# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2010 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2010/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2010
tijdvak 2
woensdag 23 juni
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
tevens oud programma
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 32 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0251-a-10-2-0

### Pagina 2

Opgave 1

Van Explosive nv is per 31 december 2008 het volgende gegeven:

- het maatschappelijk aandelenkapitaal bedraagt € 3.000.000,- en is verdeeld in aandelen met een nominale waarde van € 5,- per stuk;
- het geplaatste aandelenkapitaal bedraagt € 2.500.000,-;
- de reserves bedragen € 750.000,-;
- het vreemd vermogen bedraagt € 10.000.000,-;
- over 2008 bedraagt de winst vóór aftrek van vennootschapsbelasting € 1.300.000,-.

In 2008 vonden geen emissies van aandelen plaats en zijn geen eigen aandelen ingekocht.

2p 1 Bereken de intrinsieke waarde op 31 december 2008 van Explosive.

Gegeven zijn de tarieven voor 2008 van de vennootschapsbelasting:

| Voor dat deel van de winst dat meer is dan | maar minder dan of gelijk is aan | is het tarief (in % van de winst) |
|---|---|---|
| € 0 | € 275.000 | 20,0 |
| € 275.000,- |  | 25,5 |

2p 2 Bereken het bedrag aan vennootschapsbelasting dat Explosive over de winst van 2008 moet afdragen aan de Belastingdienst.

Van de winst na aftrek van vennootschapsbelasting wordt € 383.625,- toegevoegd aan de algemene reserve. Het restant van de winst wordt beschikbaar gesteld als dividend.

1p 3 Bereken het dividendbedrag dat Explosive bij de winstverdeling van 2008 beschikbaar stelt.

De heer B.E. Legger bezit 100 aandelen Explosive. De dividendbelasting bedraagt 15%.

2p 4 Bereken het dividendbedrag over 2008 dat de heer B.E. Legger op zijn bankrekening ontvangt.

HA-0251-a-10-2-o 2 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.

SDSO is een voetbalvereniging met al jaren een stabiel ledenaantal van 1.000.
Voor de presentatie van de financiële gegevens op de komende Algemene
Ledenvergadering heeft de penningmeester de balansen opgesteld zoals
weergegeven in informatiebron 1. Met behulp van deze balansen kan het
resultaat over het boekjaar 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2009 berekend worden.

1p 5 Bereken het resultaat over het boekjaar 2008-2009 en vermeld of dit positief of negatief is.
2p 6 Leg met behulp van informatiebron 2 uit of de bestuursleden van SDSO in principe wel of niet hoofdelijk aansprakelijk zijn voor schulden van de vereniging.

Enkele jaren geleden zijn de leden tijdens een Algemene Ledenvergadering
akkoord gegaan met het voorstel van het bestuur om de oude vergaderruimte,
alsmede de oude kleedkamers te slopen en te vervangen door nieuwbouw.
Er wordt sindsdien met twee staten van baten en lasten gewerkt: één exclusief
de nieuwbouw en één van de nieuwbouw zelf. Tevens is toen besloten dat bij
een begroot totaal resultaat van de vereniging een contributieverhoging kan plaatsvinden (mits goedgekeurd door de Algemene Ledenvergadering).

In informatiebron 3 is de begroting van de baten en lasten (exclusief de
nieuwbouw) voor het boekjaar 2009-2010 opgenomen. De penningmeester
maakt voor de baten en lasten met betrekking tot de nieuwbouw een aparte
begroting. Hierover gaan de vragen 7 tot en met 12. De gegevens van de
nieuwbouw staan in informatiebron 4.

1p 7 Bereken voor 2009-2010 het bedrag van de huurbaten van de nieuwbouw.
2p 8 Bereken, mede met behulp van de balanspost Lening van de Gemeente uit
informatiebron 1, hoeveel jaar de nieuwbouw per 1 juli 2009 al in gebruik is.
1p 9 Bereken voor 2009-2010 de bijdrage van de hoofdsponsor.
2p 10 Bereken voor 2009-2010 de totale interestlasten met betrekking tot de leningen die afgesloten zijn voor de nieuwbouw.

De afschrijvingslasten over 2009-2010 zijn gelijk aan die in 2008-2009.
4p 11 Bereken over 2008-2009 het bedrag van de afschrijving nieuwbouw. Gebruik hierbij gegevens uit de informatiebronnen 1, 3 en 4. Vul hiertoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort.
2p 12 Bereken over 2009-2010 het te verwachten saldo van de baten en lasten van de nieuwbouw. Vul hiertoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort.

