# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2022 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2022/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 31

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2022
tijdvak 1
donderdag 12 mei
13.30 - 16.30 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen horen twee bijlages: een bronnenboekje en een kaartenkatern.
Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, wordt aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
HA-0131-a-22-1-o

### Pagina 2

Wereld

Opgave 1 - China in de Hoorn van Afrika

Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

Europese landen zijn lange tijd de grootste investeerders in Afrika geweest. De laatste jaren investeert China steeds meer in Afrika.
2p 1 Geef twee redenen waarom China in Afrika investeert.

Gebruik de bronnen 1 en 2 en het kaartenkatern.
China heeft rondom de Indische Oceaan niet alleen havens, maar ook een marinebasis aangelegd. Deze marinebasis is in Djibouti aangelegd.
3p 2 Geef drie redenen waarom China deze marinebasis juist in Djibouti aangelegd heeft.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
De parelkettingstrategie van China heeft niet alleen betrekking op de economische dimensie, maar ook op de politieke dimensie.
1p 3 Geef vanuit de politieke dimensie aan dat deze Chinese strategie door de Verenigde Staten als bedreigend ervaren wordt.

Gebruik bron 2.
2p 4 Beredeneer waarom China wel havens aangelegd heeft in de buurlanden van India, maar juist in India zelf niet.

HA-0131-a-22-1-o 2 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 3

Opgave 2 – Globalisering van het internet

Bij deze opgave horen de bronnen 3 tot en met 5.

Hieronder staan drie uitspraken over globalisering.
Uitspraak 1: culturele globalisering leidt tot tegenreacties en
verwerping van nationale en regionale identiteiten.
Uitspraak 2: culturele grenzen zijn door migratie en culturele uitwisseling
steeds moeilijker te trekken.
Uitspraak 3: economische globalisering verkleint de economische
verschillen tussen gebieden en groepen mensen.

2p 5 Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Gebruik de bronnen 3 tot en met 5.
Sinds de introductie in 1983 heeft door diffuse globalisering van het
internet plaatsgevonden.

3p 6 Beschrijf dit proces in drie stappen met de bronnen 3, 4 en 5.

Het internet draagt bij aan een toename van mondiale migratiestromen.
2p 7 Geef hiervoor twee redenen.

In sommige landen beperken overheden de toegang tot sociale media als
Facebook, Instagram en YouTube.
1p 8 Geef een reden waarom overheden dat doen.

HA-0131-a-22-1-o 3 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 4

Aarde

Opgave 3 - Graslanden in de wereld

Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.

Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.
In bron 6 staan de letters a tot en met d vier locaties aangegeven. De
klimaatgrafiek in bron 7 hoort bij een van deze locaties.
9 Geef aan welke locatie in bron 6 bij deze klimaatgrafiek hoort.

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Steppen liggen in gebieden waar weinig neerslag valt. Dit kan
verschillende oorzaken hebben.
10 Geef drie van deze oorzaken.

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Savannes liggen in het algemeen tussen de keerkringen.
11 Leg dit uit met de jaarlijkse verschuiving van luchtdrukgebieden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Veel graslanden zijn kwetsbaar voor verwoestijning.
12 Geef eerst een natuurlijke oorzaak waardoor graslanden steeds
kwetsbaarder worden voor verwoestijning.
Leg vervolgens uit dat ook de mens kan bijdragen aan verwoestijning van
graslanden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

HA-0131-a-22-1-o
4/9
lees verder

### Pagina 5

Opgave 4 – De Mount Everest

Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 10.

Gebruik de bronnen 8 en 9.
De Mount Everest wordt elk jaar ongeveer een centimeter hoger.
Geef aan waardoor de Mount Everest elk jaar hoger wordt.
Betrek in je antwoord de namen van de tektonische platen.

1p 13

Gebruik de bronnen 8 en 9.
De voet van de Mount Everest bestaat uit metamorf gesteente en de top
bestaat uit kalksteen.
Geef aan
– door welk proces het metamorf gesteente ontstaan is;
– in welk milieu de sedimenten afgezet zijn waaruit het kalksteen
ontstaan is.

2p 14

Gebruik de bronnen 8 en 10 en het kaartenkatern.
De Mount Everest kan alleen in de maanden april en mei veilig
beklommen worden. In deze maanden zijn de weersomstandigheden het
gunstigst.
Geef aan waardoor de maanden
– vóór april ongunstig zijn voor een beklimming van de Mount Everest;
– na mei ongunstig zijn voor een beklimming van de Mount Everest.

2p 15

Gebruik bron 8.
Een beklimming van de Mount Everest kost tienduizenden euro's per
persoon.
Nepal overweegt minder vergunningen uit te geven om file-klimmen tegen
te gaan.
Beriedeneer dat deze overweging argumenten uit twee verschillende
dimensies met elkaar botsen.

