# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2010 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2010/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2010
tijdvak 1
donderdag 27 mei
9.00 - 11.30 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

HA-0131-a-10-1-0

### Pagina 2

Aanwijzingen voor de kandidaat

Bij een aantal vragen in dit examen is een cursieve regel achter de eigenlijke
vraagzin opgenomen. In deze cursieve regel staat precies vermeld welke
antwoordelementen in het antwoord aanwezig moeten zijn om de maximale score
te behalen.

LET OP:
De cursieve regel achter de vraagzin kan – afhankelijk van de feitelijke vraag –
bijvoorbeeld vermelden:
– dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel
(= verklarend principe) moet bevatten.
– dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ of ‘Leg uit waardoor vraag’ een
oorzaak en een gevolg moet bevatten.
– enzovoorts

Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas.
Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of
de 52e.

Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.

HA-0131-a-10-1-0

2

lees verder



### Pagina 3

Wereld
Opgave 1 – Een demografische vergelijking tussen Nederland en
Japan
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
De bevolkingsontwikkeling van Japan en die van Nederland vertonen grote
overeenkomsten. Beide landen bevinden zich in dezelfde fase van het
demografische transitiemodel.
Waardoor wordt deze fase gekenmerkt?
Onderbouw je antwoord voor beide landen met demografische cijfers uit de
Grote Bosatlas statistiek.
3p 1
Gebruik bron 1.
De vergrijzing lijkt in de periode 2014-2024 in Japan een groter probleem te
worden dan in Nederland.
Geef daarvoor een aanwijzing uit de bron.
1p 2
Gebruik bron 2.
Beschrijf het spreidingspatroon van de bevolking in Japan.
Wat is de fysischgeografische oorzaak van dit spreidingspatroon?
2p 3
Gebruik bron 2.
In de atlas staat een kaart van de bevolkingsdichtheid van Nederland. Deze
kaart is moeilijk te vergelijken met die van Japan in bron 2.
Geef twee redenen waarom de informatie op beide kaarten niet goed te
vergelijken is.
2p 4
HA-0131-a-10-1-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Opave 2 - Transnationale activiteiten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

2p 5 Geef twee redenen waarom transnationale gemeenschappen tegenwoordig
gemakkelijker kunnen ontstaan dan bijvoorbeeld een eeuw geleden.

Gebruik bron 2.
3p 6 Welke groep migranten uit de bron past het beste in het mondiale patroon van
zuid-noord migratie?
Met welke twee transnationale activiteiten uit de bron kun je dit duidelijk maken?

Gebruik bron 2.
2p 7 In de bron scoren de Amerikanen en Japanners bij 'Professionele economische
activiteiten' anders dan migranten uit de vier andere landen van herkomst.
Beredeneer hoe je dit gegeven het verband kunt brengen met de positie van de
Verenigde Staten en Japan in de werelddeconomie.

Aarde

Opave 3 - Klimaat van Madagascar

Gebruik de kaartbladen 163 en 194-195 (52e druk: 147 en 180-181).
2p 8 De neerslag op het eiland Madagascar is ongelijk verdeeld over de seizoenen
en ongelijk verdeeld over het eiland.
Leg uit waardoor in heel Madagascar in juli minder neerslag valt dan in januari.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

Gebruik de kaartbladen 163 en 194-195 (52e druk: 147 en 180-181).
2p 9 Welke twee factoren veroorzaken het verschil in neerslag tussen
Oost- en West-Madagaskar?

Gebruik de kaartbladen 163 en 194-195 (52e druk: 147 en 180-181).
Er bestaat een duidelijke relatie tussen het klimaat en de overheersende vorm
van verwering.
3p 10 Welke vorm van verwering komt vooral voor aan de oostkust van Madagaskar?
Noem twee gegevens van de genoemde kaartbladen waarmee je je keuze kunt
motiveren.

HA-0131-a-10-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

Opave 4 - Endogene en exogene krachten

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1.
Tussen de Noord-Amerikaanse en de Euraziatische Plaat bevindt zich een midoceanische rug. De pijlen in de aardmantel geven een beweging aan.
2p 11 Met welk fysischgeografisch begrip wordt deze beweging aangeduid?
Wat is de oorzaak van deze beweging?

Bij midoceanische ruggen komt vulkanisme voor.
3p 12 Welk eruptietype komt voor bij een midoceanische rug?
Leg uit waarom juist dat eruptietype daar voorkomt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

Bij de Middellandse Zee bewegen verschillende platen ten opzichte van elkaar.
Als de bewegingsrichting van deze platen onveranderd blijft, zal de
2p 13 Middellandse Zee er over enkele tientallen miljoenen jaren heel anders uitzien.
Geef twee grote uiterlijke veranderingen die de Middellandse Zee dan mogelijk
kan hebben ondergaan.

Gebruik atkaart 192C en 193B (52e druk: 174C en 175B).
In Europa zijn als gevolg van endogene krachten een aantal gebergten ontstaan
van verschillende ouderdom. Exogene krachten zorgen voor de afbraak van
1p 14 deze gebergten.
Welke relatie bestaat er tussen de ouderdom van de gebergten in Europa en de
mate van afbraak door stromend water?

