# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2016 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2016/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2016
tijdvak 1
woensdag 18 mei
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 58 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

HA-0251-a-16-1-o

### Pagina 2

Opgave 1

Bij een keten van electronicawinkels kunnen consumenten hun aankopen in termijnen betalen.

[FIGUUR: Een foto van een winkel met vitrines gevuld met elektronica.]

2p 1 Noem twee vormen van consumptief krediet waarbij consumenten hun aankopen in termijnen betalen.

De keten hanteert onderstaande tabel.

| totaal krediet- bedrag | enkelvoudige interest per jaar | termijnbedrag per maand | looptijd in maanden | totaal te betalen |
|---|---|---|---|---|
| € 750,00 | 15% | € 22,50 | 43 | € 967,50 |
| € 1.000,00 | 15% | € 30,00 | 43 | € 1.290,00 |
| € 1.500,00 | 15% | € 45,00 | 43 | € 1.935,00 |
| € 2.000,00 | 15% | € 60,00 | 43 | € 2.580,00 |

Bij het aflossen van krediet zijn verschillende aflossingssystemen mogelijk:

– met gelijke bedragen
– door middel van annuïteiten
– aan het eind van de looptijd in één keer

2p 2 Op basis van welk aflossingssysteem wordt bovenstaand krediet afgelost? Motiveer het antwoord.

HA-0251-a-16-1-0
2 / 13
lees verder ►►►

### Pagina 3

3a (4p) Bereken het interestbedrag in de eerste maand bij een kredietbedrag van € 1.000.
2b (4p) Bereken de aflossing in de tweede maand bij een kredietbedrag van € 1.000.
HA-0251-a-16-1-o 3 / 13 lees verder ▶▶▶

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.

Yildiz is sinds 1 juli 2013 eigenaar van een Domino's Pizza vestiging in Almelo (DPA bv). Hij gebruikt de verkoopformule van Domino's Nederland.
Zijn onderneming heeft rechtspersoonlijkheid.

1p 5 Wat houdt rechtspersoonlijkheid van een onderneming voor de eigenaar in?

DPA is voor een groot deel gefinancierd door het hoofdkantoor van Domino's Nederland. Deze lening is een 6% lening van € 157.000 en moet op 30 juni 2016 worden afgelost (zie informatiebron 1).
DPA is op zoek naar geld om deze lening af te lossen. DPA overweegt twee leningsvormen.

A. een lening bij ABN AMRO met een looptijd van vijf jaar
(zie informatiebron 2)
of
B. crowdfunding via Geldvoorelkaar.nl (zie informatiebron 3)

DPA zal kiezen voor de leningsvorm met de laagste kosten over de gehele looptijd.

A. Lening bij ABN AMRO

DPA heeft een voorstel ontvangen van ABN AMRO voor een lening van € 157.000.

1p 6 Leg uit waarom het interestpercentage van de lening bij de ABN AMRO afhankelijk is van de solvabiliteit.

2p 7 Toon door middel van een berekening aan dat bij een lening van € 157.000 aan DPA, na aflossing van de lening aan het hoofdkantoor, wordt voldaan aan de solvabiliteitseis van ABN AMRO.

De kredietkosten over de eerste drie jaar van de lening van € 157.000 bij ABN AMRO bedragen € 33.912.

2p 8 Bereken de schuldrest na drie jaar.

2p 9 Bereken voor DPA de totale kredietkosten over de gehele looptijd van vijf jaar van de lening bij ABN AMRO.

HA-0251-a-16-1-o 4 / 13 lees verder

### Pagina 5

B. Crowdfunding
In Nederland kan crowdfunding onder andere plaatsvinden via
Geldvoorelkaar.nl (zie informatiebron 3). In maart 2016 heeft DPA
informatie aangevraagd voor een krediet van € 157.000 via
Geldvoorelkaar.nl.
DPA zal plaatsingskosten moeten betalen voor de plaatsing van een
aanvraag van een lening op de website van Geldvoorelkaar.nl en
afsluitkosten als de lening wordt volgeschreven (zie informatiebron 4).
DPA verwacht dat de leningaanvraag van € 157.000 op tijd zal worden
volgeschreven. De looptijd is vijf jaar.
3p 10 Bereken het totale bedrag aan tarieven dat DPA aan Geldvoorelkaar.nl
moet betalen als de lening wordt volgeschreven.
De annuïteit voor een lening van € 157.000 via Geldvoorelkaar.nl zal
€ 3.124 per maand zijn (bij een looptijd van 60 maanden).
De kredietkosten van DPA bij crowdfunding via Geldvoorelkaar.nl bestaan
uit interestkosten en de te betalen tarieven.
2p 11 Bereken voor DPA de totale kredietkosten over de gehele looptijd van vijf
jaar van de lening via Geldvoorelkaar.nl.
Conclusie
DPA zal kiezen voor die leningsvorm waarbij over de gehele looptijd de
kosten het laagst zijn.
1p 12 Leg uit voor welke leningsvorm DPA dan kiest.
HA-0251-a-16-1-o
5/13
lees verder ▶▶▶

