# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2004 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2004/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 27 – Opgave 27 ### Vraag 28 – Opgave 28 ### Vraag 29 – Opgave 29 ### Vraag 30 – Opgave 30 ### Vraag 31 – Opgave 31 ### Vraag 32 – Opgave 32 ### Vraag 33 – Opgave 33 ### Vraag 34 – Opgave 34 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen HAVO management & organisatie Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 04 Tijdvak 2 Woensdag 23 juni 13.30 - 16.30 uur Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen; het examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een boekje met informatie inclusief een formuleblad. Voor de uitwerking van vraag 27 is een uitwerkbijlage toegevoegd. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 400036-2-21o Begin ### Pagina 2 Opgave 1 Autosloperij Zuidentoon B.V. uit Venlo koopt schadeauto's op en sloopt deze. De bruikbare onderdelen worden in de bedrijfsloods verkocht. In verband met de geplande bouw van een nieuwe loods wil Zuidentoon B.V. de langlopende ING-banklening met € 100.000,- uitbreiden. Daartoe overlegt hij onderstaande balans bij de ING-bank. Debet Balans Zuidentoon B.V. per 31 december 2003 Credit Terrein € 18.000,- Aandelenvermogen € 48.000,- Loods - 91.000,- Reserves - 65.000,- Machines - 28.000,- Voorzieningen - 15.000,- Voorraad schade-auto's - 19.000,- ING-banklening - 71.000,- Voorraad onderdelen - 47.000,- Crediteuren - 2.000,- Liquide middelen - 29.000,- Te betalen bedragen - 31.000,- € 232.000,- € 232.000,- De bank beoordeelt met behulp van kengetallen zowel de liquiditeit als de solvabiliteit van Zuidentoon B.V. 1p 1 Meesfal beoordeelt de bank de liquiditeit met behulp van de current ratio. Voor Zuidentoon B.V. kiest de bank voor de quick ratio in plaats van de current ratio om de liquiditeit te beoordelen. Geef hiervoor een economische reden. 2p 2 Bereken, in ten minste een decimaal, de quick ratio van Zuidentoon B.V. op 31 december 2003 (zie formuleblad). 2p 3 Bereken, in ten minste een decimaal, het solvabiliteitspercentage van Zuidentoon B.V. op 31 december 2003 (zie formuleblad). Opgave 2 Bij deze opgave horen vier informatiebronnen. Informatiebron 1 zijn algemene gegevens van Miss Maxi opgenomen. Informatiebron 2 bevat resultatenrekeningen van Miss Maxi. Informatiebron 3 betreft een brief van Bagoes B.V. aan Miss Maxi in verband met een aanbod van Bagoes B.V. Informatiebron 4 zijn gegevens opgenomen die betrekking hebben op de voorgenomen wijzigingen van de bedrijfsvoering van Miss Maxi. In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Begin jaren negentig opende mevrouw Tienstra de dameskledingzaak Miss Maxi in haar woonplaats Hoorn. Miss Maxi richt zich op het grote-maten-segment van de dameskledingmarkt. Miss Maxi verkoopt naast enkele algemene merken ook het ‘grote-maten-merk’ Bagoes. De collectie bestaat uit T-shirts, broeken, blouses, truien en combinaties. Bagoes B.V. heeft zijn collectie onlangs uitgebreid met lingerie. In informatiebron 1 staat dat bij kleding bij het marketinginstrument product intensief gebruik gemaakt wordt van het merkenbeleid. 1p 4 Welke functie heeft volgens informatiebron 1 het merk nu bij kledingzaken Miss Maxi? 5p 5 Noem – naast merkenbeleid – een ander onderdeel van het marketinginstrument product, dat Miss Maxi kan gebruiken. 2p 6 Bereken met behulp van informatiebron 2 of de gewenste nettowinstgroei van Miss Maxi (zie informatiebron 1) in 2004 bij ongewijzigd beleid behaald zal worden. 400036-2-21o ### Pagina 3 Miss Maxi heeft één verkoopster in dienst. Zij werkt op donderdagavond van 18.00 uur tot 21.00 uur en de gehele zaterdag van 9.00 tot 17.00 uur. Het afgelopen jaar bleek de huidige winkel met een oppervlakte van 120 m² – vooral op zaterdag – te klein is voor een goede serviceverlening. Eind 2003 krijgt Miss Maxi een brief van Bagoes B.V. met het aanbod om een pilotshop van het merk Bagoes te worden (zie informatiebron 3). Een bezoek van Tineke Bartelings van Bagoes B.V. wijst uit dat Miss Maxi de volgende maatregelen moet nemen om pilotshop te worden: • het aanbieden van de gehele collectie van het merk Bagoes (inclusief lingerie); • het verkopen van uitsluitend producten van Bagoes B.V.; • het aantrekken van een extra medewerkster voor de woensdag, vrijdag en iedere koopzondag. • Het verbeteren van