# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2006 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2006/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
management & organisatie
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
20 06
Tijd vak 1
Donderdag 18 mei
13.30 - 16.30 uur
Vragenboekje
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
aantal punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te
behalen; het examen bestaat uit 33 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Bij dit examen hoort een informatieboekje.
Voor de beantwoording van vraag 11 is een
uitwerkbijlage bijgevoegd.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden, ...) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
600023-1-61o
Begin

### Pagina 2

Opgave 1
Onderneming Mikel, die handelt in trendgevoelige kleding, wenst bij de verkoop een
brutowinst te behalen van 200% van de inkoopprijs exclusief BTW. De BTW voor kleding
is bij inkoop en verkoop 19%.
Begin 2006 koopt Mikel een partij van 750 gelijke winterjassen in, voor € 90.000,-
exclusief BTW.
2p 1 Bereken de verkoopprijs inclusief BTW van één winterjas.

Op 1 december 2006 heeft Mikel van deze partij winterjassen 220 stuks nog niet verkocht.
In de uitverkoop van december 2006 verlaagt Mikel de eerder vastgestelde verkoopprijs van
deze winterjassen met 50%. Mikel heeft in tegenstelling tot andere kledingzaken de
uitverkooptijd beperkt tot twee weken.
Op 18 december verkoopt Mikel de 60 winterjassen, die na de uitverkoop nog niet verkocht
zijn, aan een opkoper voor € 5.355,- inclusief 19% BTW.
2p 2 Noem twee redenen waarom Mikel de uitverkooptijd beperkt.

De eigenaar van Mikel vraagt zich af welk gemiddeld brutowinstpercentage hij op de
inkoopprijs van de gehele partij winterjassen behaald heeft.
3p 3 Bereken het gemiddeld brutowinstpercentage dat Mikel op de gehele partij winterjassen
behaald heeft.

Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4. Informatiebron 1 geeft een
korte beschrijving van de hoofdactiviteiten van Eureka B.V. Informatiebron 2 is de
winst- en verliesrekening over 2004 en 2005 van Eureka B.V. opgenomen. In
informatiebron 3 zijn gegevens opgenomen over de markten waarop Eureka B.V. actief is.
In informatiebron 4 staat het voorstel van de afdeling marketing van Eureka B.V. voor het
vaststellen van de promotiebudgetten.

Eureka B.V. is een groothandelsonderneming met een jaarlijkse omzet van meer dan één
miljard euro. In Nederland is zij een belangrijke speler op de markten waarop ze opereert.
Uit informatiebron 1 blijkt dat Eureka B.V. zich richt op vier productgroepen.
Noem naast het prijsvoordeel een ander voordeel uit informatiebron 1, dat een detaillist kan
hebben door de samenwerking met Eureka B.V.
1p 4

De directie stelt voor elk van haar productgroepen het jaarlijkse
promotiebudget vast door de bepaalde percentage te nemen van de omzet van die
productgroep van het afgelopen jaar. Daarbij is het percentage voor alle productgroepen
gelijk, voor 2006 is dit percentage vastgesteld op 3% van de omzet van 2005.
1p 5 Bereken met behulp van informatiebron 2 het totale promotiebudget van Eureka B.V. voor
2006 zoals door de directie is vastgesteld.

Noem twee bezwaren tegen de manier waarop de directie het promotiebudget voor de
productgroepen vaststelt.
2p 6

600023-1-61o 2 Lees verder


### Pagina 3

De afdeling marketing van Eureka B.V. heeft kritiek op de manier waarop de directie het
jaarlijks promotiebudget voor de productgroepen vaststelt. Zij stelt voor om bij de
toewijzing van de promotiebudgetten rekening te houden met:
a de verwachte gemiddelde jaarlijkse marktgroei van de productgroep;
b het relatieve marktaandeel van de productgroep.

Voor het berekenen van het relatieve marktaandeel wordt de omzet van de onderneming
vergeleken met de omzet van de grootste concurrent (zie formuleblad bij vraag 9).
De afdeling marketing is van mening dat de productgroep met de hoogste marktgroei en het
hoogste relatieve marktaandeel, het hoogste promotiebudget moet ontvangen. De afdeling
marketing wil bij het toekennen van het promotiebudget dat de verwachte marktgroei en het
relatieve marktaandeel even zwaar meetellen.

