# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2011 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2011/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2011
tijdvak 2
woensdag 22 juni
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0251-a-11-2-o

### Pagina 2

Opgave 1

De algemene vergadering van aandeelhouders van PEER nv heeft het voorstel
van de directie, betreffende de verdeling van de winst over 2010 van
€ 18.650.000,- goedgekeurd. Over de behaalde winst moet eerst 25%
vennootschapsbelasting ingehouden worden. Vervolgens wordt de winst (na
aftrek van vennootschapsbelasting) als volgt verdeeld:
- de houders van preferente aandelen ontvangen hun dividend;
- de houders van gewone aandelen ontvangen in ieder geval een dividend van
5%;
- van de eventueel resterende winst gaat een vierde deel naar de houders van
gewone aandelen en de rest wordt gereserveerd.

Verder is bekend dat:
de winstverdeling over 2010 in onderstaande balans is verwerkt.

[FIGUUR: Tabel met Debet, Balans PEER nv per 31-12-2010 (getallen x € 1 miljoen) en Credit kolommen. Debet regels: Gebouwen, Machines, Voorraden, Debiteuren, Liquide middelen. Credit regels: Aandelenkapitaal, Aandelen in portefeuille, 10% Preferent aandelenkapitaal, Reserves, Hypotheek, Obligatielening, Crediteuren, Nog te betalen bedragen. Getallen zijn ingevuld.]

3p 1. Bereken het bedrag dat is gereserveerd door PEER als gevolg van de
winstverdeling over 2010.

De uitbetaling van de uit de winstverdeling voortvloeiende verplichtingen moet
nog plaatsvinden.

2p 2. Zijn er voldoende liquide middelen aanwezig om deze uitbetaling te kunnen
doen? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening.

Een medewerker beweert dat door de verwachte herwaardering van de
balanspost Gebouwen met € 3 miljoen er per 1 januari 2011 extra financiële
middelen beschikbaar komen om eventueel te kunnen voldoen aan een deel van
de betalingsverplichtingen.

2p 3. Is de bewering van de medewerker juist? Motiveer het antwoord.

HA-0251-a-11-2-o
2
lees verder ►►►

### Pagina 3

Opave 2

Bij deze opave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.
In deze opave blijven de belastingen buiten beschouwing.

De heer en mevrouw Gerrit dromen al jaren van een eigen onderneming in de toeristische sector. Zij willen op 1 januari 2011 een Bed en Breakfast (B&B) met een minicamping beginnen op een boerderij in het noorden van het land. In Delfzijl staat de woonboerderij FIVELZIGT te koop (zie informatiebron 1). Na enige bouwkundige aanpassingen is dit pand met de bijbehorende grond uitermate geschikt voor hun plannen.

Voor de bouwkundige aanpassingen en de aanleg van de minicamping hebben de heer en mevrouw Gerritz offertes aangevraagd bij verschillende
bouwbedrijven. Na het vergelijken hiervan wordt de opdracht gegund aan Bouwbedrijf Galema bv. In informatiebron 2 is de offerte van Galema bv
opgenomen. In de offerte is sprake van een beperkte geldigheidsduur.

2p 4 Wat is het belang voor Galema om in de offerte een beperkte geldigheidsduur op te nemen? Motiveer het antwoord.

De familie Gerritz heeft een prijs gewonnen van € 1.000.000,- in de Staatsloterij. Dit bedrag zal in zijn geheel worden gebruikt voor de financiering van hun plannen. In het restant van de benodigde financiering wordt voorzien door middel van een hypothecaire lening van de bank en door middel van
leveranciers die uitstel van betaling verlenen.

Voordat de bank een hypothecaire lening verstrekt, wil zij graag een taxatierapport ontvangen (zie informatiebron 1). In dit taxatierapport worden drie grondslagen voor de waardebepaling van onroerend goed genoemd: de vraagprijs, de executiewaarde en de WOZ-waarde.

2p 5 Aan welke van de drie genoemde grondslagen zal de bank de meeste waarde hechten bij de bepaling van het maximaal te verstrekken bedrag? Motiveer het antwoord.

De familie Gerritz gaat ervan uit dat ze FIVELZIGT kan kopen voor € 650.000,-, inclusief alle bijkomende kosten met betrekking tot deze aankoop. Daarnaast zal dan de verbouwing plaatsvinden conform de offerte. Voor de inrichting van de kamers is een bedrag van € 25.000,- nodig.
De bank heeft voor de benodigde hypothecaire lening een offerte opgemaakt. Zij kan de familie Gerritz een 4,75% hypothecaire annu�������������������������������������������������������������������������������������������������

### Pagina 4

De familie Gerritz stelt als voorwaarde, om de plannen definitief door te laten gaan, dat het bedrijfsresultaat over het eerste jaar minimaal gelijk moet zijn aan het huidige gezamenlijke inkomen van de familie. Het jaarlijkse inkomen van de heer Gerritz bedraagt € 45.000,- en van mevrouw Gerritz met een parttimebaan € 12.000,-.