### Pagina 6

Dit is een opgavepagina voor een examen, met de titel 'Opgave 3'. De pagina bevat drie tabellen met financiële overzichten van een hengelsportclub genaamd "De Karperkuil" voor het jaar 2015. De tabellen zijn: 'Balans per 1 januari 2015' (met debet en credit), 'Overzicht van ontvangsten en uitgaven 2015' (met ontvangsten en uitgaven), en 'Staat van baten en lasten 2015' (met baten en lasten). Verschillende financiële posten zijn vermeld, zoals inventaris, leningen, contributies, subsidies, huur clubruimte en afschrijvingen. Sommige waarden zijn ingevuld, andere ontbreken en moeten door de student worden berekend of ingevuld (aangegeven met puntjes of '(a)' en '(b)'). De student wordt gevraagd deze financiële overzichten te analyseren en aan te vullen.

### Pagina 7

Balans per 31 december 2015

Debet
Inventaris
Vooruitbetaalde
vergunningen
Nog te ontvangen
contributie
Kas

Credit
.. (d)..
3.000 Eigen vermogen
Lening ASN Bank
900
270
Nog te betalen huur
clubruimte
Vooruitontvangen subsidie
.. (c)..
235
.. (e)..
Bank
179

Alle nog te ontvangen en nog te betalen bedragen op de balans van
1 januari 2015 zijn in de loop van 2015 ontvangen respectievelijk betaald.
Alle betalingen vinden plaats per bank en/of kas.

2p 13 Bereken de investering in de inventaris in 2015 (zie (a)).
2p 14 Bereken de contributiebaten over 2015 (zie (b)).
2p 15 Bereken de nog te betalen huur voor de clubruimte op 31 december 2015
(zie (c)).
1p 16 Bereken het eigen vermogen op 31 december 2015 (zie (d)).
2p 17 Bereken de kas op 31 december 2015 (zie (e)).

HA-0251-a-16-1-0
7 / 13
lees verder ►►►

### Pagina 8

Dit document is een opgavepagina van een examen, getiteld 'Opgave 4'. Het bevat tekstuele informatie over het dividendbeleid van een bedrijf genaamd Schepers nv, en vergelijkt dit beleid tussen jaren vóór 2014 en het jaar 2014. Er worden financiële gegevens gepresenteerd in een tabel, inclusief het eigen vermogen per 31 december 2014, met posten zoals maatschappelijk aandelenkapitaal, aandelen in portefeuille, geplaatst aandelenkapitaal, reserves en resultaat over 2014 voor belasting. Verder wordt informatie gegeven over het belastbare bedrag en de bijbehorende tarieven, en hoe het resultaat over 2014 na belasting wordt verdeeld tussen cashdividend en stockdividend. De student wordt gevraagd om de gunstigere impact van het dividendbeleid in 2014 te verklaren en welk orgaan binnen een nv de winstverdeling goedkeurt. De pagina bevat ook een tabel met belastbare bedragen en tarieven (20% en 25%).

### Pagina 9

Het tarief van de dividendbelasting is 15%.
3p 20 Bereken het bedrag dat door Schepers wordt toegevoegd aan de reserves als gevolg van de winstverdeling van 2014.
2p 21 Bereken het aantal geplaatste aandelen nadat aan alle verplichtingen als gevolg van de winstverdeling van 2014 is voldaan.
2p 22 Bereken de intrinsieke waarde per aandeel van Schepers nadat de winstverdeling van 2014 heeft plaatsgevonden.
HA-0251-a-16-1-o
9 / 13
lees verder ►►►

