# Eindexamen Aardrijkskunde HAVO 2005 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/havo/aardrijkskunde/2005/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen HAVO
aardskunde
Hoger
Algemeen
Voortgezet
Onderwijs
20 05
Tijvak 2
Woensdag 22 juni
9.00 - 11.30 uur
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te
behalen; het examen bestaat uit 29 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
500047-2-11o
Begin

### Pagina 2

Dit is een examenpagina van het type opgave, gericht op het onderwerp 'Migratie en vervoer'. De pagina bevat instructies voor het gebruik van de atlas (51e of 52e druk) en presenteert vier genummerde vragen. Vraag 1a vraagt naar oorzaken van de spreiding van niet-westerse allochtonen, specifiek economische en sociale redenen. Vraag 1b vraagt naar kenmerken van spreiding van allochtonen in Nederlandse steden en EU-migranten. Vraag 1c vraagt naar ruimtelijke scheiding van etnische groepen. Vraag 1d, gekoppeld aan bron 1 (een artikel over spreiding in Rotterdam), vraagt naar de redenen waarom het spreidingspatroon gunstig kan zijn voor kansarme nieuwkomers in 'witte' wijken. De vragen vereisen analyse en beredenering, mogelijk met behulp van geografische informatie uit de atlas.

### Pagina 3

Opgawe 2
Migratiebewegingen van vrouwen in Azië in de periode 1980-2000 (deels prognose)

[FIGUUR: Kaart van Azië met migratiestromen, pijlen geven legale en illegale migratie aan, met landen als Iran, Saudi-Arabië, India, Pakistan, Bangladesh, Myanmar, China, Hong Kong, Maleisië, Singapore, Indonesië, Filipijnen en Sri Lanka.]

Legenda:
— legale migratie
---- illegale migratie

bron: Dias, M., Overview of Mechanics of Migration, in: The Trade in Domestic Workers, Kuala Lumpur, 1994

1p 5 □ Op de kaart van bron 2 zijn vanuit Sri Lanka drie migratiestromen van vrouwen te zien. Wat is het overheersende migratiemotief van deze vrouwen?
2p 6 □ Noem twee voordelen van deze migratie voor Sri Lanka.
1p 7 □ Noem een nadeel van deze migratie voor Sri Lanka.

2p 8 □ Op de kaart van bron 2 staan migratiestromen van legale en illegale migratie aangegeven. Geef op basis van bron 2 twee verschillen tussen de migratiestromen van legale en van illegale migranten.

Stelling:
De transporteerbaarheid van legale migranten is groter dan die van illegale migranten.
2p 9 □ Hoe verklaar je de grotere transporteerbaarheid van legale migranten?

1p 10 □ Op de kaart van bron 2 is een stroom van illegale migranten vanuit Bangladesh naar Pakistan te zien. Verschillende factoren zijn van belang voor het verklaren van deze migratiestroom. Eén van deze factoren is te zien op de kaartbladen ‘DE AARDE bevolking’.
Schrijf het kaartnummer en -letter, waarop deze factor staat aangegeven, op je antwoordblad.

Opgawe 3

Op de kaarten 62E-F (51e druk, 182E-F) laten de te kiezen tracés van de HST zien. De twee meer westelijk gelegen tracés maken een omweg, met als gevolg extra kosten en een langere reistijd. Dit was voor de Nederlandse overheid een van de redenen om deze tracés af te wijzen.
1p 11 □ Geef nog een reden om de twee meer westelijk gelegen tracés af te wijzen.

500047-2-11o 3 Lees verder

### Pagina 4

Zie kaartblad 62 (51e druk: 182).
De ruimtelijke kwaliteit van een gebied kun je aangeven met drie begrippen, waarvan
‘gebruikswaarde’ er één is.
Bij de aanleg van de HSL is geprobeerd de ruimtelijke kwaliteit van het gebied waar de
HSL doorheen loopt zo min mogelijk aan te tasten.
2p 12 Met behulp van welke twee andere begrippen kun je de ruimtelijke kwaliteit van een gebied
beoordelen?