Verwachte kosten

2p 7
Bereken de ontbrekende bedragen van de annuïteitenlening voor het eerste jaar en vul deze in op de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort.

Bij de berekening van de overige kosten gaat de familie Gerritz ervan uit dat ze personeel in dienst moet nemen en dat er afschrijvingen zullen plaatsvinden (zie informatiebron 3).

3p 8
Bereken de begrote totale loonkosten voor het eerste jaar.

2p 9
Bereken de begrote totale afschrijvingskosten voor het eerste jaar.

Indien zij de onderneming gaat beginnen, zal de familie Gerritz zich aansluiten bij de SVR (Stichting Vrije Recreatie) (zie informatiebron 4).

1p 10
Leg uit of de deelnemerskosten aan de SVR tot de constante kosten of tot de variabele kosten moeten worden gerekend.

Verwachte opbrengsten

3p 11
Bereken met behulp van informatiebron 5 de begrote totale opbrengsten in het eerste jaar voor de minicamping en de B&B.

Verwacht bedrijfsresultaat

3p 12
Bereken het begrote bedrijfsresultaat over het eerste jaar. Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag in.

1p 13
Zal de familie Gerritz, op basis van de gestelde voorwaarde, haar droom kunnen verwezenlijken? Motiveer het antwoord.

HA-0251-a-11-2-o 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Opgave 3

Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
STIJN is een handelsonderneming die in één artikel handelt. STIJN waardeert
de voorraad tegen de kostprijs in euro's, die als volgt is opgebouwd:

inkoopprijs 6,10
inkoopkosten 2,20
overige kosten 1,00
kostprijs 9,30

Over de maand maart 2011 heeft STIJN de volgende gegevens verzameld:
1 maart de voorraad omvat 200.000 artikelen;
6 maart verkocht en afgeleverd 35.000 artikelen voor de prijs van € 13,10 per
artikel;
15 maart ingekocht en ontvangen 10.000 artikelen voor de prijs van € 5,90 per
artikel;
17 maart ontvangen een factuur voor inkoopkosten, betreffende de inkoop in
maart, voor een bedrag van € 26.200,-;
24 maart betaald het bedrag van de ontvangen factuur van 17 maart.

2p 14 Bereken de balanswaarde van de voorraad artikelen op 31 maart 2011.
2p 15 Bereken het gerealiseerde verkoopresultaat over maart 2011 en vermeld of dit
resultaat voordelig of nadelig is.
2p 16 Bereken het totale resultaat op inkopen over maart 2011 en vermeld of dit
resultaat voordelig of nadelig is.

Over de maand maart 2011 is bekend dat er een voordelig budgetresultaat op
de overige kosten is van € 300,-.
2p 17 Bereken, met behulp van het verkoopresultaat, het bedrijfsresultaat over maart
2011 en vermeld of dit resultaat voordelig of nadelig is.

HA-0251-a-11-2-o 5 Pagina: 572

### Pagina 6

Opgave 4

Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Begin januari 2002 heeft woningcorporatie Eigen Oord 30 garageboxen laten
bouwen met een aanschafwaarde van € 20.000,- per box. Op de garageboxen
wordt met maandelijks gelijke bedragen afgeschreven.

De garageboxen zijn volledig gefinancierd met een 5% hypothecaire lening die
lineair in 20 jaar wordt afgelost. De interest wordt achteraf betaald en dit vindt
gelijktijdig plaats met de aflossing aan het einde van elk jaar. De looptijd van de
hypothecaire lening is gelijk aan de verwachte levensduur van de garages.

Alle garageboxen worden verhuurd voor € 75,- per maand, waarbij het
huur­bedrag per kwartaal vooruit moet worden voldaan. Eigen Oord heeft de
garageboxen verzekerd tegen brand en overige schade.

Voor januari 2011 heeft Eigen Oord de volgende twee begrotingen opgesteld.

[FIGUUR: Tabel met "Resultatenbegroting (getallen in euro's)" en "Liquiditeitsbegroting (getallen in euro's)". De resultatenbegroting bevat de posten Opbrengst, Kosten, Interest, Afschrijving, Verzekering, Totaal en Saldo. De liquiditeitsbegroting bevat de posten Ontvangsten, Uitgaven, Interest, Aflossing, Verzekering, Totaal en Saldo.]

3p 18 Bereken de restwaarde van één garagebox.

De post 'Interest' is bij Eigen Oord wel opgenomen in de resultatenbegroting en
niet in de liquiditeitsbegroting.

