# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2001 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2001/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Antwoorden Deel-
scores

15 Maximumscore 3
verwachte omzet 20.000 × 14,40 = 288.000,–
inkoopwaarde omzet 20.000 × 8 = 160.000,–
brutowinst 128.000,–
kosten: variabel 20.000 × 2 = 40.000,–
constant $\frac{120.000}{4}$ = 30.000,– 70.000,–
verwachte nettowinst € 58.000,–

Op<bos>teer 4

16 Maximumscore 1
Het doel is (door middel van medezeggenschap) het belang van de werknemers te
behartigen.

17 Maximumscore 1
Als een organisatie meer dan een bepaald aantal personeelsleden in dienst heeft.

Opmerking
In het antwoord moet verwoord zijn dat het aantal personeelsleden bepalend is, het
eventueel genoemde aantal is daarbij niet doorslaggevend.

18 Maximumscore 3
• Recht op overleg: de OR wordt uitgenodigd te praten over een fusie;
• recht op informatie: de OR wil meer informatie hebben over de fusie;
• recht op consultatie (advies): de OR wordt gevraagd advies te geven over de voorgenomen
fusie.

Op de 5

19 Maximumscore 3
Solvabiliteit = $\frac{109.343}{795 + 33.452}$ = 3,19 2
3,19 = groter dan 2 → dus de solvabiliteit van Brunel voldoet aan de norm 1

20 Maximumscore 2
Ja, door de uitgifte van aandelen neemt het totaal vermogen toe;
het vreemd vermogen verandert niet waardoor de solvabiliteit toeneemt 1
1

21 Maximumscore 1
Brunel heeft in 1998 aandelen uitgegeven, het ,,geplaatst kapitaal'' / ,,agio reserve'' is in
1998 toegenomen.

22 Maximumscore 2
omzet 2002: 233.898 × 1.000 × 1,18⁴ = € 453.476 miljoen → meer dan € 450 miljoen

Maximumscore 1

23 De onderneming kent seizoensomzet.
• De omstandigheden die van invloed zijn op het resultaat zijn in het eerste halfjaar niet
gelijk aan die van het tweede halfjaar.

100016 CV28 6 Lees verder


### Pagina 2

Antwoorden Deel- scores
Maximumscore 2
24 bedrijfsresultaat in % van de omzet:
eerste halfjaar 1998: $\frac{10.100}{110.000} \times 100% = 9,18%$
eerste halfjaar 1999: $\frac{10.500}{124.600} \times 100% = 8,42%$
Maximumscore 2
25 omzet 1999 na stijging 18%: $1,18 \times 233.898 = 276$ miljoen
omzet tweede halfjaar 1999: $276$ miljoen $- 124,6$ miljoen $= €$ $151,4$ miljoen
Maximumscore 2
26 voorbeelden van juiste antwoorden:
• De vraag naar IT-diensten het tweede halfjaar loopt terug.
• De bate van 0,9 miljoen is incidenteel en zal er in het tweede halfjaar niet zijn.
• Men verwacht geen verbetering ten aanzien van de tegenvallers in de sector energie en de
reclamekosten voor het aantrekken van nieuw personeel.
1
per juiste reden
Maximumscore 1
27 Pecunia zal de aandelen Brunel verkopen.
Voorbeelden van een juiste motivatie:
• Het bedrijfsresultaat in procenten van de omzet is in het eerste halfjaar van 1999 gedaald
ten opzichte van het eerste halfjaar van 1998
• In 1999 zal de omzetstijging van 18% per jaar hoogstwaarschijnlijk niet gehaald worden
omdat in het eerste halfjaar de stijging maar 13,6% was en Brunel er rekening mee houdt
dat in het tweede halfjaar de vraag naar IT-diensten terug zal lopen
• Door de in vraag 26 genoemde redenen zal de nettowinst in het tweede halfjaar van 1999
liger uitvallen dan die in het eerste halfjaar van 1999.
[FIGUUR: Zwarte rechthoek] Opgave 6
Maximumscore 2
28 $43.000,- \times 1,00441 \times 1,0035^{32} = €$ $56.637,85$
Maximumscore 2
29 $56.637,85 - 43.000,- \times 1,00441 \times 1,0035^{24} = €$ $1.561,17$
Maximumscore 2
30 $73.500 \times \frac{1}{1,0035^{32}} = €$ $65.725,10$
[FIGUUR: Zwarte rechthoek] Opgave 7
Maximumscore 1
31 € $462,-$
Maximumscore 1
32 Een annuïïtenlening, de som van de maandelijkse aflossing en interestbetaling
verandert niet.
Maximumscore 1
33 Ja, de geldnemer moet het (tweede) hypotheekrecht verschaffen aan de geldgever.
Einde
100016 CV28 7

