemoetkoming Wat kun je verwachten: Je berekent de totale NOW tegemoetkoming die een bedrijf ontvangt. Je gebruikt hiervoor gegevens over omzetdaling en loonkosten uit de informatiebronnen. Je rondt het bedrag af op hele euro's. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de NOW-regeling een tegemoetkoming is in de loonkosten bij omzetdaling. Je moet de relevante gegevens voor de berekening van de NOW-tegemoetkoming kunnen identificeren. Wat moet je kunnen: Je kunt informatie uit verschillende bronnen (informatiebron 1 en 2) combineren. Je kunt de omzetdaling correct berekenen. Je kunt de hoogte van de NOW-tegemoetkoming berekenen op basis van de omzetdaling en loonkosten. Je kunt het berekende bedrag afronden op hele euro's. Waar op letten: Let goed op dat je de juiste periodes gebruikt voor de omzetvergelijking. Voorkom afrondingsfouten en rond het bedrag af op hele euro's zoals gevraagd. Kernbegrippen: NOW-regeling, Omzetdaling, Loonkosten, Overheidssubsidie ### Vraag 11 – TOGS tegemoetkoming en constante kosten Wat kun je verwachten: Je moet aantonen dat Cor in aanmerking komt voor de TOGS tegemoetkoming door de totale constante kosten te berekenen voor de periode maart tot en met mei 2020. Je moet hierbij rekening houden met de invloed van de NOW tegemoetkoming op de loonkosten. Wat moet je kennen: Je moet weten wat constante kosten zijn. Je moet weten dat de NOW tegemoetkoming een daling van de loonkosten veroorzaakt. Je moet de voorwaarden voor de TOGS tegemoetkoming kennen (constante kosten van € 4.000 of hoger in de periode maart t/m mei 2020). Wat moet je kunnen: Je kunt de constante kosten identificeren. Je kunt de loonkosten aanpassen met de NOW tegemoetkoming. Je kunt de totale constante kosten berekenen voor een specifieke periode. Je kunt een conclusie trekken op basis van je berekening. Waar op letten: Let erop dat je alleen de constante kosten meeneemt in je berekening. Zorg ervoor dat je de NOW-subsidie correct verrekent met de loonkosten. Gebruik de juiste periode (maart t/m mei 2020) voor de kostenberekening. Kernbegrippen: Constante kosten, TOGS, NOW-regeling, Loonkosten ### Vraag 25 – Klanttevredenheid met Net Promotor Score (NPS) Wat kun je verwachten: Je moet de Net Promotor Score (NPS) berekenen op basis van gegeven data en vervolgens beoordelen of de klanttevredenheid volgens de criteria van Fastned voldoende is. Wat moet je kennen: Je moet weten dat de Net Promotor Score (NPS) een maatstaf is voor klanttevredenheid. Je moet de formule voor de NPS kennen: NPS = % Promoters - % Detractors. Je moet weten dat een NPS van 35% of hoger door Fastned als 'tevreden' wordt beschouwd. Wat moet je kunnen: Je leest de benodigde gegevens voor de berekening van de NPS af uit informatiebron 3. Je berekent het percentage Promoters en Detractors ten opzichte van het totaal aantal respondenten. Je berekent de NPS. Je vergelijkt de berekende NPS met de drempelwaarde van 35% om aan te tonen of de klant tevreden is. Waar op letten: Let erop dat je de juiste formule voor de NPS gebruikt (% Promoters - % Detractors). Zorg ervoor dat je de percentages correct berekent op basis van het totaal aantal respondenten. Vergeet niet de berekende NPS te vergelijken met de drempelwaarde van 35% om een conclusie te trekken over de klanttevredenheid. Kernbegrippen: Net Promotor Score (NPS), Klanttevredenheid, Promoters, Detractors ### Vraag 26 – SWOT-analyse van Fastned Wat kun je verwachten: Je krijgt vier items over Fastned en moet deze correct indelen in een SWOT-tabel. Je neemt de tabel over en vult de items in bij Sterktes (S), Zwaktes (W), Kansen (O) of Bedreigingen (T). Wat moet je kennen: Je moet weten dat een SWOT-analyse bestaat uit Sterktes (S), Zwaktes (W), Kansen (O) en Bedreigingen (T). Je moet weten dat Sterktes en Zwaktes interne factoren van een organisatie zijn. Je moet weten dat Kansen en Bedreigingen