2p 19 Geef hiervoor de verklaring.

2p 20 Bereken het bedrag waarmee de post "5% Hypothecaire lening" per
1 februari 2011 op de balans komt te staan.

2p 21 Bereken het bedrag waarmee de post "Vooruitontvangen huren" per
1 februari 2011 op de balans komt te staan.

HA-0251-a-11-2-0 6 lees verder ►►►


### Pagina 7

Opgaaf 5

Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9.

Tennisvereniging TC Nameless overweegt de aanschaf van een tweedehands luchthal (zie informatiebron 6 en 8). Door deze aankoop kan gedurende het winterseizoen op vier banen continue worden gespeeld.

In informatiebron 7 staat een gedeelte uit de statuten van TC Nameless.

1p 22 Kan het bestuur op basis van de statuten zelfstandig de beslissing nemen om tot aankoop van de luchthal over te gaan? Motiveer het antwoord.

Het is de bedoeling om de tennisbanen gedurende de wintermaanden (23 weken) te gaan verhuren aan zowel leden van TC Nameless als aan niet-leden. Buiten de wintermaanden wordt de luchthal gedemonteerd. TC Nameless streeft al in het eerste jaar naar een kostendekkende exploitatie van de luchthal. In informatiebron 8 staan gegevens ten behoeve van de vaststelling van de jaarlijkse kosten.

3p 23 Bereken de verwachte kosten per overdekte baan voor het eerste jaar.

Informatiebron 9 geeft informatie over de verwachte verhuur van de vier banen in de luchthal. De luchthal zal tijdens de winterperiode (23 weken) geopend zijn van 10.00 uur tot 23.00 uur gedurende zeven dagen per week.

2p 24 Bereken het totaal aantal verwachte uren per week dat de overdekte banen door de gebruikers gehuurd gaan worden.

Naast de opbrengsten uit het verhuren van banen in de luchthal verwacht men ook een extra opbrengst uit de barverkoop. Deze wordt voor de eerste winterperiode geschat op € 15.000,-.

2p 25 Bereken de verhuurprijs van één baan gedurende één uur indien de exploitatie van de luchthal in het eerste jaar kostendekkend moet zijn.

De kosten van de luchthal zijn grotendeels constant. Een bestuurslid stelt dat de vereniging daardoor een risico loopt indien ze uitgaat van een kostendekkende verhuurprijs.

2p 26 Welk risico loopt de vereniging in deze situatie? Motiveer het antwoord.

HA-0251-a-11-2-o 7 lees verder 

### Pagina 8

De vereniging wil in verband met dat risico de kostendekkende verhuurprijs verhogen met een opslag.
Het bestuur geeft de mogelijkheid voor het huren van de vier overdekte banen
door middel van het wintercontract. Hierbij huurt men gedurende de hele
winterperiode op een vast tijdstip op een vaste dag per week een baan voor één
uur. De verhuurprijs van een baan bij een wintercontract kent een opslag van
25% op de kostendekkende verhuurprijs.

2p 27 Bereken de prijs van een wintercontract in de eerste winterperiode.

HA-0251-a-11-2-o 8 lees verder ▶▶►


### Pagina 9

Opgave 6
De stichting KWF Kankerbestrijding verkocht in december 2007 al haar
aandelen en zette de opbrengst ervan op een spaarrekening. Negen maanden
na deze beleggingsbeslissing brak wereldwijd de kredietcrisis uit en gingen de
beurskoersen massaal omlaag. Voor het KWF was daarmee het punt
aangebroken om juist nu weer aandelen te kopen en deze gedurende de rest
van het jaar 2008 niet te verkopen.

Hieronder zijn 2 overzichten vermeld uit het jaarverslag 2008 van de stichting
KWF.

[FIGUUR: Tabel met balansen en staat van baten en lasten per 31 december 2008.]

1p 28 Onder welke post op de balans staan de door het KWF gekochte aandelen?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0251-a-11-2-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

Op de staat van baten en lasten staan baten uit beleggingen. Een voorbeeld hiervan is dividend.
1p 29 Waaruit bestaat, naast dividend, de opbrengst uit beleggingen van KWF in 2008?
Het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) houdt toezicht op goede doelen in Nederland. Als goede doelen voldoen aan de criteria van het CBF, ontvangen zij een stempel van goedkeuring: het CBF-Keurmerk.
Een van de criteria die het CBF daarbij hanteert, is dat de wervingslasten van eigen fondsenwerving minder moeten zijn dan 25% van de baten uit eigen fondsenwerving.
2p 30 Voldoet het KWF in 2008 aan dit criterium? Motiveer het antwoord met een berekening.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0251-a-11-2-0* 10 einde ■