# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2012
tijdvak 1
dinsdag 29 mei
9.00 - 12.00 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 33 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

HA-0131-a-12-1-o

### Pagina 2

Aanwijzingen voor de kandidaat

Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e.

Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk. Als de kaartnummers tussen haakjes staan, verwijzen ze naar de 52e druk van de atlas.

HA-0131-a-12-1-o 2 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Wereld
Opgave 1 – De wereld indelen
2p 1 Het grensgebied tussen de Verenigde Staten en Mexico vormt de scheiding tussen twee cultuurgebieden. Op basis van welke twee cultuurelementen is Amerika opgedeeld in twee cultuurgebieden?
2p 2 Beredeneer waarom het opdelen van de wereld in cultuurgebieden steeds moeilijker wordt.
2p 3 De meest gebruikte indicator voor welvaart is het bnp (bbp) per inwoner. Een nadeel van het gebruik van het bnp (bbp) per inwoner is dat een kleine groep zeer rijke mensen het gemiddelde enorm kan optrekken. Geef nog twee nadelen van het gebruik van deze indicator.
2p 4 Vietnam is een voorbeeld van een land dat zich op mondiale schaal gezien ontwikkelt van periferie naar semi-periferie. In de atlas staan verschillende kaarten die criteria voor het ontwikkelingsniveau van Vietnam weergeven waaronder:
– sociaal-culturele criteria;
– demografische criteria.
Geef voor beide criteria een argument waaruit blijkt dat Vietnam zich niet meer in de periferie bevindt. Noteer bij elk argument de gebruikte atlaszt van de kaartbladen 202-203 en 210 (52e druk: 191-192 en 196).
HA-0131-a-12-1-o
3
lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 2 – De economische ontwikkeling van India
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Door te kiezen voor investeren in economische groei zoals Van der Veen
voorstelt (bron 1), zullen de regionale verschillen in India op korte termijn
toenemen.
1p 5 Geef hiervoor de oorzaak.
Volgens de visie van Van der Veen hebben investeringen in onderwijs geen
prioriteit bij de economische ontwikkeling van India. Niet iedereen deelt deze
visie.
2p 6 Beargumenteer waarom investeren in onderwijs voor de economische
ontwikkeling wel van belang kan zijn.
Om economische groei mogelijk te maken, heeft de regering van India een groot
aantal speciale economische zones ingesteld.
2p 7 Geef twee voordelen die de regering van India biedt aan buitenlandse
multinationals in deze zones.
Het instellen van de speciale economische zones is niet de enige reden voor
multinationals om zich in India te vestigen.
2p 8 Geef twee kenmerken van India die ertoe bijdragen dat veel multinationals zich
vestigen in India.
HA-0131-a-12-1-o 4 lees verder

### Pagina 5

Aarde
Opgave 3 – Sedimentatieprocessen in de Mississippi
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
1p 9 Gebruik at-las-kaart 172-173 (52e druk: 156-157).
Met welk begrip wordt het mondingsgebied van een rivier als de Mississippi aangeduid?
Gebruik bron 1.
Uit de bron kun je opmaken dat het verhang in de benedenloop van de Mississippi tussen de situatie van blokdiagram A, B en C steeds kleiner is geworden.
2p 10 Geef twee gevolgen van dit afgenomen verhang die zijn af te leiden uit bron 1.
Aan het einde van een ijstijd vindt veel aanvoer van sediment plaats.
2p 11 Geef hiervoor twee oorzaken.
Hieronder staan twee voorbeelden van menselijke ingrepen die hebben gezorgd voor een verandering in de aanvoer van sediment in de benedenloop van de Mississippi.
– het omzetten van natuurlijk grasland (prairies) en bos in akkerland;
– de aanleg van stuwdammen.
2p 12 Schrijf de twee ingrepen onder elkaar op je antwoordblad en geef per ingreep aan wat het gevolg ervan is voor de hoeveelheid sediment die wordt aangevoerd in de benedenloop.
HA-0131-a-12-1-o 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opgawe 4 - Het Tjaadmeer

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik de atlas.
1p 13 Welke twee klimaten komen voor in de omgeving van het Tjaadmeer?

De tropische lagedrukgebieden (ITCZ) liggen in de zomer op een andere plek
dan in de winter.
1p 14 Geef hiervoor de oorzaak.

De tropische lagedrukgebieden (ITCZ) schuiven niet iedere zomer even ver naar
het noorden. Soms bereiken de tropische lagedrukgebieden (ITCZ) het
Tjaadmeer en omgeving een aantal jaren achter elkaar niet.
2p 15 Leg uit welk effect dit heeft op de omvang van het Tjaadmeer.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

Gebruik bron 1.
2p 16 Leg uit hoe de verandering in de begroeiing van invloed is geweest op de
omvang van het Tjaadmeer.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

Vooral in droge jaren hebben menselijke activiteiten invloed op de
verwoestijning in de omgeving van het Tjaadmeer.
2p 17 Leg uit hoe menselijke activiteiten invloed hebben op de verwoestijning in de
omgeving van het Tjaadmeer.
Gebruik hierbij kaart 166C (52e druk: 150C).
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

HA-0131-a-12-1-o
6
lees verder ► ► ►

### Pagina 7

Ontwikkelingsland – Indonesië

Opgave 5 – Mijnbouw en energie

Indonesië is rijk aan delfstoffen. In de winning hiervan is veel buitenlands
kapitaal geïnvesteerd.
2p 18 Geef twee redenen waarom deze buitenlandse investeringen maar weinig
voordelen voor de economie van Indonesië opleveren.

