# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2019
tijdvak 1
vrijdag 10 mei
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0251-a-19-1-o

### Pagina 2

Opgave 1
Daphne wil per 1 januari 2020 een huis kopen. Het huis heeft een
aanschafwaarde van € 180.000. Voor de financiering gebruikt zij voor een
deel eigen geld. Voor het overige deel van de financiering sluit zij een
hypothecaire lening af bij de ABN-AMRO bank.

[FIGUUR: Huizen gebouwd van eurobiljetten.]

1p 1 Wie is de hypotheekgever bij deze hypothecaire lening?
2p 2 Op welke twee manieren wordt het risico voor de bank beperkt door de
wijze waarop Daphne de aankoop van het huis heeft gefinancierd?
Motiveer het antwoord.
Daphne sluit een hypothecaire lening af met aflossingen op basis van
annuïteiten. Op 1 januari 2020 wordt een hypothecaire lening van
€ 160.000 afgesloten met een looptijd van 20 jaar en een interest van 3%
per jaar. De jaarlijkse annuïteit is € 10.754,51 en wordt op 31 december
betaald.
1p 3 Bereken de totale interestuitgaven gedurende de hele looptijd van deze
hypothecaire lening.
Daphne maakt bij de aangifte van de inkomstenbelasting gebruik van de
hypotheekrenteaftrek. Het tarief inkomstenbelasting waarmee gerekend
wordt is 38%.
3p 4 Bereken de netto-hypotheekuitgaven van Daphne met betrekking tot de
hypothecaire lening in 2021.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag in.

HA-0251-a-19-1-o
2 / 10

### Pagina 3

Opave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Koffie Kompanie Rotterdam (KoKo Rotterdam) is een koffiewinkel in het
centrum van Rotterdam, waar bezoekers koffie, thee en andere etens- en
drinkwaren kunnen kopen en nuttigen.
Manuel is eigenaar van KoKo Rotterdam en is franchisenemer. Koko
Rotterdam is onderdeel van een keten van diverse KoKo-winkels in heel
Nederland. De franchisegever is KoKo Nederland. Manuel heeft een
franchisecontract met KoKo Nederland gesloten (zie informatiebron 1).

In het franchisecontract staat onder andere de afspraak dat Manuel alle te
verkopen producten bij KoKo Nederland inkoopt.

2p 5 Geef een voordeel voor Manuel van deze afspraak. Motiveer het
antwoord.

In het franchisecontract staat ook dat Manuel ieder jaar een
franchisevergoeding aan KoKo Nederland moet betalen. Deze
franchisevergoeding is minimaal € 100.000 per jaar en bestaat uit twee
tarieven:
– basisvergoeding: € 100.000
– extra vergoeding indien de omzet meer dan € 1.000.000 is: 10% van
het meerdere boven een omzet van € 1.000.000.

2p 6 Leg uit of de jaarlijkse franchisevergoeding behoort tot de variabele
kosten en/of tot de constante kosten van KoKo Rotterdam.

Realisatie 2018

Manuel onderzoekt zijn behaalde resultaten over 2018.
In informatiebron 2 zijn onder andere prijs- en afzetgegevens van KoKo
Rotterdam over 2018 opgenomen. Er zijn twee soorten bezoekers:
reguliere bezoekers en zzp’ers.

1p 7 Toon aan dat de omzet van KoKo Rotterdam over 2018 € 832.500 is.
Splits deze omzet in omzet van de reguliere bezoekers en omzet van de
zzp’ers. Vul deze bedragen vervolgens in op de uitwerkbijlage behorende
bij de vragen 7, 10, 11 en 12.

2p 8 Bereken de nettowinst in procenten van de omzet van KoKo Rotterdam
over 2018. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag in.

HA-0251-a-19-1-o 3 / 10 lees verder ► ►►

### Pagina 4

Manuel vindt de nettowinst in procenten van de omzet te laag en wil die in
2019 verhogen tot minimaal 20%.

Het plan 2019

Om een nettowinst van 20% van de omzet te bereiken, heeft Manuel een
plan opgesteld, waarbij de inrichting van zijn winkel door een kleine
verbouwing moet worden aangepast (zie informatiebron 3). Hiervoor geeft
KoKo Nederland toestemming.
Dit plan kan per 1 januari 2019 worden uitgevoerd en zal naar
verwachting een verandering in het koop- en bezoekgedrag van de
zzp'ers tot gevolg hebben (zie informatiebron 4).

2p 9 Berekent het totale aantal verwachte bezoeken van zzp'ers bij KoKo
Rotterdam per week in 2019.