HA-0251-a-10-2-o 3 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Op de Algemene Ledenvergadering wordt het begrote totale resultaat (dus
inclusief nieuwbouw) voor het boekjaar 2009-2010 besproken. Namens het
bestuur deelt de voorzitter mee dat er, gezien de begrote financiële situatie, een
voorstel wordt gedaan om de contributie te verhogen. Hierdoor zal er voor het
boekjaar 2009-2010 geen begroot negatief resultaat meer zijn.

De contributieverhoging wordt uitgedrukt in een percentage van de totale
contributie volgens de begroting 2009-2010.
2p 13 Bereken deze noodzakelijke contributieverhoging in procenten.

De voorzitter brengt het voorstel in stemming. Op de vergadering zijn
800 leden aanwezig, waarvan er 750 leden een geldige stem uitbrengen.
Daarvan zijn 370 leden tegen het voorstel. De overige waren voor het voorstel.
3p 14 Leg met behulp van informatiebron 2 uit of het voorstel van het bestuur wel of
niet aangenomen zal worden.

HA-0251-a-10-2-o 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Opgave 3
Handelsonderneming			
FREETIME verkoopt één type tuinstoel. De verkoopprijs
van één tuinstoel is als volgt samengesteld:

inkoopprijs € 12,00
brutowinstopslag € 4,81
verkoopprijs excl. btw € 16,81
btw € 3,19
verkoopprijs incl. btw € 20,00

Voor de vaststelling van de verkoopprijs wordt de brutowinstopslag uitgedrukt in
een percentage van de verkoopprijs exclusief btw.
1p 15 Bereken het brutowinstopslagpercentage zoals dat door FREETIME wordt
gehanteerd.

Verwachte gegevens voor 2009:
- Zowel het aantal ingekochte tuinstoelen als de afzet is 50.000 stuks.
- Inkoopkosten € 26.000,- exclusief btw.
- Overheadkosten € 162.000,- exclusief btw.

2p 16 Bereken de verwachte nettowinst voor 2009.

Gerealiseerde gegevens over 2009:
- Er zijn 56.000 stuks verkocht voor een prijs per stuk van € 11,-
exclusief btw.
- Er werden 56.000 stuks verkocht voor een prijs per stuk van
€ 19,04 inclusief 19% btw.
- Inkoopkosten € 30.000,- exclusief btw.
- Overheadkosten € 187.000,- exclusief btw.

2p 17 Bereken de gerealiseerde nettowinst over 2009.
2p 18 Noem aan de hand van de verstrekte gegevens de twee oorzaken waardoor de
gerealiseerde nettowinst over 2009 hoger is dan de verwachte nettowinst voor
2009.

HA-0251-a-10-2-o 5 lees verder

### Pagina 6

Opgave 4
KPN is een bedrijf dat in 2008 overtollige liquide middelen bezat. Zij gebruikte
dit geld om een deel van haar eigen geplaatste aandelen terug te kopen via de
effectenbeurs.
Op de balans heeft de inkoop van eigen aandelen precies het tegenovergestelde
effect als een plaatsing van nieuwe aandelen.

1p 19 Welke ondernemingsvorm hebben de bedrijven waarvan de aandelen zijn
genoteerd aan de effectenbeurs?

Het inkopen van eigen aandelen door KPN kan een positief gevolg hebben voor
de beurskoers van het aandeel KPN. Het inkopen van eigen aandelen heeft een
negatief gevolg voor de solvabiliteit van KPN.

2p 20 Leg uit waarom door het terugkopen van eigen aandelen de beurskoers van het
aandeel kan stijgen.

2p 21 Leg uit dat de solvabiliteit van KPN verslechtert door het terugkopen van eigen
aandelen.

Stel dat KPN bij haar winstuitkering vasthoudt aan een vast bedrag aan dividend
per aandeel zoals in de voorgaande jaren.

2p 22 Leg uit dat van het terugkopen van haar eigen aandelen een gunstig effect
uitgaat op de toekomstige liquiditeitspositie van KPN.
HA-0251-a-10-2-0
6
lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8.

Na zijn hbo-opleiding “Multimedia Design en Technology” werkt Peter van Moers
parttime bij een internetmarketingbureau. Zijn netto uurloon bedraagt € 10,-.

Peter overweegt het starten van een eigen bedrijf in de multimediabranche.
Naast zijn parttimebaan zou hij dan gemiddeld 8 uren per week in zijn eigen
bedrijf werken. Peter zal een eigen bedrijf beginnen als hij minstens een
verwacht bedrag (na aftrek van de inkomstenbelasting) van € 15,- per gewerkt
uur zal overhouden.