externe factoren uit de omgeving zijn. Je moet weten dat Sterktes en Kansen positieve invloeden zijn, en Zwaktes en Bedreigingen negatieve invloeden. Wat moet je kunnen: Je kunt informatiebron 4 raadplegen. Je kunt de vier items uit informatiebron 4 analyseren en beoordelen of ze intern of extern zijn. Je kunt de vier items uit informatiebron 4 analyseren en beoordelen of ze positief of negatief zijn. Je kunt de items correct plaatsen in de SWOT-tabel. Waar op letten: Let goed op het onderscheid tussen interne factoren (Sterktes/Zwaktes) en externe factoren (Kansen/Bedreigingen). Let ook op het onderscheid tussen positieve factoren (Sterktes/Kansen) en negatieve factoren (Zwaktes/Bedreigingen). Kernbegrippen: SWOT-analyse, Interne analyse, Externe analyse, Sterktes en zwaktes, Kansen en bedreigingen ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO 2022 tijdvak 2 tijdsduur: 3 uur bedrijfeconomie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. HA-0400-a-22-2-o ### Pagina 2 Opgave 1 Benno (zzp'er, 40 jaar) wil zijn “oude dag” goed geregeld hebben en gaat beleggen. Hij heeft de aandelenkoersen van onder andere Just Eat Takeaway nv en Heineken nv gedurende 12 maanden (1 oktober 2019 - 1 oktober 2020) nauwkeurig bijgehouden (zie onderstaande grafiek). Just Eat Takeaway is een platform waarop consumenten uit verschillende Europese landen maaltijden kunnen bestellen bij aangesloten restaurants. Voor elke bestelling die de consument op het platform doet, ontvangt Just Eat Takeaway een commissie van het restaurant. Heineken is een bierbrouwerij met vestigingen in veel landen. Heineken levert zijn producten vooral aan cafés, restaurants en de detailhandel. [FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as "aandelenkoers in euro's" van 60 tot 110, en op de x-as de data van 1 okt 2019 tot 1 okt 2020. Twee lijnen: een doorgetrokken lijn voor "Just Eat Takeaway" en een gestippelde lijn voor "Heineken".] Legenda: --- Just Eat Takeaway ----- Heineken HA-0400-a-22-2-0 2/15 lees verder ▶▶▶ ### Pagina 3 In februari 2020 zat de schrik bij beleggers er goed in en werden aandelen massaal omgewisseld voor andere vermogenstitels. 2p 1 Noem voor beleggers een minder risicovolle vermogenstitel dan aandelen of op aandelen gebaseerde beleggingsfondsen en leg uit dat daarin beleggen minder risicovol is. Overheden namen vanaf 1 februari 2020 maatregelen om het coronavirus te bestrijden en probeerden daarmee de economie zo min mogelijk te schaden. Gedurende enkele maanden ging de horeca in veel landen grotendeels op slot. Bij restaurants kon alleen nog worden afgehaald en was bezorgen nog toegestaan. Vooral cafés zagen zich gedwongen om te sluiten en openden hun deuren pas een paar maanden later. Op de beurs reageerde het aandeel Just Eat Takeaway anders op de afgekondigde overheidsmaatregelen dan het aandeel Heineken (zie grafiek). 1p 2 Geef hiervoor een verklaring gelet op het aanbod van beide ondernemingen. Benno besluit op 1 oktober 2020 een pakket van 50 aandelen van Just Eat Takeaway te kopen. Hij verwacht dat de koers elke 12 maanden met hetzelfde percentage (afgerond op 1 decimaal) zal stijgen als in de periode 1 oktober 2019 - 1 oktober 2020. 2p 3 Bereken de beurskoers van het aandeel Just Eat Takeaway op 1 oktober 2026 zoals Benno die verwacht. Benno besluit op 1 oktober 2021 een tweede pakket van 50 aandelen van Just Eat Takeaway te kopen. 