Bij de aanleg van de HSL-Zuid heeft men geprobeerd het landschap tussen Rotterdam en
Schiphol zoveel mogelijk te ontzien.
2p 13 Op welke twee manieren, af te leiden van kaart 62C (51e druk: 182C), heeft men dat
geprobeerd?

Opgave 4
bron 3 Havens en vervoer over water, 1991
[FIGUUR: Kaart van Europa met de belangrijkste havens en scheepvaartroutes over zee, rivieren en kanalen. Er zijn cirkeldiagrammen bij de havens om de lading te tonen en een staafdiagram met de goederenvervoer in miljoen ton per jaar.]
Legenda:
havens: goederen,
gelost en geladen (1991)
[FIGUUR: Cirkeldiagrammen met indicatie van de hoeveelheid goederen per haven, en een legende voor stukgoed en massagoederen.]
Stukgoed
Massagoederen
Vervoer over water
Zee
Rivier of kanaal
Goederenvervoer
in miljoen ton per jaar
(bij benadering)
100 of meer
50-100
25-50
1-5 5-10 10-20 20-50
[FIGUUR: Een schaalbalk die 0, 150 en 300 km aangeeft.]
bron: Citogroep

Op bron 3 zijn de belangrijkste West-Europese havensteden te zien. Op het eerste gezicht is
de positie van de Rotterdamse haven onaantastbaar, zeker op de ruimtelijke schaal van
Nederland.
Uit onderzoek blijkt echter dat als je kijkt naar de toegevoegde waarde per geloste of
geladen ton, in het Amsterdamse havengebied drie maal zoveel toegevoegde waarde
2p 14 gecreëerd wordt als in het Rotterdamse havengebied.
Waardoor was en is de toegevoegde waarde per geloste of geladen ton in het Rotterdamse
havengebied zoveel kleiner dan in het Amsterdamse havengebied?

500047-2-11o
4
Lees verder

### Pagina 5

Vanuit de havensteden Rotterdam en Amsterdam lopen hoofdverbindingen van
goederenstromen naar België en Duitsland. De groei van dit goederenvervoer kan niet meer
alleen over de weg plaatsvinden, maar er zal steeds meer sprake zijn van intermodaal
transport. Bij intermodaal transport worden goederen van de ene modaliteit naar de andere
modaliteit verzet voor een zo efficiënt mogelijk transport. Daarom zullen verder
landinwaartsmultimodale transportcentra aangelegd worden.
Eén van de redenen om steeds meer te streven naar intermodaal transport is het tegengaan
van milieuvuiling.
15 2p Geef met behulp van een kaart uit de atlas nog een andere reden om het goederenvervoer
over de weg te verminderen.
Noteer ook het gebruikte kaartnummer en -letter.

Zowel in Venlo als in Duisburg vinden we multimodale transportcentra (MTC).
Opvallend is dat deze beide MTC's ruimtelijk gezien erg dicht bij elkaar liggen.
16 1p Hoe groot is de afstand Venlo-Duisburg hemelsbreed in kilometers?

Er zijn redenen om aan te nemen dat Duisburg in de toekomst succesvoller zal gaan
functioneren. Dat heeft te maken met de gunstiger geografische ligging van deze stad
vergeleken met die van Venlo.
17 2p Waarom ligt Duisburg geografisch gezien gunstiger dan Venlo?

Natuur en milieu

Opgave 5

Gebruik bij deze opgave het kaartblad ‘Eigen omgeving. löss- en duinlandschappen’.

Het lösslandschap en het duinlandschap hebben voor Nederlandse begrippen een aanzienlijk
reliëf.
18 1p Noem een exogeen proces dat in combinatie met opheffing het reliëf van Zuid-Limburg
heeft gevormd.