Peter is van plan om zijn bedrijf onder de handelsnaam PVM-MULTIMEDIA te
laten inschrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Via
internet heeft hij in het Handelsregister gekeken of deze handelsnaam al wordt
gebruikt. In informatiebron 6 staat het overzicht van de gevonden namen waarin
de lettercombinatie PVM voorkomt. In informatiebron 5 zijn de eisen vermeld
waaraan een handelsnaam dient te voldoen.
23 Voldoet de handelsnaam PVM-MULTIMEDIA aan de twee gestelde eisen?
Betrek in de motivatie elk van de twee eisen.

De overheid stimuleert het starten van (kleine) ondernemingen onder andere
door middel van belastingvoordelen. In informatiebron 7 worden twee van deze
ondernemersfaciliteiten genoemd:
– de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek;
– de kleine-ondernemersregeling omzetbelasting (btw).

24 Toon met behulp van de informatiebronnen 7 en 8 aan waarom Peter niet in
aanmerking komt voor de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek in 2010.

Peter gaat er vanuit dat hij wel in aanmerking komt voor de kleineondernemersregeling omzetbelasting (btw).
25 Bereken met behulp van de informatiebronnen 7 en 8 het bedrag van de
vermindering voor 2010. Vul hiertoe de bij deze vraag behorende uitwerkbijlage
in.

26 Stel met behulp van informatiebron 8 de verwachte resultatenrekening voor
2010 op. Vul hiertoe de bij deze vraag behorende uitwerkbijlage in.

Volgens informatiebron 7 moet bij het berekenen van de inkomstenbelasting het
bij vraag 25 berekende bedrag als ‘voordeel’ bij de winst worden opgeteld.
Peter verwacht dat hij gemiddeld 38% inkomstenbelasting moet betalen over het
totaal bedrag van de vermindering en het winstsaldo over 2010.
27 Bereken het verwachte bedrag, na aftrek van de inkomstenbelasting, dat Peter
overhoudt in 2010. Vul hiertoe de bij deze vraag behorende uitwerkbijlage in.

HA-0251-a-10-2-0


### Pagina 8

2p 28 Leg met behulp van een berekening uit of Peter zijn eigen bedrijf wel of niet zal
starten.

Opgave 6

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Hieronder staan de balansen van de groothandel in bouwmaterialen Home Total
(getallen × € 1.000,-).

| Debet                        | 31 december 2009 | 31 december 2008 |
| :--------------------------- | :--------------- | :--------------- |
| Gebouwen                     | 3.200            | 3.000            |
| Afschrijving gebouwen        | 1.350            | 1.200            |
|                              | 1.850            | 1.800            |
| Transportmiddelen            | 1.750            | 1.500            |
| Afschrijving transportmiddelen | 750              | 600              |
|                              | 1.000            | 900              |
| Voorraden                    | 1.480            | 1.400            |
| Debiteuren                   | 320              | 300              |
| Overige vorderingen          | 220              | 230              |
| Liquide middelen             | 80               | 95               |
|                              | 4.950            | 4.725            |

| Credit                           | 31 december 2009 | 31 december 2008 |
| :------------------------------- | :--------------- | :--------------- |
| Maatschappelijk aandelenkapitaal | 3.500            | 3.500            |
| Aandelen in portefeuille         | 1.000            | 1.000            |
|                                  | 2.500            | 2.500            |
| Reserves                         | 700              | 700              |
| 6,0% Onderhandse lening          | 450              | 525              |
| Rekening-courantkrediet          | 60               | 480              |
| Crediteuren                      | 400              | 300              |
| Overige schulden                 | 40               | 220              |
| Winst 2009                       | 800              | —                |
|                                  | 4.950            | 4.725            |

De balanspost Reserves kan onder andere ontstaan zijn doordat de in het
verleden behaalde winsten niet volledig zijn uitgekeerd.

2p 29 Noem nog twee andere oorzaken waardoor de balanspost Reserves zou kunnen
toenemen.

HA-0251-a-10-2-o 8 lees verder ➢▶▶

### Pagina 9

2p 30 De winst werd gelijkmatig verdeeld over het jaar opgebouwd.
Bereken over 2009 de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen
(zie formuleblad).
Jaarlijks vinden op 1 mei de aflossing en interestbetaling van de 6,0%
Onderhandse lening plaats. De overige veranderingen van het vreemd
vermogen vinden halverwege 2009 plaats.
2p 31 Bereken de interestkosten van de 6,0% Onderhandse lening over 2009.
De overige kosten van het vreemd vermogen waren € 40.000,- over 2009.
3p 32 Bereken over 2009 de rentabiliteit over het gemiddeld totaal vermogen (zie
formuleblad).

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0251-a-10-2-0*
9
einde