# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
2007
tijdvak 1
woensdag 30 mei
9.00 - 11.30 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 33 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 53 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
700023-1-0500

### Pagina 2

Dit is een opgavepagina voor een examen, gericht op het onderwerp 'Politiek en ruimte'. De examenopgave is opgedeeld in één hoofdopgave met daarin vier subvragen die verwijzen naar 'bron 1' en de atlas (52e of 51e druk). De opgave behandelt handelsafspraken tussen de EU en ACP-landen, de historische context (Lomé-akkoorden), de geografische spreiding van ACP-landen, en de economische positie van ACP-landen op de wereldhandelsmarkt. De student wordt gevraagd om de redenen voor specifieke handelsafspraken te verklaren, aanwijzingen te duiden met behulp van kaartbladen uit 'DE AARDE', en argumenten te geven voor of tegen een stelling over het succes van deze handelsafspraken, onderbouwd met cijfers uit bron 1. Er zijn geen grafieken of tabellen op deze pagina, enkel tekstuele informatie en instructies.

### Pagina 3

Opgave 2 - Gemeentelijke herindeling, enkele voorbeelden
Gebruik de bronnen 2 tot en met 5 van het bronnenboekje.
1p 5 Van welke categorie gemeenten is volgens bron 2 tussen 1900 en 2000 het aandeel in de totale bevolking van Nederland het sterkst toegenomen?
Behalve de gemeentelijke herindeling is er nog een oorzaak aan te wijzen voor de groei van de in de vorige vraag bedoelde categorie gemeenten. Deze oorzaak trad vooral na 1960 op.
1p 6 Geef deze oorzaak.
Samenvoeging van gemeenten kan zowel tot een homogene als tot een functionele regio leiden.
Een homogene regio is gebaseerd op één criterium of een complex van criteria, bijvoorbeeld een industriegebied of een recreatiegebied.
Een functionele regio is gebaseerd op het verzorgingsgebied rond een centrale plaats.
2p 7 Zet onder elkaar op je antwoordblad:
– bron 3 (Loosdrecht)
– bron 5 (Waddeneilanden)
Zet achter elke bron of door de samenvoeging van de betrokken gemeenten een homogene of een functionele regio is/zal ontstaan.
Waterland, genoemd in bron 4, is een homogene regio en maakt tevens deel uit van een grotere, functionele regio.
2p 8 Formuleer twee vragen waarmee je kunt onderzoeken tot welke grotere, functionele regio Waterland behoort.
Opgave 3 - Regio Eemland
2p 9 Toon met behulp van kaartblad 31 (51e druk: 27) aan dat voor een groot deel van de inwoners van de regio Eemland de gemeente Amersfoort tot hun functionele regio behoort.
Noteer ook de gebruikte kaart.
1p 10 Hoe blijkt uit kaart 31C (51e druk: 27C) dat in de regio Eemland in de periode 1960-1990 suburbanisatie heeft plaatsgevonden?
3p 11 Van welk deel van de regio Eemland sluit het ruimtelijke gedrag van de inwoners niet aan bij de politiek-ruimtelijke organisatie van dat gebied?
Beargumenteer je keuze.
700023-1-050o
3
lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 4 – Steenwijk

Gebruik bron 6 van het bronnenboekje.

Atlaskaart 57A (51e druk: 51A) geeft informatie over de rangorde van centrale
plaatsen en de verzorgingsgebieden in Nederland.
Deze kaart is gebaseerd op gegevens van ruim 30 jaar geleden. Sinds die tijd is
er wel wat veranderd.

1p 12 Welke informatie geeft de kaart over de plaats Steenwijk?

2p 13 Maak met behulp van de atlas duidelijk dat de grens van het verzorgingsgebied
van de plaats Steenwijk niet samenvalt met de bestuurlijke grens van Steenwijk.
Leg uit waarom beide soorten grenzen niet samenvallen. Vergelijk daarvoor de
bestuurlijke grenzen met de grenzen van het verzorgingsgebied.

Bij een besluit tot samenvoeging van gemeenten zijn verschillende
bestuurslagen betrokken. De nationale overheid zal vrijwel altijd vóór zo'n
besluit zijn.

1p 15 Leg uit waarom de nationale overheid vrijwel altijd vóór samenvoeging van
gemeenten zal zijn.

Opgave 5 – Handel tussen Mexico en de Europese Unie

Gebruik de bronnen 7 tot en met 10 van het bronnenboekje.

In de bronnen 8 en 9 wordt de buitenlandse handel van Mexico weergegeven in
twee verschillende jaren.

2p 16 Welke twee belangrijke verschillen in de handel tussen Mexico en de Europese
Unie tussen 1992 en 1997 kun je aflezen uit de bronnen 8 en 9?

2p 17 Geef de verklaring voor deze twee verschillen.

In bron 10 worden verschillende termijnen van tariefbouw voor de diverse
cacaoproducten genoemd.

3p 18 Beredeneer waarom voor sommige cacaoproducten de tarieven sneller worden
afgebouwd dan voor andere.

700023-1-050o 4 lees verder ➔➔➔


### Pagina 5

Natuur en milieu
Opgave 6 – De Ebrodelta

Gebruik de bronnen 11 tot en met 14 van het bronnenboekje.