2p 4 Bereken de totale koerswinst die Benno op zijn aandelen Just Eat Takeaway zal behalen wanneer zijn verwachtingen uitkomen en hij op 1 oktober 2026 alle aandelen Just Eat Takeaway verkoopt. HA-0400-a-22-2-o 3 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 4 Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 en 2. Cor Lok heeft sinds 2012 een cafetaria in een verhuurd pand in een middelgroot dorp. De zaken gaan goed totdat de coronatlockdown in maart 2020 ingaat. De klanten van Cor kunnen sindsdien alleen nog bestellingen afhalen. Cor vreest voor liquiditeitsproblemen. De overheid ondersteunt bedrijven tijdens de coronacrisis en stelt een aantal tegemoetkomingen beschikbaar: - NOW (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid): tegemoetkoming in de loonkosten - TOGS (Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren): tegemoetkoming in de constante kosten Cor gaat onderzoeken hoe groot deze tegemoetkomingen van de overheid zijn en of hij daarmee liquiditeitsproblemen in de maanden maart tot en met mei 2020 voorkomt. De onderneming van Cor heeft als rechtsvorm de eenmanszaak. 1p 5 Noem een oprichtingsverplichting voor een eenmanszaak. Cor stelt samen met zijn boekhouder een liquiditeitsbegroting op voor de periode 1 maart tot en met 31 mei 2020. Ook stellen ze de balans op van zijn cafetaria per 1 maart 2020 (informatiebron 1). Ter voorkoming van liquiditeitsproblemen zijn met de verhuurder en een reclamebureau afspraken gemaakt over een verlaging van de huur en het maandelijks te betalen bedrag aan het reclamebureau in het tweede kwartaal 2020. 2p 6 Bereken de huurverlaging in euro's per maand die Cor heeft afgesproken (informatiebron 1). Er moeten nog enkele bedragen worden ingevuld op de liquiditeitsbegroting (letter a tot en met d). Dat gebeurt in de vragen 7 tot en met 9. Inkopen Er wordt op de tweede dag van elke maand ingekocht bij leveranciers. De betaling hiervan gebeurt in één keer op de laatste dag van de betreffende maand. Wat in een maand aan producten wordt ingekocht, wordt in diezelfde maand helemaal verkocht. De inkoopprijs (exclusief btw) van ingekochte goederen is 30% van de verkoopprijs (exclusief btw). De verkopen van Cor worden altijd contant afgerekend. HA-0400-a-22-2-o 4 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 5 1p 7 Bereken het bedrag dat in maart 2020 op de liquiditeitsbegroting moet worden ingevuld bij inkopen (letter a). Btw-verrekening De verrekening van de btw met de Belastingdienst vindt één keer per kwartaal plaats. In april 2020 wordt de btw afgedragen over de maanden januari tot en met maart. Btw wordt alleen gerekend op ingekochte en verkochte producten. Het btw-tarief is 9%. 2p 8 Bereken het bedrag dat in april 2020 aan btw zal moeten worden afgedragen aan de Belastingdienst (letter b). Aflossing en interest banklening Op de banklening wordt met behulp van maandelijkse annuïteiten op de laatste dag van elke maand achteraf afgelost. De interest is 0,5% per maand. De bedragen op de liquiditeitsbegroting zijn afgerond op hele euro's. 2p 9 Bereken het bedrag dat in mei 2020 op de liquiditeitsbegroting bij interest (letter c) en aflossing (letter d) moet worden ingevuld. Rond beide bedragen af op hele euro's. Onderzoek naar NOW en TOGS Cor en zijn boekhouder gaan vervolgens kijken voor welk bedrag aan tegemoetkoming in het kader van de coronaregelingen zijn cafetaria in aanmerking komt (zie informatiebron 2). De hoogte van de NOW bijdrage die Cor van de overheid zal ontvangen als tegemoetkoming in de loonkosten, is gebaseerd op zijn omzetdaling en de hoogte van de loonkosten. 5p 10 Bereken het bedrag dat Cor in totaal aan NOW tegemoetkoming zal ontvangen (zie informatiebron 1 en 2). Rond het bedrag af op hele euro's. Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in. HA-0400-a-22-2-o 5 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 6 De cafetaria van Cor valt onder de getroffen sectoren omdat de omzetdaling in de periode maart tot en met mei 2020 meer dan € 4.000 zal zijn. Cor komt in aanmerking voor een tegemoetkoming via de TOGS, wanneer zijn constante kosten in die periode in totaal € 4.000 of hoger zijn. 3p 11 Toon aan met een berekening van de totale constante kosten dat Cor in aanmerking komt voor de TOGS tegemoetkoming. Houd er rekening mee dat de volledige NOW tegemoetkoming leidt tot een daling van de (constante) loonkosten. Cor bestudeert de liquiditeitsbegroting en hoopt dat hij mede door de NOW en de TOGS tot en met 31 mei 2020 uit de liquiditeitsproblemen blijft, gemeten door het eindsaldo van liquide middelen aan het eind van elke maand. De TOGS tegemoetkoming zal in april 2020 worden ontvangen. De NOW tegemoetkoming zal in 3 gelijke termijnen steeds aan het eind van de maand, voor het eerst op 30 april, worden ontvangen. 