# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2017
tijdvak 1
dinsdag 23 mei
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 59 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0251-a-17-1-o

### Pagina 2

Opgave 1

Bij Adema nv is het eigen vermogen per 31 december 2016 als volgt samengesteld:

Geplaatst aandelenkapitaal € 60.000.000
Agioreserve € 90.000.000
Algemene reserve € 65.000.000
Winstsaldo 2016 € 10.200.000

De nominale waarde van een aandeel Adema is € 5.
Het hoofdkantoor van Adema is gevestigd in Zeewolde.

[FIGUUR: Een zwart-witafbeelding van een modern gebouw met een parkeerplaats en bomen ervoor, gelegen aan het water.]

Over het winstsaldo moet vennootschapsbelasting worden betaald volgens onderstaande tarieven:

| voor dat deel van het winstsaldo | tarief |
|---|---|
| tot en met € 200.000 | 20,0% |
| boven € 200.000 | 25,0% |

De vragen 1 tot en met 4 gaan over de winstverdeling van 2016 van Adema.

1p 1 Bereken het bedrag dat Adema aan vennootschapsbelasting moet betalen over de winst van 2016.

Van het winstsaldo na vennootschapsbelasting wordt 22% toegevoegd aan de Algemene reserve. De rest wordt beschikbaar gesteld als dividend.

1p 2 Bereken het bedrag dat Adema beschikbaar stelt aan dividend over 2016.

HA-0251-a-17-1-o 2 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 3

De directie van Adema stelt voor om zowel stockdividend als
cashdividend beschikbaar te stellen:

|           |             |
| :-------- | :---------- |
| stockdividend | 5%          |
| cashdividend  | het resterende bedrag van het beschikbaar gestelde dividend |

2p 3 Noem voor de directie twee bedrijfseconomische motieven om een deel van het dividend in stockdividend beschikbaar te stellen en uit te keren in plaats van het hele dividend in cashdividend.

4p 4 Bereken het bedrag aan cashdividend per aandeel dat beschikbaar wordt gesteld Adema rondt hierbij naar beneden op centen af.

HA-0251-a-17-1-0 3 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.
In deze opgave blijven de btw en de hypotheekrenteaftrek buiten beschouwing.
Airbnb is internationaal marktleider op het gebied van particuliere verhuur van kamers en woningen. Via Airbnb is het ook mogelijk om bed-and- breakfast-accommodaties te verhuren (zie informatiebron 1).
Karin van der Brink woont samen met haar dochter in Amsterdam in een woning met drie etages. Omdat haar dochter in een andere stad gaat studeren, komt de tweede etage van $50 \text{ m}^2$ van maandag tot en met vrijdag leeg te staan. Karin denkt erover na om deze etage per 1 januari 2018 als particulier via Airbnb te verhuren.
De verhuur van de etage zal een extra inkomstenbron zijn voor Karin. Om dit te realiseren, zal ze wel uren moeten werken aan de verhuur van de etage. Ook zal de etage moeten worden verbouwd en hiervoor moet een lening worden afgesloten.

Eis van Karin
Karin zal besluiten om haar tweede etage per 1 januari 2018 via Airbnb te verhuren, als haar verwachte netto-inkomsten uit de verhuur na belasting per gewerkt uur in 2018 meer zullen zijn dan € 12.

Verwachte inkomsten uit verhuur
Karin heeft voor 2018 een schatting gemaakt van de bezetting van de etage. Ook heeft ze een beslissing genomen over de verhuurprijs van de etage.

2p 5 Toon met behulp van een berekening aan dat Karin verwacht dat de etage 96 nachten zal worden verhuurd in 2018 (zie informatiebron 2).
2p 6 Bereken voor Karin de verwachte inkomsten in 2018 uit de verhuur van de etage, na de ingehouden bedragen door Airbnb (zie informatiebronnen 1 en 2).

HA-0251-a-17-1-o 4 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 5

Verwachte verhuurdersuitgaven

Karin wil de te verhuren etage in december 2017 verbouwen om de etage voor de huurders aantrekkelijker te maken. Voor de verbouwing wordt een annuïfitenlening afgesloten.

2p 7 Bereken de verwachte intereuitgaven in 2018 van deze lening (zie
informatiebron 3).

Naast intereuitgaven heeft Karin meer uitgaven om de etage te verhuren
(zie informatiebron 3).

3p 8 Bereken de totale verwachte verhuurdersuitgaven in 2018 (zie
informatiebron 3).

Netto-inkomsten

Haar netto-inkomsten zijn de inkomsten uit de verhuur van de etage
minus de verhuurdersuitgaven, bestaande uit interest, gas/water/elektra
en ontbijt.
Over 70% van deze netto-inkomsten moet Karin inkomstenbelasting
betalen. De rest van de netto-inkomsten is belastingvrij. Het tarief van
inkomstenbelasting in 2018 is 42%.