In het löss- en het duinlandschap is de overheersende grondsoort aan de oppervlakte
verschillend. Toch zijn beide grondsoorten op dezelfde manier afgezet.
19 1p Welk natuurlijk transportmiddel is verantwoordelijk voor de afzetting van de grondsoort die
in beide landschappen het meest aan de oppervlakte voorkomt?

Het reliëf in het duinlandschap is niet alleen door natuurlijke processen maar ook door
menselijk ingrijpen gevormd.
20 1p Op welke manier heeft de mens het reliëf in het oude duinlandschap beïnvloed?

Duinecotopen worden onder andere verstoord door verdroging.
21 2p Leg uit waarom in het duingebied de verdroging op de noordhelling van een duin kleiner is
dan op de zuidhelling.

Naast verdroging hebben duinecotopen ook te lijden van vermesting.
22 2p Noem twee gevolgen van deze processen voor de vegetatie.

23 2p Zie kaarten 19A-B (51e druk: 15A-B).
Verklaar het overheersend agrarisch bodemgebruik ten noorden van Eys.

In beide landschappen komen verschillende gradiënten voor: bijvoorbeeld van nat
droog en van hoog naar laag.
24 1p Geef een gradiënt die van nature wel in het duinlandschap voorkomt maar niet in het
lösslandschap en die verband houdt met de kustligging.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

500047-2-11o 5 Lees verder


### Pagina 6

Opgave 6
Voor de zoetervoorziening zijn we in ons land aangewezen op interne en externe
bronnen. Een van de externe bronnen is rivierwater uit de Maas.
Uit kaartblad 47 (51e druk: 43) blijkt dat onder andere de Biesbos een belangrijke rol speelt
bij de watervoorziening in ons land via de spaarbekkens.

Het natuurlijk milieu kan een viertal functies vervullen: de draagfunctie, de
informatiefunctie, de productiefunctie en de regulatiefunctie.
De spaarbekkens in de Biesbos vervullen twee van deze functies.
4p 25 $\Box$ Geef van elke functie aan op welke wijze de spaarbekkens deze vervullen.

Uit kaartblad 47 (51e druk: 43) blijkt dat de duinen een belangrijke bijdrage leveren aan de
productie van drinkwater.
Stelling: vanuit milieuogpunt is het minder gewenst het hele jaar door water uit de
(Andelse) Maas te gebruiken om in de duinen te laten infiltreren.
2p 26 $\Box$ Is op basis van gegevens van kaartblad 47 (51e druk: 43) deze stelling juist of onjuist?
Motiveer je antwoord.

In de late 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw werd in het kustgebied van
West-Nederland het drinkwater vooral uit de jonge duinen gewonnen en niet uit de oude
duinen.
2p 27 $\Box$ Leg met behulp van kaart 19C (51e druk: 15C) uit dat de jonge duinen beter geschikt zijn
voor drinkwaterwinning dan de oude duinen.

Het zoete water in West-Nederland vormt een onderdeel van de milieugebruiksruimte zoet
water.
Volgens kaartblad 45E (51e druk: 41E) heeft Noord-Nederland vóór de Rijnkanalisatie te
weinig zoet water uit de rivieren ontvangen. Om de beschikbaarheid van zoet water voor
Noord-Nederland te vergroten, is de Neder-Rijn (Lek) gekanaliseerd. Met de kanalisatie van
de Neder-Rijn (Lek) is gestart in 1954.
De kanalisatie van de Neder-Rijn (Lek) was vanuit milieuogpunt alleen goed mogelijk als
tegelijkertijd ook de Haringvlietsluis zou worden aangelegd.

2p 28 $\Box$ Waarom was vanuit milieuogpunt de aanleg van de Haringvlietsluis een voorwaarde om
via kanalisatie van de Neder-Rijn (Lek) meer water naar Noord-Nederland te laten stromen?

Er zijn plannen om in het Haringvliet de sluizen permanent een stukje open te zetten.
2p 29 $\Box$ Beredeneer waardoor de biodiversiteit in het Haringvliet als gevolg hiervan zal toenemen.

Einde
500047-2-11o
6