de service door uitbreiding van de vloeroppervlakte van de winkel. Dit kan gerealiseerd worden door de magazijnruimte bij de winkel te betrekken. Deze ruimte kan dan geriefelijk ingericht worden als koffiehoek en voor het overige gebruikt worden voor de bouw van drie ruime paskamers; • het openen van Miss Maxi op alle toegestane koopzondagen. De normale brutowinstmarge die Miss Maxi over alle Bagoes producten berekent, is 40% van de verkoopprijs. Uit informatiebron 3 blijkt dat een pilotshop naast verkoopondersteuning ook een inkoopkorting krijgt van Bagoes B.V. 2p 7 ☐ Bereken, rekening houdend met deze inkoopkorting van Bagoes B.V., wat de brutowinstmarge op de Bagoes producten wordt als Miss Maxi de verkooprijzen niet verandert. Miss Maxi zal het aanbod van Bagoes B.V. accepteren als de nettowinst van de pilotshop groter is dan de nettowinst bij ongewijzigd beleid en tevens de doelstelling ten aanzien van de nettowinstgroei gehaald wordt. Voor de besluitvorming heeft mevrouw Tienstra de volgende gegevens ter beschikking: • de resultatenrekening over 2003 en de begrote resultatenrekening over 2004 bij ongewijzigd beleid (zie informatiebron 4); • gegevens om een begrote resultatenrekening over 2004 op te stellen als Miss Maxi pilotshop wordt (zie informatiebron 4). 1p 8 ☐ Noem een nadeel voor Miss Maxi om als pilotshop voor Bagoes producten op te treden. 3p 9 ☐ Bereken voor 2004 de totale omzet van de koopzondagen van de pilotshop Miss Maxi. 3p 10 ☐ Bereken voor de pilotshop Miss Maxi de verwachte variabele bedrijfskosten over 2004. 3p 11 ☐ Bereken de totale verwachte loonkosten van de nieuwe medewerkster over 2004 als zij wordt aangesteld op de woensdag, de vrijdag en iedere koopzondag en haar werktijden overeenkomen met de openingstijden van de winkel. 2p 12 ☐ Bereken de verwachte nettowinst van pilotshop Miss Maxi over 2004. 2p 13 ☐ Zal mevrouw Tienstra besluiten om Miss Maxi om te zetten in een pilotshop voor Bagoes producten? Motiveer het antwoord. 400036-2-210 3 Lees verder ### Pagina 4 3a (4p) In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Slagter uit Heerhugowaard verkoopt tenten, tentaccessoires en overige vakantieartikelen. Een van de producten die Slagter verkoopt, is campinggas. Campinggas wordt uitsluitend verkocht in flessen van 5 kg. Omdat de flessen navulbaar zijn, worden de lege flessen weer ingeleverd. Bij de aankoop van campinggas dienen de klanten voor elke lege fles € 6,- statiegeld te betalen. Als de klant de lege fles inlevert, ontvangt hij het statiegeld terug. Voor de opbouw van de kostprijs van een fles campinggas in 2004 beschikt Slagter over onderstaande gegevens: verwachte inkoopprijs € 8,- per fles opslag inkoopkosten € 1,- per fles opslag overheadkosten 20% van de verkoopprijs inclusief statiegeld verkoopprijs, inclusief statiegeld € 26,- 3p 14 □ Bereken voor Slagter het verwachte verkoopresultaat per fles campinggas. Op 1 januari 2004 heeft Slagter 70 flessen campinggas in voorraad. In december 2003 heeft Slagter 130 flessen campinggas gekocht, die in mei en juni 2004 worden afgeleverd. In december 2003 heeft Slagter aan twee kampeerorganisaties 420 flessen verkocht, die in de maanden mei en juni 2004 door Slagter geleverd zullen worden. Normaal heeft Slagter een positieve economische voorraad. 2p 15 □ Bereken voor Slagter uit hoeveel flessen campinggas de economische voorraad op 1 januari 2004 bestaat. 2p 16 □ Verwacht Slagter begin januari 2004 een stijging of een daling van de inkoopprijs? Motiveer het antwoord. Opgave 4 Hairfashion Petra, een kapsalon voor dames en heren, wil haar marktaandeel (in procenten van de omzet) in haar verzorgingsgebied vergroten. Het ondernemingsplan omvat onder andere een verbouwingsplan en een marketingplan. In het marketingplan staat dat er tweetal vragen die nog beantwoord moeten worden: a gaat Hairfashion Petra uitsluitend klanten helpen op afspraak of gaat ze de klanten helpen zonder afspraak in volgorde van binnenkomst? b gaat zij de tarieven als marketinginstrument gebruiken of niet? Zo ja, vraagt de eigenaresse zich af of ze op woensdagmiddag ‘kinderknippen’ moet gaan invoeren of niet. Bij ‘kinderknippen’ wil zij op woensdagmiddag kinderen tot 13 jaar knippen tegen een speciaal tarief van € 12,50. Het normale tarief bedraagt € 15,-. Hairfashion Petra verwacht dat jaarlijks 400 nieuwe klanten van het speciale tarief ‘kinderknippen’ gebruik gaan maken. In totaal zal door oude en nieuwe klanten 1.000 keer per jaar gebruik worden gemaakt van het speciale tarief ‘kinderknippen’. Het marketinginstrument moet men de eventuele keuze ‘op afspraak te rekenen? Motiveer het antwoord. 