# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2013 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2013/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2013
tijd vak 2
woensdag 19 juni
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

HA-0251-a-13-2-0


### Pagina 2

Opgave 1
Mevrouw Venner wil € 10.000,- voor haar dochter van 7 jaar opzij zetten. Ze wil dit bedrag 5 jaar op een bankrekening zetten zonder tussentijds geld bij te storten of op te nemen. Ze bestudeert drie verschillende spaar/beleggingsmogelijkheden:

1. Friesland Bank KlimSpaardeposito: tot 5% rente
Open nu een KlimSpaardeposito en profiteer van een van de hoogste samengestelde rentes van Nederland!
[FIGUUR: Staafdiagram met op de y-as rente in % en op de x-as de jaren 1 t/m 5. De staven hebben hoogtes van 2,50%, 2,80%, 3,10%, 3,60% en 5%.]
- De rente klimt ieder jaar.
- maar liefst tot 5% in het vijfde jaar
- al mogelijk bij minimale inleg van € 5.000,-

2. ABN AMRO KinderBonus Sparen Basisrente 2,00%
- De genoemde basisrente is de rente op jaarbasis en is 2,00% samengesteld per jaar.
- Elke 5 jaar is er een bonusrente van 5% over de gehele saldotoename (inclusief rente) in 5 jaar.
- De bonusrente geldt tot aan het eenentwintigste levensjaar.

3. Binckbank AEX-index beleggingsrekening
- De AEX-index is een mandje van 25 aandelen. U belegt niet zelf in deze 25 aandelen, maar in een beleggingsfonds dat belegt in de aandelen die zijn opgenomen in de AEX-index.
- U opent een beleggingsrekening en stort hierop een bedrag. Dit bedrag wordt belegd in de aandelen. De waarde van uw aandelen volgt het verloop van de AEX-index.

HA-0251-a-13-2-o 2 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 1 Bereken de totale interestopbrengst over de eerste 5 jaar, wanneer mevrouw Vennema kiest voor het KlimSpaardeposito van Friesland Bank.
2p 2 Bereken de totale interestopbrengst over de eerste 5 jaar, wanneer mevrouw Vennema kiest voor de KinderBonus spaarrekening van ABN AMRO. Mevrouw Vennema is niet tevreden over de interestopbrengsten van de Friesland Bank en de ABN AMRO. Zij besluit te kiezen voor beleggen in aandelen en kiest hierbij voor de AEX-index beleggingsrekening van BinckBank.
1p 3 Geef de reden dat beleggen in de AEX-index minder risicovol is dan beleggen in afzonderlijke aandelen.
HA-0251-a-13-2-o 3 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6.

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met
gelden van haar aandeelhouders en kredietverstrekkers winkelpanden
koopt in binnen- en buitenland. De winkelpanden worden vervolgens
verhuurd. VastNed Retail wil voor haar aandeelhouders elk jaar een hoog
rendement behalen op haar beleggingen, waarbij de risico’s zo veel
mogelijk worden beperkt.

De aandeelhouders van VastNed Retail zijn zowel particuliere beleggers
als institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen.

2p 4 Leg uit waarom het voor de pensioenfondsen, gezien de aard van hun
werkzaamheden, belangrijk is dat VastNed Retail de risico’s bij de
beleggingen zo veel mogelijk beperkt.

VastNed Retail is van plan om in het eerste kwartaal van 2012 een
winkelpand in Istanbul (zie informatiebron 1) te kopen. Deze aankoop en
de financiering ervan hebben bepaalde risico’s (zie informatiebron 2).
VastNed Retail gaat onderzoeken in hoeverre de aankoop en financiering
van het Turkse pand de risico’s mogelijk teveel vergroten. VastNed Retail
wil deze risico’s beperken (zie informatiebron 3).

Beperken van strategisch risico

2p 5 Leg uit waarom de belegging in het Turkse winkelpand past binnen het
beleid van VastNed Retail om het strategisch risico te beperken.

