# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2018 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2018/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 23 ### Vraag 24 – Opgave 24 ### Vraag 25 – Opgave 25 ### Vraag 26 – Opgave 26 ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO 2018 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30 - 16.30 uur management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 59 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. HA-0251-a-18-2-0 ### Pagina 2 Dit is een examenpagina met een opgave, genaamd 'Opgave 1'. De tekst beschrijft een overnamebod van Bpost op PostNL in november 2016. De pagina bevat een staafdiagram dat de beurskoers van PostNL in euro per aandeel weergeeft vanaf 8 november tot en met 13 november 2016. De vragen die aan de student worden gesteld zijn: 1p. Noem een bevoegdheid van de Raad van Commissarissen. en 3p. 2. Bereken het bedrag dat John de Mol op 8 november misloopt door de afwijzing van het overnamebod. De vragen vereisen begrip van de tekst en interpretatie van het grafische materiaal, waarschijnlijk met toepassing van financiële of wiskundige berekeningen. ### Pagina 3 3 Geef een verklaring voor het dalend verloop van de beurskoers van het aandeel PostNL na de afwijzing van het overnamebod op 8 november 2016. HA-0251-a-18-2-o 3 / 12 lees verder ►►► ### Pagina 4 Opgave 2 Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4. Johnson nv is een onderneming die zich met ingang van 1 januari 2019 wil richten op de Nederlandse markt voor scheermesjes. Daartoe is een nieuw project bedacht: “Clean Shave by mail” (zie informatiebron 1). [FIGUUR: Een scheermes en scheermesjes liggen op een oppervlak.] Voor dit project overweegt Johnson een aparte besloten vennootschap op te richten: Clean Shave bv. 2p 4 Geef een argument waarom Johnson een aparte bv opricht voor dit project in plaats van het onder te brengen in zijn eigen nv. Johnson onderzoekt eerst of financiering van het project mogelijk is en vervolgens of het project winstgevend genoeg is. Johnson heeft voor 2019 afzetverwachtingen van abonnementen, handhouders en scheermesjes opgesteld (zie informatiebron 2). 3p 5 Bereken de verwachte afzet van abonnementen, gratis handhouders en scheermesjes van Clean Shave in 2019. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in. Financiering Johnson is bereid maximaal € 150.000 te investeren en krijgt hiervoor alle aandelen in Clean Shave. Eerst wordt de openingsbalans van Clean Shave op 1 januari 2019 opgesteld. Om de balans te kunnen opstellen, is onder andere het bedrag aan crediteuren nodig. 2p 6 Bereken het verwachte bedrag dat Clean Shave aan zijn leverancier Da Nang Ltd op 1 januari 2019 verschuldigd is (zie informatiebron 3). HA-0251-a-18-2-o 4 / 12 lees verder ► ► ► ### Pagina 5 3p 7 Toon aan, door het opstellen van de verwachte openingsbalans van Clean Shave bv per 1 januari 2019, dat het benodigde aandelenkapitaal kleiner is dan € 150.000 (zie informatiebron 1, 2 en 3). Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in. Winstgevendheid Johnson besluit in het najaar van 2018 met het project te starten indien de verwachte nettowinst over 2019 minstens 20% van het door hem geïnvesteerde eigen vermogen op 1 januari 2019 zal zijn. Deze eis is relatief hoog. 2p 8 Geef een verklaring voor het relatief hoge percentage nettowinst dat door Johnson wordt geëist. Over 2019 wordt een resultatenbegroting opgesteld. Johnson verzamelt gegevens over de verwachte opbrengsten (zie informatiebron 1 en 2) en de verwachte kosten (zie informatiebron 3 en 4). 2p 9 Bereken de verwachte totale opbrengsten uit abonnementen over 2019. 2p 10 Bereken de verwachte inkoopwaarde van de verkochte handhouders en van de verkochte scheermesjes in 2019. 5p 11 Stel de resultatenbegroting over 2019 op. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in. 2p 12 Toon aan met een berekening of Johnson op basis van de gestelde eis met betrekking tot de verwachte nettowinst met het project zal starten. HA-0251-a-18-2-o 5 / 12 lees verder ►►► ### Pagina 6 Opgave 3 Jasmyn wil een huis kopen en wil hiervoor een hypothecaire lening afsluiten van € 300.000 bij een bank. 2p 13 Wie is in bovenstaande situatie de hypotheekgever? Motiveer het antwoord. Na een gesprek met de ING-bank blijkt dat Jasmijn kan kiezen uit een hypothecaire lening met aflossingen op basis van annuïteiten en een hypothecaire lening met lineaire aflossingen. Jasmijn heeft de belangrijkste gegevens van het voorstel van de ING-bank van beide aflossingsvormen naast elkaar gezet: [FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen: 'hypothecaire lening met aflossingen op basis van annuïteiten' en 'hypothecaire lening met lineaire aflossingen'. De rijen in de tabel zijn: 'looptijd', 'rentevaste periode', 'interest per jaar', 'annuïteit per jaar', 'ingangsdatum', 'hypothecaire lening', 'betaling aflossing en interest aan de bank'. De gegevens in de tabel zijn per kolom ingevuld.] Het interestpercentage bij de voorgestelde rentevaste periode van 10 jaar is lager dan bij een rentevaste periode van bijvoorbeeld 15 jaar. 2p 14 Leg uit dat het interestpercentage van een hypothecaire lening in het algemeen lager zal zijn naarmate de rentevaste periode korter is. HA-0251-a-18-2-o 6/12 lees verder ►►► ### Pagina 7 15 (4p) Jasmijn stelt dat een hypothecaire lening met aflossingen op basis van annuïteiten aan het begin van de looptijd een hoger bedrag aan interestuitgaven veroorzaakt dan bij een hypothecaire lening met lineaire aflossingen. Dit laat zij zien door voor de eerste twee jaar voor beide hypotheekvormen de totale interestuitgaven uit te rekenen. Bereken voor beide hypotheekvormen de totale interestuitgaven voor de eerste twee jaar. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in. ### Pagina 8 Opgave 4 In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Jeanine is eigenaresse van 't Sfeerhuys. Ze handelt in sierkaarsen. Zij wil een analyse van haar resultaten maken aan de hand van een voor- en een nacalculatie. [FIGUUR: Een afbeelding van verschillende sierkaarsen van verschillende groottes en kleuren, met op de achtergrond een paar boeken en een metalen hertenfiguur.] Voorcalculatie De verkoopprijs van een sierkaars voor 2017 wordt berekend met behulp van de volgende gegevens: - De geschatte inkoopprijs is € 14. - De opslag voor inkoopkosten is 25% van de geschatte inkoopprijs. - Het opslagpercentage voor overheadkosten is 60% van de vaste verrekenprijs. - De nettowinstmarge is 20% van de verkoopprijs. 2p 16 Bereken voor 2017 de voorgecalculeerde verkoopprijs van een sierkaars. HA-0251-a-18-2-o 8 / 12 lees verder ► ► ► ### Pagina 9 Nacalculatie Resultatenrekening 't Sfeerhuys over 2017 Inkoopwaarde van de omzet Inkoopkosten Overheadkosten Bedrijfsresultaat € 17.537,50 € 3.737,50 € 9.637,50 € 9.337,50 € 40.250,00 Omzet € 40.250,00 In januari 2018 blijkt dat over 2017 een positief bedrijfsresultaat is behaald. Jeanine is met name geinteresseerd in het bedrijfsresultaat. De werkelijke afzet in 2017 was 1.150 kaarsen. Het budgetresultaat bestaat uit het resultaat op inkopen en uit het resultaat op de overheadkosten. 2p 17 Bereken het resultaat op inkopen over 2017. Geef aan of dit resultaat voordelig of nadelig is. 2p 18 Bereken het resultaat op de overheadkosten over 2017. Geef aan of dit resultaat voordelig of nadelig is. HA-0251-a-18-2-0 9 / 12 lees verder ### Pagina 10 Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6. Anna is begin 2018 op zoek naar een beleggingsmogelijkheid voor haar spaargeld. Anna is milieubewust en rijdt sinds enige tijd in een elektrische auto. Ze is benieuwd of beleggen in Fastned bv een juiste keuze zou kunnen zijn. Fastned is bouwer en exploitant van elektrische snellaadstations langs de snelweg (zie informatiebron 5). Voor de