# Eindexamen Bedrijfseconomie HAVO 2001 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/bedrijfseconomie/2001/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
Management & Organisatie (nieuwe stijl)
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
20 01
Tijdvak 1
Woensdag 30 mei
9.00 - 12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te
behalen; het examen bestaat uit 33 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Bij dit examen hoort een boekje met informatie.
Op de eerste pagina zijn de te gebruiken
formules opgenomen voor de vragen 1, 6, 14
en 19.
Voor de uitwerking van vraag 12 is een bijlage
toegevoegd.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
aantal van de gegeven punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
100016 28

### Pagina 2

Opgave 1
In deze opgave wordt geen rekening gehouden met btw.

Wetering N.V. kocht op 1 januari 1998 een vrachtauto voor € 60.000,-. De bijkomende kosten waren € 4.000,-. De vrachtauto heeft een levensduur van 5 jaar. Na 5 jaar is de geschatte restwaarde € 19.200,-. Wetering N.V. schrijft op haar vaste activa af met een vast percentage van de aanschafprijs. Over delen van een jaar wordt naar evenredigheid afgeschreven.

2p 1 Bereken de jaarlijkse afschrijving van de op 1 januari 1998 gekochte vrachtauto (zie formuleblad).
1p 2 Bereken het jaarlijkse afschrijvingspercentage op deze vrachtauto.
2p 3 Bereken de boekwaarde van de vrachtauto op 1 november 2001.

Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 en een bijlage die nodig is om vraag 12 te beantwoorden. In informatiebron 1 is de balans en de resultatenrekening van Kronan Holland VOF opgenomen. In informatiebron 2 staan de verkoop- en inkoopprijzen van de fietsen en de accessoires van Kronan Holland VOF. In informatiebron 3 staat de verdeling van het aantal Nederlandse leerlingen/ studenten gerangschikt naar schoolsoort en leeftijdscategorie. In informatiebron 4 staan de verwachte financiële gevolgen voor Kronan Holland VOF van de marketingstrategie die gericht is op Nederlandse studenten.

Jorrit Kreek en Jehudi van de Brug zijn de vennoten van Kronan Holland VOF, de Nederlandse agent van het Zweedse fietsenmerk Kronan. De jonge onderneming heeft een aantal jaren van snelle groei achter de rug.

De activiteiten van Kronan Holland VOF zijn in bepaalde opzichten karakteristiek te noemen:
* Het assortiment bestaat uit Zweedse legerfietsen met bijbehorende accessoires. De fietsen worden vooral gekenmerkt door stevigheid en felle kleuren. Ook sommige accessoires, zoals een nummerbord en een voordrager, zijn opvallend.
* Door de lage verkoopprijs concurreert Kronan Holland VOF met goedkope fietsen uit warenhuizen en zelfs met de tweedehands markt (zie voor de verschillende prijzen informatiebron 2).
* De fietsen en accessoires worden uitsluitend op bestelling geleverd. De bestelling kan geplaatst worden in de showroom of via de Kronan-website. Enkele weken na de bestelling wordt de fiets aan huis afgeleverd.
* Mede door handig publiciteit (o.a. Nova, NRC Handelsblad en de Volkskrant) te zoeken, groeiden de afgelopen jaren zowel de omzet als de nettowinst. Daarnaast probeert Kronan Holland VOF door middel van de internetsite en het organiseren van evenementen (o.a. Vondelpark-picknicks, popconcerten) een band te creëren met haar afnemers.

Kronan Holland VOF besluit te onderzoeken of een geconcentreerde marketingstrategie mogelijk is, waarbij de marketinginspanning gericht wordt op het segment dat bestaat uit HBO- en universiteitsstudenten tot en met 24 jaar.

100016 28 2 Lees verder

### Pagina 3

Kronan Holland VOF overweegt om te adverteren in het blad Spits, een gratis blad voor
metro-, tram- en treinreizigers. Doordat 80% van de Spitslezers jonger dan 40 jaar is,
wordt in één keer een groep van ruim 200.000 ‘young urban’ bereikt. Deze young urbans
werken of studeren en hebben geld over voor kleding, lekker eten en drinken, uitgaan,
vakantie, sport, enz.
Studenten krijgen de mogelijkheid om tegen inlevering van een Kronanbon, die in Spits
gepubliceerd wordt, een Kronan-actiefiets (heren- of damesuitvoering) te bestellen tegen
een speciale prijs. Bij de bestelling van een actiefiets dient de student het
collegekaartnummer te vermelden.
In verband met risico’s die aan geconcentreerde marketingstrategie verbonden zijn stelt
Kronan Holland VOF de onderstaande twee voorwaarden om het plan uit te voeren:
• de doelgroep moet minimaal 2% van de totale bevolking zijn;
• de verwachte rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen over 2001 moet meer
dan 50% bedragen.