De totale omzet in 2019 van KoKo Rotterdam bestaat uit de omzet uit het
bezoekerstarief van zzp'ers en de omzet uit de verkoop van producten
aan reguliere bezoekers en zzp'ers.

2p 10 Bereken de verwachte omzet van KoKo Rotterdam uit het bezoekerstarief
van zzp'ers in 2019. Vul dit bedrag vervolgens in op de uitwerkbijlage
behorende bij de vragen 7, 10, 11 en 12.

2p 11 Bereken de verwachte omzet van KoKo Rotterdam door de verkopen van
producten aan zzp'ers in 2019. Vul dit bedrag vervolgens in op de
uitwerkbijlage behorende bij de vragen 7, 10, 11 en 12.

1p 12 Bereken de totale omzet van KoKo Rotterdam in 2019. Vul hiertoe de
uitwerkbijlage behorende bij de vragen 7, 10, 11 en 12 verder in.

Voor de verbouwing en inrichting van het pand is een investeringsbedrag
nodig. Over de financiering hiervan hebben KoKo Nederland en Manuel
een afspraak gemaakt (zie informatiebron 5).

2p 13 Bereken de extra kosten voor KoKo Rotterdam over 2019 als gevolg van
de investering en financiering.

HA-0251-a-19-1-o 4 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 5

Conclusie

De inkoopwaarde van de verkochte producten door KoKo Rotterdam in 2019 is 40% van de omzet van producten bij KoKo Rotterdam.

4p 14 Voldoet het plan aan de eis van Manuel met betrekking tot de gewenste nettowinst in procenten van de omzet? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in.

HA-0251-a-19-1-o 5 / 10 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Opgave 3

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

[FIGUUR: Een fles met olijfolie en takjes met olijven.]

Bas en Arie zijn firmanten in vof Olivia, een groothandelsonderneming in olijfolie. De olijfolie wordt per fles van 500 ml in Italië ingekocht en in Nederland aan detaillisten verkocht.

Bas en Arie hebben bij de oprichting van hun onderneming gekozen voor de rechtsvorm van de vennootschap onder firma in plaats van de rechtsvorm van de besloten vennootschap.

2p 15 Geef hiervoor twee redenen.

Bas en Arie hebben over de verdeling van het bedrijfsresultaat van Olivia de volgende afspraken gemaakt:

a Uitgangspunt is dat Bas twee vijfde deel ontvangt van het gerealiseerde verkoopresultaat van Olivia.
b Bas is de inkoper en verantwoordelijk voor de inkoopprijs en inkoopkosten van Olivia. Het gerealiseerde resultaat op inkopen van Olivia wordt opgeteld bij, of in mindering gebracht op, het bedrag dat Bas ontvangt van het gerealiseerde verkoopresultaat.

Over april 2019 is de opbouw van de kostprijs van een fles olijfolie gegeven:

|             |      |
|-------------|------|
| inkoopprijs | € 1,70 |
| opslag inkoopkosten | € 0,34 |
| opslag overheadkosten | € 1,00 |
| kostprijs   | € 3,04 |

HA-0251-a-19-1-o 6 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 7

Uit de nacalculatie van april 2019 blijkt:
- inkoop en verkoop: 10.000 flessen
- verkoopprijs: € 4,50
- totale overheadkosten: € 8.200
- totale inkoopkosten: € 3.480
- nadelig totaalresultaat op de inkoopprijs: € 1.270

2p 16 Bereken het totale gerealiseerde verkoopresultaat over april 2019. Geef
aan of er sprake is van een voordelig+/positief of van een nadelig-/
negatief resultaat.

3p 17 Bereken het totale gerealiseerde resultaat op inkopen over april 2019.
Geef aan of er sprake is van een voordelig+/-positief of van een
nadelig-/-negatief resultaat.

2p 18 Bereken het bedrag dat Bas ontvangt uit de verdeling van het
bedrijfsresultaat over april 2019.

HA-0251-a-19-1-o
7 / 10
lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 4

Handelsonderneming Van Dam bv handelt in keukenartikelen.

balans van Van Dam bv op 1 januari 2019 (getallen x € 1)
debet | | credit
---|---|---
Vaste activa | 45.000 | Eigen vermogen | 150.000
Voorraden | 130.000 | Langlopend vreemd vermogen | 88.560
Debiteuren | 46.464 | Crediteuren | 77.440
Te vorderen btw | 23.000 | Te betalen btw | 34.000
Liquide middelen | 105.536 | |
| 350.000 | | 350.000

Van de inkopen en verkopen is gegeven:

| | inkopen in euro's (exclusief 21% btw) | verkopen in euro's (exclusief 21% btw)
---|---|---
november 2018 | 35.000 | 50.000
december 2018 | 45.000 | 64.000
januari 2019 | 40.000 | 63.000
februari 2019 | 51.000 | 76.000
maart 2019 | 50.000 | 71.000

Overige informatie over Van Dam:
- Van de inkopen is 80% op rekening met een krediettermijn van 2 maanden. Het restant wordt contant betaald.
- Van de verkopen is 60% op rekening met een krediettermijn van 1 maand. Het restant wordt contant ontvangen.
- Alle in- en verkopen in een maand worden in dezelfde maand ontvangen en afgeleverd.