2p 7 ☐ Leg uit waarom de afdeling marketing de productgroep met een hoge verwachte marktgroei
relatief een hoger promotiebudget wil toekennen dan een productgroep met een lage
verwachte gemiddelde marktgroei.

De afdeling marketing van Eureka B.V. heeft vastgesteld dat het relatieve marktaandeel
voor de productgroep mode 0,81 is, voor de productgroep wonen 1,32 en voor tweewielers
1,20. Eureka B.V. is marktleider in de productgroep sport.
2p 8 ☐ Berichten met behulp van de informatiebronnen 2 en 3 de omzet in 2005 van concurrent
Sportshop.

1p 9 ☐ Bereken voor 2005 het relatieve marktaandeel van Eureka B.V. voor de productgroep sport
(zie formuleblad).

2p 10 ☐ Is Eureka B.V. voor de productgroep mode in 2005 marktleider? Motiveer het antwoord.
2p 11 ☐ Bereken met behulp van de informatiebronnen 3 en 4 de totale score voor de vier
afzonderlijke productgroepen van Eureka B.V. Maak daarbij gebruik van de uitwerkbijlage
die bij deze vraag hoort.

De directie zal de uitgangspunten van het voorstel van de afdeling marketing ondersteunen
als het voorstel niet leidt tot een hoger promotiebudget in 2006 dan het door de directie
eerder vastgestelde promotiebudget van 3% van de omzet van 2005.
2p 12 ☐ Stel met behulp van een berekening vast dat het voorstel van de afdeling wel leidt tot
een lager promotiebudget dan het door de directie vastgestelde budget.

De directie heeft meegedeeld dat zij niet akkoord kan gaan met één van de percentages (6%,
4%, 2% en 0%) die de marketingafdeling gebruikt om het promotiebudget aan de
productgroepen toe te wijzen.
2p 13 ☐ Tegen welk percentage zal de directie bezwaar maken? Motiveer het antwoord.

600023-1-61o 3 Lees verder

### Pagina 4

Dit is een opgavepagina van een examen, genummerd 'Opgave 3'. De pagina bevat tekstuele informatie over de productverkoop van kinderzandbakjes 'Sandy' door een bedrijf genaamd Bass Toys Imports (Bass) aan een afnemer genaamd Ysbrandt. Er wordt een grafiek getoond die het verband weergeeft tussen de verkoopprijs van Sandy en de break-even afzet in stuks voor 2006. De grafiek heeft 'verkoopprijs in euro's' op de horizontale as (van 0 tot 14) en 'break-even afzet in stuks' op de verticale as (van 5.000 tot 35.000). Er worden drie vragen gesteld aan de student: 15. Bereken met behulp van de grafiek de break-even omzet bij een verkoopprijs van € 8,-. 16. Bereken de constante kosten van Bass over 2006 (referentie naar formuleblad). 17. Bereken de winst die Bass zal behalen als zij 36.000 Sandy's zal verkopen tegen € 8,-. De examenpagina bevat expliciete verwijzingen naar economische concepten zoals variabele kosten, break-even afzet, break-even omzet en winstberekening.

### Pagina 5

Opgave 4

Vanaf het jaar 2002 is de aanbieder van een financieel product verplicht een financiële
bijsluiter bij dat product te leveren. Het doel van de bijsluiter is de consument zakelijke
informatie te leren over dat product.
Rorento is een beleggingsfonds dat wereldwijd belegt in obligaties. Een gedeelte van de
financiële bijsluiter van Rorento is hieronder weergegeven.