### Pagina 3

Examen HAVO
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
20 01
Tijdvak 2
Woensdag 20 juni
9.00-12.00 uur
Management & Organisatie (nieuwe stijl)
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te
behalen; het examen bestaat uit 32 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Bij dit examen hoort een boekje met informatie;
op de eerste pagina zijn de te gebruiken
formules opgenomen voor de vragen 6 en 24.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
aantal opgestelde punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
100020 28
Begin

### Pagina 4

Opave 1

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Bandino B.V. is een handelsonderneming in autobanden die de voorraad waardeert tegen de historische aanschafprijs. Op 31 december 2000 lagen 243 autobanden in het magazijn opgeslagen met een aanschafprijs van € 55,- per stuk. Bandino B.V. heeft eind december 2000 bij een leverancier 83 autobanden besteld met een aanschafprijs van € 55,40 per stuk. Deze banden zullen naar verwachting op 5 januari 2001 worden geleverd.

1p 1 $\square$ Voor welk bedrag staat de technische voorraad autobanden bij Bandino B.V. op 31 december 2000 op de balans?

2p 2 $\square$ Bereken de economische voorraad autobanden in stuks op 31 december 2000.

1p 3 $\square$ Aan het aanhouden van een voorraad is een aantal risico’s verbonden. Leg uit dat het aanhouden van een economische voorraad een commercieel risico kan inhouden.

Opave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In informatiebron 1 is de balans van Lasser B.V. per 31 december 2000 opgenomen en in informatiebron 2 en 3 staan gegevens over het eventueel door Lasser B.V. op te richten onderdelenmagazijn.

Automobielbedrijf Lasser B.V., dealer van een bekend automerk, is een groot en modern bedrijf met een aantal vestigingen in het midden van het land. De directie van Lasser B.V. is in 2000 door de importeur benaderd met het voorstel om een centraal onderdelenmagazijn te openen dat autodealers, die hetzelfde merk als Lasser voeren, van onderdelen zal voorzien. Dit onderdelenmagazijn zal deel gaan uitmaken van Lasser B.V.
De directie heeft het voorstel van de importeur voorgelegd aan de aandeelhouders. Zij vinden het voorstel van de importeur waardevol om te bestuderen, maar stellen een aantal voorwaarden waaraan voldaan moet worden. Deze voorwaarden luiden als volgt:
a. Het voor de investering benodigde vermogen, dat € 1.200.000,– is, moet gedeeltelijk verkregen worden door een plaatsing van aandelen bij bestaande aandeelhouders. Het tekort moet door middelen van een lening van de importeur gefinancierd worden.
b. De solvabiliteit van Lasser B.V. mag, uitgaande van de balans van 31 december 2000 met niet meer dan 15% dalen ten gevolge van de financiering van de investering van € 1.200.000,– in het onderdelenmagazijn. De solvabiliteit wordt bij Lasser B.V. bepaald met behulp van de verhouding tussen de totale activa en het totaal vreemd vermogen.
c. De met het onderdelenmagazijn te behalen nettowinst moet tenminste 10% van de omzet van de onderdelen zijn.
d. De importeur moet de promotieactiviteiten van Lasser B.V. ondersteunen.