Beperken van het valutarisico

1p 6 Op welke wijze beperkt VastNed Retail het valutarisico bij de exploitatie
van het Turkse winkelpand?

Beperken van het financieringsrisico

Het management wil het financieringsrisico beperken en wil daarom de
aankoop van het Turkse winkelpand met eigen vermogen financieren. Het
eigen vermogen zou op twee manieren kunnen worden vergroot:
a door middel van een aandelenemissie
b door verlaging van de payout ratio.

HA-0251-a-13-2-o 4 / 12 lees verder ► ►►

### Pagina 5

a Emissie van aandelen per 31 december 2011
Het management stelt bij de emissie de voorwaarde dat op het moment van de emissie de beurskoers van het aandeel VastNed Retail boven de intrinsieke waarde per aandeel ligt (zie informatiebron 4).

3p 7 Toon met een berekening aan of op 31 december 2011 wordt voldaan aan de voorwaarde die het management stelt bij een aandelenemissie.

b Een verlaging van de pay out ratio (zie formuleblad)

2p 8 Leg uit hoe door een lagere pay out ratio een vergroting van het eigen vermogen plaatsvindt.

Bij het beleggingsresultaat van VastNed Retail wordt onderscheid gemaakt tussen direct beleggingsresultaat en indirect beleggingsresultaat (zie informatiebron 5).

2p 9 Geef de reden waarom het indirecte beleggingsresultaat over 2011 niet in contanten aan de aandeelhouders kan worden uitgekeerd.

Een grote groep aandeelhouders is tegen een emissie van aandelen en tegen een lagere pay out ratio.
Het management overweegt onder druk van deze aandeelhouders het Turkse winkelpand volledig met vreemd vermogen te financieren, voor een deel met lang en een deel met kort vreemd vermogen.
(zie informatiebron 6). Dit leidt tot een vergroting van het financieringsrisico. VastNed Retail gebruikt twee streefcijfers met betrekking tot het financieringsrisico (zie informatiebron 3).

2p 10 Bereken de waarde van deze twee streefcijfers per 1 januari 2012, direct na de eventuele aankoop en financiering met vreemd vermogen van het Turkse pand.

Beperken van het renterisico

VastNed Retail probeert door middel van een bepaalde samenstelling van haar leningenportefeuille het renterisico te beperken.

1p 11 Bereken voor de kortlopende lening de looptijd (in jaren) (zie informatiebron 6).

HA-0251-a-13-2-0
5 / 12
lees verder

### Pagina 6

Conclusie
4p 12 Ga voor elk van de genoemde risico's uit informatiebron 2 na of de
aankoop en de financiering van het Turkse winkelpand passen binnen het
risicobeleid zoals is opgenomen in informatiebron 3. Betrek in je conclusie
elk van de vier genoemde streefcijfers.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.
HA-0251-a-13-2-o 6/12 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 3
Adviesbureau Xtra@visie heeft op 1 januari 2012 het volgende overzicht van investeringen en afschrijvingen van de inventaris opgesteld.
[FIGUUR: Tabel met kolommen "datum investering", "artikel", "aantal", "prijs per stuk in €", "totaalbedrag exclusief btw in €", "afschrijvingen tot en met 31 december 2011 in €". Rijen bevatten de volgende data: 1-7-2007, computer, 8, 1.450, 11.600, 10.440; 1-1-2008, bureau tafel, 8, 550, 4.400, 3.520; 1-1-2008, opbergkast, 8, 650, 5.200, 4.160; 1-1-2008, bureaustoel, 8, 350, 2.800, 2.240; 1-7-2010, vergadertafel, 4, 650, 2.600, 780; 1-7-2010, vergaderstoel, 30, 150, 4.500, 1.350. Onder de tabel staan de totalen: 31.100 en 22.490.]

Alle inventaris wordt in 5 jaar lineair afgeschreven tot een restwaarde van nul. Over delen van een jaar wordt naar evenredigheid afgeschreven.