### Pagina 10

Opgave 5
Bij deze opgave hoort de informatiebron 5.
Bij deze opgave blijven belastingen buiten beschouwing.
De Vries bv is een onderneming in de tweewielerbranche. De Vries begint
in 2016 met de assemblage en verkoop van een nieuwe scooter, de
Speedstyle, aan consumenten.
De Vries koopt de onderdelen van de Speedstyle in China en in
Nederland in.
De Vries wil de verkoopprijs van de Speedstyle op € 1.300 vaststellen en
verwacht hierbij een afzet van 1.000 stuks.
De Vries gaat onderzoeken of deze verkoopprijs tot een positieve bijdrage
aan het bedrijfsresultaat zal leiden.
Hiertoe worden eerst de kosten berekend van de Speedstyle.
De totale variabele kosten van een Speedstyle bestaan uit de inkoopprijs
van de scooteronderdelen (zie informatiebron 5) en de inkoopkosten. De
inkoopkosten bestaan uit transportkosten en verzekeringskosten.
3p 23 Bereken de totale inkoopprijs in euro's van de scooteronderdelen per
Speedstyle in 2016.
1p 24 Leg uit waarom De Vries de inkoopkosten tot de variabele kosten rekent.
De inkoopkosten per Speedstyle zijn 5% van de totale variabele kosten
per Speedstyle.
1p 25 Bereken de totale variabele kosten per Speedstyle in 2016.
De totale constante kosten die toegerekend worden aan de Speedstyle
zullen in 2016 € 180.000 per jaar zijn.
2p 26 Toon met behulp van de berekening van de dekkingsbijdrage aan dat de
bijdrage aan het totale bedrijfsresultaat door Speedstyle over 2016
negatief is.
HA-0251-a-16-1-o 10 / 13 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

Een medewerker van De Vries wil weten hoeveel Speedstyles er extra
verkocht moeten worden waardoor er geen negatieve bijdrage aan het
totale bedrijfsresultaat ontstaat. Hij gaat er vanuit dat de verkoopprijs, de
totale constante kosten en de variabele kosten per Speedstyle niet zullen
veranderen.

2p 27 Bereken de extra benodigde verkopen Speedstyles.

HA-0251-a-16-1-o 11 / 13 lees verder ► ►►

### Pagina 12

Opgave 6

De belastingen blijven in deze opgave buiten beschouwing.

Groothandelsonderneming Gronder koopt het product Line in bij een
fabrikant en verkoopt het vervolgens aan een aantal detaillisten.

Inkoop bij fabrikant

Wanneer Gronder in een jaar meer dan 100.000 Lines inkoopt, ontvangt
Gronder over het meerdere een korting.

In de grafiek hieronder zijn de totale kosten voor Gronder opgenomen
voor het jaar 2015. Gronder heeft in dat jaar 150.000 Lines ingekocht en
verkocht. De totale variabele kosten met betrekking tot de Lines bestaan
voor Gronder alleen uit de inkoopwaarde van de verkochte Lines.

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as "kosten (€)" met waarden van 0 tot 1.600.000 en op de x-as "aantal" met waarden 0, 50.000, 100.000, 150.000. Er is een gestippelde lijn die op € 800.000 blijft en een rechte lijn die begint bij € 400.000 en stijgt tot € 1.350.000 bij 150.000 stuks. De legenda geeft aan dat de gestippelde lijn de "totale constante kosten" weergeeft en de rechte lijn de "totale variabele kosten".]

2p 28 Bereken met behulp van de grafiek hoeveel procent korting Gronder in
2015 ontving op de Lines die zij inkocht boven 100.000 stuks.

### Pagina 13

Verkoop aan detaillisten
De standaardverkoopprijs bedraagt € 20 per stuk. Op deze verkoopprijs
wordt een korting gegeven wanneer een detaillist alle inkopen binnen acht
dagen betaalt. Deze korting is 2% van de standaardverkoopprijs.
In de onderstaande tabel is de afzet in 2015 van Gronder te zien en de
gegevens over het betaalgedrag van detaillisten A, B en C.

[FIGUUR: Tabel met kolommen 'detail lijst', 'afzet Lines' en 'betaling binnen 8 dagen'. Rijen zijn voor detaillisten A, B en C met bijbehorende data.]

2p 29 Van welk van de hieronder staande situaties is sprake ten aanzien van
    detaillist A? Motiveer het antwoord.
    1 Gronder verstrekt leverancierskrediet.
    2 Gronder verstrekt afnemerskrediet.
    3 Gronder ontvangt leverancierskrediet.
    4 Gronder ontvangt afnemerskrediet.

2p 30 Bereken het totale bedrag dat Gronder van detaillist B als gevolg van de
    verkopen in 2015 moet ontvangen.

3p 31 Bereken de totale nettowinst van Gronder over 2015.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0251-a-16-1-o
13 / 13
einde