2p 4☐ Volgens de balans (zie informatiebron 1) van Kronan Holland VOF bedraagt de waarde van
de voorraad goederen op 31 december 2000 € 3.200,-. In vergelijking met de gemiddelde
tweewielerspeciaalzaak kan men spreken van een zeer geringe voorraadwaarde.
2p 5☐ Geef een verklaring waarom bij Kronan Holland VOF de balanswaarde van de voorraad
goederen geringer zal zijn dan bij de gemiddelde tweewielerspeciaalzaak.
2p 6☐ Noem een materiële en een immateriële producteigenschap van de Kronanfiets.
2p 7☐ Bereken de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen over 2000 (zie formuleblad).
Antwoord in tenminste één decimaal.
Kronan Holland VOF hanteerde over 2000 voor alle producten dezelfde brutowinstopslag.
2p 8☐ Bereken met behulp van informatiebron 2 de brutowinstopslag van Kronan in procenten
van de inkoopprijs. Het percentage afronden op gehele procenten.
1p 9☐ Noem een risico dat verbonden is aan geconcentreerde marketing.
1p 10☐ Noem een reden waarom Kronan Holland VOF mag veronderstellen dat de doelgroep
die zij wil bereiken het blad Spits leest.

Studerende Spitslezers krijgen de mogelijkheid een Kronan-actiefiets te bestellen voor
een prijs van € 249,95 inclusief btw. De actiefiets bestaat uit een dames- of herenfiets
inclusief een pomp, een voordrager en een veiligheidsslot.
2p 11☐ Bereken hoeveel procent korting, uitgedrukt in procenten van de totale normale
verkoopprijs, de studerende Spitslezers krijgen indien zij gebruik maken van de
aanbieding. Antwoord in tenminste één decimaal.
3p 12☐ Bereken met behulp van informatiebron 3 of de doelgroep HBO- en universiteitsstudenten
tot en met 24 jaar voldoet aan de voorwaarde van 2% van de totale bevolking.

Als Kronan Holland VOF in 2001 door middel van advertenties in het blad Spits
actiefietsen gaat verkopen aan studenten, geeft dat financiële gevolgen. De verwachte
financiële gevolgen staan in informatiebron 4.
Veronderstel bij de beantwoording van vraag 12 dat deze verwachtingen echt gerealiseerd
worden.
10p 13☐

### Pagina 4

Opgave 3
In deze opgave wordt geen rekening gehouden met btw.
Een groothandel koopt en verkoopt uitsluitend het product Gloro. De verwachte inkoopprijs van Gloro is € 8,- per fles en de variabele bedrijfskosten zijn € 2,- per fles. De constante bedrijfskosten zijn € 120.000,- per jaar en zijn gelijkmatig over het jaar verdeeld. Voor de bepaling van de verkoopprijs van een fles Gloro gebruikt de groothandel een brutowinstopslag van 80% van de inkoopprijs.
Voor het derde kwartaal van 2001 wordt een afzet van 20.000 flessen Gloro verwacht.
13 Bereken de verkoopprijs van een fles Gloro.
14 Bereken voor deze groothandel de break-evenomzet per jaar (zie formuleblad).
15 Bereken voor deze groothandel de verwachte nettowinst voor het derde kwartaal van 2001.

Opgave 4
De directie van postorderbedrijf Losman B.V. heeft de Ondernemingsraad (OR) uitgenodigd voor een vergadering op 10 mei 2001. Een van de agendapunten is het voorgenomen besluit van de directie om te fuseren met een ander postorderbedrijf. Uit de toelichting op dit agendapunt blijkt dat de directie een advies van de OR vraagt over het voorgenomen fusiebesluit.
Tijdens de vergadering van 10 mei deelt de OR de directie mee dat zij van mening is dat de gegevens die de directie tot nu toe verstrekt heeft te summier zijn. De OR wil onder andere weten wat de mogelijke gevolgen van de fusie zijn voor het personeel. De directie zegt op de OR toe deze gegevens op korte termijn te zullen verstrekken.
16 Met welk doel is de Wet op de Ondernemingsraden in het leven geroepen?
17 Wanneer is een onderneming wettelijk verplicht om een OR in te stellen?
18 Welke drie bevoegdheden (rechten) van de OR worden in bovenstaande beschrijving van Losman B.V. aan de orde gesteld? Licht het antwoord toe met behulp van bovenstaande tekst.

Opgave 5
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8. In informatiebron 5 is de balans van Brunel op 31 december van de jaren 1997 en 1998 opgenomen en in informatiebron 6 de winst- en verliesrekening van 1997 en 1998, terwijl informatiebron 7 betrekking heeft op de winstcijfers van het eerste halfjaar van 1999 en van het eerste halfjaar van 1998 en informatiebron 8 op de winstprognoses van 1999.
Beleggingsclub Pecunia uit Hoorn heeft in juni 1997 een flink pakket aandelen gekocht van detacheringsbureau Brunel International N.V. (= Brunel). Bij de aankoop van deze aandelen heeft de door Brunel geformuleerde doelstelling een grote rol gespeeld. Volgens deze doelstelling moet Brunel in 2002 een omzet van € 450 miljoen halen en moet in 2002 het bedrijfsresultaat 12% van de omzet zijn.
Brunel is werkzaam op een zeer dynamische markt. Brunel houdt zich onder andere bezig met de werving van personeel bij andere ondernemingen, werving en selectie van personeel en het inzetten van personeel op projectbasis bij verschillende soorten organisaties. Het betreft hier over het algemeen hoog gekwalificeerd personeel in de marktsegmenten accountancy, informatietechnologie, engineering en energie. Op deze markt is de vraag naar arbeid veel groter dan het aanbod. Op deze krapte wordt onder andere ing