1p 9 Leg uit dat Karin over de behaalde netto-inkomsten uit de verhuur van de
etage geen vennootschapsbelasting moet betalen, maar
inkomstenbelasting.

2p 10 Bereken de verwachte netto-inkomsten na inkomstenbelasting in 2018 uit
de verhuur van de etage.

Urenbesteding bij verhuur etage

Karin heeft voor de verschillende activiteiten die bij het verhuren van de
etage horen (zoals het schoonmaken van de etage), een schatting
gemaakt van hoeveel uur ze hieraan in 2018 zal besteden.

2p 11 Toon aan dat Karin op basis van het verwachte aantal boekingen de
etage 64 keer moet schoonmaken in 2018 (zie informatiebron 4).

2p 12 Bereken het verwachte aantal uren dat Karin in 2018 in totaal zal
besteden aan het verhuren van de etage (zie informatiebron 4).

Conclusie

2p 13 Laat door middel van een berekening zien of Karin haar etage per
1 januari 2018 zal verhuren via Airbnb.

HA-0251-a-17-1-0 5/12 lees verder

### Pagina 6

Opgave 3

Bij deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
De penningmeester van judovereniging JDV heeft onderstaand overzicht
opgesteld over de jaren 2015 tot en met 2017.

[FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen: seizoen (1 januari - 31 december), gerealiseerd 2015, gerealiseerd 2016, begroot 2017.
Rijen bevatten: leden:, senioren, junioren, contributie (in €):, nog te ontvangen contributie per 31 december^1), vooruitontvangen contributies per 31 december^1), contributiebaten, contributie-ontvangsten, huur (in €):, nog te betalen huur per 31 december^1), huurlasten^2), huuruitgaven, trainer (in €):, trainerslasten, trainersuitgaven, vaste activa (in €):, vaste activa per 31 december (boekwaarde), afschrijvingslasten vaste activa, overige informatie (in €):, eigen vermogen per 31 december, liquide middelen per 31 december.]

noot 1 Openstaande schulden/vorderingen aan het einde van een jaar worden in het
daaropvolgende jaar alsnog betaald/ontvangen.
noot 2 De huurlasten van de judohal stijgen in 2017 ten opzichte van 2016 met hetzelfde
percentage als in 2016 ten opzichte van 2015.

HA-0251-a-17-1-o 6 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

In 2016 bedroeg de jaarcontributie € 160 voor een seniorlid en € 120 voor een juniorlid. Met ingang van 1 januari 2017 wordt de jaarcontributie voor alle leden met € 15 verhoogd.

2p 14 Bereken de begrote contributiebaten (a) over 2017.
2p 15 Bereken de begrote contributie-ontvangsten (b) in 2017.
3p 16 Bereken de begrote huuruitgaven (c) in 2017.
Op 1 januari 2018 moet een deel van de inventaris worden vervangen. Daarvoor is een bedrag van € 1.500 nodig.
2p 17 Toon met een berekening aan of er volgens het opgestelde overzicht over 2017 voldoende liquide middelen zullen zijn om op 1 januari 2018 deze investering te kunnen betalen.
HA-0251-a-17-1-o 7 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Opgave 4
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Henk Houthandel bv importeert houten planken en verkoopt deze in Nederland. Over maart 2017 zijn de volgende gegevens verzameld:
[FIGUUR: Stapels houten planken, waarvan de onderste lagen op de grond liggen en de bovenste lagen zijn gestapeld.]
Op 1 maart 2017 heeft Henk Houthandel 1.000 m$^2$ hout op voorraad met een inkoopprijs van € 7,20 per m$^2$. Henk Houthandel maakt bij de waardering van de voorraad hout gebruik van de lifo-methode.
transactie datum aantal m$^2$ hout prijs per m$^2$ hout
inkoop 2 maart 1.500 € 7,50
verkoop 4 maart 600 € 11,75
inkoop 11 maart 2.800 € 8,15
verkoop 18 maart 3.300 € 10,30
inkoop 22 maart 4.000 € 6,95
Bij Henk Houthandel vinden alle ontvangsten en leveringen van hout steeds op dezelfde dag plaats als de daarbij ontvangen inkoop- en verkoopfacturen.
2p 18 Bereken de brutowinst van de verkoop op 18 maart 2017.
HA-0251-a-17-1-o 8 / 12 lees verder

### Pagina 9

Henk Houthandel wil met ingang van 31 maart 2017 de voorraad hout niet meer waarderen op basis van de lifo-methode, maar op basis van een vaste verrekenprijs (vvp) van € 7,70 per $m^2$.

Als de waardering van de technische voorraad zal gebeuren op basis van een vaste verrekenprijs, zal de post Voorraad hout op de balans van Henk Houthandel per 31 maart 2017 eenmalig naar boven of naar beneden moeten worden aangepast.