financiering van de uitbreiding van het aantal laadstations doet Fastned regelmatig een beroep op beleggers. Fastned rekent op een snelle groei van zijn afzet en omzet. Anna bestudeert kritisch alle informatie die ze over Fastned kan vinden om het risico van beleggen in Fastned te kunnen inschatten. Gerealiseerde cijfers van Fastned 2017 Fastned schetst in het jaarverslag over 2017, ondanks een negatief resultaat en een slechte solvabiliteitspositie, een gunstig beeld van de organisatie. Zo was in 2017 sprake van een aanzienlijke gemiddelde omzetgroei en was er in dat jaar een voldoende brutowinstmarge (zie informatiebron 6). 2p 19 Leg uit op basis van de balans dat de solvabiliteitspositie van Fastned op 31 december 2017 slecht is. Verwachtingen van Fastned voor 2018 Fastned verwacht voor 2018 een omzetgroei van kwartaal op kwartaal die net zo sterk zal zijn als in het vierde kwartaal van 2017 ten opzichte van het derde kwartaal van 2017. 1p 20 Bereken de omzetgroei in procenten per kwartaal in 2018 waar Fastned vanuit gaat. 2p 21 Bereken de door Fastned verwachte omzet over 2018 (zie informatiebron 6). HA-0251-a-18-2-0 10 / 12 lees verder ►►► ### Pagina 11 Daarnaast verwacht Fastned: | | | |---------------|------------------------------------------------------------| | brutowinst | dezelfde brutowinstmarge in procenten in 2018 als in 2017 | | totale constante kosten | een geringe toename van de totale constante kosten over 2018 vergeleken met 2017 | 1p 22 Bereken de door Fastned verwachte brutowinstmarge in procenten van de omzet in 2018. Fastned verwacht dat al in 2018 de breakeven-omzet kan worden behaald. Anna betwijfelt dit. Volgens Anna loopt Fastned een risico waardoor de door Fastned verwachte afzet en dus omzet niet gehaald zal worden. 1p 23 Welk risico kan Anna constateren op grond van informatiebron 5? Volgens Anna zal de brutowinstmarge in 2018 onder druk komen te staan en zullen de totale constante kosten in 2018 sterk stijgen. Zelfs indien er uitgegaan wordt van de door Fastned verwachte brutowinstmarge en de door Fastned verwachte omzetgroei in 2018, kan volgens Anna geen breakeven-omzet gehaald worden. Anna meent dat de te verwachten stijging van de totale constante kosten in 2018 te groot zal zijn. 2p 24 Bereken met welk bedrag de totale constante kosten in 2018 ten opzichte van 2017 maximaal mogen stijgen om in 2018 al de breakeven-omzet te behalen. Volgens Anna zullen de totale constante kosten, namelijk de afschrijvingskosten, in 2018 met een groter bedrag stijgen dan het bij vraag 24 berekende bedrag. 2p 25 Leg met behulp van een berekening uit dat Anna deze conclusie trekt. Maak hierbij gebruik van gegevens uit informatiebron 5. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina. HA-0251-a-18-2-o 11 / 12 lees verder ►►► ### Pagina 12 Opgave 6 In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Van Openbare Hockeyvereniging Durgendam (OHVD) zijn de volgende gedeeltelijk ingevulde balansposten (getallen x € 1) van 2017 bekend: | | credit | credit | | --------- | -------------- | -------------- | | | 31 december 2017 | 1 januari 2017 | | Vooruitontvangen contributie¹)| ............ | 13.500 | | Nog te betalen competitiegelden¹) | 1.400 | 1.000 | | Crediteuren | 10.000 | 5.000 | | ............ | ............ | ............ | noot 1 Alle verplichtingen worden binnen een jaar voldaan. 2p 26 Leg uit dat de balanspost Vooruitontvangen contributie tot het vreemd vermogen wordt gerekend. In 2017 waren de contributiebaten voor OHVD € 32.500. OHVD heeft in 2017 voor € 30.000 aan contributiegelden ontvangen. 2p 27 Bereken het bedrag dat op de post Vooruitontvangen contributie staat op 31 december 2017. In 2017 moet OHVD competitiegelden afdragen aan de Hockeybond. De lasten aan competitiegelden over 2017 zijn € 3.625. 2p 28 Bereken het bedrag dat OHVD in 2017 aan competitiegelden heeft betaald aan de Hockeybond. HA-0251-a-18-2-o 12 / 12 einde