2p 13 Bereken de boekwaarde van de inventaris op 30 juni 2012, dus vóór de aankoop van de nieuwe computers.

Op 1 juli 2012 worden 8 nieuwe computers aangeschaft en contant betaald ter vervanging van de oude computers van 1 juli 2007. De nieuwe computers hebben een aanschafprijs van € 1.487,50 per stuk inclusief 19% btw. Deze btw wordt een kwartaal later met de fiscus verrekend. Voor het derde kwartaal van 2012 worden door het adviesbureau een liquiditeitsbegroting en een resultatenbegroting opgesteld.

1p 14 Bereken het bedrag dat met betrekking tot de inventaris wordt opgenomen op de liquiditeitsbegroting van het derde kwartaal van 2012.

2p 15 Bereken het bedrag dat met betrekking tot de inventaris wordt opgenomen op de resultatenbegroting van het derde kwartaal van 2012.
HA-0251-a-13-2-0 7 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 4

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Handelsonderneming Smartie koopt en verkoopt verschillende soorten smartphones.

Gegeven over februari 2013:

| | |
|---|---|
| inkoopwaarde van de omzet | 70% van de omzet |
| totale variabele bedrijfskosten | 5% van de omzet |
| totale constante kosten | € 20.000,- |

2p 16 Teken in de uitwerkbijlage bij deze opgave de lijn die het verband aangeeft tussen de totale dekkingsbijdrage en de omzet voor februari 2013.

In februari 2013 was de omzet € 100.000,-.

1p 17 Geef in de grafiek in de uitwerkbijlage bij deze vraag de winst over februari 2013 op de juiste as aan.

Handelsonderneming Smartie vindt de afzet - en daarmee samenhangend de nettowinst - te laag en besluit om per 1 maart 2013 een reclamecampagne te starten. Mede als gevolg van de reclamecampagne stijgen de totale variabele bedrijfskosten en de totale constante kosten.

Gegeven over maart 2013:

| | |
|---|---|
| inkoopwaarde van de omzet | 70% van de omzet |
| totale variabele bedrijfskosten | 6% van de omzet |
| totale constante kosten | stijgen met € 10.000,- ten opzichte van februari 2013 |
| nettowinst maart 2013 | € 13.200,- |

Reclamekosten worden door Smartie gerekend tot de constante kosten.

2p 18 Leg uit wanneer (een deel van) de reclamekosten worden gerekend tot constante kosten.

2p 19 Bereken de omzet in euro's over maart 2013.

HA-0251-a-13-2-o 8 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 7 tot en met 11.

Squashed is een squashvereniging in Huizen. Deze squashvereniging huurt in het seizoen 2011-2012 drie squashbanen bij sportcentrum All Inn. De penningmeester van Squashed heeft aan het einde van het seizoen 2011-2012 de jaarstukken van Squashed opgesteld. Het seizoen loopt van 1 augustus tot en met 31 juli.

In informatiebron 7 staan gegevens over het sportcentrum All Inn en in informatiebron 8 gegevens over het lidmaatschap van squashvereniging Squashed. De jaarstukken van Squashed staan in informatiebron 9.

Er zijn drie soorten leden: full time leden, dagleden en juniorleden.

2p 20 Bereken met behulp van de contributiegegevens uit de informatiebronnen 8 en 9 het aantal full time leden van Squashed in het seizoen 2011-2012.

Tijdens de algemene ledenvergadering klaagt een aantal leden over de drukte op de banen in het afgelopen seizoen 2011-2012. Het was vaak niet mogelijk om een baan te reserveren op de gewenste tijd, omdat alle banen dan al volgeboekt waren. Deze leden vragen de penningmeester om een vierde baan te huren van All Inn.

3p 21 Toon aan dat de gemiddelde bezettingsgraad van de drie in het seizoen 2011-2012 door Squashed gehuurde banen 92,96% is (zie informatiebronnen 7 en 8 en formuleblad).