1p 19 Bereken de technische voorraad in $m^2$ hout per 31 maart 2017.
2p 20 Bereken met welk bedrag de balanspost Voorraad hout per 31 maart 2017 moet worden aangepast. Geef aan of er sprake is van een toename of van een afname.
1p 21 Leg uit waarom de economische voorraad hout in $m^2$ gelijk is aan de technische voorraad hout in $m^2$ van Henk Houthandel per 31 maart 2017.

HA-0251-a-17-1-o 9/12 lees verder 

### Pagina 10

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8.
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Warennhuis V&D bv is eind 2015 failliet gegaan. In deze opgave wordt teruggeblikt op de periode van eind 2014 tot eind 2015, waarin een poging werd ondernomen om het warenhuis te redden.

V&D kent al jaren dalende omzetcijfers, waarvoor allerlei factoren kunnen worden aangewezen. Zo heeft het warenhuis last van veranderd koopgedrag van de consument: meer internetaankopen houden de consument weg uit het stadscentrum.
Door het verlies als gevolg van de dalende omzetcijfers is het eigen vermogen van V&D gedaald tot een ongewenst laag niveau en daardoor is de solvabiliteit verslechterd. Ook is de liquiditeitspositie van het warenhuis negatief beïnvloed door de gedaalde omzet.

2p 22 Leg uit, zonder berekening, dat op basis van de gegevens op de balans kan worden geconcludeerd dat de solvabiliteit van V&D op 31 december 2014 als slecht kan worden beoordeeld (informatiebron 5).
Betrek in het antwoord zowel het tellereffect als het noemereffect van de solvabiliteit.

V&D heeft een maximale kredietruimte bij de banken van € 25 miljoen. Ze verwacht dat deze maximale kredietruimte niet voldoende zal zijn om in het eerste kwartaal van 2015 alle betalingen te kunnen doen. Dit kan leiden tot een faillissement van het warenhuis, wat nadelig is voor alle stakeholders (zie informatiebron 6).

Investeringsmaatschappij Sun Capital, de enige aandeelhouder van V&D is een belangrijke stakeholder.

1p 23 Waarom blijven bij faillissement van V&D de financiële verliezen voor Sun Capital beperkt tot het ingelegde vermogen in V&D?

V&D en Sun Capital zijn gebaat bij het voorkomen van een faillissement.

2p 24 Geef voor twee andere groepen stakeholders (genoemd in informatiebron 6) aan waarom zij ook belang hebben bij het voorkomen van een faillissement. Geef per stakeholder aan wat zijn/haar belang is.

HA-0251-a-17-1-0 10 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 11

In informatiebron 7 is voor het eerste kwartaal van 2015 de resultatenbegroting van V&D opgenomen. In informatiebron 8 staat aanvullende informatie ten behoeve van het opstellen van de liquiditeitsbegroting van V&D in het eerste kwartaal van 2015.

2p 25 Bereken de verwachte uitgaven van V&D als gevolg van 6% Banklening in het eerste kwartaal van 2015.

3p 26 Bereken de verwachte uitgaven van V&D in het eerste kwartaal van 2015 als gevolg van inkopen.

3p 27 Toon door middel van een berekening aan dat het kredietplafond van € 25 miljoen niet genoeg is om betalingsproblemen te voorkomen. Vul op de uitwerkbijlage bij deze vraag de liquiditeitsbegroting voor het eerste kwartaal van 2015 volledig in.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0251-a-17-1-o 11 / 12 lees verder

### Pagina 12

Opgave 6
Demi Greven is op 1 april 2017 achttien jaar geworden. Op 1 oktober 2017 gaat ze voor één jaar naar Australië. Haar ticket en verblijf wil ze onder andere betalen met het geld van haar spaarrekening bij de Blink Bank.

Op haar geboortedag is op deze spaarrekening eenmalig een bedrag gestort door haar ouders.
- De vaste renstvergoeding op deze spaarrekening is 0,85% per kwartaal op basis van samengestelde interest.
- De interestvergoeding wordt op de eerste dag van het volgende kwartaal bijgeschreven.
- Op 1 april 2017 is de interestvergoeding over het eerste kwartaal van 2017 bijgeschreven. Deze interestvergoeding is € 69,77.

1p 28 Bereken het bedrag dat op 1 januari 2017 op de spaarrekening van Demi Greven stond.

2p 29 Bereken het bedrag dat de ouders van Demi Greven bij haar geboorte hebben gestort op de spaarrekening van Demi Greven.

2p 30 Bereken het saldo van de spaarrekening van Demi Greven op 1 oktober 2017 na bijschrijving van de interest.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

HA-0251-a-17-1-o
12/12
einde