Na de Spaanse verkiezingen in juni 2004 werd bekend dat de nieuwe Spaanse
regering heeft besloten om de Ebrotransfer niet uit te voeren. Als alternatief voor
de Ebrotransfer worden er nu vijftien ontziltingsinstallaties langs de zuidoostkust
gebouwd.

In het stroomgebied van de Ebro is volop water aanwezig, aldus de toenmalige
premier Aznar in bron 11. Een deel van dit water zou in het droge zuiden goed
gebruikt kunnen worden.
1p 19 Hoeveel neerslag valt er volgens atlasskaat 109B (51e druk: 99B) per jaar in de
droogste delen van Zuidoost-Spanje?

1p 20 Waarom komen er op kaart 109B (51e druk: 99B): de neerslagkaart van Spanje
minder neerslagklassen voor dan op kaart 181 C (51e druk: 161C): de
wereldkaart jaarlijkse neerslag?

De kans was zeer groot dat de Ebrodelta na het tot stand komen van de
Ebrotransfer, in de toekomst niet verder zou aangroeien.
2p 21 Geef daarvoor de verklaring.

Het Spaans Nationaal Hydrologisch Plan is via politieke besluitvorming tot stand
gekomen. Je mag ervan uitgaan dat daarbij onder meer aspecten uit de
economische en de natuurdimensie afgewogen zijn.
Zonder twijfel zou de uitvoering van het Nationaal Hydrologisch Plan voor
Zuidoost-Spanje economische voordelen kunnen opleveren, onder andere voor
de landbouw.
2p 22 Leg uit dat de groei van de landbouwactiviteiten door de uitvoering van het
Nationaal Hydrologisch Plan ook op nationale schaal economisch voordeel zou
kunnen opleveren.

1p 23 Welke andere voor Zuidoost-Spanje belangrijke economische activiteit zou
waarschijnlijk profiteren van de uitvoering van het Nationaal Hydrologisch Plan?

700023-1-050o 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opave 7 – Het zeekleilandschap in Noord-Nederland

Gebruik de bronnen 15 en 16 van het bronnenboekje.

In bron 15 is een gedeelte van het zeekleigebied in Noord-Nederland zichtbaar.
Bij de letters A, B en C staan verschillende hoogtecijfers. De cijfers laten zien
dat er een verband is tussen de hoogteligging en de afstand tot de kust.

1p 24 Welk verband wordt hier bedoeld?
2p 25 Geef een verklaring voor het verloop van de hoogtecijfers van punt A naar
punt C.
2p 26 Leg uit waarom de Noordpolder een strokenverkaveling heeft.

In maart 2004 bleek een meerderheid van de Tweede Kamer geen bezwaren
meer te hebben tegen het exploiteren van nieuwe aardgasvelden in de
Waddenzee. De winning van aardgas moet gebeuren vanaf de vaste wal, zodat
de natuur geen schade ondervindt (zie bron 16).
Volgens organisaties als Greenpeace, de Waddenvereniging en
Vogelbescherming zijn er wel degelijk grote risico's voor de natuur. De kwelders
aangegeven met de letter D in bron 15, zullen groot gevaar lopen geheel of
gedeeltelijk te verdwijnen.
2p 27 Welke argumentatie kunnen genoemde organisaties aanvoeren voor het
mogelijk geheel of gedeeltelijk verdwijnen van deze kwelders?

Het in bron 16 afgebegelde gebied is ook erg geschikt voor het gebruik van een
energiebron met een stroomkarakter.
3p 28 Geef de bedoelde energiebron en leg uit waarom juist dit gebied daarvoor erg
geschikt is.

700023-1-050o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 8 – Waterbalans en waterkwaliteit in Nederland

De waterbalans op kaart 43M (51e druk: 39L) laat zien in welke periode van het
jaar De Bilt een neerslagtekort heeft en in welke periode er sprake is van een
neerslagoverschot.
1p 29 In welke maanden is er volgens de atlas een neerslagtekort in De Bilt?

Behalve over neerslag, kan Nederland ook over rivierwater beschikken. Al is dat
van een mindere kwaliteit, we maken er toch gebruik van.
Om dit water goed te kunnen gebruiken zijn er onder andere
drinkwaterspaarbekkens in de Biesbos aangelegd, zoals op at\laskaart 47E
(51e druk: 43E) te zien is.
Of het bij dit water gaat om een natuurlijke hulpbron met een voorraadkarakter
of om een natuurlijke hulpbron met een stroomkarakter, voor beide is iets te
zeggen.
1p 30 Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een stroomkarakter.
1p 31 Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een voorraadkarakter.

Stelling:
De kwaliteit van het beschikbare water voor de spaarbekkens in de Biesbos is in
de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw verbeterd.
2p 32 Noteer twee gegevens uit de atlas waarop deze stelling is gebaseerd.

De aanleg van nieuwe spaarbekkens voor drinkwater in Nederland, waaronder
de Zuiderklip, lijkt gewenst. Zie at\laskaart 47E (51e druk: 43E).
1p 33 Geef hiervoor een reden, ontleend aan de kaartbladen 46-47 (51e druk: 42-43).

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
700023-1-0500* einde
700023-1-0500* einde