3p 12 Blijft Cor in de maanden maart tot en met mei 2020 uit de liquiditeitsproblemen? Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in. HA-0400-a-22-2-o 6 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 7 Opgave 3 Sanne en Nico zijn op 2 januari 2018 op huwelijkse voorwaarden getrouwd. Ze hebben samen twee kinderen: Yari en Yasmin. Sanne gaat op 1 januari 2021 een reclamebureau starten. Sanne en Nico besluiten daarom op 31 december 2020 als huwelijkse voorwaarde toe te voegen dat de eenmanszaak van Sanne haar persoonlijke bezit is. 1p 13 Leg uit welk voordeel Nico kan hebben van deze toevoeging aan de huwelijkse voorwaarden. Nico komt op 1 januari 2022 onverwachts te overlijden. Nico had voor zijn overlijden een testament opgesteld. Hierin heeft hij zijn zoon Yari als gevolg van een verstoorde onderlinge relatie onterfd. Sanne heeft de waarde per 1 januari 2022 van alle bezittingen en schulden op een rij gezet: gemeenschappelijke bezittingen en schulden: koopwoning De woning is gekocht op 1 januari 2000. Op 1 januari 2022 is de WOZ-waarde¹) € 400.000 en de restschuld van de hypothecaire lening € 50.000. spaargeld Sanne en Nico hebben op 1 januari 2011 € 20.000 gestort tegen 2,1% samengestelde interest per jaar. Daarna is er niet bijgestort en opgenomen. persoonlijke bezittingen en schulden: reclamebureau van Sanne overige bezittingen Op 1 januari 2022 is de waarde van de overige bezittingen van Nico € 15.000 en van Sanne € 13.000. banklening Op 1 januari 2021 heeft Sanne voor het starten van haar onderneming een lening van € 125.000 afgesloten tegen 4% interest per jaar. noot 1 De WOZ-waarde van de woning is de grondslag voor de waardebepaling van een woning bij het vaststellen van de erfenis. HA-0400-a-22-2-0 7/15 lees verder ►►► ### Pagina 8 De erfgenamen willen de erfenis van Nico ontvangen als de waarde van de erfenis positief is. 1p 14 Hoe wordt dit genoemd? A aanvaarden onder voorrecht boedelbeschrijving / beneficiair aanvaarden B verwerpen C zuiver aanvaarden 3p 15 Toon aan met een berekening van de hoogte van de erfenis dat de waarde van de erfenis van Nico positief is. Yari wil weten wat na de onterving zijn rechten zijn. Hij vindt op de website van de Rijksoverheid het volgende over onterven van kinderen: [FIGUUR: Een grijze box met tekst.] De legitieme portie, oftewel het wettelijk erfdeel van een kind, is het gedeelte van de erfenis waarop het kind altijd recht heeft, zelfs als in het testament staat dat het kind niets erft. De legitieme portie is de helft van de waarde van het erfdeel als er geen testament was geweest. 4p 16 Bereken de hoogte van de legitieme portie van Yari na aftrek van erfbelasting. De benodigde tarieven van erfbelasting en de vrijstellingen staan op de volgende bladzijde. HA-0400-a-22-2-0 8 / 15 lees verder ►►► ### Pagina 9 Tabel tarieven er be las ting ### Pagina 10 Opave 4 In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. De broers Stefanos en Filosof hebben van hun hobby hun werk gemaakt. Tot 2021 importearden ze Griekse olijfolie en verkochten die aan vrienden en kennissen in Nederland, maar sinds 1 januari 2021 hebben ze een eigen webwinkel in olijfolie: S&P Oil vof. Op 1 januari 2021 werken de broers nog in loondienst, maar ze hebben de wens om fulltime zelfstandig ondernemer te worden. Met ingang van het tweede kwartaal verminderen zij hun werkzaamheden in loondienst om per 1 juli 2021, wanneer de doelstellingen van S&P Oil worden behaald, fulltimeondernemer te worden. Aan het beëindigen van hun baan in loondienst en het kiezen voor ondernemerschap zitten nadelen. 