De penningmeester heeft om de begroting van ontvangsten en uitgaven te maken voor het seizoen 2012-2013 een aantal gegevens verzameld. Deze gegevens staan in informatiebron 10 en 11. Hij stelt vast dat door een extra baan te huren voor het nieuwe seizoen 2012-2013 financiële problemen ontstaan.

3p 22 Bereken de begrote contributieontvangsten in het seizoen 2012-2013 (zie informatiebronnen 8, 10 en 11).

5p 23 Toon aan dat het tekort voor het seizoen 2012-2013 op de begroting van ontvangsten en uitgaven € 10.296,- bedraagt. Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.

HA-0251-a-13-2-o 9 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Om het begrote tekort van ontvangsten en uitgaven op 31 juli 2013 weg te werken, stemt de algemene ledenvergadering in met een contributieverhoging voor alle leden die dit tekort precies dekt. De contributie zal voor alle leden met hetzelfde percentage stijgen.
24 Bereken de contributie voor een full time lid na de contributieverhoging.
Tom de Visser is full time lid van Squashed. Hij speelt één keer per week op dinsdagavond (na 18.00 uur) een half uur squash met een vriend, die ook full time lid is. Per jaar spelen ze 40 keer. Tom en zijn vriend vragen zich af of het lidmaatschap van Squashed na deze contributieverhoging nog wel voordeliger is dan het zelf huren van één baan bij All-Inn (zie informatiebron 7).
25 Blijven Tom de Visser en zijn vriend, ondanks de contributieverhoging, lid van Squashed? Verklaar het antwoord met behulp van een berekening.
HA-0251-a-13-2-0
10 / 12
lees verder

### Pagina 11

Opave 6

In deze opgave bllijft de btw buiten beschouwing.

Per 1 april 2013 gaat accountantskantoor Averink van start. Het kantoor
heeft 5 accountants in dienst genomen. Voor bezoek aan de klanten wil
Averink over 5 auto's beschikken. De accountants gaan de auto ook privé
gebruiken. Hiervoor ontvangt het accountantskantoor een bijdrage van de
werknemers. Averink heeft de keus uit auto's leasen of auto's kopen. De
brandstofkosten per zakelijke kilometer zijn in beide gevallen gelijk.
De gevolgen van beide mogelijkheden zijn verwerkt in onderstaande
tabel.

Leasen
leasebedrag per maand per auto inclusief
motorrijtuigenbelasting, verzekering en
onderhoud
bijdrage per maand per auto van werknemer
voor privégebruik
economische en juridische eigenaar van de
auto
€ 800,-

15% van het leasebedrag
per maand
leasemaatschappij

Kopen
motorrijtuigenbelasting en verzekering per jaar
per auto
aanschafprijs per auto
afschrijvingskosten auto's
€ 1.462,-

€ 39.400,-
in 3 jaar lineair
afschrijven tot restwaarde
van € 10.000,- per auto
bijdrage van werknemer per maand per auto
voor privégebruik
economische en juridische eigenaar van de
auto
€ 300,-

accountantskantoor
Averink

bron: Leasemaatschappij Athlon (gewijzigd)

2p 26 Is bij de mogelijkheid leasen sprake van financial leasing of van
operational leasing? Motiveer het antwoord.

2p 27 Bereken voor accountantskantoor Averink de leasekosten per jaar voor de
5 auto's, na aftrek van de bijdrage van de werknemers.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0251-a-13-2-0
11/12
lees verder

### Pagina 12

3p 28 Toon door middel van een berekening aan of kopen van de auto’s voor accountantskantoor Averink voordeliger is dan leasen van de auto’s.
1p 29 Geef voor accountantskantoor Averink, afgezien van een eventueel kostenverschil, een andere financiële reden om de auto’s te leasen in plaats van te kopen. Motiveer het antwoord.
HA-0251-a-13-2-o 12 / 12 einde ■