Waarde van de belegging bij een eenmalige inleg van € 1.000 indien met de
belegging een rendement behaald wordt van 4% per jaar

[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'aan het einde van jaar' en 'waarde belegging afgerond op gehele euro's'. Rijen met waardes: 1, 995; 3, 1.063; 5, 1.136; 10, 1.342; 15, 1.584; 20, 1.870]

• Bij een rendement van de belegging van 4% per jaar bedraagt de opbrengst voor de belegger
na 20 jaar 3,18% per jaar.
• De opbrengst voor de belegger is na aftrek van alle kosten van Rorento. De kosten bestaan
uit beheerskosten en overige kosten.
• De opbrengst van beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden
geen garantie voor de toekomst.

bron: de financiële bijsluiter van Rorento (27 februari 2004, gewijzigd)

1p 18 ☐ Leg uit waarom een belegger bij een belegging in obligaties in het algemeen genoegen
neemt met een verwacht rendement dan bij een belegging in aandelen.

2p 19 ☐ Bereken de waarde van het kapitaal van € 1.000,- dat 20 jaar heeft uitgestaan tegen 4%
jaar op basis van samengestelde interest.

2p 20 ☐ Bereken de totale kosten die Rorento de belegger in rekening zal brengen bij een belegging
van € 1.000,- gedurende 20 jaar.

600023-1-61o 5 Lees verder


### Pagina 6

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8. Informatiebron 5 is een gedeelte uit een interview met de president-directeur van Spyker Cars N.V. Informatiebron 6 gaat over de beurskoersen van Spyker Cars N.V. en de koersen van de midkap op de effectenbeurs van Amsterdam. In informatiebron 7 zijn enkele kerncijfers en de balansen per 31 december 2003 en 30 juni 2004 opgenomen. Informatiebron 8 is een krantenartikel over Spyker Cars N.V.

Spyker Cars N.V. is een Nederlandse onderneming die in 2000 is opgericht. De onderneming bouwt handgemaakte, dure sportauto's voor welgestelde afnemers over de hele wereld. Spyker Cars N.V. maakt gebruik van de merknaam van een in 1925 failliet verklaarde Nederlandse autofabriek.
In mei 2004 kreeg Spyker Cars N.V. in verband met de uitgifte van nieuwe aandelen, een beursnotering aan Euro NM, de markt voor startende ondernemingen van de effectenbeurs Euronext.

Na een bezoek aan de autoeurs in China, overweegt de jonge ondernemer Wen Hu zich aan te bieden om de tweede dealer van Spyker Cars N.V. in China te worden. Door het geven van een uitstekende service en garantie heeft Wen Hu met zijn onderneming in China een zeer goede naam opgebouwd. Het geven van een goede garantie is alleen mogelijk als de fabrieksgarantie in orde is. Daarvoor is de continuïteit (het voortbestaan) van het grootste belang. Wen Hu heeft zoveel mogelijk informatie over Spyker Cars N.V. verzameld om met behulp van daarvan te beslissen of hij zich zal aanmelden als dealer voor Spyker Cars N.V. in China.

Spyker Cars N.V. had de nieuwe aandelen ook buiten de effectenbeurs om kunnen plaatsen bij grote beleggers.
1p 21 □ Noem de reden voor de beursnotering volgens informatiebron 5.

Wen Hu vindt dat aan een beursnotering ook risico's verbonden zijn. Zo kan een daling van de beurskoers, promotionele gezel, nadelig zijn. Daarom vergelijkt Wen Hu de beurskoersontwikkeling van Spyker Cars N.V. met de ontwikkeling van de AMX index.
2p 22 □ Wijkt de koersontwikkeling van Spyker Cars N.V. tussen 1 juni 2004 en 1 november 2004 gunstig of ongunstig af ten opzichte van de ontwikkeling van de AMX index? Motiveer het antwoord met behulp van informatiebron 6.

Wen Hu maakt zich zorgen over de koersontwikkeling van Spyker Cars N.V. Hij heeft het idee dat als Spyker Cars N.V. de continuïteit wil waarborgen, zij in de naaste toekomst weer vermogen moet aantrekken om de noodzakelijke investeringen te financieren. Daarom doet hij onderzoek naar de financiële situatie van Spyker Cars N.V. Hij gebruikt daarvoor het verslag over de eerste helft van 2004 (zie informatiebron 7).