2p 17 Noem twee finaciële nadelen van zelfstandig ondernemerschap vergeleken met werken in loondienst. De doelstellingen voor het eerste halfjaar 2021 van S&P Oil waren: - kwartaal 1: S&P Oil moet in staat zijn de break-evenafzet te behalen. - kwartaal 2: S&P Oil moet voldoende cashflow opleveren. Uit deze cashflow moet voor elke broer € 3.500 per kwartaal beschikbaar zijn en moet de aflossing op de banklening kunnen worden betaald. HA-0400-a-22-2-0 10/15 lees verder ►►► ### Pagina 11 In het onderstaande overzicht is het gerealiseerde resultaat voor het eerste en tweede kwartaal van 2021 opgenomen. [FIGUUR: Tabel met opbrengsten en kosten per kwartaal, inclusief omzet, inkoopwaarde, variabele bedrijfskosten, huurkosten, afschrijvingskosten, rentelasten, overige constante bedrijfskosten, totale bedrijfskosten en resultaat.] noot 1 De banklening van € 30.000 is per 1 januari 2021 afgesloten en wordt in 10 kwartalen, aan het eind van elk kwartaal, lineair afgelost. De interest is 6% op jaarbasis. Verder is nog gegeven: [FIGUUR: Tabel met getallen x € 1, inkoopprijs 1 fles olijfolie, overige variabele kosten per fles en verkoopprijs 1 fles olijfolie per kwartaal.] De doelstelling van kwartaal 1 betekent dat S&P Oil met behulp van de dekkingsbijdrage de totale constante kosten moet zien te dekken. Hierbij worden de interkosten tot de constante kosten gerekend. 1p 18 Verklaar dat interkosten, ondanks het feit dat deze in kwartaal 2 lager zijn dan in kwartaal 1, wel tot de constante kosten behoren. 3p 19 Bereken met behulp van de break-evenafzet hoeveel flessen de broers in het eerste kwartaal meer hadden moeten verkopen om geen negatief resultaat te behalen. 2p 20 Toon met een berekening aan of de doelstelling van het tweede kwartaal is behaald. HA-0400-a-22-2-0 11 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 12 Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 3 tot en met 5. Fastned is een onderneming met laadstations langs de snelweg. In een laadstation kunnen elektrische voertuigen in enkele minuten opgeladen worden. Fastned was in 2019 op zoek naar vermogen van € 135.000.000 voor de financiering van investeringen. Dit kan via een aandelenemissie en/of een emissie van obligaties. Juni 2019: beursgang en geplande emissie van nieuwe aandelen Fastned bv is in 2012 opgericht door Bart Lubbers en Michiel Langezaal. Zij brachten Fastned in juni 2019 naar de beurs en boden hierbij een deel van hun eigen aandelen in Fastned aan op de effectenbeurs. 1p 21 Welke aanpassing in de rechtsvorm van Fastned moest er bij deze beursgang worden gedaan? De beursnotering maakte het voor Fastned mogelijk om door middel van een emissie van aandelen eigen vermogen aan te trekken. 1p 22 Noem een ander voordeel voor Fastned van een beursnotering ten opzichte van ondernemingen zonder beursnotering. Vanwege de gevolgen voor liquiditeit en solvabiliteit geeft FastNed voor de financiering van haar investeringen de voorkeur aan een aandelenemissie in plaats van een emissie van obligaties. 2p 23 Leg de voorkeur van Fastned uit. Betrek zowel liquiditeit als solvabiliteit en zowel aandelenemissie als emissie van obligaties in het antwoord. HA-0400-a-22-2-o 12 / 15 lees verder ### Pagina 13 1 november 2019: Emissie van obligaties Fastned stelt de geplande emissie van nieuwe aandelen uit vanwege toegenomen onzekerheid bij institutionele beleggers over de stimulering door de overheid van elektrisch rijden. Fastned besluit daarom tot een emissie van obligaties per 1 november 2019. De prospectus vermeldt: - een doelbedrag van in totaal € 135.000.000 - De obligaties hebben een nominale waarde van € 500 per stuk en geven 5% enkelvoudige interest per jaar. - De koers waartegen de obligaties worden geëmitteerd is 100%. Beleggers