1p 18 □ Noem een economisch voordeel voor Hairfashion Petra om uitsluitend volgens ‘afspraak te knippen’. 2p 19 □ Bereken of het speciale tarief ‘kinderknippen’ een positieve invloed heeft op de jaarlijkse omzet van Hairfashion Petra. 400036-2-21o 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 5 Bij deze opgave behoren de informatiebronnen 5 tot en met 8. Informatiebron 5 bevat de afspraken die WIGO met Van Diggelen VOF heeft gemaakt. In informatiebron 6 zijn de voorwaarden van Stefan en Dieneke opgenomen om Van Diggelen VOF op te richten. In informatiebron 7 bevat de tijdsInvesteringen per reparatieopdracht. In informatiebron 8 staan omzet- en kostengegevens over 2004 van Van Diggelen VOF. In deze opgave is de BTW 19%. Stefan en Dieneke van Diggelen zijn beiden in loondienst bij handelsonderneming WIGO. Deze onderneming is gespecialiseerd in de verkoop van apparaten voor huishoudelijk gebruik, zoals koelkasten en wasmachines. WIGO heeft een eigen technische dienst voor het oplossen van storingen van de verkochte apparaten. Stefan is werkzaam als monteur en Dieneke is (parttime) administratief medewerkster bij deze technische dienst. De directie van WIGO heeft, mede op grond van kostenoverwegingen, besloten om vanaf 1 januari 2004 te stoppen met de eigen technische dienst en de werkzaamheden uit te laten voeren door een extern bedrijf. WIGO wil de werknemers van de eigen technische dienst laten omscholen. Stefan en Dieneke van Diggelen voelen hier weinig voor. Na gesprekken met WIGO overwegen zij om onder bepaalde voorwaarden (zie informatiebron 6) per 1 januari 2004 een eigen bedrijf te starten onder de naam Van Diggelen VOF. Stefan en Dieneke hebben met WIGO een aantal afspraken (zie informatiebron 5) gemaakt over de werkzaamheden die door Van Diggelen VOF per 1 januari 2004 zullen worden overgenomen van de technische dienst van WIGO. Deze afspraken zijn door WIGO zodanig opgesteld dat zij voor beiden gunstig te noemen zijn. 2p 20 ☐ Noem twee economische redenen waarom WIGO met Van Diggelen VOF afspraken maakt die voor Van Diggelen VOF gunstig zijn. Door het voeren van een gerichte promotiecampagne verwachten Stefan en Dieneke dat zij, naast de reparatieopdrachten die zij via WIGO krijgen, het aantal reparatieopdrachten kunnen uitbreiden met 200 niet-WIGO-opdrachten per jaar. De voorwaarden waaronder Van Diggelen VOF de werkzaamheden voor deze niet-WIGO-opdrachten zal verrichten staan in informatiebron 8. 1p 21 ☐ Bereken met behulp van informatiebron 8, de jaarlijkse omzet exclusief BTW voor Van Diggelen VOF van de 1.000 reparatieopdrachten die door WIGO gegarandeerd zijn. 2p 22 ☐ Bereken met behulp van informatiebron 7 en 8 de jaarlijkse omzet exclusief BTW voor de 200 niet-WIGO-opdrachten. Voor het uitvoeren van de reparatieopdrachten wil Van Diggelen VOF begin januari 2004 een tweedehands auto aanschaffen. 2p 23 ☐ Bereken met behulp van informatiebron 8 de totale verwachte brandstofkosten van de auto over 2004. 1p 24 ☐ Moet Van Diggelen VOF de brandstofkosten van de auto tot de variabele kosten of tot de constante kosten rekenen? Motiveer het antwoord. 2p 25 ☐ Bereken met behulp van informatiebron 8 de totale jaarlijkse afschrijvingskosten voor Van Diggelen VOF. In verband met de investeringen verwacht Van Diggelen VOF dat zij voor de financiering bij de bank op 1 januari 2004 een lening van € 12.00 ### Pagina 6 Opave 6 Voor het volgen van een avondcursus moet Willem Tickstra enige malen per jaar met de trein van Heerenveen naar Arnhem reizen. Ook voor de terugreis maakt hij gebruik van de trein. Van een collega heefL hij gehoord dat het gebruik van een voordeel-urenkaart voor hem gunstig zou zijn. De voordeel-urenkaart, die € 45,- kost en een jaar geldig is, geeft recht op een korting van 40% op de normale prijs van een treinkaartje. Volgens de collega betaal je met een voordeel-urenkaart voor een retourtje Heerenveen-Arnhem 2e klas € 18,-. Omdat Willem Tickstra gedurende de treinreis rustig wil zitten, reist hij le klas. Willem Tickstra heefL berekend dat de prijs van een kaartje-le klas 55% hoger is dan de prijs van een kaartje-2e klas. 2p 29 B Berel