2p 16

HA-0131-a-22-1-0 5 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 6

Dit is een opgavepagina voor het vak Ontwikkelingsland – Brazilië. De pagina bevat Opave 5, getiteld 'Handelspartners van Brazilië', en verwijst naar Bronnen 11 en 12. Bron 11 presenteert drie uitspraken over de import en export van Brazilië, waarbij de student gevraagd wordt om deze uitspraken te analyseren en te beoordelen op juistheid. Specifiek wordt gevraagd naar de handelsbalans tussen 1997 en 2017, de ontwikkeling van de handel met triadelanden, en de global shift. De student moet de juistheid van de derde uitspraak onderbouwen met argumenten. Bron 12 gaat in op de omvang van de Braziliaanse handel met Zuid-Amerika en de relatie met de welvaart in het land. De student moet twee redenen geven waarom uit deze gegevens geen conclusies getrokken kunnen worden over de welvaart. Vervolgens wordt een claim over Zuid-Amerika als centrumpositie besproken, waarvoor de student twee argumenten tegen deze claim moet formuleren. Tot slot wordt gevraagd naar de verwachte ontwikkeling van het aandeel van Brazilië in de wereldhandel in 2025, met een onderbouwing van twee argumenten.

### Pagina 7

Opgave 6 – Duinen in Brazilië: Lençóis Maranhenses

Bij deze opgave horen de bronnen 13 en 14.

Gebruik de bronnen 13 tot en 14 en het kaartenkatern.
Het ontstaan van Lençóis Maranhenses is in vijf stappen te beschrijven.
Die stappen staan hieronder in willekeurige volgorde:
a Een rivier transporteert het zand naar de kust.
b Exogene krachten breken gesteenten af in het binnenland van Brazilië.
c Golf- en getijdenwerking leggen het zand op de kust.
d Het zand wordt door zeestromen verplaatst.
e Wind blaast het zand op tot duinen.

3p 21 Noteer op je antwoordblad:
- de vijf stappen in de juiste volgorde;
- de naam van de rivier die het zand transporteert waaruit de duinen uiteindelijk ontstaan.

Gebruik de bronnen 13 en 14.
In Lençóis Maranhenses valt met gemiddeld 1.500 mm neerslag per jaar genoeg om tropisch regenwoud te laten groeien. Toch groeit er nauwelijks vegetatie en is een woestijnachtig landschap ontstaan.
2p 22 Geef twee oorzaken waardoor in Lençóis Maranhenses nauwelijks vegetatie groeit.

Gebruik bron 13.
Het Nationaal Park Lençóis Maranhenses wordt door buitenlandse toeristen weinig bezocht.
2p 23 Beredeneer dat dit te maken heeft met het mentale beeld dat veel toeristen van de Braziliaanse natuur hebben.

HA-0131-a-22-1-o 7/9 lees verder ►►►

### Pagina 8

Dit document is een examenpagina met als titel 'Leefomgeving' en specifiek 'Opgave 7 - Waterbeleid IJsselmeer'. Het is een opgavepagina die drie vragen bevat (24, 25 en 26). De vragen verwijzen naar verschillende bronnen (bron 15, bronnen 16 en 17, en het kaartenkatern) om informatie te verkrijgen. De concepten die aan bod komen zijn watermanagement, de aanleg van de Afsluitdijk, waterstanden in het IJsselmeer en het Markermeer, seizoensinvloeden op waterstanden, en het concept van drooglegging en de aanleg van Marker Wadden. De student wordt gevraagd om redenen te geven voor het spuien van water, de seizoenen met de hoogste waterstanden te identificeren, en de redenen voor het wel of niet doorgaan met de drooglegging van het Markermeer te benoemen. Er zijn geen grafieken, tabellen of figuren op deze specifieke pagina.

### Pagina 9

Opgave 8 – Sittard Revisited

Bij deze opgave horen de bronnen 18 tot en met 21.

Gebruik de bronnen 18 en 19.
Aan het einde van de jaren 90 werden in het centrum van Sittard
schoolgebouwen en een ziekenhuis gesloopt en aan de rand van de stad
herbouwd.
2p 28 Geef twee redenen waarom deze gebouwen niet op de oorspronkelijke
locatie in het centrum herbouwd werden.

Gebruik de bronnen 18 en 19.
Na de sloop van het ziekenhuis werd op het vrijgekomen terrein een
stadspark aangelegd. In veel andere steden in Nederland werden op
dergelijke locaties appartementen gebouwd.
2p 29 Beredeneer waarom op dergelijke locaties in veel steden appartementen
gebouwd worden, maar in Sittard niet.

Gebruik de bronnen 20 en 21.
Door de sloop rondom de historische binnenstad ontstond ruimte voor
nieuwbouwprojecten. In het plan Zitterd Revisited is vooral gekozen voor
de bouw van luxe appartementen.
2p 30 Geef
– met twee bewonerskenmerken aan voor welke doelgroep deze luxe
appartementen gebouwd zijn.
– een reden waarom juist voor deze doelgroep gebouwd is.

Gebruik de bronnen 20 en 21.
Bij het project Zitterd Revisited zijn keuzes gemaakt die moesten
bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid in en rondom de
historische binnenstad van Sittard.
2p 31 Beargumenteer twee keuzes die bij het project Zitterd Revisited gemaakt
zijn om de leefbaarheid in en rondom de historische binnenstad van
Sittard te verbeteren.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0131-a-22-1-0 einde ■