Indonesië is in de loop der tijd steeds minder aardolie gaan exporteren en is
tegenwoordig zelfs importeur van aardolie. Dit is onder andere het gevolg van
het stijgen van de binnenlandse vraag naar aardolie.
2p 19 Geef twee oorzaken voor het stijgen van de binnenlandse vraag naar aardolie.

De Indonesische overheid streeft naar exportvalorisatie van grond- en
delfstoffen.
1p 20 Geef hiervan een voorbeeld.

Gebruik de atlas.
Indonesië exporteert veel aardgas. De bestemming van dit aardgas verandert
echter de laatste jaren.
3p 21 Naar welk land exporteert Indonesië het meeste aardgas?
Beredeneneer welke verandering er de laatste jaren plaatsvindt in de bestemming
van het Indonesische aardgas.

HA-0131-a-12-1-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opave 6 - Natuurgeweld in Indonesië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Hieronder staat een aantal uitspraken over fysisch-geografische
omstandigheden in Indonesië.
2p 22 Welke drie uitspraken zijn juist?
a De meeste vulkanen in Indonesië zijn stratovulkanen.
b In Indonesië is meestal sprake van effusief vulkanisme als gevolg van
subductie.
c Het vulkanisme op Sumatra vindt alleen plaats aan de noordoostelijke zijde
van het eiland.
d Op het eiland Kalimantan komen weinig aardbevingen voor.
e Ten zuiden van het eiland Java bevindt zich een diepzeetrog.
f De Javazee ligt op een oceanische plaat.

Hieronder staat een aantal zinnen die gaan over het ontstaan en het verloop van
een tsunami. Ze staan in willekeurige volgorde.
2p 23 Schrijf de letters in de juiste volgorde op je antwoordblad.
a De hoogte van de golf zal richting de ondiepere kustzone plotseling sterk

### Pagina 9

Leefomgeving

Opgave 7 – Van probleemwijk tot prachtwijk

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Mevrouw Vogelair, in 2007 minister voor Wonen, Wijken en Integratie, heeft op
basis van een aantal criteria vier probleemwijken in Arnhem aangewezen. Deze
moesten van een probleemwijk in een prachtwijk veranderen. Het gaat om de
wijken: Arnhemse Broek, Klarendal, Malburgen en Presikhaaf-West. Deze wijken
zijn in bron 2 dikgedrukt weergegeven.
Nadat de wijken bekend waren gemaakt, vroeg men zich in Arnhem af waarom
juist voor deze wijken was gekozen en bijvoorbeeld niet voor de wijk
Geitenkamp.

2p 26 Gebruik bron 2.
Beredeneer voor welke groep bewoners de wijk Geitenkamp oorspronkelijk is
gebouwd.

2p 27 Gebruik bron 2.
De vier wijken die door de minister zijn aangewezen, verschillen van de meeste
andere wijken in Arnhem.
Geef met behulp van twee criteria uit de bron aan waarin de vier aangewezen
wijken verschillen van de meeste andere wijken in bron 2.

2p 28 Om van een probleemwijk een prachtwijk te maken, moet aandacht worden
besteed aan de veiligheid in de openbare ruimte.
Geef twee voorbeelden van maatregelen die de gemeente in de openbare ruimte
kan nemen om deze veiliger te maken.

3p 29 Gebruik bron 2.
Wat is het meest opvallende verschil tussen de leeftijdsopbouw van het centrum
en die van de wijk Rijkerswoerd?
Beredeneer hoe dit verschil is ontstaan.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0131-a-12-1-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

Opgave 8 – Veranderingen in het overstromingsgevaar van de
grote rivieren

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

2p 30 Het veranderende klimaat is van invloed op het regiem van de Rijn en de Maas.
Leg uit hoe het veranderende klimaat het regiem van de Rijn en de Maas
beïnvloedt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

2p 31 Berenedeneer hoe verstenning in de boven- en middenloop van de rivieren van
invloed is op:
– de hoogte van de piekafvoer in de benedenloop;
– de tijd tussen de zware regenval in de boven- en middenloop en het
optreden van de piekafvoer in de benedenloop.

Gebruik bron 1.
Bron 1 toont een aantal maatregelen die genomen kunnen worden om in
Nederland meer ruimte voor de rivieren te maken.
2p 32 Schrijf de letters D tot en met G uit bron 1 op je antwoordblad en schrijf achter
elke letter de betreffende maatregel.

Van oudsher bevinden zich in de uiterwaarden veel steenfabrieken. In het kader
van het beleidsprogramma Ruimte voor de Rivier, wil men enkele van deze
steenfabrieken verwijderen.
1p 33 Bij welk onderdeel van de drietrapsstrategie past het verwijderen van deze
steenfabrieken het beste?

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0131-a-12-1-o 10 einde ■