HA-0131-a-10-1-0 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Ontwikkelingsland – Indonesië
Opgave 5 – Economie en buitenlandse handel van Indonesië
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
2p 15 Gebruik de bronnen 1 en 2.
Schrijf ‘bron 1’ en ‘bron 2’ onder elkaar op je antwoordblad.
Noteer achter iedere bron hoe eruit blijkt dat Indonesië een economie heeft die
typerend is voor een ontwikkelingsland.
Gebruik atlastkaart 212D (52e druk: 194D).
Volgens deze kaart heeft Indonesië géén economie die typerend is voor een
ontwikkelingsland.
3p 16 Welk type economie heeft Indonesië?
Geef twee voordelen van dit type economie vergeleken met de economieën van
de meeste andere ontwikkelingslanden.
Ondanks een aanzienlijke economische groei is de werkloosheid in Indonesië in
1p 17 de periode 1990-2004 toegenomen.
Geef de reden voor de toegenomen werkloosheid.
De economische groei in Indonesië leidt tot meer binnenlandse migratie.
1p 18 Om welke vorm van migratie gaat het hier?
De Indonesische regering ziet meer in joint ventures met Japanse bedrijven dan
in overnames van Indonesische mijnbouwbedrijven door Japan.
2p 19 Geef daarvoor twee argumenten.
Opgave 6 – Kalimantan en Java
Tropische bodems, zoals op Kalimantan, zijn over het algemeen niet erg
vruchtbaar.
1p 20 Geef daarvoor de oorzaak.
De tropische bodems op Java zijn over het algemeen wel vruchtbaar.
1p 21 Geef daarvoor de oorzaak.
HA-0131-a-10-1-o 6 lees verder

### Pagina 7

Het verschil in bodemvruchtbaarheid tussen Kalimantan en Java heeft mede
geleid tot een verschil in bevolkingsdichtheid tussen beide gebieden. Naast een
verschil in bevolkingsdichtheid bestaan er ook verschillen in het proces van
verstedelijking tussen Kalimantan en Java.
2p 22 Neem onderstaand schema over op je antwoordblad en vul op de lege plekken
steeds 'hoog' of 'laag' in.

|                      | Kalimantan | Java |
| -------------------- | ---------- | ---- |
| Urbanisatiegraad     |            |      |
| Urbanisatietempo     |            |      |

De regering van Indonesië heeft in het verleden een transmigratiebeleid
gevoerd. Dit beleid had onder andere als doel om van Indonesië een
eenheidsstaat te maken. Dit laatste is echter niet eenvoudig.
2p 23 Beredeneer hoe de geografie van Indonesië het tot stand komen van een
eenheidsstaat bemoeilijkt.

Leefomgeving

Opgave 7 – Wijkverbetering in Zwolle

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
Wijkverbetering zoals die in bron 1 is beschreven en in bron 2 zichtbaar is
gemaakt, heeft verschillende redenen.
2p 24 Geef één fysieke en een sociale reden voor wijkverbetering zoals die
bijvoorbeeld in Zwolle plaatsvindt.

Gebruik bron 2.
Op foto C staan oude woningen (flats) en nieuwe woningen (laagbouw).
2p 25 Beredeneer voor één van deze soorten woningen hoe kenmerken van deze
woningen de sociale veiligheid in de wijk beïnvloeden.

Door de wijkverbetering in Holtenbroek hoopt de gemeente Zwolle nieuwe
wijkbewoners met hogere inkomens aan te trekken. De gemeente hoopt dat door
de komst van deze mensen de leefbaarheid in de wijk toeneemt.
2p 26 Geef twee redenen waarom de komst van hoge inkomensgroepen niet altijd leidt
tot een grotere sociale cohesie in de wijk.

Stelling: Als gevolg van de bouw van een wijkcentrum kan de sociale cohesie in
Holtenbroek wel verbeteren.
2p 27 Geef een passende argumentatie bij deze stelling.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

HA-0131-a-10-1-o
7
lees verder

### Pagina 8

Opgave 8 – De rivier de Maas en de Maaswerken
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
1p 28 Het regiem van de Maas is onregelmatig.
Geef hiervoor de oorzaak.
De Maas onspringt in Frankrijk op een hoogte van 400 meter boven NAP,
vervolgt zijn weg via België en Nederland en mondt na 900 kilometer in de
Noordzee uit.
1p 29 Bereken het verhang van de Maas.
Noteer de berekening op je antwoordblad.
In de bovenloop van het stroomgebied van de Maas streeft men ernaar meer
water vast te houden om overstroming van de Maas in Nederland te voorkomen.
2p 30 Geef twee maatregelen die Frankrijk en België daarvoor kunnen nemen.
Gebruik bron 1 en de overzichtskaart van Zuid-Nederland.
Bij de gebieden aangegeven met de letter A in de bron kan in de toekomst water
instromen.
3p 31 Welke functie binnen de Drietrapsstrategie hebben deze gebieden?
Beredeneer waarom je deze gebieden (A) beter in Limburg dan in
Noord-Brabant kunt aanleggen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
HA-0131-a-10-1-0*
einde ■