De directie bespreekt deze voorwaarden met de importeur. Op de aandeelhoudersvergadering, waar besloten moet worden of met het onderdelenmagazijn kan worden gestart, worden de uitkomsten van het overleg met de importeur nader toegelicht. De uitkomsten zijn:
- de importeur is bereid per 1 januari 2001 aan Lasser B.V. een lening te verstrekken ten bedrage van € 800.000,– tegen een interestvergoeding van 6% per

### Pagina 5

1p 4 □ Waarom wordt de door de importeur verstrekte lening een onderhandse lening genoemd?
2p 5 □ Berekent het bedrag aan interest dat ten laste van de resultatenrekening over 2001
gebracht moet worden in verband met de door de importeur verstrekte lening, indien
deze lening op 1 januari 2001 verstrekt wordt.
3p 6 □ Bereken met behulp van informatiebron 1 de solvabiliteit als verhouding tussen de totale
activa en het totaal vreemd vermogen, van Lasser B.V. op 31 december 2000 in tenminste
één decimaal (zie formuleblad).
2p 7 □ Bereken volgens dezelfde methode als bij vraag 6 de solvabiliteit van Lasser B.V. nadat de
investering in het onderdelenmagazijn en de bijbehorende financiering in de balans van
31 december 2000 zijn verwerkt.
2p 8 □ Bereken de procentuele verandering van de solvabiliteit van Lasser B.V. in tenminste één
decimaal tengevolge van de investering in het onderdelenmagazijn en de bijbehorende
financiering.
2p 9 □ Bereken met behulp van informatiebron 2 de verwachte nettowinst vóór 2000 van het
onderdelenmagazijn als percentage van de onderde lenomzet van het onderdelenmagazijn
in tenminste één decimaal.
Een van de aandeelhouders vraagt zich naar aanleiding van de brief van de importeur af
of de locatie van het magazijn aan de rand van de stad wel juist gekozen is. Een andere
aandeelhouder vindt dat de inhoud van de brief te summier. Hij had liever gezien dat alle
instrumenten van de marketingmix in de brief genoemd werden.
2p 10 □ Noem twee argumenten voor het plaatsen van het onderdelenmagazijn aan de rand van
de stad. Noem daarbij één argument uit informatiebron 3.
In de brief van de importeur zijn naast de prijs nog andere marketinginstrumenten
opgenomen.
2p 11 □ Noem naast de prijs twee andere marketinginstrumenten die in informatiebron 3 zijn
opgenomen. Licht het antwoord toe met behulp van de tekst van informatiebron 3.
Als de importeur een lening verstrekt van € 800.000,- om het centraal onderdelenmagazijn
gedeeltelijk te financieren moet ook het eigen vermogen vergroot worden door het plaatsen
van een aantal aandelen. De emissiekoers van de aandelen wordt vastgesteld op € 125,-.
De nominale waarde van een aandeel is € 100,-.
2p 12 □ Bereken hoeveel aandelen in totaal geplaatst zouden moeten worden om de financiering
van het onderdelenmagazijn rond te krijgen.
Op de aandeelhoudersvergadering blijkt dat:
- 4 aandeelhouders bereid zijn om elk 350 aandelen te kopen en
- 16 aandeelhouders elk 100 aandelen zullen kopen.
4p 13 □ Geef voor elk van de vier door de aandeelhouders opgestelde voorwaarden (a tot en met d)
aan of er aan voldaan wordt.
100020 28 3 Lees verder

### Pagina 6

Opgave 3
Kappio is een detaillist die gespecialiseerd is in kleinmeubelen. Kappio stelt twee keer per
jaar haar assortiment vast en bepaalt gelijktijdig de verkoopprijzen van de goederen.
Kappio berekent de verkoopprijzen door de verwachte inkoopprijs exclusief btw te
verhogen met een brutowinstopslag van 85%. Bij de verkoop van de goederen moet
Kappio 17,5% btw in rekening brengen.