### Pagina 5

Iedere twee weken heeft beleggingsclub Pecunia op dinsdagavond een bijeenkomst
waarin onder meer over aan- en verkoop van de aandelen gesproken wordt. Tijdens deze
bijeenkomsten bekijken de leden van Pecunia de solvabiliteit, de rentabiliteit, de omzet-
en winstontwikkeling en de toekomstverwachting van verschillende ondernemingen.
Bij de beoordeling van de onderzochte ondernemingen hanteert Pecunia de volgende
normen:
- de rentabiliteit van het eigen vermogen moet meer dan 15% bedragen;
- de solvabiliteit, berekend als verhouding totaal vermogen/vreemd vermogen moet meer
dan 2 zijn.
In het geval van Brunel volgt Pecunia tevens of de ontwikkeling van omzet en
bedrijfsresultaat in overeenstemming zijn met de door Brunel geformuleerde doelstelling.

De leden van Pecunia hebben met behulp van informatiebron 5 en 6 berekend dat:
- Brunel in 1997 en 1998 voldoet aan de rentabiliteitsnorm;
- Brunel in 1997 voldoet aan de solvabiliteitsnorm;
- uitgaande van de omzet van 1998, de omzet jaarlijks met 18% moet toenemen (steeds ten
opzichte van het daaraan voorafgaande jaar) om de in de geformuleerde doelstelling
genoemde omzet van € 450 miljoen, te halen.

3p 19 $\square$ Laat door middel van een berekening zien dat de solvabiliteit van Brunel op 31 december
1998 voldoet aan de door Pecunia gestelde norm (zie formuleblad). Antwoord in
tenminste één decimaal.
2p 20 $\square$ Heeft een uitgifte van aandelen altijd een positieve werking op de solvabiliteit? Motiveer
het antwoord.
1p 21 $\square$ Heeft Brunel in 1998 aandelen uitgegeven? Motiveer het antwoord.
2p 22 $\square$ Maak met een berekening duidelijk dat uitgaande van de omzet van 1998 de beloofde
omzet van € 450 miljoen in 2002 bereikt zal worden met de bovengenoemde jaarlijkse
omzetgroei van 18%.

De presentatie van de halfjaarcijfers 1999 van Brunel in september 1999 en berichten in
de pers veroorzaken teleurstelling bij de leden van Pecunia. Hoewel de nettowinst op
€ 7,8 miljoen uitkwam, dat een percentage van de omzet in het eerste halfjaar
uiteindelijk minder gunstig uitvalt dan men had verwacht, gaven sommige leden
niet hun akkoord. Anderen zien in de verslaggeving de winstprognose een reden om tot verkoop van
gekochte aandelen over te gaan. Bij de discussie die ontstaat over het aanhouden of
verkopen van de aandelen Brunel gaat het ook om de vraag of de te-gevallen winst
structureel of incidenteel van aard zal zijn.

De leden van Pecunia hebben besloten om de aandelen Brunel te verkopen als één van
onderstaande situaties zich voordoet:
- het bedrijfsresultaat uitgedrukt in een percentage van de omzet in het eerste halfjaar
van 1999 bedraagt ten opzichte van het eerste halfjaar van 1998;
- de omzetstijging in 1999 ten opzichte van 1998 minder is dan 18%;
- de nettowinst in het tweede halfjaar van 1999 naar verwachting lager is dan die van het
eerste halfjaar van 1999.

Maak bij het beantwoorden van vraag 23 tot en met 27 ook gebruik van informatie-
bronnen

### Pagina 6

Dit document bevat twee opgaven, Opgeave 6 en Opgeave 7, beide gerelateerd aan financiële berekeningen. Opgeave 6 gaat over samengestelde interest op een spaarrekening, met specifieke vragen over de berekening van eindwaarden en rentebedragen over verschillende periodes. Opgeave 7 bevat een tabel met leenvoorwaarden van Eurosnell, die "50% notaris kosten vergoed", "Géén taxatiekosten" en "Géén afsluitprovisie" adverteert. De tabel toont verschillende leenbedragen en maandelijkse terugbetalingen voor verschillende looptijden (120, 180, 240, 360 maanden). Studenten wordt gevraagd het maandelijkse te betalen bedrag voor een lening van €60.000 te bepalen, en te beoordelen of het om een lineaire lening of annuïteitenlening gaat en waarom dit zekerheid biedt aan de geldgever. Visuele elementen zijn voornamelijk tekstuele opgaven en een gestructureerde tabel.