Wen Hu probeert aan de hand van de balansgegevens af te leiden hoe Spyker Cars N.V. de opbrengst van de aandelenemissie besteed heeft.
2p 23 □ Waaraan heeft Spyker Cars N.V. volgens de balansgegevens de opbrengst van de aandelenemissie van mei 2004 grotendeels besteed? Motiveer het antwoord.
2p 24 □ Waardoor is de balanspost "Reserves" tussen 31 december 2003 en 30 juni 2004 veranderd?

Spyker Cars N.V. wil volgens informatiebron 8 de productielocaties in Zeew

### Pagina 7

De mogelijkheid voor Spyker Cars N.V. om het eigen vermogen in de naaste toekomst te
vergroten zal volgens Wen Hu vooral afhangen van de winstontwikkeling.
2p 27 Toon met behulp van een berekening aan of het resultaat van Spyker Cars N.V. in de eerste
helft van 2004 verbeterd of verslechterd is ten opzichte van de tweede helft van 2003.

Wen Hu gaat ervan uit dat de uitbreidingen in Zeewolde en in Coventry noodzakelijk zijn
voor de continuïteit van de onderneming.
2p 28 Noem ten aanzien van de continuïteit van Spyker Cars N.V. één positieve ontwikkeling en
één negatieve ontwikkeling die Wen Hu geconstateerd kan hebben. Licht de antwoorden toe
met behulp van de gegevens uit deze opgave.

Opgave 6

DTS is een kleine uitgeverij die een jeugdblad uitgeeft. Het jeugdblad verschijnt wekelijks.
Een van de voorwaarden van het abonnement is dat de abonnee het abonnementsgeld bij
vooruitbetaling moet voldoen aan het begin van elk kwartaal. De abonnee ontvangt
daarvoor tijdig een acceptgiro.
Op de balans van DTS van 1 januari 2005 komt aan de debetzijde de post 'Abonnementen
jeugdblad' voor.
2p 29 Leg uit of de balanspost ‘Abonnementen jeugdblad’ betrekking heeft op:
• vooruit ontvangen abonnementsgeld over 2005 of
• nog te ontvangen abonnementsgeld over 2004.

DTS is in 2005 gestopt met het verzenden van acceptgiro's en overgestapt op automatische
incasso van de abonnementsgelden. Door de automatische incasso zijn alle
abonnementsgelden van het derde en vierde kwartaal van 2005 op tijd ontvangen.
DTS gaat ervan uit dat vanaf 2006 eerder of later betalen van de abonnementsgelden door
de abonnees, niet meer voorkomt.
Het automatische incasso vindt plaats in de tweede week van het betreffende kwartaal. Het
abonnementsgeld is voor 2006 vastgesteld op € 96,- per jaar. Op 1 januari 2006 is het aantal
abonnementen op het jeugdblad 18.000 stuks.

De financiële afdeling van uitgeverij DTS stelt elke maand een liquiditeits- en een
resultatenbegroting op.
2p 30 Bereken het bedrag dat op de resultatenbegroting van april 2006 voorkomt onder de post
'Opbrengsten abonnementen jeugdblad'.
2p 31 Bereken het bedrag dat in verband met de abonnementen van het jeugdblad voorkomt op de
liquiditeitsbegroting van april 2006.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

600023-1-61o 7 Lees verder


### Pagina 8

Opave 7

Op de balans van supermarkt Glaster stond op 1 januari 2005 de inventaris gewaardeerd
voor € 186.000,-. De aanschafprijs van deze inventaris is € 212.000,-.
In verband met een uitbreiding zijn op 1 november 2005 enkele nieuwe kassa's aangeschaft.
Op de ontvangen nota staan onderstaande bedragen vermeld:

Notabedragen

Kassa's
Installatie kassa's
Totaal

BTW 19%
€ 20.300 € 3.857 € 24.157
€ 3.700 € 703 € 4.403
€ 24.000 € 4.560 € 28.560

Op de inventaris wordt jaarlijks 20% van de aanschafprijs afgeschreven. Over delen van een
jaar wordt naar evenredigheid afgeschreven.
2p 32 Bereken het bedrag dat op de resultatenrekening van 2005 bij afschrijvingskosten inventaris
vermeld zal worden.
2p 33 Bereken de balanswaarde van de inventaris op 31 december 2005.

Einde

600023-1-61o
8