2p 14 ☐ Bereken de verkoopprijs inclusief btw van een cd-rek met een inkoopprijs van € 25,-
exclusief btw.
Na afloop van het eerste kwartaal van 2001 heeft Kappio de volgende gegevens verzameld:
– gerealiseerde omzet *exclusief* btw € 826.025,–;
– inkoopwaarde van de omzet *exclusief* btw € 385.000,–;
– inkoopkosten € 22.000,– exclusief btw;
– algemene kosten € 65.000,– exclusief btw;
– verkoopkosten € 38.000,– exclusief btw.

3p 15 ☐ Bereken de gerealiseerde nettowinst over het eerste kwartaal van 2001.

Opgave 4
Handelsonderneming Venduur betrekt haar producten van zowel binnenlandse als
buitenlandse fabrikanten en verkoopt deze producten uitsluitend aan detaillisten.
De detaillisten worden regelmatig bezocht door vertegenwoordigers van Venduur. Tot de
taak van de vertegenwoordigers behoort onder andere het op de hoogte houden van de
detaillisten van nieuw op de markt uitgebrachte producten.
Daarnaast zijn deze vertegenwoordigers met reclamestands aanwezig op
consumentenbeurzen en jaarmarkten waar ze productdemonstraties verzorgen.

De directie van Venduur overweegt om in de toekomst bestellingen van
detaillisten niet meer door de vertegenwoordigers te laten opnemen maar gebruik te gaan maken van
internet. Ook zullen de nieuw uit te brengen producten met behulp van het internet aan
de detaillisten gepresenteerd worden. Voor de vertegenwoordigers zullen vervangende
werkzaamheden gezocht worden.

1p 16 ☐ Is er bij de levering van de producten door Venduur sprake van directe of indirecte
distributie? Verklaar het antwoord.
1p 17 ☐ Leg uit of er bij het houden van productdemonstraties op consumentenbeurzen en
jaarmarkten door de vertegenwoordigers van Venduur sprake is van een push- of een
pullstrategie.
2p 18 ☐ Noem voor Venduur zowel één voor- als één nadeel dat verbonden is aan het
maken van internet in plaats van het inschakelen van vertegenwoordigers.

100020 28 4 Lees verder

### Pagina 7

Opgave 5
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6. In informatiebron 4 is informatie opgenomen over het aandeel VendexKBB N.V., de nettowinst en de dividenduitkering van VendexKBB N.V. Informatiebron 5 bevat balansen van VendexKBB N.V. en informatiebron 6 geeft inzicht in de opbouw van de nettoresultaten van VendexKBB N.V.

De heer Cornelis Vries heeft op 1 februari 1998, op basis van de goede resultaten van VendexKBB N.V. in het boekjaar 1997/1998 (dit is het boekjaar dat loopt van 1 februari 1997 tot en met 31 januari 1998), 400 gewone aandelen van deze onderneming gekocht. Met name de rentabiliteit op het eigen vermogen van 64,5%, een dividend van € 1,23 per aandeel en het dividendbeleid van VendexKBB N.V. heeft hij als positief ervaren.

Cornelis Vries wil begin februari 1999 vaststellen of VendexKBB N.V. de goede resultaten van 1997/1998 in 1998/1999 heeft kunnen evenaren. Als dat niet zo is en als dit naar verwachting blijvend is, gaat hij de aandelen verkopen.
Voor de beantwoording van de vragen 19 tot en met 23 dient men informatiebron 4 te raadplegen.

19 (2p) Bereken welk bedrag Cornelis Vries op 1 februari 1998 betaald heeft voor de 400 aandelen VendexKBB. Met eventuele aankoopkosten hoeft men geen rekening te houden.
20 (1p) Bereken welk bedrag aan dividend Cornelis Vries in 1999 over het boekjaar 1998/1999 uitgekeerd krijgt over zijn op 1 februari 1998 gekochte aandelen VendexKBB.

