# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2009 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2009/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2009
tijdvak 2
woensdag 24 juni
9.00 - 11.30 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

947-0131-a-HA-2-o

### Pagina 2

Aanwijzingen voor de kandidaat

Bij een aantal vragen in dit examen is een cursieve regel achter de eigenlijke vraagzin opgenomen. In deze cursieve regel staat precies vermeld welke antwoordelementen in het antwoord aanwezig moeten zijn om de maximale score te behalen.

LET OP:
De cursieve regel achter de vraagzin kan – afhankelijk van de feitelijke vraag – bijvoorbeeld vermelden:
– dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten.
– dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ of ‘Leg uit waardoor vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten.
– enzovoorts

Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 53e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 53e.

Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 53e druk van de atlas.

947-0131-a-HA-2-0 2 lees verder

### Pagina 3

Dit is een opgavenset voor een examen over 'Wereld - Opgave 1 - Speciale Economische Zones in India'. De opgaven verwijzen naar bronnen 1 tot en met 3 uit een bronnenboekje. De tekst behandelt de opkomst van Speciale Economische Zones (SEZ's) in India, vergelijkbaar met China, en de discussies hierover binnen de Indiase ministeries van Handel en Industrie, Financiën en Volksgezondheid. Studenten wordt gevraagd om verschillen, argumenten van ministers, technologische ontwikkelingen (IT/elektronica), de toepassing van het centrum-periferiemodel en de economische groei met milieu-effecten te analyseren. Er zijn geen grafieken, tabellen of figuren op deze pagina; de inhoud is puur tekstueel. De concepten die aan bod komen zijn economisch (SEZ's, centrum-periferiemodel, economische groei, milieu-effecten) en politiek/bestuurlijk (ministeries, argumentatie).

### Pagina 4

Deze examenpagina bevat twee opgaven, Opave 2 over Afrikaanse migranten en Opave 3 over de reizen van Columbus. Beide opgaven vereisen het gebruik van bronnen uit een bronnenboekje en/of een kaartblad. Opave 2 vraagt de student om redenen te geven voor de toename van migratie, de relatie tussen migratie en economische ontwikkelingen te bespreken, en de rol van microkredieten te analyseren. Opave 3 richt zich op de maritieme geschiedenis, specifiek de navigatie van Columbus over de Atlantische Oceaan, en vraagt om verklaringen voor de gekozen routes op de heen- en terugreis. Verder wordt gevraagd naar de Wet van Buys Ballot. Er zijn geen grafieken of tabellen afgebeeld, maar er wordt verwezen naar een 'kaartblad DE AARDE-Klimaat', wat impliceert dat dit kaartblad relevant visueel materiaal bevat. De concepten die aan bod komen zijn migratie, globalisering, economische ontwikkeling (microkredieten), maritieme exploratie, navigatie, en meteorologie (Wet van Buys Ballot).

### Pagina 5

Dit is een opgavenpagina uit een examen, specifiek gericht op aardrijkskunde. De tekst behandelt de relatie tussen mondiale luchtstromen, hogedrukgebieden en de tropen (rond 30 graden noorder- en zuiderbreedte). Vervolgens focust de pagina op "Opgaaf 4 - Bodemaantasting in semi-aride gebieden (Sahelzone in Afrika)". Er wordt verwezen naar bronnen, waaronder bronnenboekjes, kaarten (specifiek "Aarde Oorspronkelijke Plantengroei", "Aarde Klimaatgebieden en Zeestromen", en "Afrika Temperatuur en Neerslag"), en een foto (bron 7, kaart 177B). De vragen gaan over het beredeneren van bodemaantasting door neerslag in de Sahelzone, het benoemen van oorzaken van bodemaantasting door wind, en het identificeren van kenmerken van bodemaantasting door water. Wetenschappelijke concepten die aan bod komen zijn mondiale luchtstromen, hogedrukgebieden, breedtegraden, semi-aride gebieden, bodemaantasting, wind- en watererosie, en neerslagpatronen. De student wordt gevraagd om verbanden te leggen, te redeneren en specifieke elementen te benoemen op basis van de verstrekte bronnen.

### Pagina 6

Dit is een examenpagina met de titel 'Ontwikkelingsland – Indonesië'. De pagina bevat twee opgaven: Opgave 5 over Platen tektoniek en de gevolgen ervan voor Indonesië, en Opgave 6 over Natuurlijke hulpbronnen in Indonesië. Opgave 5 verwijst naar bronnen 8 en 9 uit een bronnenboekje en vraagt naar de aandrijfmechanisme van plaattektoniek, de stappen naar een tsunami, de voorwaarden voor het ontstaan van lahars en het eruptietype van vulkanen. Opgave 6 vraagt naar natuurlijke hulpbronnen, geografische factoren, de rol van hout in de Indonesische export en de politieke redenen achter de uitbuiting van natuurlijke hulpbronnen. Er worden geen grafieken, tabellen of figuren getoond op deze specifieke pagina.

### Pagina 7

Dit is een opgavendeel van een examen met als titel 'Leefomgeving' en specifiek 'Opgave 7 – Venlo: duurzame stad, kennisstad en draaipunt'. De opgave bestaat uit meerdere subvragen (genummerd 25, 26, 27, 28) die verwijzen naar bronnen (met name bron 10 t/m 13). Er worden wiskundige en wetenschappelijke concepten behandeld, zoals 'duurzame stad', 'kennisstad', 'draaipunt', het 'cradle-to-cradle concept', 'lokale economie' en verkeerskundige inzichten met betrekking tot de A73, A61 en A74. De student wordt gevraagd om factoren te geven die de positie van Venlo verklaren, het cradle-to-cradle concept toe te passen, de ontwikkeling naar een creatieve stad te redeneren en de mening van verkeersdeskundigen te duiden. De opgave vereist analyse, redenering en argumentatie gebaseerd op de aangeleverde bronnen en algemene kennis. Er zijn geen grafieken of tabellen aanwezig op deze specifieke pagina.

### Pagina 8

Opgave 8 - De Waal

Gebruik bron 14 van het bronnenboekje.

De Waal is de drukst bevaren rivier van ons land en van erg groot belang voor het transport tussen Rotterdam en het achterland. Ten behoeve van de scheepvaart zijn er kribben aangelegd in de Waal.
3a (4p) Beredeneer in drie stappen waardoor kribben de bevaarbaarheid van de Waal bevorderen.

Naast het bevorderen van de bevaarbaarheid hebben kribben nog een andere functie.
1p 30 Welke functie wordt bedoeld?

De 'Gamerensche Waarden' (ten westen van Zaltbommel) zijn brede uiterwaarden.
2p 31 Leg uit waardoor het (waterstaatkundig gezien) gunstig is dat juist hier de uiterwaarden breed zijn.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
947-0131-a-HA-2-o* 8 einde