4p 19 Bereken het totale bedrag dat Van Dam in het eerste kwartaal van 2019 van zijn afnemers ontvangt.

De brutowinstopslag is 50% van de inkoopwaarde van de omzet.

2p 20 Bereken de inkoopwaarde van de omzet over het eerste kwartaal van 2019.

2p 21 Bereken de omvang van de balanspost Voorraden op 1 april 2019.

HA-0251-a-19-1-o 8 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 9

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7.
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Thierry van Beek is eigenaar van een investeringsmaatschappij die investeert in bedrijven in de transportsector. Thierry neemt bedrijven over en maakt deze, door zijn kennis en kunde, winstgevender dan dat ze waren.

Thierry heeft interesse om transportbedrijf De Wit Transport bv over te nemen. Gerrit de Wit, de enige directeur-aandeelhouder van De Wit Transport, is van plan met pensioen te gaan en staat positief tegenover het overnameplan van Thierry.

Thierry voert een kengetallenanalyse uit met betrekking tot de financiële gegevens over 2018 van De Wit Transport. Hierbij worden de balansen van 2018 en resultatenrekening over 2018 van De Wit Transport gebruikt (zie informatiebron 6). Thierry vergelijkt ook de kengetallen bij De Wit Transport met de branchegemiddelden (zie informatiebron 7). Thierry besluit tot een overname indien tenminste vier van de vijf in informatiebron 7 genoemde kengetallen bij De Wit Transport positief afwijken van de branchegemiddelden.

2p 22 Bereken voor De Wit Transport de current ratio per 31 december 2018 (zie formuleblad).
2p 23 Noem twee bezwaren van de beoordeling van de liquiditeitspositie van De Wit Transport aan de hand van de current ratio.
2p 24 Bereken voor De Wit Transport de solvabiliteit per 31 december 2018 (zie formuleblad).
1p 25 Leg uit dat het, door een slechte solvabiliteit van een onderneming, lastiger kan worden om nieuw vreemd vermogen aan te trekken.
3p 26 Bereken voor De Wit Transport de rentabiliteit van het totale vermogen over 2018 (zie formuleblad).
3p 27 Zal Thierry besluiten tot overname van De Wit? Motiveer het antwoord. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0251-a-19-1-o
9 / 10
lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Opgave 6

Het verenigingsjaar van sportvereniging NOAD loopt van 1 september tot
en met 31 augustus. NOAD past in haar administratie de maandelijkse
permanentie toe.
NOAD heeft als inkomstenbron onder andere de opbrengsten uit de
verhuur van reclameborden die langs het hoofdveld staan. Er is plaats
voor 120 reclameborden.
Met ingang van 1 september 2016 zijn alle reclameborden verhuurd voor
€ 90 per reclamebord per verenigingsjaar.
Elk verenigingsjaar steeg de verhuurprijs per reclamebord met € 2,50.

2p 28 Bereken het bedrag van de huuropbrengsten van reclameborden over het
verenigingsjaar 2017-2018.

In juni 2018 is NOAD gepromoveerd naar de hoofdklasse. Daardoor zijn
de tarieven en voorwaarden voor de verhuur van de reclameborden
aangepast.
Voor het verenigingsjaar 2018-2019 is de verhuurprijs van de
reclameborden vastgesteld op € 130 per reclamebord per verenigingsjaar.
De huurders van de reclameborden betalen de verschuldigde huur vooraf
in twee gelijke bedragen per halfjaar op 1 september en op 1 maart.

2p 29 Bereken het bedrag dat per 1 januari 2019 op de post Vooruitontvangen
huur met betrekking tot de verhuur van reclameborden op de balans van
NOAD is opgenomen.

De post Vooruitontvangen huur behoort tot het vreemd vermogen van
NOAD.

1p 30 Leg uit dat de post Vooruitontvangen huur tot het vreemd vermogen van
NOAD behoort.

HA-0251-a-19-1-0 10 / 10 einde