De particuliere beleggers bezaten samen op 31 januari 1999 17.397.012 gewone aandelen.
21 (2p) Bereken mede met behulp van informatiebron 4 het totaal aantal uitstaande gewone aandelen per 31 januari 1999.
22 (2p) Bereken met behulp van het totaal aantal uitstaande gewone aandelen per 31 januari 1999 en het dividend per gewoon aandeel welk percentage van de nettowinst van het boekjaar 1998/1999 werd uitgekeerd aan de gewone aandeelhouders. Antwoord in tenminste één decimaal.
23 (1p) Voldoehet het in de voorgaande vraag berekende percentage aan het dividendbeleid van VendexKBB? Motiveer het antwoord.

De vennootschappelijke balansen per 31 januari 1999 en 1998 en het vennootschappelijke resultatenoverzicht voor de boekjaren 1998/1999 en 1997/1998 van VendexKBB N.V. staan in informatiebronnen 5 en 6.
24 (2p) Bereken de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen na belasting over de periode 1 februari 1998 tot en met 31 januari 1999 (zie formuleblad). Antwoord in tenminste één decimaal.

Cornelis Vries tracht aan de hand van de gegevens uit informatiebron 6 een inschatting te maken van het te verwachten nettoresultaat van VendexKBB N.V. voor het boekjaar 1999/2000. Cornelis Vries vraagt zich af of de sterke daling van het „Resultaat deelnemingen” in

### Pagina 8

Opgave 6

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Voor het boekjaar 2000 bedroeg de omzet van speelgoedwinkelske ten Hiawatta in
Nederland € 4.500.000,-. Daarmee bereikte zij in 2000 een in omzet gemeten marktaandeel
van 15% in Nederland.
De totale omzet op de Nederlandse speelgoedmarkt zal in 2001 ten opzichte van 2000
naar verwachting met 20% groeien. Voor 2001 streeft Hiawatta naar een Nederlands
marktaandeel van 18%.
1p 29 Bereken de totale omzet op de Nederlandse speelgoedmarkt over 2000.
3p 30 Bereken met hoeveel procent de omzet van Hiawatta in het jaar 2001 ten opzichte van
2000 moet toenemen om de doelstelling van een marktaandeel van 18% te bereiken.

De marketingafdeling van Hiawatta meent dat om in 2001 het marktaandeel van 18% te
behalen het algemene brutowinstopslagpercentage dat in 2000 30% van de inkoopprijs
was, verlaagd dient te worden tot 25% van de inkoopprijs. De inkoopprijs van het
speelgoed zullen in 2001 niet veranderen ten opzichte van 2000.
In 2000 verkocht Hiawatta het populaire artikel Kirk (een pratend paardje) voor € 45,50 per
stuk.
3p 31 Bereken hoeveel stuks Kirk in 2001 na prijsverlaging verkocht moeten worden om op dit
artikel een brutowinst van € 175.000,- te realiseren.

Opgave 7

De directie van Beekhuis Logistiek wil een reorganisatie doorvoeren. Een deelplan van
het reorganisatieplan is het personeelsplan. Uit het personeelsplan, dat voorgelegd zal
worden aan de ondernemingsraad blijkt onder andere het volgende:
– Op sommige afdelingen zal meer en op andere afdelingen minder personeel nodig zijn;
– Op bepaalde tijden in het jaar zal er tijdelijk behoefte zijn aan meer personeel;
– Na de reorganisatie zal het aantal fulltime banen met 10% zijn afgenomen.
Het bureau Arbeidsvoorziening heeft geen toestemming verleend voor gedwongen
ontslag en zal dit in de nabije toekomst ook niet doen.
4p 32 Noem vier (mogelijke) maatregelen die de directie van Beekhuis Logistiek moet of kan
nemen om zoveel mogelijk op bovenstaande drie omstandigheden (waarbij rekening
gehouden moet worden met de eis van het bureau Arbeidsvoorziening) in te spelen.

Einde

100020 28
6