schrijven voor 80% in op de emissie. De emissie gaat door. 2p 24 Bereken de interestkosten van deze obligatielening over het jaar 2019. Aangezien de emissie van obligaties niet voldoende was om het doelbedrag te behalen, onderzoekt Fastned of een aanvullende aandelenemissie op 22 april 2020 wel haalbaar is. 22 april 2020: geplande emissie van aandelen De vraag is of er voldoende belangstelling bij (institutionele) beleggers is om bij een emissiekoers van € 9 per aandeel voor een totaalbedrag van € 27 miljoen aan aandelen te kopen. Bij dit onderzoek spelen drie factoren een rol: a het uitgevoerde klanttevredenheidsonderzoek b de interne en externe omgeving van Fastned c de hoogte van de beurskoers op 21 april 2020 factor a Fastned meet de klanttevredenheid onder andere met de Net Promoter Score (NPS, zie informatiebron 3). Tevredenheid bij klanten zal leiden tot vertrouwen bij aandeelhouders, wat positief is voor de slaagkans van een emissie van nieuwe aandelen. Wanneer de uitkomst van de NPS 35% of hoger is, kan volgens Fastned worden gesteld dat de klant tevreden is. 2p 25 Toon met een berekening van de NPS aan dat de klant volgens Fastned tevreden is. HA-0400-a-22-2-o 13 / 15 lees verder ► ► ► ### Pagina 14 factor b In informatiebron 4 zijn vier items uit de interne en externe omgeving van Fastned gegeven. 3p 26 Vul alle vier items uit informatiebron 4 op de juiste plaats van de SWOT in. Neem onderstaande tabel over op het antwoordenblad en vul hem in. [FIGUUR: Tabel met vier cellen, elk met een letter (S, O, W, T) en een regel om items in te vullen.] Factoren a en b geven een positief beeld wat betreft de kans van slagen van de aandelenemissie, maar het go-moment of no-go-moment wordt bepaald door factor c. factor c Op de dag voor de emissie wordt met spanning gekeken naar de beursinformatie (informatiebron 5) over het aandeel Fastned. Binnen de directie wordt de kans op een succesvolle aandelenemissie verschillend ingeschat. 2p 27 Zal Fastned in staat zijn om op 22 april 2020 tegen een koers van € 9 voor een totaalbedrag van € 27 miljoen aan aandelen te plaatsen? Geef een argument voor en een argument tegen. 3p 28 Welke drie balansposten veranderen er op de balans van Fastned en met welke bedragen wanneer de emissie zou zijn uitgevoerd en de emissieopbrengst van € 27 miljoen wordt behaald (zie informatiebron 5)? Vermeld ook of er sprake is van een toename of een afname van deze drie balansposten. HA-0400-a-22-2-0 14 / 15 lees verder ### Pagina 15 Opgave 6 Floriana voert sinds 1 januari 2021 als zzp'er werkzaamheden als externe accountant uit in opdracht van Prius bv. Zij hebben samen de volgende overeenkomst gesloten: fragmenten uit de Overeenkomst van zzp Partijen: Prius bv ("Opdrachtgever") en Floriana de Villa ("Opdrachtnemer"), komen als volgt overeen. Artikel 1: De Opdracht — 1.1 Opdrachtgever verleent opdracht aan Opdrachtnemer en Opdrachtnemer aanvaardt de opdracht van Opdrachtgever tot het verrichten van de volgende werkzaamheden: accountantsverklaring opstellen (de "Opdracht"). — 1.2 De Opdrachtnemer is niet / wel vrij om opdrachten van andere opdrachtgevers uit te voeren. — 1.3 Opdrachtnemer is gehouden de Opdracht persoonlijk uit te voeren. — 1.4 Opdrachtnemer zal met de Opdracht beginnen op of omstreeks 1 juli 2021 en zal ernaar streven om de Opdracht uiterlijk op 31 december 2021 af te ronden. Artikel 2: Vergoeding — 2.1 Ter zake van de uitvoering van de Opdracht ontvangt Opdrachtnemer van Opdrachtgever een vergoeding / brutoloon van € 3.300 voor de opdracht. 2p 29 Kies bij artikel 1.2 en 2.1 voor het juiste woord. Volgens de overeenkomst is de belangrijkste werkzaamheid van Floriana het opstellen van de accountantsverklaring bij organisaties. 3p 30 Noem drie belanghebbenden bij een organisatie en leg uit wat hun specifieke belang is bij een goedgekeurde accountantsverklaring. HA-0400-a-22-2-o 15 / 15 einde